- Nhận thức được CNTB với cuộc CM KHKT đã chứng tỏ bước tiến lớn so với chế độ PK, có những đóng góp tích cực đối với sự phát triển của lịch sử XH, đưa nhân loại bước sang kỉ nguyên mới [r]
Trang 1Ngày soạn: 14/8/2012 Ngày giảng: 17/8/2012
Phần một: lịch sử thế giới
lịch sử thế giới cận đại
(từ giữa thế kỷ XVI - 1917)
Chơng I:
thời kỳ xác lập của chủ nghĩa t bản
(từ giữa thế kỷ XVI đến nửa sau thế kỷ XIX)
Tiết 1- Bài 1 những cuộc cách mạng t sản đầu tiên
I mục tiêu bài học
- Nguyên nhân, diễn biến, tính chất và ý nghĩa lịch sử của các cuộc cách mạng
t sản: Cách mạng t sản Hà Lan giữa thế kỷ XVI Cách mạng t sản Anh giữa thế kỷXVII
- Bớc đầu hình thành khái niệm “Cách mạng t sản”
(Giới thiệu bài):Trong lòng chế độ phong kiến đang suy yếu đã nảy sinh và bớc
đầu phát triển nền sản xuất TBCN, dẫn tới mâu thuẫn ngày càng tăng giữa phongkiến với t sản và các tầng lớp nhân dân lao động Một cuộc cách mạng sẽ nổ ra
Hoạt động của thầy và trò Ghi bảng
Yờu cầu HS theo dừi SGK
(Dùng bản đồ giới thiệu vùng đất đai
1 Một nền sản xuất mới ra đời.
(Đọc thêm)
2 Cách mạng Hà Lan thế kỷ XVI.
* Nguyên nhân:
- Nền SX TBCN phát triển nhng bịTây Ban Nha thống trị, kìm hãm (từ
TK XII) → mõu thuẫn dõn tộc sõu
Trang 2
? Thực chất đất nớc đang ở trong tình
trạng nh thế nào? Họ sẽ làm gì? Diễn
biến?
(Tờng thuật diễn biến bằng lợc đồ)
? CM Hà Lan có tính chất gì? Tại sao?
( Nhiệm vụ của CM)
? Cuộc cỏch mạng Hà Lan cú ý nghĩa
như thế nào?
→ Cách mạng t sản Hà Lan thắng lợi
chứng tỏ CNTB đã chiến thắng chế độ
phong kiến→ mở đầu thời cận đại
Yêu cầu HS theo dõi SGK
? Nguyờn nhõn nào dẫn đến cuộc cỏch
mạng tư sản ở Anh?
? Ở nụng thụn, CNTB phỏt triển như thế
nào?
? Thỏi độ của chế độ PK đối với TS và
quý tộc mới như thế nào?
? Hệ quả của sự phỏt triển của CNTB ở
Anh?
? Sự phát triển của CNTB ở Anh có đặc
điểm gì giống và khác với nền SX mới ở
Tây Âu?
* Giống:
- Xuất hiện của công trờng thủ công
- Trung tâm thơng mại lớn, trung tâm
công nghiệp tài chính: Luân Đôn
* Khác:
Các phát minh mới về kĩ thuật, tổ chức
lao động hợp lí → năng suất lao động
- Xuất hiện của công trờng thủ công
- Nhiều trung tâm thơng mại lớn,trung tâm công nghiệp, tài chính hỡnh
th nh.ành
- Các phát minh mới về kĩ thuật, →
tổ chức lao động hợp lí → năng suấtlao động tăng
→ Quan hệ sản xuất TBCN ở Anhphát triển mạnh
- XH: Xuất hiện tầng lớp quý tộc mới
>< chế độ quân chủ chuyên chế → Nông dân bị bần cùng
→ Nguyên nhân sâu xa → CM
2 Tiến trình cách mạng:
(Đọc thêm)
3 ý nghĩa lịch sử của Cách mạng t sản Anh giữa thế kỷ XVII.
- Tính chất: CMTS bảo thủ, khôngtriệt để, chỉ đem lại quyền lợi cho t
Trang 3? Cuộc CM đú cú ý nghĩa như thế nào?
sản và quý tộc mới, quyền lợi củanhân dân không đợc đáp ứng
- ý nghĩa: mở đờng cho CNTB pháttriển→chiến thắng chế độ phongkiến
4 Củng cố - Luyện tập
- Lập niên biểu CMTS Anh TK XVII? (1640)
- Tính chất, ý nghĩa của CNTS Anh
- Cho HS làm bài tập (Vở bài tập )
5 Dặn dò:
- Lập niên biểu CMTS Anh TK XVII? (1640)
- Tính chất, ý nghĩa của CMTS Anh
- Vẽ sơ đồ tình hình CMTS Anh; nhận xét
- Đọc Mục III; Trả lời các câu hỏi trong SGK tr 9
Ngày soạn: 14/8/2012 Ngày giảng: 18/8/2012
Tiết 2- Bài 1những cuộc cách mạng t sản đầu tiên
I mục tiêu bài học
1 Kiến thức:
Giúp HS nắm đợc: Nguyên nhân sâu xa, trực tiếp; diễn biến, tính chất, ý nghĩa của
chiến tranh ở Bắc Mĩ Hiêu rõ đợc khái niệm CMTS
2 Kiểm tra bài cũ:
- Tính chất, ý nghĩa của CNTS Anh?
- Nêu kết quả, ý nghĩa của cuộc CMTS Anh?
3 Giới thiệu bài mới:
Qua 2 cuộc CMTS đã học: Anh, Hà Lan → mỗi nớc có một phơng pháp CMkhác nhau nhng đều có kết quả: Mở đờng cho CMTB phát triển
→ Cuộc chiến tranh giành độc lập ở Bắc Mĩ có điểm nào giống và khác với 2cuộc CM trên? Chúng ta cùng tìm hiểu tiếp nội dung bài học hôm nay
Trang 4Y/c HS quan sát lợc đồ 13 thuộc địa
→ Sau phát kiến địa lí của Cô Lôm bô
nhiều nớc châu Âu phát hiện ra Bắc Mĩ
- TK XVII- XVIII thực dân Anh thành
lập 13 thuộc địa của mình ở Bắc Mĩ
+ Đất đai: phì nhiêu, giàu tài nguyên
+ Dân c: quê hơng lâu đời của ngời
In-đi-an (thổ dân da đỏ)
? Vì sao mâu thuẫn giữa thuộc địa và
chính quốc nảy sinh? Nêu những biểu
hiện chứng tỏ mâu thuẫn đó?
? Đọc SGK Tr8 mục 1 Em thấy điều
kiện kinh tế, xã hội Bắc Mĩ khác và
giống Anh nh thế nào?
=> Thực dân Anh kìm hãm bằng các
chính sách vô lí: đánh thuế nặng, độc
quyền buôn bán…→ nảy sinh mâu
thuẫn giữa thuộc địa và chính quốc
? Vì sao thực dân Anh kìm hãm sự phát
triển của nền kinh tế thuộc địa? Cuộc
đấu tranh của nhân dân thuộc địa chống
thực dân Anh nhằm mục đích gì?
→ Muốn kinh tế thuộc địa gắn chặt và
phụ thuộc vào chính quốc để dễ bề cai
trị và bóc lột
→ Mục đích: thoát khỏi sự thống trị
của thực dân Anh, mở đờng cho nền
kinh tế TBCN phát triển ở thuộc địa
? Việc buộc thực dân Anh kí Hiệp ớc
Véc xai → kết quả to lớn nhất mà cuộc
chiến tranh giành độc lập của các thuộc
III chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa anh ở Bắc mĩ
1 Tình hình các thuộc địa Nguyên nhân của chiến tranh.
- TK XVII- XVIII thực dân Anh thànhlập 13 thuộc địa của mình ở Bắc Mĩ
- Kinh tế sớm phát triển: TBCN bị thựcdân Anh kìm hãm
- Những chính sách của thực dân Anhdẫn đến mâu thuẫn giữa nhân dân thuộc
địa với thực dân Anh ngày càng gay gắt
Trang 5? Những điểm nào thể hiện sự hạn chế
của Hiến pháp 1787 của Mĩ?
? Những kết quả lớn của chiến tranh
giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở
Bắc Mĩ là gì?
? Từ mục tiêu của cuộc chiến tranh đặt
ra và từ kết quả mà nó giành đợc , hãy
cho biết cuộc chiến tranh giành độc lập
này có phải là cuộc cách mạng t sản
không? Tại sao?
