Giáo dục giá trị sống, rèn luyện kĩ năng sống càng trở nên cấpthiết đối với thế hệ trẻ, bởi vì các em là những chủ nhân tương lai của đất nước.Lứa tuổi học sinh Tiểu học là lứa tuổi ngây
Trang 1MỤC LỤC
PHÒNG GD & ĐT QUAN SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO DẠY LỒNG GHÉP
GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG TRONG MÔN
ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC TAM LƯ, HUYỆN QUAN SƠN, TỈNH THANH HÓA
Người thực hiện: Lê Thị Hoa
Chức vụ: Phó hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Tam Lư
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Quản lý chuyên môn
THANH HOÁ NĂM 2021
Trang 2TT Nội dung Trang
7 2.1 Cơ sở lí luận của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh 2
8 2.1.1 Giáo dục kỹ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ
9 2.1.2 Khả năng giáo dục kỹ năng sống trong môn Đạo đức ở tiểu
10 2.1.3 Mục tiêu giáo dục kỹ năng sống trong môn Đạo Đức 3
11 2.2 Thực trạng việc dạy lồng ghép giáo dục kĩ năng sống cho
12 2.3 Một số biện pháp lồng ghép giáo dục KNS trong môn Đạo
Trang 31 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài:
Trong tình hình hiện nay khi mà thế giới đang có sự thay đổi sâu sắc vềmọi mặt, khoa học kĩ thuật, công nghệ thông tin phát triển như vũ bão, tác độngđến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội Một số các chuẩn mực đạo đức, quy tắcứng xử, quy tắc sống cũng bị ảnh hưởng Đặc biệt là thế hệ trẻ, các em dễ dànghọc theo, bắt chước một số thói hư tật xấu du nhập từ thế giới bên ngoài, thế giớitrên mạng internet
Học sinh sống trong xã hội phát triển cần phải được trang bị những kĩ năngthích hợp để hòa nhập với cộng đồng, với xu thế toàn cầu hóa Đối với học sinh,đặc biệt là học sinh bậc Tiểu học cần phải giáo dục một số giá trị sống, rèn luyện
kĩ năng sống Giáo dục giá trị sống, rèn luyện kĩ năng sống càng trở nên cấpthiết đối với thế hệ trẻ, bởi vì các em là những chủ nhân tương lai của đất nước.Lứa tuổi học sinh Tiểu học là lứa tuổi ngây thơ trong sáng, non nớt mong manh
dễ vỡ, dễ bị lôi kéo, kích động, Vì vậy việc giáo dục giá trị sống, rèn luyện kĩnăng sống cho các em là rất cần thiết Vì ở lứa tuổi này các em đang hình thànhnhững giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phásong còn thiếu hiểu biết về cuộc sống Giáo dục kĩ năng sống nhằm giúp các
em rèn luyện kỹ năng ứng xử thân thiện trong mọi tình huống; thói quen và kỹnăng làm việc theo nhóm, kỹ năng hoạt động xã hội; Giáo dục cho học sinh thóiquen rèn luyện sức khỏe, ý thức tự bảo vệ bản thân, phòng ngừa tai nạn giaothông, đuối nước và các tệ nạn xã hội Đối với học sinh tiểu học việc hình thànhcác kỹ năng cơ bản trong học tập và sinh hoạt là vô cùng quan trọng, vì nó ảnhhưởng đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách sau này
Trong những năm trở lại đây, các đơn vị trường học ngoài việc nâng caochất lượng giáo dục còn chú trọng tới công tác giáo dục đạo đức, kỹ năng sốngcho học sinh Nhưng với đặc thù của một trường miền núi nơi tôi đang giảngdạy, điều kiện về cơ sở vật chất và trang thiết bị trường học còn thiếu thốnnhiều Nhà trường tổ chức học 2 buổi/ngày nên không có nhiều thời gian rèn kĩnăng sống cho học sinh Vì thế giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông quacác môn học là giải pháp tối ưu nhất.Trong đó môn Đạo đức là môn học có tiềmnăng to lớn trong việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học Việc giáodục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông qua môn Đạo đức nhằm bướcđầu trang bị cho học sinh các kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi Tiểuhọc, giúp các em biết sống và ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ với nhữngngười thân trong gia đình, với thầy cô giáo, bạn bè và những người xung quanh;với cộng đồng, quê hương, đất nước và với môi trường tự nhiên; giúp các embước đầu biết sống tích cực, chủ động, có mục đích, có kế hoạch, tự trọng, tựtin, có kỉ luật, biết hợp tác, tiết kiệm, gọn gàng, ngăn nắp, vệ sinh, để trở thànhngười con ngoan trong gia đình, học sinh tích cực của nhà trường và công dântốt của xã hội trong tương lai
Để nâng cao việc rèn kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học, với cương vị làngười quản lý chuyên môn trong nhà trường, và đặc biệt bản thân tôi vừa
Trang 4chuyển công tác đến đơn vị trường Tiểu học Tam Lư Tôi thấy việc rèn kỹ năngsống của các em học sinh rất hạn chế nên tôi luôn trăn trở và suy nghĩ: Làm thếnào để nâng cao kĩ năng sống cho học sinh? Làm thế nào để giúp các em vậndụng kĩ năng sống vào trong cuộc sống hằng ngày?
