[r]
Trang 1Chuyên đề dạy tích hợp về các nội dung giáo dục bảo vệ môi tr ờng, sử dụng năng
l ợng vào các môn học
Sơn Long, ngày 24 tháng 9 năm 2012
Trang 2PhÇn thø nhÊt: C¸c kh¸i niÖm vµ môc tiªu d¹y tÝch hîp
vÒ néi dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i tr êng, sö dông n¨ng l îng vµo c¸c m«n häc
PhÇn thø hai: Phương pháp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i tr êng, sö dông năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong các môn häc
NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ
Trang 3Phần I: Các khái niện và mục tiêu dạy tích hợp về nội dung giáo dục bảo vệ môi tr ờng sử dụng năng l ợng vào các môn học
1 Các khái niệm:
+ Năng l ợng: Là đại l ợng đặc tr ng có khả năng sinh công nh quang năng, điện năng dựa vào nguồn gốc của năng l ợng thiên nhiên có thể phân biệt nh : năng l ợng mặt trời, gió, sức n ớc…
+ Tích hợp: Là sự hòa trộn nội dung giáo dục môi tr ờng và sử dụng năng l ợng tiết kiệm và hiệu quả vào nội dung bộ môn thành một nội dung thống nhất, gắn bó chặt chẽ với nhau.
Trang 42 Mục tiêu dạy tích hợp về các nội dung giáo dục bảo vệ môi tr ờng, sử dụng năng l ợng vào các môn học
+ Thái độ: Biết bảo vệ môi tr ờng, quý trọng năng l ợng và
có ý thức tiết kiệm năng l ợng.
+ Kiến thức: - HS nắm đ ợc thế nào là năng l ợng và lợi ích của việc tiết kiệm năng l ợng, bảo vệ môi tr ờng với cuộc sống con ng ời, các biện pháp tiết kiệm năng l ợng ở lớp, tr ờng học và gia đình, XH.
+ Kỹ năng: - HS biết tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi tr ờng tiết kiệm, chống lãng phí năng l ợng, tuyên truyền cho mọi ng ời cùng thực hành tiết kiệm chống lãng phí năng l ợng.
Trang 5- Nguyên tắc 3: Phát huy cao độ các hoạt động tích cực nhận thức của học sinh và kinh nghiệm thực tế mà các em
đã có
Phần II : Ph ơng pháp tích hợp các nội dung giáo dục bảo vệ môi tr ờng, sử dụng năng l ợng vào các môn học.
1 Các nguyên tắc tích hợp.
- Nguyên tắc 1: Tích hợp nh ng không làm thay đổi đặc tr
ng của môn học, không biến bài học bộ môn thành bài học giáo dục riêng về tiết kiệm và sử dụng hiệu quả năng l ợng.
- Nguyên tắc 2: Khai thác nội dung giáo dục tiết kiệm và
sử dụng hiệu quả năng l ợng có chọn lọc, có tính tập trung vào ch ơng, mục nhất định, không tràn lan, tuỳ tiện.
Trang 62.3 Các mức độ tích hợp nội dung giáo dục môi tr ờng.
2 Các mức độ tích hợp nội dung giáo dục môi tr
ờng và sử dụng năng l ợng tiết kiệm, hiệu quả.
-Mức độ toàn phần: Mục tiêu và nội dung của bài trùng
hợp phần lớn hay hoàn toàn với nội dung sử dụng năng l ợng tiết kiệm, hiệu quả.
-Mức độ bộ phận: Chỉ có một phần bài học có nội dung
giáo dục sử dụng năng l ợng tiết kiệm, hiệu quả, đ ợc thể hiện bằng mục riêng, một đoạn hay một vài câu trong bài học.
-Mức độ liên hệ: Các kiến thức về giáo dục sử dụng năng l
ợng tiết kiệm, hiệu quả không đ ợc nêu rõ trong SGK nh ng dựa vào kiến thức bài học, giáo viên có thể bổ sung, liên hệ giáo dục học sinh.
Trang 73 H×nh thøc vµ ph ¬ng ph¸p gi¸o dôc b¶o vÖ m«i
tr êng, sö dông n¨ng l îng tiÕt kiÖm, hiÖu qu ¶.
3.1 H×nh thøc tæ chøc.
thiªn nhiªn.