- Kết quả: giành độc lập, khai sinh ra
n-ớc Cộng hòa t sản Mĩ
- ý nghĩa: là cuộc cách mạng t sản thựchiện nhiệm vụ giải phóng dân tộc, mở
đờng cho CNTB phát triển
Trang 61 Kiến thức :
Đây là cuộc cách mạng t sản điển hình thời cận đại, giúp HS hiểu kiến thức:
- Những nguyên nhân đa đến cuộc cách mạng (có gì giống và khác so vớicuộc cách mạng t sản trớc đó)
- Các sự kiện cơ bản về diễn biến cuộc cách mạng qua các giai đoạn, vai tròcủa nhân dân với thắng lợi và sự phát triển của cách mạng
II phơng tiện dạy học:
- Lợc đồ các nớc phong kiến tấn công nớc Pháp
- Tranh ảnh mô tả xã hội Pháp trớc cách mạng, các nhà t tởng khai sáng, cácnhân vật lịch sử
III nội dung dạy học:
1 ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ :
Hãy nêu tính tích cực, hạn chế của bản Tuyên ngôn độc lập ngày 4-7-1776?Bản Tuyên ngôn đó đợc liên hệ, vận dung trong bản tuyên ngôn nào ở nớc ta?(Trích câu liên hệ, vận dụng)
3 Bài mới :
Giới thiệu bài: “khác với cuộc cách mạng t sản Nê-đéc-lan, Anh, Mĩ mà các
em đã học, cuộc cách mạng t sản Pháp (1789-1794) đợc coi là cuộc Đại cách mạng
t sản Tại sao nh vậy? Chúng ta cùng tìm hiểu cuộc cách mạng này qua nguyênnhân, diễn biến, tiến trình cuộc cách mạng và ý nghĩa của nó để giải quyết vấn đề
đặt ra”
Hoạt động của thầy và trò Ghi bảng
Yêu cầu HS đọc mục 1 SGK
? Tình hình kinh tế nớc Pháp trớc cách
mạng có điểm gì nổi bật?
? Vì sao nông nghiệp Pháp lạc hậu? Chế
độ phong kiến đã có chính sách gì đối
với sự phát triển công thơng nghiệp?
?Kinh tế công thơng nghiệp của Pháp
phát triển nh thế nào? Biện pháp nào
chứng tỏ điều đó?
NVĐ: So với sự phát triển của chủ nghĩa
t bản ở Anh thì sự phát triển của CNTB
- Công thơng nghiệp phát triển nhng bịchế độ phong kiến kìm hãm → mâuthuẫn giữa t sản với chế độ phong kiếnsâu sắc
2 Tình hình chính trị - xã hội:
a, Chính trị:
Nớc Pháp tồn tại chế độ quân chủ
Trang 7( Làm rõ thuật ngữ “Đẳng cấp”).
Quan sát hình 5 SGK hãy miêu tả tình
cảnh nông dân trong xã hội Pháp lúc bấy
giờ? Nhận xét bức tranh và mối quan hệ
giữa các đẳng cấp trong xã hội tại thời
điểm đó?
+ Nông dân Pháp bị áp bức bóc lột nặng
nề (của tăng lữ, quý tộc) → đời sống vô
cùng cực khổ
+ Kinh tế nông nghiệp lạc hậu (công cụ
lao động thì thô sơ: cuốc cùn, ruộng
đồng nứt nẻ, khô cạn, chuột bọ phá
hoại…)
Mâu thuẫn giữa nền kinh tế TBCN với
chế độ phong kiến, chế độ chính trị - xã
hội bảo thủ đối lập với nhân dân → đòi
hỏi nớc Pháp phải tiến hành CMTS
giống nớc Anh Song CMTS Pháp cần
đ-ợc thúc đẩy mạnh mẽ hơn nhờ cuộc đấu
tranh quyết liệt của giai cấp t sản trên
lĩnh vực t tởng
Y/c HS quan sát hình 6,7,8 SGK, đọc kỹ
câu nói của Mông-te-xki-ơ, Vôn-te,
Rut-xô → Rút ra nội dung t tởng của các ông
ấy?
NVĐ: Qua nội dung chủ yếu trong t
t-ởng của 3 ông, hãy giải thích tại sao gọi
là trào lu triết học ánh sáng?
Y/c HS đọc mục 1 SGK
? Những sự kiện nào chứng tỏ sự suy
yếu của nớc Pháp sau khi Lui XVI lên
3 Đấu tranh trên mặt trận t t ởng
- Tố cáo gay gắt chế độ quân chủchuyên chế
- Đề xớng tự do, đảm bảo quyền tự do
- Thể hiện quyết tâm đánh đổ bọn phongkiến thống trị
→ Là tiếng nói của giai cấp TS đấutranh tích cực chống chế độ PK, đề cao
tự do
→ Đóng góp tích cực về t tởng cho việcthực hiện quyết tâm đánh đổ chế độphong kiến đã lỗi thời
Đẳng cấp thứ ba
Trang 8→ Vua Lu-i XVI muốn tiếp tục duy trì
chế độ phong kiến (ăn chơi xa xỉ, vay
tiền t sản, tăng thuế, kìm hãm công
th-ơng nghiệp…); đẳng cấp thứ ba, đứng
đầu là t sản không muốn tiếp tục bị áp
Quan sát hình 9 và dựa vào SGK để
t-ờng thuật cuộc tấn công phá ngục Ba-xti
ngày 14-7-1789
(HS tờng thuật theo SGK)
? Tại sao ngày tấn công phá ngục Ba-xti
lại đợc coi là ngày mở đầu thắng lợi của
cách mạng Pháp?
2 Mở đầu thắng lợi của cách mạng
- Ngày 14/7/1789, quần chúng nhân dânphá ngục Ba xti → thắng lợi
→ Ngục Ba-xti - biểu tợng quyền lựccủa chế độ quân chủ chuyên chế bịgiáng đòn đầu tiên quan trọng, giànhthắng lợi → đợc coi là ngày mở đầuthắng lợi của cách mạng Pháp
* Củng cố và bài tập:
- Những nguyên nhân nào dẫn tới Cách mạng t sản Pháp 1789?
- Các nhà t tởng tiến bộ Pháp vào thế kỷ XVIII đã đóng góp gì trong việcchuẩn bị cho cuộc cách mạng?
- Cách mạng Pháp bắt đầu nh thế nào?
* Dặn dò: Học bài cũ, chuẩn bị cho bài học tiếp theo.
Trang 9Ngày soạn: 18/8/2012 Ngày giảng: 25/8/2012
Tiết 4- Bài 2cách mạng t sản pháp (1789-1794)
I mục tiêu bài học
1 Kiến thức
Giúp HS biết và hiểu:
- Các sự kiện cơ bản về diễn biến của CM qua các giai đoạn: chế độ quân chủlập hiến, thời cộng hoà, chuyên chế dân chủ CM Gia cô banh
- Vai trò của ND với thắng lợi và sự phát triển của CM
Giới thiệu bài: “Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa ngày 14-7-1789 phá ngục Ba-xti
đã mở đầu cho những thắng lợi tiếp theo của cách mạng Pháp Cách mạng tiếp tụcphát triển nh thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài học hôm nay”
Hoạt động của thầy và trò Ghi bảng
Yêu cầu HS đọc mục 1 SGK
? Thắng lợi ngày 14-7-1789 đa đến
kết quả gì?
? Sau khi nắm chính quyền, đại t
sản đã làm gì?
Câu hỏi thảo luận:
? Qua nội dung của Tuyên ngôn,
em có nhận xét gì về mặt tích cực và
hạn chế của nó?
- Tích cực: Đề cao quyền tự do,
quyền bình đẳng của con ngời
- Hạn chế: Phục vụ, bảo vệ quyền
lợi của giai cấp t sản, nhân dân hầu nh
không đợc hởng
? Em hiểu thế nào là “Quân chủ lập
III Sự phát triển của cách mạng
1 Chế độ quân chủ lập hiến (từ ngày 14-7-1789 đến ngày 10-8-1792)
- Đại t sản lên nắm chính quyền,thành lập chế độ quân chủ lập hiến
- Thông qua TN “Nhân quyền vàDân quyền”
Trang 10? Tuyên ngôn và Hiến pháp đem lại
quyền lợi cho ai? Để tỏ thái độ với đại
- Giống ông vua Lê Chiêu Thống
cầu cứu quân Thanh
? Em có suy nghĩ gì về tình thế của
nớc Pháp? Nếu là ngời dân Pháp em sẽ
hành động nh thế nào?
(GV cho HS thảo luận)
? Theo em, quần chúng nhân dân
? Những việc làm của phái Gi-
rông-đanh sau khi nắm chính quyền?
(Bầu Quốc hội)
? Những ngời có tiêu chuẩn nh thế
nào đợc bầu vào Quốc hội? So sánh với
- Ngày 10-8-1792, nhân dân Parikhởi nghĩa lật đổ nền thống trị của đại
t sản, xóa bỏ hoàn toàn chế độ phongkiến
2 B ớc đầu của nền cộng hòa (từ ngày 21-9-1792 đến ngày 2-6-1793)
- T sản công thơng nghiệp lên cầmquyền, thiết lập nền cộng hòa thứ nhất
→ cách mạng phát triển lên một bớc
- Nớc Pháp thiết lập chế độ cộng hòatrong tình trạng hết sức khó khăn: nạnnội phản và ngoại xâm đang đe dọa
- T sản công thơng nắm quyền chỉ locủng cố quyền lực → nhân dân Pari nổidậy khởi nghĩa lật đổ phái Gi-rông-
đanh
3 Chuyên chính dân chủ cách mạng Gia-cô-banh (từ ngày 2-6-1793
đến ngày 27-7-1794)
Trang 11Kết quả cuộc khởi nghĩa ngày
+ Kiên quyết trấn áp kẻ thù
+ Đáp ứng y/c của ND về: ruộng
đất, giá cả, mức lơng, quân sự
? Rô-be-spie có vai trò nh thế nào
với cách mạng? Vì sao ông đợc gọi là
“con ngời không thể bị mua chuộc”?