Với những lý do trên, tôi đã chọn cho mình đề tài: “Biện pháp chỉ đạo dạy lồng ghép giáo dục kỹ năng sống trong môn Đạo đức cho học sinh trường Tiểu học Tam Lư, huyện Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa”.
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu lý luận và thực trạng giáo dục kỹ năng sống thông qua day họcmôn Đạo đức ở Tiểu học Từ đó đề xuất các biện pháp giáo dục kỹ năng sốnggiúp học sinh ý thức được giá trị của bản thân trong trong mối quan hệ xã hội,giúp học sinh hiểu biết thể chất, tinh thần mình, có hành vi, thói quen ứng xử cóvăn hóa, hiểu biết và chấp hành pháp luật Giúp học sinh có đủ khả năng tự thíchứng với môi trường xung quanh, tự chủ, độc lập, tự tin khi giải quyết công việc
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Biện pháp chỉ đạo dạy lồng ghép giáo dục kỹ năng sống trong môn Đạođức cho học sinh trường Tiểu học Tam Lư, huyện Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa”
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp phân tích, tổng hợp lý thuyết: Thông qua đọc tài liệu, sáchbáo, tạp chí và các tài liệu khác có liên quan đến đề tài
- Phương pháp quan sát:
+ Quan sát học sinh: Thông qua các giờ học môn Đạo đức (lời nói, hànhđộng, nét mặt, cử chỉ, )
+ Quan sát giáo viên: Dự giờ và quan sát giờ dạy Đạo đức của giáo viên
- Phương pháp đàm thoại: Trực tiếp trò chuyện với giáo viên, học sinh đểtìm hiểu nhận thức như thế nào về vai trò, ý nghĩa của kỹ năng sống, việc thựchiện các kỹ năng sống như thế nào trong môn Đạo đức
- Phương pháp điều tra: Lấy ý kiến của giáo viên, học sinh để thu thậpthông tin cần nghiên cứu
- Phương pháp lấy ý kiến : Gặp các giáo viên có kinh nghiệm, các nhà quản
lý giỏi xin ý kiến, trao đổi về những vấn đề có liên quan đến đề tài
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Để kiểm nghiệm tính khoa học, tínhkhả thi của các biện pháp đã đề xuất
- Phương pháp thống kê toán học
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2 1 Cơ sở lí luận của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
2 1.1 Giáo dục kỹ năng sống là yêu cầu cấp thiết đối với thế hệ trẻ:
Giáo dục kỹ năng sống càng trở nên cấp thiết đối với thế hệ trẻ, bởi vì:
- Các em chính là những chủ nhân tương lai của đất nước, là những người
sẽ quyết định sự phát triển của đất nước trong những năm tới Nếu không có kỹnăng sống, các em sẽ không thể thực hiện tốt trách nhiệm đối với bản thân, gia
Trang 5đình, cộng đồng và đất nước.
- Lứa tuổi học sinh là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách,giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết sâusắc về xã hội, còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo, kích động…Đặc biệt làtrong bối cảnh hội nhập quốc tế và cơ chế thị trường hiện nay, thế hệ trẻ thườngxuyên chịu tác động đan xen của những yếu tố tích cực và tiêu cực, luôn đượcđặt vào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phải đương đầu với những khókhăn, thách thức, những áp lực tiêu cực Nếu không được giáo dục kỹ năngsống, nếu thiếu kỹ năng sống, các em sẽ dễ bị lôi kéo vào những hành vi tiêucực, bạo lực, vào lối sống ích kỷ, lai căng, thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc vềnhân cách Một trong các nguyên nhân dẫn đến các hiện tượng tiêu cực của một
bộ phận học sinh phổ thông trong thời gian vừa qua như: nghiện hút, bạo lựchọc đường, đua xe máy, ăn chơi sa đọa,…chính là do các em thiếu những kỹnăng sống cần thiết như: kỹ năng xác định giá trị, kỹ năng từ chối, kỹ năng kiênđịnh, kỹ năng ra quyết định, kỹ năng xử lý tình huống, kỹ năng thương lượng,
kỹ năng giao tiếp…
Vì vậy, việc giáo dục kỹ năng sống cho thế hệ trẻ là rất cần thiết, giúp các
em rèn luyện hành vi có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng, Tổquốc; giúp các em có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộcsống, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè, sống tích cực, chủđộng, an toàn, hài hòa, lành mạnh