§èi víi nh÷ng bµi cã néi dung gi¸o dôc b¶o vÖ m«i tr êng,
sö dông n¨ng l îng tiÕt kiÖm, hiÖu qu¶ trïng hîp phÇn lín hay hoµn toµn víi néi dung gi¸o dôc chung th× tiÕn hµnh ngoµi thiªn nhiªn sÏ mang l¹i kÕt qu¶ cao h¬n.
Trang 8- Ph ơng pháp trực quan.
3.2 Ph ơng pháp.
- Ph ơng pháp điều tra.
- Ph ơng pháp thảo luận.
- Ph ơng pháp đóng vai.
Trang 9Bài 9: (Các dân tộc, sự phân bố dân c ) - Phần Địa lý lớp 5.
Khi học Mục 3 Phân bố dân c :
GV yêu cầu HS điều tra tìm hiểu Những khó khăn gì “
sẽ xảy ra khi dân c tập trung quá đông? GV có thể ”
gợi ý cho HS chú ý tìm hiểu các mặt sau:
- Cung cấp nhà ở, l ơng thực, thực phẩm, điện, n ớc …
- Sắp xếp việc làm.
- Chất thải và môi tr ờng
Ví dụ về ph ơng pháp điều tra
Trang 10Bài 8: Địa lý lớp 4 (Hoạt động sản xuất ng ời dân ở Tây Nguyên –
Tiết 2).
Khi học Mục 4 Rừng và khai thác rừng ở Tây Nguyên
GV có thể chia nhóm cho HS thảo luận vấn đề: “Vì sao cần phải bảo
hỏi gợi ý nh sau:
Câu 1: Nêu vai trò và tác dụng của rừng?
Câu 2: Nêu hậu quả của nạn phá rừng?
Câu 3: Nêu một số biện pháp để bảo vệ rừng?
* Đặc biệt ở bài này GV có thể dạy tích hợp kiến thức Địa lý với GD
đạo đức, sử dụng năng l ợng tiết kiệm, hiệu quả ở từng nội dung học của bài.
Ví dụ về ph ơng pháp thảo luận.
Trang 11Ví dụ về ph ơng pháp đóng vai.
Bài 8: Địa lý lớp 4 (Hoạt động sản xuất ng ời dân ở Tây Nguyên –
Tiết 2).
Khi học Mục 4 Rừng và khai thác rừng ở Tây Nguyên
* GV có thể đ a ra một số tình huống sau:
- Gia đình ng ời Mông định bán đất đã khai hoang và di c tới vùng
đất mới để rồi lại khai phá rừng để lấy đất trồng trọt rồi lại bán đi…
- Bố mẹ chuyên làm nghề săn bắn hoặc buôn bán ĐV hoang dã.
GV chọn 5 diễn viên đóng vai bố, mẹ, con, bạn bố hoặc bạn “ ”
mẹ, nhà chức trách thể hiện thái độ và cách c xử trong từng tình huống trên
Các HS còn lại sẽ quan sát, nhận định và suy nghĩ về cách giải quyết vấn đề của 5 diễn viên “ ”
Sau khi HS diễn xong, GV h ớng dẫn học sinh trao đổi kinh nghiệm và rút ra kết luận.
Trang 124 Dạng bài tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi tr ờng sử dụng năng l ợng tiết kiệm, hiệu quả ở mức độ toàn phần.
+ Đối với dạng bài này, do toàn bài học có nội dung giáo dục sử dụng năng l ợng tiết kiệm, hiệu quả hay cả 2 nội dung trên nên mục tiêu trong bài học không chỉ trang bị cho HS kiến thức sử dụng năng l ợng tiết kiệm, hiệu quả và thái độ tích cực đối với môi tr ờng Vì vậy:
- Khi dạy học dạng bài này, GV cần u tiên lựa chọn các hình thức tổ chức và ph ơng pháp dạy học đề cao sự tiếp xúc trực tiếp nh tổ chức cho HS học tập thông qua các hoạt động điều tra, thí nghiệm, thực hành, đóng vai…
- Những bài học tích hợp toàn phần là điều kiện tốt nhất để nội dung
sử dụng năng l ợng tiết kiệm, hiệu quả phát huy tác dụng đối với HS thông qua môn học.
Trang 13Ví dụ: Một số bài Lịch sử & Địa lý có nội dung tích hợp sử dụng
năng l ợng TK – HQ ở mức độ toàn phần.