→ Có tài, kiên quyết cách mạng,
yêu cầu ruộng đất cho nông dân
? Vậy tại sao chính quyền
Gia-cô-banh thất bại?
→ Mâu thuẫn trong nội bộ phái
cầm quyền, nhân dân không còn ủng hộ
và bọn t sản phản cách mạng chống
phá
? Tại sao t sản phản cách mạng tiến
hành cuộc đảo chính? Sự kiện đó tác
động nh thế nào đến cách mạng t sản
Pháp sau 1794?
+ Các biện pháp của chính quyền
Gia-cô-banh đã đụng chạm đến quyền
lợi của TS → chúng muốn ngăn chặn
CM tiếp tục phát triển nên đã tiến hành
cuộc đảo chính ngày 27-7-1794 lật đổ
phái Gia-cô-banh
- Nền chuyên chính dân chủ banh đã thi hành nhiều chính sách tiếnbộ:
Gia-cô-+ Chính trị: Thiết lập nền dân chủcách mạng, kiên quyết trừng trị bọnphản cách mạng
+ Kinh tế: giải quyết yêu cầu củanhân dân
+ Quân sự: Ban bố lệnh tổng độngviên quân đội
- Ngày 27-7-1794, phái Gia-cô-banh
bị lật đổ → t sản phản cách mạng nắmquyền → cách mạng Pháp kết thúc
4 ý nghĩa lịch sử của cách mạng t sản Pháp cuối thế kỷ XVIII
Trang 12mạng → CM Pháp sau 1794 không thể
tiếp tục phát triển
NVĐ: Từ mục tiêu nhiệm vụ của
cách mạng đặt ra, hãy rút ra ý nghĩa
của cuộc CMTS Pháp cuối thế kỷ
XVIII?
? Qua tiến trình phát triển đi lên
của CMTS Pháp, giải thích tại sao CM
Pháp đợc coi là cuộc CMTS triệt để
nhất?
Mặc dù còn hạn chế song CMTS
Pháp vẫn đợc coi là cuộc CMTS triệt để
nhất - đợc V.Lê-nin đánh giá cao, coi
đây là cuộc “đại cách mạng Pháp”
Đây là cuộc CMTS triệt để nhất:
+ Đối với nớc Pháp: Lật đổ chế độphong kiến, đa giai cấp TS lên nắmquyền mở đờng cho CNTB phát triển,giải quyết đợc một phần yêu cầu củanông dân
+ Đối với quốc tế: Có ảnh hởng lớnthúc đẩy cuộc CM dân tộc, dân chủ trênthế giới → Cuộc Đại CMTS
4 Củng cố: (phiếu bài tập)
So với CMTS Anh, Mĩ, CMTS Pháp đợc coi là triệt để nhất bởi yếu tố nào sau
đây:
a, Lật đổ CĐPK cầm quyền, mở đờng cho CNTB phát triển
b, Quần chúng nhân dân tham gia tích cực, đa CM đến thắng lợi
c, Giải quyết đợc một phần yêu cầu về ruộng đất cho nhân dân
d, ảnh hởng vang dội tới châu Âu và thế giới
5 Dặn dũ: Học bài cũ, đọc trước bài 3; chuẩn bị cho giờ học tiếp theo Ngày soạn: 25/8/2012 Ngày giảng: 1/9/2012
Tiết 5-Bài 3 CHủ NGHĩA TƯ BảN ĐƯợC XáC LậP TRÊN PHạM VI THế GIớI
I - MụC TIêU BàI HọC
1 Kiến thức
- Cách mạng công nghiệp, nội dung và hệ quả
- Sự xác lập của chủ nghĩa t bản trên phạm vi thế giới
2 Kĩ năng:
- Khai thác nội dung và sử dụng kênh hình trong SGK
- Phân tích sự kiện để rút ra kết luận,nhận định,liên hệ thực tế
II PHƯƠNG TIệN DạY HọC–PHƯƠNG TIệN DạY HọC
-Tìm hiểu nội dung các kênh hình trong SGK
Trang 13- Trình bài những sự kiện chính của cách mạng t sản Pháp?
- ý nghĩa của cách mạng t sản Pháp?
3 Bài mới:
* Giới thiệu:Cách mạng t sản lần lợt nổ ra ở nhiều nớc âu-mĩ đánh đổ chế độ
phong kiến,giai cấp t sản cầm quyền cần phát triển sản xuất nên đã sáng chế và sửdụng máy móc.Cuộc cách mạng công nghiệp đã giải quyết vấn đề
* Bài học:
- Vì sao cách mạng công nghiệp diễn
ra đầu tiên ở Anh?
- Những phát minh có ảnh hởng đến
những nghành nào?
- Quan sát H 12 và H 13 em hãy cho
biết việc kéo sợi đã có sự thay đổi nh
thế nào?
- Vì sao máy móc đợc sử dụng nhiều
trong giao thông vận tải?Quan sát
H15 tờng thuật ?
- Vì sao vào giữa thế kỉ XIX Anh đẩy
mạnh sản xuất gang,thép và than đá?
- Kết quả của cách mạng công nghiệp
+ Nghành dệt vải:có nhiều phát minh
1764 máy kéo sợi Gien ni
1769 Ac-crai-tơ máy kéo sợi chạy bằngsức nớc
1785 Et-mơn cac-rai máy dệt
1784 Giêm-Oát máy hơi nớc
+ Giao thông vận tải:Tàu thuỷ chạy bằnghơi nớc,đờng sắt,xe lửa
+ Công nghiệp nặng:phát triển sản xuấtgang thép
- Kết quả: Từ sản xuất nhỏ thủ côngsang sản xuất lớn bằng máy móc trởthành nớc công nghiệp phát triển nhấtthế giới
2.Cách mạng công nghiệp ở Pháp,
Đức.
(Giảm tải-Không dạy)
3.Hệ quả của cách mạng công nghiệp.
-Làm thay đổi bộ mặt các nớc t bản-Hình thành 2 giai cấp:t sản và vô sản
4 Củng cố:
* Lập bảng thống kê những phát minh tiêu biểu trong cuộc cách mạng côngnghiệp theo những nội dung sau:
Trang 14Thời gian Tên phát minh Ngời phát minh Tác dụng trong sản xuất và đời
sống
Năm 1764 máy kéo sợi
(Gien-ni)
Giêm Ha-gri-vơ Ngành dệtNăm 1769 Máy kéo sợi
chạy bằng sứcnớc
1, Học theo các câu hỏi trên và làm bài tập ( Vở bài tập)
2, Đọc và soạn phần II Chủ nghĩa t bản đợc xác lập trên phạm vi thế giới Su tầm
t liệu có liên quan đến nội dung bài học
Ngày soạn: 30/8/2012 Ngày giảng: 07/9/2012
Tiết 6- Bài 3CHỦ NGHĨA TƯ BẢNĐƯỢC XÁC LẬP TRấN PHẠM VI THẾ GIỚI
Trang 153 Kĩ năng
Biết khai thác, sử dụng kênh hình,kênh chữ SGK Biết phân tích sự kiện để rút
ra để liên hệ thực tế
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Lược đồ khu vực Mĩ Latinh đầu TK XIX, CM 1848-1849: chõu Á
- Tranh ảnh, kờnh hỡnh trong SGK
III NỘI DUNG BÀI HỌC
1.Bài cũ:
Nờu những cải tiến, phỏt minh quan trọng trong nghành dệt ở Anh? CuộcCMCN cú kết quả như thế nào?
2 Bài mới:
Giới thiệu bài: Bước sang TK XIX, cỏc cuộ CMTS tiếp tục được tiến hành ở
nhiều nước trờn thế giới, với nhiều hỡnh thức, cỏc cuộc CMTS thắng lợi đó xỏc lập
sự thống trị của CNTB trờn phạm vi thế giới → CNTB mở rộng xõm chiếm thuộcđịa
II CH NGH A T B N XÁC L P TRấN PH M VI TH GIỦ NGHĨA TƯ BẢN XÁC LẬP TRấN PHẠM VI THẾ GIỚI ĨA TƯ BẢN XÁC LẬP TRấN PHẠM VI THẾ GIỚI Ư BẢN XÁC LẬP TRấN PHẠM VI THẾ GIỚI ẢN XÁC LẬP TRấN PHẠM VI THẾ GIỚI ẬP TRấN PHẠM VI THẾ GIỚI ẠM VI THẾ GIỚI Ế GIỚI ỚII
Yêu cầu HS đọc SGK
? Từ nhận định của Mác, E.Ghen trong
Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, hãy
cho biết vì sao các nớc phơng Tây lại
đẩy mạnh xâm chiếm thuộc địa?
Y/c HS quan sát bản đồ thế giới (treo
bảng), giới thiệu CNTD đã chiếm các
khu vực châu á (ấn Độ, Trung Quốc,
Đông Nam á), châu Phi
? Tại sao TB phơng Tây lại đẩy mạnh
xâm lợc ở các khu vực này?
