thầy vũ khắc ngọc các phản ứng hóa học vô cơ quan trọng

Giáo khoa Hoá vô cơ, biên soạn: Võ Hồng Thái. Chương trình hoá học: Các phản ứng vô cơ thường gặp. Tài liệu ôn thi chỉ mang tính chất tham khảo. Hy vọng cung cấp kiến thức bổ ích cho việc luyện thi của các bạn học sinh.

Thầy Vũ Khắc Ngọc

TỔNG HỢP VÀ GIỚI THIỆU

CÁC PHẢN ỨNG VÔ CƠ QUAN TRỌNG Nguồn : Sưu tầm và biên soạn

CÁC PHẢN ỨNG QUAN TRỌNG LIÊN QUAN TỚI HALOGEN

2F 2NaOH2NaF H O OF 

(NaOH loãng lạnh)

2F 2H O4HF O SiO24HFSiF4 2H O2

SiO 2F SiF  O S 3F 24H O2 H SO2 46HF

5F Br 6H O2HBrO 10HF

2

H O

Cl HClHClNaHCO CO NaClH O

o

t

5Cl  I 6H O2HIO 10HCl

5Cl Br 6H O2HBrO 10HCl

 

 

Cl SO 2H O2HCl H SO

4Cl H S 4H O 8HCl H SO

MnO 4HClMnCl Cl 2H O

K Cr O 14HCl3Cl 2KCl2CrCl 7H O

2KMnO 16HCl2KCl2MnCl 8H O 5Cl

KClO 6HCl KCl3H O 3Cl

NaClO 6HClNaCl3H O 3Cl

2HClNaClONaClCl H O

2CaOCl CO H OCaCO CaCl 2HClO

CaOCl  2HCl  CaCl  Cl  H O

   







0 0

đặ c,t

đặ c,t

NaBr H SO NaHSO HBr

2HBr H SO SO Br 2H O







0 0

đặ c,t

đặ c,t

NaI H SO NaHSO HI 8HI H SO H S 4I 4H O

PBr 3H OH PO 3HBr

2

PI 3H OH PO 3HI

O 2HI I O H O

NaClO CO H ONaHCO HClO

dpdd/ mn

4HBrO 2H O2Br

Na SO Cl H O Na SO 2HCl

CÁC PHẢN ỨNG QUAN TRỌNG LIấN QUAN TỚI OXI – LƯU HUỲNH

0

t

0

t

0

t

0 2

MnO ,t

3

2

2Ag O Ag O O

0

t

2KIO H O I 2KOHO

H O2 2KNO2H O KNO2  3

H O Ag OH O 2Ag O 

H O Ag OH O 2Ag O 

5H O 2KMnO 3H SO 2MnSO 5O K SO 8H O

H O 2KI I 2KOH

0 2

MnO :t

3

2

 

9

t

SO Br 2H O2HBrH SO

2 2 3

1

2

H O 2KI I 2KOH

H S Cl (khÝ) 2HCl S

2H S O 2S 2H O

2H S 3O 2SO 2H O

SO Cl 2H O2HCl H SO

H S 4Cl 4H O8HClH SO

H S 4Br 4H O 8HBr H SO

5SO 2KMnO 2H OK SO 2MnSO 2H SO

SO Ca(OH) CaSO H O

SO H S3S 2H O

S 3F SF

H S CuCl CuS+2HCl

4 2 2 7  7 2  9 2 4 4 2 4  4 2 4  16 2O

3

SO Fe SO 2H O2FeSO 2H SO

S 4HNO SO 4NO 2H O

0

t 2

0

t

Na S O H SO (loang)Na SO  S SO H O

Na SO H SO Na SO SO H O

S 2H SO 3SO 2H O

2FeS 10H SO Fe SO 9SO 10H O

 

2FeCO 4H SO Fe SO SO 2CO 4H O

2Fe O 10H SO 3Fe SO SO 10H O

2FeO 4H SO Fe SO SO 4H O

2Fe OH 4H SO Fe SO SO 6H O

SO  Cl  2H OH SO 2HCl

SO  Br  2H OH SO 2HBr

H S  4Cl  4H OH SO 8HCl

H S CuSO CuS H SO

3SO 2 HNO 2 H O 2 NO 3 H SO

H S  8HNO  H SO  8NO  4H O

S  6HNO H SO 6NO 2H O

H S  4Br  4H OH SO 8HBr

3

2

d p

1

2

SO  H OH SO

C 2H SO CO 2SO 2H O

Cu S 6H SO (d / n) 2CuSO 5SO 6H O

2Fe 6H SO (d / n) Fe SO 3SO 6H O

2Ag 2H SO (d / n) Ag SO SO 2H O

0

t

CÁC PHẢN ỨNG QUAN TRỌNG LIấN QUAN TỚI NITO – PHOTPHO

1

2

0

t

1

2

6HNO3 S H SO2 46NO22H O2

t

0

t

2NH 3Cl N 6HCl

1

2

3NO H O 2HNO NO

2NO 2NaOHNaNO NaNO H O

0

t

0

t

0

t

1

2

0

t

t

H SO (đặc) NaNO (rắn) NaHSO HNO

HCl 0 5

H NCH COOH  HNO HO CH COOH N H O

0

t

0

t

1

2

0

t

Điều chế ure: 200 C,200atm 0  

NH22CO 2H O 2 NH42CO3

Sản xuất supephotphat đơn:

Ca PO 2H SO Ca(H PO ) 2CaSO 

Sản xuất supephotphat kép :

Ca PO 3H SO 2H PO 3CaSO

Ca PO 4H PO 3Ca H PO

0

t

3 2 3Ca2PCa P Ca P3 26HCl3PH33CaCl2

Điều chế P trong công nghiệp :   0

t

0

t

Phân amophot là hỗn hợp : NH H PO4 2 4 và NH42HPO4

Phân nitrophotka là hỗn hợp KNO3 và NH42HPO4

CÁC PHẢN ỨNG QUAN TRỌNG LIÊN QUAN TỚI CACBON – SILIC

C H O CO H C 2H O CO 2H

2 4

H SO / dac

2

2

2Mg CO 2MgO C

2

2Mg SO 2MgO S

2

2

CO Na CO H O2NaHCO

Na CO 2HCl2NaCl CO H O

2

C 2CuO CO 2Cu

0

t

0

t

0

t

0

t

2

0

t

2

0

t

t

2

SiO  2C Si  2CO

0

t 2

Na SiO 2HClH SiO  2NaCl

CÁC PHẢN ỨNG QUAN TRỌNG LIÊN QUAN TỚI HIDROCACBON

o

1500 C,ln n

cracking

0

CaO,t

2F CH  C 4HF

CH CH Br CH BrCH Br

0 0

as/ t

t







3CH CHCH 2KMnO 4H O3CH OH CH OH CH 2MnO  2KOH

 

3C H CHCH  2KMnO  4H O  3C H CH OH CH OH 2MnO  2KOH

0

ancol,t

 

4

KMnO

2

2

Hg

3C2H2 + 8KMnO4 + 4H2O → 3 HOOC – COOH + 8MnO2 + 8KOH

CÁC PHẢN ỨNG QUAN TRỌNG LIÊN QUAN TỚI CHẤT CÓ VÒNG BENZEN

C H Cl2NaOHC H ONa NaCl H O

HCOOC H 2NaOHC H ONa HCOONa H O 

C H NH Cl NaOH C H NH NaCl H O

OH C H CH NaOHONa C H CH H O

C H OH NaOH C H ONaH O

C H COOCH NaOHC H COONa CH OH

HO C H OH2NaOHNaO C H ONa 2H O

C H NH ClNaOHC H NH NaClH O

C H NH HClC H NH Cl

1

2

 

C H OH 3Br Br C H OH 3HBr

(Tr¾ng)

C H OH  3HNO  C H OH NO   3H O

C H OH CH COCl CH COOC H HCl

HCOOCH C H NaOHHOCH C H HCOONa

CH COOC H NaOHCH COONa C H OH

Điều chế phenol và axeton

 