Địa lý lớp 5:
Bài 6: Đất và rừng
(Mức độ tích hợp toàn phần về BVMT và sử dụng năng l
ợng TK – HQ mức độ liờn hệ)
- HS hiểu vai trò to lớn của đất và rừng đối với sản xuất, đời sống con
ng ời và môi tr ờng Biết trồng rừng & bảo vệ rừng không khai thác rừng bừa bãi như chặt phỏ, đốt rừng
- Liên hệ giáo dục học sinh bảo vệ môi tr ờng đất và rừng.
Trang 145 Dạng bài học tích hợp các nội dung sử dụng năng l ợng tiết kiệm, hiệu quả ở mức độ bộ phận.
+ Đối với dạng bài học này, do một phần bài học có nội dung giáo dục
sử dụng năng l ợng TK - HQ nên trong mục tiêu của bài học th ờng liệt
kê mục tiêu giáo dục sử dụng năng l ợng TK - HQ cụ thể Việc thực hiện mục tiêu của bài học nhiều khi là tiền đề để thực hiện mục tiêu SDNKTK&HQ Vì vậy:
- Khi chuẩn bị bài dạy, GV cần: nghiên cứu kĩ nội dung bài học; xác
định nội dung giáo dục sử dụng năng l ợng TK – HQ tích hợp vào nội dung bài học là gì; thông qua hoạt động dạy học nào; cần chuẩn bị thêm t liệu, đồ dùng Dạy học gì để việc giáo dục sử dụng năng l ợng đạt hiệu quả.
- Khi tổ chức dạy học, GV tiến hành các hoạt động dạy học đảm bảo
đúng theo yêu cầu bộ môn đồng thời l u ý giúp HS hiểu, cảm nhận đầy
đủ và sâu sắc phần nội dung bài học có liên quan đến giáo dục sử dụng năng l ợng TK - HQ một cách nhẹ nhàng, phù hợp và đạt mục tiêu của bài học.
Trang 156 Dạng bài tích hợp nội dung giáo dục sử dụng năng l ợng
TK – HQ ở mức độ liên hệ.
+ Đối với dạng bài học này, các kiến thức giáo dục sử dụng năng l ợng TK – HQ không đ ợc nêu rõ trong SGK nh ng dựa vào kiến thức bài học, GV có thể bổ sung các kiến thức giáo dục sử dụng năng l ợng TK – HQ cho phù hợp Vì vậy:
-Khi chuẩn bị bài dạy, GV cần có ý thức tích hợp, đ a ra những vấn
đề gợi mở, liên hệ nhằm giáo dục cho HS.
* Lưu ý: Khi tổ chức dạy học, GV tiến hành các hoạt động dạy học
đảm bảo đúng theo yêu cầu bộ môn, đồng thời l u ý liên hệ, bổ sung kiến thức GDSDNLTK&HQmột cách tự nhiên, phù hợp với trình
độ nhận thức, khả năng hành động của HS và đúng mức tránh lan man, sa đà g ợng ép, ảnh h ởng đến việc thực hiện mục tiêu của bài học.
Trang 16Ví dụ: Một số bài Lịch sử & Địa lý có nội dung tích hợp sử dụng
năng l ợng TK – HQ ở mức độ bộ phận và liên hệ.
Địa lý lớp 5:
Bài 2: Địa hình và khoáng sản
(Mức độ tích hợp bộ phận và liên hệ phần 2 - Khoáng sản
về bảo vệ môi tr ờng, sử dụng TK – HQ năng l ợng)
- HS hiểu không khai thác khoáng sản bừa bãi sẽ dẫn đến ô nhiễm, cạn kiệt do đó tài nguyên phải khai thác có kế hoạch.
- Sử dụng tiết kiệm nguồn khoáng sản nh dầu mỏ, khí TN, than, sắt, thiếc, đồng.
- Liên hệ tại tỉnh mình có nguồn tài nguyên nào? (VD: Đất sột, ).
- GDHS chú ý bảo vệ môi tr ờng trong quá trình khai thác và sử dụng than; biết quý trọng năng l ợng và tiết kiệm
Trang 17• Kiểm tra đánh giá giáo dục sử dụng năng l ợng tiết
kiệm, hiệu quả.
- GV kiểm tra đánh giá việc thực hiện sử dụng năng l ợng điện tiết kiệm, hiệu quả của HS thông qua các hoạt
động học tập trên lớp; hành vi ứng xử các tình huống;
ý thức tiết kiệm điện, giữ vệ sinh môi tr ờng trong lớp học, tr ờng học và gia đình, xã hội…