→ Khu vực này giàu tài nguyên thiên
nhiên Có vị trí chiến lợc quan trọng
Lạc hậu về kinh tế, bảo thủ về chính trị
( chế độ PK đã suy yếu)
1.Cỏc cuộc cỏch mạng tư sản thế kỷ XIX
(giảm tải-khụng dạy)
2 Sự xâm l ợc của t bản ph ơng Tây đối với các n ớc á , Phi
- Nhu cầu về thị trờng của nền SXTBCN và muốn các nớc này lệ thuộcvào CNTB → TB phơng Tây xâm chiếmthuộc địa
- Thế kỷ XIX, CNTB đợc xác lập trênphạm vi thế giới → các nớc TB phơngTây tăng cờng xâm lợc các nớc châu á,châu Phi và biến các nớc này thànhthuộc địa
3 Củng cố : (phiếu bài tập)
Hãy xác định thời gian, hình thức đấu tranh của các cuộc CMTS?
Trang 161871 Vận động thống nhất Đức Đấu tranh của quần chúng
Ngày soạn: 01/9/2012 Ngày giảng: 08/9/2012
Tiết 7- Bài 4PHONG TRÀO CễNG NHÂN
VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA MÁC
- C Mác và F Ăng-ghen và sự ra đời của chủ nghĩa xã hội khoa học
- Lí luận cách mạng của giai cấp vô sản
- Bớc tiến mới của phong trào công nhân từ 1848-1870
- Biết phân tích, đánh giá về quá trình phát triển của phong trào công nhân
- Biết tiếp cận với văn kiện lịch sử - Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
- Tranh ảnh trong SGK, chân dung C Mác, F Ăng-ghen
- Văn kiện Tuyên ngôn Đảng Cộng sản và các tài liệu khác phục vụ cho bàigiảng
III NỘI DUNG DẠY HỌC:
1 Bài cũ:
Trang 17Kể tên các cuộc CMTS tiêu biểu thế kỉ XIX? Tại sao nói thế kỷ XIX, CNTB
đợc xác lập trên phạm vi thế giới?
2 Bài mới:
Giới thiệu bài: Sự phát triển nhanh chóng của CNTB càng khoét sâu thêm
mâu thuẫn giữa 2giai cấp: T sản và vô sản Để giải quyết mâu thuẫn đó giai cấp vôsản đã tiến hành cuộc đấu tranh nh thế nào?
I PHONG TRÀO CễNG NHÂN NỬA ĐẦU THẾ KỶ XIX
Hoạt động của thầy và trò Ghi bảng
Sự phát triển của lịch sử XH loài ngời
đã chứng minh quy luật có áp bức thì
có đấu tranh Vì sao ngay khi mới ra
đời giai cấp công nhân đã đấu tranh
Tuổi thọ thấp ( 40 tuổi)
? Vì sao giới chủ lại thích sử dụng lao
động là trẻ em?
Vì : + Lơng: trả thấp
+ Cha có ý thức đấu tranh
? Em có liên hệ gì với quyền trẻ em
hôm nay?
? Bị áp bức bóc lột, công nhân đã đấu
tranh bằng hình thức nào? Tại sao lại sử
dụng hình thức đó?
? Việc đập phá máy móc có đa đến
thành công trong đấu tranh chống giới
chủ không ?
GV cho HS thảo thuận (1 phút)
? Tiến hành bãi công trong điều kiện
nh thế nào dễ đem laị kết quả?
→ Khi nhiều việc làm → bãi công, giới
chủ dễ nhợng bộ
? Muốn cho cuộc đấu tranh thành công,
đòi hỏi những ngời công nhân phải nh
thế nào?
→ phải đoàn kết
Sự phát triển của CNTB đã đa đến
1 Phong trào đập phá máy móc và bãi công:
* Nguyên nhân: Bị áp bức bóc lột nặng
nề, lao động nặng nhọc trong nhiều giờ,lơng thấp, điều kiện lao động, ăn ở thấpkém…
* Hình thức: Đập phá máy móc, đốt phácông xởng → Nhận thức hạn chế
→ Để đoàn kết chống lại TS thắng lợi,giai cấp công nhân đã thành lập tổ chứccông đoàn
2 Phong trào công nhân trong những năm 1830-1840
Trang 18nhiều thành phố, trung tâm kinh tế ra
đời, XH có những mâu thuẫn giai cấp
giữa VS và TS ngày càng gay gắt →
đấu tranh của CN ngày càng quyết liệt
? Nêu những phong trào đấu tranh tiêu
biểu của công nhân Pháp, Đức, Anh?
Cho HS quan sát H25 (SGK)
? Miêu tả quang cảnh phong trào hiến
chơng ở Anh?
? Phong trào công nhân châu Âu có
điểm chung gì khác so với phong trào
đoàn kết, tính chính trị độc lập của côngnhân
- Nguyên nhân thất bại: Cha có lí luậncách mạng đúng đắn
1, Trả lời câu hỏi (SGK)
2, Tìm hiểu cuộc đời và sự nghiệp của Mác- ăng Ghen
3, Su tầm tranh, ảnh về Mác- ăng Ghen.(Đọc thêm phần II)
Ngày soạn: 7/9/2012 Ngày giảng: 14/9/2012
Tiết 8- Bài 4
Trang 19PHONG TRÀO CÔNG NHÂN VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA MÁC
II SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA MÁC
(Đọc thêm theo chương trình giảm tải)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức: Giúp HS nắm được:
- Những nét khái quát về C Mác và P Ăng-ghen và sự ra đời của CNXHKH,
lí luận của giai cấp vô sản
- Bước tiến mới của phong trào công nhân từ 1848 - 1870
Giáo viên ôn tập cho học sinh nắm rõ về Mác và Ăng ghen
Yêu cầu HS theo dõi SGK
? Em hãy giới thiệu vài nét về cuộc đời và sự nghiệp
của Mác và Ăng-ghen?
GV dùng chân dung hai ông giới thiệu:
+ Mác (1818-1883): Tơ-ri-ơ (Đức), là người thông
minh, đỗ đạt sớm (23 tuổi); sớm tham gia hoạt động
cách mạng
+ Ăng-ghen (1820-1895): Bác-men (Đức) Gia đình:
chủ xưởng, giàu có, hiểu rõ bản chất bóc lột của giai
cấp tư sản → ông khinh ghét chúng và sớm tham gia
tìm hiểu phong trào công nhân
? Qua cuộc đời và sự nghiệp của Mác và Ăng-ghen,
em có suy nghĩ gì về tình bạn giữa hai ông?
GV gọi HS đọc đoạn chữ nhỏ trong SGK - Tr.31
? Nêu điểm giống nhau trong tư tưởng của hai ông?
- Nhận thức rõ bản chất của chế độ tư bản và nỗi
thống khổ của công nhân và nhân dân lao động
- Cùng đứng về phía giai cấp công nhân và có tư
Giáo viên ôn tập cho học sinh nắm rõ về Mác
và Ăng ghen
Trang 20một XH bình đẳng tiến bộ.
? Đồng minh những người cộng sản được thành lập
như thế nào?
? TN của ĐCS ra đời trong hoàn cảnh nào?
Y/c HS đọc đoạn chữ nhỏ trong SGK → rút ra nội
dung chính của TN
? Câu kết “Vô sản… đoàn kết lại” có ý nghĩa gì?
Giới thiệu hình 28, khẳng định nội dung chủ yếu của
TN
→ Khẳng định sự thay đổi của chế độ XH trong lịch
sử XH loài người là nhờ lao động sản xuất và trong
XH có giai cấp: đấu tranh giai cấp là động lực thúc
đẩy XH phát triển.→ Giai cấp công nhân có sứ mệnh
“đào mồ chôn CNTB”
? Vậy sự ra đời của TN của ĐCS có ý nghĩa gì?
Yêu cầu HS theo dõi SGK
? Phong trào công nhân từ năm 1848 - 1870 có nét gì
sự đoàn kết quốc tế → đánh đổ CNTB, xây dựng nên CNXH
b,Trình bày sự hiểu biết: thế nào là “công đoàn”; “phong trào công nhân”
4 Dặn dò: học bài cũ, chuẩn bị trước bài mới.
Ngµy so¹n: 8/9/2012 Ngµy gi¶ng: 15/9/2012
Chương II CÁC NƯỚC ÂU MĨ CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẦU THẾ KỶ XX
Trang 21TiÕt 9- Bµi 5CÔNG XÃ PARI 1871
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức:
Giúp HS hiểu và biết:
- Nguyên nhân bùng nổ, diễn biến sự thành lập công xã Pa-ri
- Thành tựu nổi bật của Công xã Pari
- Công xã Pa-ri - Nhà nước kiểu mới của giai cấp vô sản
2 Tư tưởng:
Giáo dục HS lòng tin vào năng lực lãnh đạo, quản lí nhà nước của giai cấp vôsản; chủ nghĩa anh hùng cách mạng; lòng căm thù đối với giai cấp bóc lột
3 Kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng trình bày, phân tích một sự kiện LS
- Kỹ năng sưu tầm tài liệu tham khảo có liên quan,liên hệ kiến thức đã học vớithực tế đời sống
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Bản đồ vùng ngoại ô xảy ra Công xã Pari
- Sơ đồ bộ máy Hội đồng Công xã
- Tranh các “cuộc chiến đấu trên chiến lũy”
III NỘI DUNG DẠY HỌC
1 Bài cũ:
Nêu những nội dung chính của Tuyên ngôn Đảng Cộng sản Vai trò củaQuốc tế thứ nhất đối với phong trào công nhân quốc tế?