C H NH 3Br  Br C H NH  3HBr

C H CHCH Br C H CHBrCH Br

HO C H CH 2Br HO C H CH (Br) 2HBr

(6).o-crezol 3  6 4  2  6 1 3  

3

CÁC PHẢN ỨNG QUAN TRỌNG LIÊN QUAN TỚI

ANCOL – ANDEHIT – AXIT – ESTE

3

ZnO,CrO

CO 2H CH OH

0

t

Ni

0

t

len men

0

t

0

t

1

C H OH Na C H ONa H

2

C H OH CH C OOH CH COOC H H O

2

0

xt,t

1

2

xt

0

t

0

t

2 0

2 2

PdCl ;CuCl

CH COOCHCH NaOHCH COONa CH CHO

xt

xt

1

2

CH CHClNaOHCH CH OH CH CHO

CH CHCl NaOHCH CH(OH) CH CHO

CH COOCHCH NaOHCH COONa CH CHO

CH C(CH )CHO 2Br H OCH BrBrC(CH )COOH2HBr

3 3

AgNO / NH

3

HCOOCH Ag

Ni

Ni

RCHO Br H ORCOOH 2HBr

3 3

AgNO / NH

GlucozoAg

3 3

AgNO / NH

men giÊm

0

xt,t

0

xt,t

C H 2,5O 2CH COOHH O

chay

2

Mn

1

2



CH CH COOHNaOHCH CH COONa H O CH COOCH3 3NaOHCH COONa CH OH3  3

CH COOCH NaOHCH COONa CH OH

0

R X    R C N  RCOOH

CH COOCH CH Cl2NaOHCH COONa NaCl HOCH CH OH

ClH N CH COOH 2NaOH  H N CH COONa NaCl  2H O

NaOH

CH CCl 3NaOH CH C(OH) CH COOH CH COONa

CH COOC(Cl) CH CH COONa NaCl

2CH COOH Cu OH  CH COO Cu 2H O

Axit adipic HOOCCH2 4 COOH

CH COOHNaOHCH COONa H O

CH CH COOH Br CH BrCHBrCOOH

HCOOHBr CO 2HBr

 

CaC 2H OCa OH CHCH

0

CaO.t

CH COONa NaOH CH Na CO

CH COOHKHCO CH COOKCO H O

CH COOHNaClOCH COONa HClO

CH COOHCH OH CH COOCH H O

2CH COOHMg CH COO Mg H

   

2CH COOH Cu OH  CH COO Cu 2H O

2CH COOH CaCO  CH COO Ca CO H O

CH COOHCHCHCH CHOOCCH

Nhớ 4 loại axit béo quan trọng sau :

Axit panmitic: C15H31COOH M=256 Axit stearic : C17H35COOH M=284

Axit oleic : C17H33COOH M=282 Axit linoleic : C17H31COOH M=280

 C H COO C H 17 35 3 3 5  3NaOH  3C H COONa 17 35  C H OH3 5 3

C H O OH 2 CH CO OHO C H O OOCCH 2CH COOH

C H O OH 3 CH CO OC H O OOCCH 3CH COOH

CÁC PHẢN ỨNG QUAN TRỌNG LIÊN QUAN TỚI KIM LOẠI KIỀM THỔ

2

HSO HCOBaBaSO CO H O

Na CO 2HCl 2NaClCO H O

Na SO 2HCl2NaClSO H O

2

CÁC PHẢN ỨNG QUAN TRỌNG LIÊN QUAN TỚI NHÔM – CROM

3

Al 3OH Al OH  Al OH OH AlO2H O

2

3Na CO 2AlCl 3H O2Al(OH) 3CO 6NaCl

3Na S 2AlCl 6H O6NaCl 2Al(OH) 3H S

 

CO NaAlO 2H OAl OH NaHCO

Ba 2H O Ba OH H Ba OH Al O Ba(AlO ) H O

3

2

3

2

Al O 2NaOHH O2NaAlO 2H O

 

2

8Al30HNO 8Al NO 3NH NO 9H O

 

 

2Al O 9C   Al C 6CO

3

2

Al 3H Al1,5H

2CrO 2NH Cr O N 3H O

K Cr O  S Cr O  K SO

3CuO  2NH  3Cu  N  3H O

)

Trong môi trường axit Zn dễ khử muối Cr +3 về Cr +2 Zn 2Cr 32Cr2Zn2

K Cr O 2KOH2K Cr O H O

3CrO 2H OH CrO H Cr O

K Cr O 6KI7H SO Cr SO 4K SO 3I 7H O

   

K Cr O 6FeSO 7H SO Cr SO 3Fe SO K SO 3I 7H O

2CrO 2NH Cr O N 3H O

CÁC PHẢN ỨNG QUAN TRỌNG LIÊN QUAN TỚI SẮT

SO Fe SO 2H O2FeSO 2H SO

FeS 2HClFeCl  S H S

FeS 2HCl FeCl H S

Fe O 3H SO Fe SO 3H O

2

Fe2I Fe I

FeCl 2KI2KClFeCl I FeCl32HIFeCl2 I2 2HCl

Fe O 6HI2FeI  I 3H O

2FeS  10H SO  Fe SO 9SO  10H O

2FeCO  4H SO  Fe SO 2CO SO  4H O

2Fe OH  4H SO  Fe SO SO  6H O

2FeO  4H SO  Fe SO SO  4H O

2FeSO 2H SO Fe SO SO 2H O

2NH 2H O Fe OH  NH SO

2

3Na CO 2FeCl 3H O2Fe(OH) 3CO 6NaCl

 

3CO2Fe3H O2Fe OH 3CO

  3

3

Fe3OH Fe OH 

  2

2

Fe2OH Fe OH 

2 2

2

2

2 2 3 2

7

2

0

t

11

2

1

2

2

0

t

0

t

FeCO 2HCl FeCl CO H O

 

2

Fe 2NH 2H O Fe OH 2NH

 

3

Fe 3NH 3H O Fe OH 3NH

0

t 570

10FeSO 2KMnO 8H SO 5Fe SO 2MnSO K SO 8H O