2 Bài mới:
Giới thiệu bài: Bị đàn áp đẫm máu trong CM 1848 song giai cấp VS đã
trưởng thành nhanh chóng và tiếp tục tiến hành cuộc đấu tranh quyết liệt chống lạigiai cấp TS đưa đến sự ra đời của Công xã Pa-ri 1871 - Nhà nước kiểu mới của giaicấp VS Tại sao Công xã Pa-ri lại được coi là nhà nước kiểu mới của giai cấp VS?Chúng ta sẽ giải quyết vấn đề này qua nội dung bài học hôm nay
Hoạt động của thầy và trò Ghi bảng
Nền thống trị của đế chế II
(1852-1870) thực chất là nền chuyên chế TS,
trong thì đàn áp nhân dân, ngoài thì
tiến hành chiến tranh xâm lược
1 Hoàn cảnh ra đời của Công xã :
- Mâu thuẫn gay gắt không thể điều hòagiữa giai cấp TS và VS (vì chính sách
áp bức bóc lột nặng nề)
- Quân Đức xâm lược nước Pháp
Trang 22? Thái độ của “Chính phủ vệ quốc”
trước tình hình đất nước sau ngày
4-9-1870 như thế nào?
Theo HCM: “TB Pháp khi ấy như
lửa cháy hai bên, bên thì Đức bắt chịu
đầu hàng, bên thì CM nổi trước mắt
TB Pháp thề nhục với Đức chứ không
chịu hòa với cách mệnh”(HCM Toàn
tập, tập 2, tr273) →Chứng tỏ TS Pháp
sợ nhân dân hơn sợ quân Đức xâm lược
→ đầu hàng Đức để rảnh tay đối phó
với nhân dân
→ Sự tồn tại của đế chế II là việc TB
Pháp đầu hàng Đức → nhân dân căm
phẫn; giai cấp VS Pa-ri đã giác ngộ,
trưởng thành và tiếp tục đấu tranh
Y/c HS đọc thầm mục 2 SGK
? Nguyên nhân nào đưa đến cuộc khởi
nghĩa ngày 18-3-1871?
→ Sự phản bội của TS đối với đất
nước (đầu hàng Đức) và nhân dân
(muốn tước vũ khí vệ quốc quân, bắt
các ủy viên, đàn áp nhân dân) → giai
cấp VS khởi nghĩa chống lại giai cấp
khởi nghĩa ngày 18-3-1871 là gì?
→ Cuộc CM thắng lợi đưa giai cấp VS
→ Lần đầu tiên nhân dân Pháp được
2 Cuộc khởi nghĩa ngày 18-3-1871.
Trang 23bầu cử chọn những người thuộc giai
→ Cơ quan cao nhất của Nhà nước là
HĐCX, vừa ban bố pháp luật, vừa lập
các UB thi hành pháp luật
- Có nhiều UB đảm bảo mọi quyền làm
chủ của nhân dân
- Chính quyền TS chỉ phục vụ quyền
lợi của giai cấp TS
? Căn cứ vào đâu để khẳng định Công
xã Pa-ri là nhà nước kiểu mới?
? Nêu những sự kiện tiêu biểu về cuộc
chiến đấu giữa các chiến sĩ Công xã và
quân Véc-xai?
Sử dụng hình 31, tường thuật cuộc
chiến đấu anh dũng của các chiến sĩ
Công xã
? Công xã Pa-ri thất bại nhưng sự hy
sinh của các chiến sĩ Công xã có vô ích
không? Sự ra đời và tồn tại của Công
xã có ý nghĩa gì?
II TỔ CHỨC BỘ MÁY VÀ CHÍNHSÁCH CỦA CÔNG XÃ PA-RI
(Đọc thêm)
- Tổ chức bộ máy Công xã đảm bảo
quyền làm chủ cho nhân dân (ND nắm
mọi quyền trong CX, chịu trách nhiệm trước nhân dân, có thể bị bãi miễn)
- HĐCX đã ban bố và thi hành nhiềuchính sách tiến bộ phục vụ lợi ích nhân
dân (chính trị, kinh tế, giáo dục)
III NỘI CHIẾN Ở PHÁP Ý NGHĨALỊCH SỬ CỦA CÔNG XÃ PA-RI
xã Pa-ri
d, Ý nghĩa:
- CX Pa-ri đã lật đổ chính quyền TS,
Trang 24? Vì sao Công xã Pa-ri thất bại?
→ Giai cấp VS Pa-ri còn yếu (thiếu
chính đảng Mác xít lãnh đạo, tổ chức
chính quyền không kiên quyết trấn áp
bọn phản CM, không thực hiện liên
minh công nông…)
HS nắm được các kiến thức sơ bản của bài bằng các bài tập:
- Lập niên biểu các sự kiện chính của Công xã Pa-ri
- Tại sao nói Công xã Pa-ri là Nhà nước kiểu mới của giai cấp VS?
- Phân tích ý nghĩa, bài học của Công xã Pa-ri
Ngµy so¹n: 17/9/2011 Ngµy gi¶ng: /2011
TiÕt 10- Bµi 6
CÁC NƯỚC ANH, PHÁP, ĐỨC, MĨCUỐI THẾ KỈ XIX - ĐẦU THẾ KỈ XX
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức: Cuối TK XIX đầu TK XX các nước TBCN ở Âu, Mĩ chuyển sang
giai đoạn ĐQCN Vì vậy HS cần nắm được:
Trang 25- Những nét lớn về kinh tế, chính trị của các nước TB lớn: Anh, Pháp, Đức vàđặc điểm của mỗi nước.
- Các nước TB lớn Anh, Pháp, Đức, Mĩ chuyển lên giai đoạn ĐQCN
- Những điểm nổi bật của CNĐQ
- Sưu tầm tài liệu, hồ sơ học tập về các nước ĐQ cuối TK XIX đầu TK XX
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Tranh ảnh về tình hình phát triển nổi bật của các nước ĐQ
- Lược đồ các nước ĐQ và thuộc địa của chúng nửa đầu TK XX
III NỘI DUNG DẠY HỌC
1 Bài cũ:
Tại sao nói Công xã Pa-ri là Nhà nước kiểu mới của giai cấp VS?
2 Bài mới:
Giới thiệu bài: Cuối TK XIX đầu TK XX, các nước TB chuyển mình mạnh
mẽ sang giai đoạn CNĐQ →Trong quá trình đó sự phát triển của các nước ĐQ cóđiểm giống và khác nhau Vậy khác nhau như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu nộidung của bài hôm nay
Yêu cầu HS theo dõi SGK
? So với đầu TK XIX, cuối TK XIX
đầu TK XX tình hình kinh tế Anh có gì
nổi bật? Vì sao?
(→ CN phát triển sớm, máy móc lạc
hậu, GCTS Anh ít chú trọng đầu tư
trong nước, chỉ đầu tư sang thuộc địa
kiếm lời.)
? Sự phát triển CN Anh được biểu hiện
như thế nào? Vì sao GCTS Anh chỉ chú
trọng đầu tư sang thuộc địa?
? Thực chất chế độ hai đảng ở Anh là
gì?
→ Hai đảng thay nhau cầm quyền
thông qua bầu cử chỉ là một thủ đoạn
của GCTS nhằm lừa gạt, xoa dịu nhân
dân Tuy tồn tại chế độ hai đảng khác
nhau, thậm chí có những chính sách
mâu thuẫn nhau song đều phục vụ cho
I TÌNH HÌNH CÁC NƯỚC ANH,PHÁP, ĐỨC, MĨ
1 Anh:
a, Kinh tế:
- Phát triển chậm, mất dần vị trí độcquyền công nghiệp
- Nguyên nhân: (SGK)
- Sự phát triển của CNĐQ ở Anh thểhiện nổi bật trong vai trò các nhà băng(ngân hàng) kết hợp với các công ti độcquyền CN
b, Chính trị:
- Nước Anh tồn tại chế độ Quân chủ lậphiến (với 2 đảng Tự do và Bảo thủ thaynhau cầm quyền)
Trang 26quyền lợi của GCTS chống lại nhân
dân
→ Với chế độ hai đảng thay nhau cầm
quyền, nước Anh thi hành chính sách
đối nội, đối ngoại hết sức bảo thủ:
trong thì đàn áp nhân dân, ngoài thì
tăng cường xâm lược (sử dụng bản đồ
TG chỉ các thuộc địa của nước Anh)
? Vì sao CNĐQ Anh được mệnh danh
xuất cảng TB hơn là xây dựng, phát
triển công nghiệp trong nước
? Để giải quyết tình trạng khó khăn
trên, GCTS Pháp đã làm gì? Chính
sách đó có ảnh hưởng như thế nào đến
nền kinh tế Pháp?
→ Với các biện pháp trên, KT Pháp đã
phục hồi: các công ti độc quyền ra đời
tạo điều kiện để Pháp chuyển sang giai
đoạn ĐQCN
? Chính sách xuất cảng TB của Pháp có
gì khác Anh?
+ Anh đầu tư vào khai thác một sớ
ngành KT thuộc địa để thu lợi nhuận
+ Pháp cho vay lãi để thu lợi nhuận
? Tại sao CNĐQ Pháp được mệnh danh
là “CNĐQ cho vay lãi”?
? Tình hình chính trị Pháp có gì nổi
bật?
- Chính sách đối ngoại xâm lược thốngtrị và bóc lột thuộc địa → nước Anhđược mênh danh là “CNĐQ thực dân”
→ CNĐQ Pháp phát triển với sự ra đờicủa các công ti độc quyền và vai trò chiphối của ngân hàng
+ CNĐQ Pháp tồn tại trên cơ sở lợinhuận thu được từ chính sách đầu tư
TB nước ngoài bằng cho vay lãi
+ Thống trị bóc lột thuộc địa
=> mệnh danh là “CNĐQ cho vay lãi”
b, Chính trị:
Trang 27b, Những đặc điểm riêng của từng nước đã học.
c, Xác định trên bản đồ TG tên quốc gia là thuộc địa của Anh, Pháp
4 Dặn dò: Học bài cũ, đọc trước phần tiếp theo của bài 6; chú ý đặc điểm của CNĐQ ở từng nước.
Ngµy so¹n: 20/9/2011 Ngµy gi¶ng: /2011
TiÕt 11- Bµi 6CÁC NƯỚC ANH, PHÁP, ĐỨC, MĨCUỐI THẾ KỈ XIX ĐẦU THẾ KỈ XX
(Tiếp theo)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức: Hs biết và hiểu:
Quá trình phát triển của CNĐQ ở Mĩ và những điểm giống, khác nhau về sự
phát triển kinh tế, chính trị của Mĩ với các nước Anh, Pháp, Đức Những đặc điểm
cơ bản của CNĐQ
2 Tư tưởng:
Nhận thức rõ bản chất của CNTB, CNĐQ đề cao ý thức cảnh giác đấu tranh
chống các thế lực gây chiến tranh, bảo vệ hòa bình
3 Kỹ năng:
Trang 28Rèn luyện kỹ năng phân tích sự kiện LS để tìm vị trí LS và đặc điểm cácnước ĐQ.
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Lược đồ các nước ĐQ và thuộc địa của chúng TK XX
Yêu cầu HS theo dõi SGK
? Cho biết tình hình KT Đức cuối TK
nhau quyết định giá - phân phối cho
các nhà SX và bán qua các cơ quan
quản lí của mình
? Tình hình chính trị Đức có gì nổi bật?
Yêu cầu HS theo dõi SGK
? Nêu tình hình công nghiệp ở Mĩ cuối
b, Chính trị: Nhà nước liên bang:
+ Đối nội: đề cao chủng tộc Đức, đàn
Trang 29? Sự phát triển của các nước ĐQ
thường giống nhau hay khác nhau?
→ KT các nước TB thường phát triển
không đều
? Vì sao kinh tế Mĩ lại phát triển vượt
bậc?
? Tại sao nói Mĩ là xứ sở của các “ông
vua công nghiệp”?
→ Thị trường trong nước mở rộng thu
ảnh hưởng và thuộc địa của Mĩ ở Thái
Bình Dương, Trung và Nam Mĩ
→ Giống các nước thực dân Tây Âu,
ĐQ Mĩ thể hiện tính chất thực dân
tham lam, tiến hành các cuộc chiến
tranh xâm lược thuộc địa để làm giàu
trong giai đoạn chuyển sang ĐQCN
? Qua việc học lịch sử các nước ĐQ
Anh, Pháp, Đức, Mĩ, em hãy nhận xét
xem chuyển biến quan trọng trong đời
sống kinh tế các nước ĐQ là gì?
→ Đây là bước chuyển biến quan trọng
nhất trong đời sống kinh tế các nước
- Cuối TK XIX đầu TK XX, kinh tế Mĩphát triển nhanh chóng, vươn lên đứngđầu TG
- Sản xuất công nghiệp phát triển vượtbậc → sự hình thành các tổ chức dộcquyền lớn → Mĩ chuyển sang giai đoạnĐQCN
- Nông nghiệp đạt nhiều thành tựu tolớn
- Sản xuất công nghiệp phát triển
nhanh chóng, mạnh mẽ, hiện tượngcạnh tranh tập trung SX trở thành phổbiến → các tổ chức độc quyền hình
Trang 30? Vậy, hiện tượng này có xảy ra trước
năm 1870 không?
→ Chỉ có tự do cạnh tranh ở các nước
TB, không có hiện tượng như lúc bấy
giờ
Yêu cầu HS quan sát hình 32 SGK
? Hãy mô tả bức tranh và cho biết tác
giả bức tranh muốn nói lên điều gì?
? Vì sao các nước ĐQ tranh nhau thuộc
địa? Bản đồ TG có những biến đổi gì
sau khi các nước ĐQ đi xâm chiếm
thuộc địa?
(Cho HS thảo luận theo bàn)
→ “Hình con mãng xà khổng lồ đuôi
dài quấn chặt lấy Nhà trắng - cơ quan
quyền lực cao nhất của Mĩ, đang há
mồm, phùng mang chực nuốt người
phụ nữ Bức tranh mô tả quyền lực to
lớn của các công ti độc quyền cấu kết
với Nhà nước TB để thống trị nhân
dân, chi phối đời sống xã hội Mĩ”
? Dựa vào nội dung đã học, em hãy nêu
vài nét nổi bật về quyền lực của các
công ti độc quyền?
→ Chiếm ưu thế và chi phối toàn bộ
đời sống kinh tế ở các nước ĐQ
→ Tác động, chi phối tình hình chính
trị ở các nước này, phục vụ quyền lợi
của GC đại TS
→ Tạo ra chuyển biến quan trọng
trong sự phát triển của CNTB chuyển
sang CNĐQ
Sử dụng bản đồ TG (treo bảng), yêu
cầu HS quan sát và điền tên các thuộc
địa của Anh, Pháp, Đức trên bản đồ
? Vì sao các nước ĐQ tăng cường xâm
lược thuộc địa?
thành
- Sự xuất hiện các tổ chức độc quyền làđặc điểm quan trọng đầu tiên củaCNĐQ → gọi là CNTB độc quyền
- CNĐQ là giai đoạn phát triển cao nhất
và cuối cùng của CNTB
2 Tăng cường xâm lược thuộc địa, chuẩn bị chiến tranh chia lại thế giới
- Cuối TK XIX đầu TK XX, các nước
ĐQ tăng cường xâm lược thuộc địa và
đã cơ bản phân chia xong thị trườngTG
- Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế
Trang 31TB trong giai đoạn ĐQCN đã đặt ra đòihỏi buộc các nước ĐQ phải tăng cườngxâm lược để mở rộng thị trường.
- Sự phát triển không đều của các nước
ĐQ càng thúc đẩy quá trình xâm lượcthuộc địa và thị trường diễn ra ráo riết,mạnh mẽ hơn
- Các tổ chức ĐQ tăng cường chiến tranh phân chia lại thị trường thế giới
- Các tổ chức độc quyền hình thành và chi phối đời sống xã hội các nước đế quốc
- Các nước đế quốc Anh, Pháp, Đức, Mĩ có chung hình thức phát triển
Ngµy so¹n: 23/9/2011 Ngµy gi¶ng: /2011
TiÕt 12- Bµi 7PHONG TRÀO CÔNG NHÂN QUỐC TẾCUỐI THẾ KỈ XIX – ĐẦU THẾ KỈ XX
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức:
- Cuối TK XIX đầu TK XX, CNTB chuyển biến mạnh mẽ sang giai đoạnĐQCN Mâu thuẫn gay gắt giữa TS và VS đã dẫn đến các phong trào công nhânphát triển → Quốc tế thứ hai được thành lập
- P Ăng-ghen và V Lênin đóng góp công lao và vai trò to lớn đối với sự pháttriển của phong trào
- Cuộc cách mạng Nga 1905-1907, ý nghĩa và ảnh hưởng của nó
2 Tư tưởng:
- Nhận thức đúng cuộc đấu tranh giai cấp giữa VS và TS là vì quyền tự do, vì
sự tiến bộ của xã hội
- Giáo dục tinh thần cách mạng, tinh thần quốc tế VS, lòng biết ơn đối với cáclãnh tụ thế giới và niềm tin vào thắng lợi của cách mạng VS
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Bản đồ đế quốc Nga cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
Trang 32- Tranh ảnh tư liệu về cuộc đấu tranh của công nhân Si-ca-gô, Lê-nin, thủy thủtàu Pô-tem-kin khởi nghĩa…
III NỘI DUNG DẠY HỌC
Giới thiệu bài: “S th t b i c a Công xã Pa-ri 1871, phong tr o công nhânự thất bại của Công xã Pa-ri 1871, phong trào công nhân ất bại của Công xã Pa-ri 1871, phong trào công nhân ại của Công xã Pa-ri 1871, phong trào công nhân ủa Công xã Pa-ri 1871, phong trào công nhân ành
ti p t c phát tri n hay t m l ng? S phát tri n c a phong tr o ã ển hay tạm lắng? Sự phát triển của phong trào đã đắt ra yêu ại của Công xã Pa-ri 1871, phong trào công nhân ắng? Sự phát triển của phong trào đã đắt ra yêu ự thất bại của Công xã Pa-ri 1871, phong trào công nhân ển hay tạm lắng? Sự phát triển của phong trào đã đắt ra yêu ủa Công xã Pa-ri 1871, phong trào công nhân ành đã đắt ra yêu đã đắt ra yêuắng? Sự phát triển của phong trào đã đắt ra yêut ra yêu
c u gì cho s th nh l p v ho t ự thất bại của Công xã Pa-ri 1871, phong trào công nhân ành ập và hoạt động của tổ chức Quốc tế thứ hai?” ành ại của Công xã Pa-ri 1871, phong trào công nhân đã đắt ra yêuộng của tổ chức Quốc tế thứ hai?”ng c a t ch c Qu c t th hai?”ủa Công xã Pa-ri 1871, phong trào công nhân ổ chức Quốc tế thứ hai?” ức Quốc tế thứ hai?” ốc tế thứ hai?” ức Quốc tế thứ hai?”
Yêu cầu HS đọc SGK Thống kê các phong
trào công nhân tiêu biểu
? Em có nhận xét gì về cuộc đấu tranh của
giai cấp công nhân cuối TK XIX?
→ Số lượng các phong trào nhiều hơn; quy
mô, phạm vi đấu tranh lan rộng ở nhiều
nước
→ Tính chất: chống TS quyết liệt
So với thời kì trước Công xã Pa-ri 1871,
cuối TK XIX phong trào công nhân đã phát
triển rộng rãi hơn, hoạt động ở nhiều nước
Anh, Pháp Mĩ… Tính chất quyết liệt, đòi
quyền lợi về kinh tế và chính trị
? Vì sao sau thất bại của Công xã Pa-ri,
phong trào công nhân vẫn phát triển mạnh?
→ Số lượng, chất lượng, ý thức giác ngộ của
giai cấp công nhân tăng nhanh cùng với sự
phát triển của nền công nghiệp TBCN
→ Mác và Ăng-ghen với uy tín lớn tiếp tục
lãnh đạo phong trào; học thuyết Mác đã
giành thắng lợi trong phong trào công nhân
? Kết quả to lớn mà phong trào công nhân
cuối TK XIX đạt được là gì?
? Vì sao ngày 1-5 trở thành ngày Quốc tế lao
động?
(HS thảo luận theo bàn → đại diện nhóm lên
trình bày kết quả thảo luận; nhóm khác bổ
sung)
I PHONG TRÀO CÔNG NHÂNQUỐC TẾ CUỐI THẾ KỈ XIX.QUỐC TẾ THỨ HAI
- Sự thành lập các tổ chức chínhtrị độc lập của giai cấp công nhân
ở các nước
Trang 33=> Ngày 1-5-1886, công nhân Mĩ ở Si-ca-gô
đấu tranh thắng lợi buộc chủ TB thực hiện
chế độ ngày làm 8 giờ → chứng tỏ sự đoàn
kết của công nhân đã tạo nên sức mạnh giành
thắng lợi
Ngày 1-5 hàng năm trở thành ngày Quốc tế
lao động chính là thể hiện sự đoàn kết, biểu
dương lực lượng, sức mạnh của giai cấp VS
quốc tế
Yêu cầu HS theo dõi SGK
? Những yêu cầu nào đòi hỏi phải thành lập
tổ chức quốc tế mới?
? Quốc tế thứ hai đã được thành lập và hoạt
động như thế nào?
(phần chữ nhỏ trong SGK)
? Ăng-ghen đóng góp công lao và có vai trò
như thế nào đối với sự thành lập của Quốc tế
thứ hai?
→ Chuẩn bị chu đáo cho ĐH thành lập QT2
tại Pa-ri; Kiên quyết đấu tranh chống các tư
tưởng cơ hội, thỏa hiệp ủng hộ GCTS trong
nội bộ QT; Thúc đẩy phong trào CN Quốc tế
phát triển (Phong trào CN Đức 1890 buộc
bọn phản động phải xóa bỏ “luật đặc biệt” và
phong trào biểu dương lực lượng của CN
châu Âu 1-5-1890)
? Sự thành lập Quốc tế thứ hai có ý nghĩa gì?
? Vì sao Quốc tế thứ hai tan rã?
→ Ăng-ghen mất (1895) là tổn thất to lớn
cho QT2 → khuynh hướng cơ hội trong QT
thắng thế, nội bộ QT bị phân hóa, tan rã, các
nghị quyết của QT không còn hiệu lực…
- Quốc tế thứ nhất đã hoànthành nhiệm vụ và đã giải tán →yêu cầu cần thiết phải thành lậpmột tổ chức quốc tế mới để thốngnhất lực lượng và lãnh đạo phongtrào VS Quốc tế
b, Hoạt động:
- 14-7-1889, Quốc tế thứ haiđược thành lập ở Pa-ri
- Hoạt động (SGK)
Trang 34tan rã.
Yêu cầu HS thống kê những tài liệu đã đọc
và sưu tầm về Lê-nin (đã chuẩn bị ở nhà)
? Em có hiểu biết gì về Lê-nin?
? Lê-nin có vai trò như thế nào đối với sự ra
đời của Đảng xã hội dân chủ Nga?
→ Hợp nhất các tổ chức mác-xít thành Hội
liên hiệp đấu tranh giải phóng CN, mầm
mống của chính đảng VS Nga
→ 7 - 1903, tại ĐH lần thứ II của Đảng công
nhân XH dân chủ Nga ở Luân Đôn, đã đấu
tranh kiên quyết chống phái cơ hội
Men-sê-vich → Đảng Công nhân XHDC Nga thành
- Thúc đẩy phong trào CNquốc tế đấu tranh hợp pháp đòicải thiện đời sống, tiền lương vàngày lao động
II PHONG TRÀO CÔNGNHÂN NGA VÀ CUỘC CÁCHMẠNG 1905-1907
1 Lê-nin và việc thành lập đảng vô sản kiểu mới ở Nga
- Sinh ra trong gia đình nhà giáotiến bộ, thông minh, sớm tham giaphong trào cách mạng
- Có vai trò quyết định đối với sự
ra đời của Đảng XH dân chủ Nga
- Đặc trưng của Đảng kiểu mới: + Khác với các đảng trong QT 2,đấu tranh triệt để vì quyền lợi củagiai cấp công nhân, mang tínhgiai cấp, tính chiến đấu triệt để.+ Chống chủ nghĩa cơ hội, tuântheo nguyên lí của chủ nghĩa Mác
(đánh đổ CNTB, xây dựng CNXH).
+ Đảng dựa vào quần chúng nhândân, lãnh đạo quần chúng làmcách mạng
→ Đảng Công nhân XHDC Nga
là Đảng kiểu mới của GCVS
Trang 353 Củng cố và dặn dò:
- Sự ra đời của Quốc tế thứ hai đáp ứng yêu cầu phát triển mạnh mẽ của phong tràocông nhân quốc tế
- Đọc trước phần II của bài, tìm thêm sách tham khảo về tiểu sử của Lê-nin
Ngµy so¹n: 27/9/2011 Ngµy gi¶ng: /2011
TiÕt 13- Bµi 7PHONG TRÀO CÔNG NHÂN QUỐC TẾCUỐI THẾ KỈ XIX – ĐẦU THẾ KỈ XX
(Tiếp theo)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
(Theo mục tiêu chung)
II NỘI DUNG DẠY HỌC
Dùng bản đồ giới thiệu ĐQ Nga cuối TK
XIX đầu TK XX: CNTB đã phát triển ở Nga
sau cuộc cải cách nông nô 1861, song về cơ
bản nước Nga vẫn là một nước ĐQ quân
phiệt tồn tại nhiều mâu thuẫn (nông
dân><phong kiến; VS><TS; các dân tộc
nghiêm trọng, đẩy những mâu thuẫn XH Nga
càng gay gắt, đặc biệt sau thất bại trong cuộc
chiến tranh Nga – Nhật (1904 - 1905), phong
trào phản chiến tranh đòi lật đổ chế độ
chuyên chế Nga Hoàng là tất yếu
II PHONG TRÀO CÔNGNHÂN NGA VÀ CUỘC CÁCHMẠNG 1905-1907
2 Cách mạng Nga 1905 - 1907
- KT, CT, XH nước Nga đầu TK
XX lâm vào khủng hoảng nghiêmtrọng → các mâu thuẫn XH gaygắt, CM Nga bùng bùng nổ
- 1905 -1907 CXM Nga bùng nổquyết liệt
Trang 36Yêu cầu HS đọc đoạn chữ nhỏ trong SGK
và nhận xét diễn biến của CM
→ Cuộc đấu tranh vũ trang quyết liệt của
GCVS Nga tấn công vào nền thống trị của
địa chủ TS, làm suy yếu chế độ Nga hoàng
? Nguyên nhân thất bại của CM là gì?
→ Sự đàn áp của kẻ thù, đặc biệt GCVS Nga
còn thiếu kinh nghiệm đấu tranh vũ trang,
không được chuẩn bị kỹ càng, thiếu sự thống
nhất phối hợp trong toàn quốc
Trong tác phẩm “Đường cách mệnh”,
Nguyễn Ái Quốc viết: “Nhờ chuyến thất bại
1905 thợ thuyền mới hiểu rằng: một là phải
tổ chức vững vàng, hai là phải liên lạc với
dân cày , ba là phải vận động binh lính, bốn
là không tin được tụi đề huề, năm là biết TB
và vua cùng là một tụi, muốn đuổi vua thì
phải đuổi cả TB CM 1905 thất bại, làm
gương cho CM 1919 thành công”
- Học bài cũ, trả lời câu hỏi theo phần củng cố bài học
- Tìm thêm tư liệu nói vê Lê-nin và các nhà lãnh tụ cách mạng thế giới
- Đọc trước bài 8: Sự phát triển của kỹ thuật, khoa học, văn học và nghệ thuậtthế kỉ XVIII – XIX
* Tư liệu tham khảo về tiểu sử Lê-nin (Trích từ điển LS phổ thông TK XX NXB Đại học Quốc gia Hà Nội).
- Lê-nin (Vla-đi-mia I-lích U-lia-nốp sinh ngày 22-4-1870 tại Xim-biếc, mấtngày 21-1-19242) trong một gia đình nhà giáo tiến bộ
- 1887 tham gia mưu sát Nga hoàng
- 1893 lãnh đạo nhóm CN Mác-xít ở Pê-téc-bua
- 1895 lập hội liên hiệp đấu tranh giải phóng giai cấp công nhân
- 12 - 1895 bị bắt đày đi Xi-bi-ri 3 năm
Trang 37- 1900 sống ở nước ngoài.
- 1903 được bầu vào BCH Đảng Bôn-sê-vích
- 1905 trở về nước lãnh đạo cách mạng
- 1907 ra nước ngoài tránh sự khủng bố của Nga hoàng
Ngµy so¹n: 23/9/2011 Ngµy gi¶ng: /2011
1 Kiến thức: HS nắm được những nét cơ bản sau:
- Vài nét về nguyên nhân đưa tới sự phát triển mạnh mẽ của kĩ thuật, khoahọc, văn học và nghệ thuật TK XVIII-XIX
+ CMTS thành công, GCTS tiến hành cuộc CMCN làm thay đổi nền kinh tế
xã hội Để khẳng định sự thắng thế của CNTB với chế độ PK cần tiếp tục đẩymạnh sự phát triển của SX, làm tăng năng suất lao động, đặc biệt là ứng dụngnhững thành tựu của KHKT
+ Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế và sự xâm nhập của kĩ thuật tiên
tiến, sự ra đời của các học thuyết khoa học tự nhiên (học thuyết tiến hóa của
Đác-uyn), học thuyết xã hội (triết học duy vật của Mác và Ăng-ghen)… → tạo điều kiện
cho sự ra đời của các thành tựu kĩ thuật, khoa học, văn học và nghệ thuật TK XVIII– XIX
- Những thành tựu nổi bật trên các lĩnh vực kĩ thuật, khoa học, văn học và nghệthuật TK XVIII – XIX và ý nghĩa của nó
2 Tư tưởng:
- Nhận thức được CNTB với cuộc CM KHKT đã chứng tỏ bước tiến lớn so vớichế độ PK, có những đóng góp tích cực đối với sự phát triển của lịch sử XH, đưanhân loại bước sang kỉ nguyên mới của nền văn minh công nghiệp
- Nhận thức rõ yếu tố năng động, tích cực của kĩ thuật, khoa học đối với sự tiến
bộ của XH Từ đó thấy được CNXH muốn thắng CNTB chỉ khi nó ứng dụng cácthành tựu KHKT, ứng dụng nền SX lớn, hiện đại → có niềm tin vào sự nghiệpCNH-HĐH đất nước ta hiện nay
3 Kĩ năng:
- Phân biệt các khái niệm “Cách mạng tư sản”, “Cách mạng công nghiệp”
- Hiểu và giải thích được các khái niệm, thuật ngữ: “cơ khí hóa”, “chủ nghĩalãng mạn”, “chủ nghĩa hiện thực phê phán”…
- Biết phân tích ý nghĩa, vai trò của kĩ thuật, khoa học, văn học và nghệ thuậtđối với sự phát triển của lịch sử
II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Tranh ảnh về thành tựu KHKT TK XVIII-XIX
- Chân dung các nhà bác học, nhà văn, nhạc sĩ lớn: Niu-tơn, Đác-uyn, nô-xốp…
Lô-mô-III NỘI DUNG DẠY HỌC
Trang 38? Nêu những hiểu biết của em về hoàn cảnh
tại của GCTS → “GCTS không thể tồn tại
nếu không luôn luôn cách mạng công cụ lao
động”
? Nêu những thành tựu chủ yếu về kĩ thuật ở
TK XVIII?
(phần chữ nhỏ trong SGK)
? Còn những thành tựu chủ yếu trong giao
thông liên lạc như thế nào?
(phần chữ nhỏ đoạn tiếp theo)
? Trong lĩnh vực nông nghiệp, quân sự đã đạt
được những thành tựu nào?
→ Máy móc ra đời chính là cơ sở kĩ thuật vật
chất cho sự chuyển biến mạnh mẽ của nền
SX từ công trường thủ công lên CN cơ khí
→ Chuyển văn minh nhân loại từ văn minh
nông nghiệp sang văn minh công nghiệp
? Nêu những phát minh lớn về khoa học tự
nhiên trong các thế kỉ XVIII – XIX?
(Giới thiệu về Niu-tơn H38-SGK)
? Qua thành tựu của các phát minh KH nêu
I NHỮNG THÀNH TỰU CHỦYẾU VỀ KĨ THUẬT
Thành tựu về kĩ thuật đạtđược đã góp phần làm chuyểnbiến nền SX từ công trường thủcông lên công nghiệp cơ khí
II NHỮNG TIẾN BỘ VỀ KHOAHỌC TỰ NHIÊN VÀ KHOAHỌC XÃ HỘI
1 Khoa học tự nhiên
- Thế kỉ XVIII – XIX, KHTN đãđạt được những thành tựu tiến bộ
Trang 39ý nghĩa, tác dụng của nó đối với xã hội?
→ Các phát minh khoa học được ứng dụng
rộng rãi trong SX và đời sống → chuyển
biến to lớn về đời sống kinh tế xã hội
Y/C HS đọc bài trong SGK
? Nêu những học thuyết về khoa học xã hội
tiêu biểu?
→ KHXH đạt được những thành tựu to lớn:
nhiều học thuyết KHXH ra đời
→ Nội dung chủ yếu của các học thuyết
KHXH luận bàn về các lĩnh vực XH khác
nhau (CN duy vật và phép biện chứng → quy
luật vận động và phát triển biện chứng của
XH; học thuyết chính trị kinh tế học → quy
luật SX hàng hóa; học thuyết CNXH không
tưởng → quy luật vận động của XH: XHTB
áp bức bất công → XH tiến bộ; CNXH khoa
học (1848) → quy luật vận động, đấu tranh
giai cấp là tất yếu thúc đẩy XH phát triển) →
nội dung chủ yếu là đấu tranh phá bỏ ý thức
hệ PK, đề xướng tư tưởng xây dựng một XH
tiến bộ
? Những học thuyết KHXH có tác dụng như
thế nào đối với sự phát triển XH?
(HS thảo luận theo bàn)
? Hãy tóm tắt các thành tựu văn học TK
XVIII – XIX?
(Giới thiệu về con người và sự nghiệp của
Vích-to Huy-gô và Lép Tôn-xtôi )
? Nội dung tư tưởng chủ yếu của các trào lưu
văn học là gì?
? Trong lĩnh vực hội họa và âm nhạc có
những thành tựu nổi bật nào?
(Y/c HS trình bày một tác phẩm văn học xuất
vượt bậc
- Các phát minh khoa học có tácdụng to lớn thúc đẩy xã hội pháttriển
2 Khoa học xã hội
Nhiều học thuyết KHXH ra đời
→ Tác dụng thúc đẩy XH pháttriển, đấu tranh chống chế độ PK,xây dựng một XH tiến bộ
3 Sự phát triển của văn học và nghệ thuật
- Nhiều trào lưu văn học xuấthiện: lãng mạn, trào phúng, hiệnthực phê phán Tiêu biểu là Pháp
và Nga…
→ Dùng các tác phẩm văn họcđấu tranh chống chế độ PK, giảiphóng nhân dân bị áp bức
- Âm nhạc, hội họa đạt nhiềuthành tựu
(Tiêu biểu: Mô-da, Bét-thô-ven,
Trang 401 Kiến thức: HS cần nắm được các kiến thức cơ bản sau:
- Phong trào đấu tranh giải phong dân tộc ở Ấn Độ cuối thế kỉ XVIII – đầu thế
kỉ XX phát triển mạnh mẽ chính là kết quả tất yếu của chính sách thống trị và bóclột tàn bạo của thực dân Anh