2.1.2 Khả năng giáo dục kỹ năng sống trong môn Đạo đức ở tiểu học:
Khả năng giáo dục kỹ năng sống của môn Đạo đức không những thể hiện ởnội dung môn học mà còn được thể hiện ở phương pháp dạy học đặc trưng củamôn học Để các chuẩn mực đạo đức, pháp luật xã hội trở thành tình cảm, niềmtin, hành vi và thói quen của học sinh, phương pháp dạy học môn Đạo đức đãđược đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của họcsinh Quá trình dạy học tiết đạo đức là quá trình tổ chức cho học sinh thực hiệncác hoạt động học tập phong phú, đa dạng như: kể chuyện theo tranh; quan sáttranh ảnh, băng hình, tiểu phẩm; phân tích, xử lý tình huống; chơi trò chơi, đóngtiểu phẩm, múa hát, đọc thơ, vẽ tranh, tô màu tranh,…Thông qua các hoạt động
đó, sự tương tác giữa giáo viên - học sinh, học sinh - giáo viên được tăng cường
và học sinh có thể tự phát hiện và chiếm lĩnh tri thức mới Hơn nữa việc sử dụngcác phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực đó, học sinh đã được tạo cơ hội đểthực hành, trải nghiệm nhiều kỹ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi
2.1.3 Mục tiêu giáo dục kỹ năng sống trong môn Đạo Đức
+ Bước đầu trang bị cho HS các KNS cần thiết, phù hợp với lứa tuổi
+ Hình thành cho HS những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực; loại bỏnhững hành vi, thói quen tiêu cực
+ Phát triển khả năng tư duy và sáng tạo của học sinh
+ Rèn cho học sinh biết cách tự phục vụ bản thân và vệ sinh cá nhân, giữgìn vệ sinh môi trường, bảo vệ môi trường
+ Rèn cho học sinh biết cách giao tiếp và ứng xử phù hợp và linh hoạttrong cuộc sống hằng ngày
Trang 6+ Hướng dẫn học sinh biết cách phối hợp công việc của từng cá nhân khilàm việc đồng đội.
+ KNS giúp HS vận dụng tốt kiến thức đã học, làm tăng tính thực hành+ Biết sống tích cực, chủ động
+ Tạo cơ hội thuận lợi để HS thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình vàphát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức
2 2 Thực trạng việc dạy lồng ghép giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong môn Đạo đức.
- Về Địa phương: Nơi tôi đang công tác là một xã miền núi giáp biên giới
với nước Lào, đời sống của người dân còn gặp nhiều khó khăn, người dân tộcthiểu số chiếm tỉ lệ nhiều, trình độ nhận thức và văn hóa của người dân cònnhiều hạn chế Trong nhiều năm qua, chính quyền địa phương cũng đang từngbước thực hiện công tác xã hội hóa giáo dục Tuy nhiên việc quan tâm đến chấtlượng giáo dục cũng chưa được thường xuyên, nhiều phụ huynh còn phó mặcviệc học tập của con em mình cho nhà trường, cho giáo viên Phụ huynh chưa
quan tâm nhiều đến việc học tập và rèn kĩ năng sống cho các em
- Về phía giáo viên: Phần đa các tiết dạy đạo đức còn mang nặng tính lý
thuyết, chưa tổ chức cho các em được thực hành với những chuẩn mực hành viđạo đức hoặc giáo viên mới tập trung vào các tiết dạy lý thuyết còn tiết dạy thựchành thì chỉ dạy qua loa Đầu tư của giáo viên cho việc dạy học bộ môn còn ít.Đặc biệt việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua môn đạo đức trongnhà trường còn hời hợt, chưa được chú trọng vì vậy phần đa học sinh thiếu hụthiểu biết về môi trường xung quanh, ứng xử cần thiết trong cuộc sống
- Về phía học sinh: Các em còn xem nhẹ các tiết học Đạo đức, nhiều em coi
đây là môn phụ, không tập trung chú ý nghe giảng, không học bài, làm bài Một
số học sinh chưa nhận thức đầy đủ về giá trị đạo đức nên đôi lúc còn có nhữnghành vi chưa đúng trong lối sống, sinh hoạt cũng như học tập Các em khôngbiết áp dụng kiến thức đã học vào thực tế Chẳng hạn học sinh lớp 2 vừa đượchọc bài “ Giữ trật tự, vệ sinh nơi công cộng” nhưng lại mất trật tự trong giờ họchoặc vứt giấy rác bừa bãi ra sân trường, lớp học
- Để hiểu sâu về mức độ đạt được các kĩ năng sống của các em học sinh, tôi
đã chọn lớp 2A1 để tiến hành khảo sát và kết quả thu được như sau: (Vì thời
gian có hạn nên tôi chỉ tổ chức khảo sát và thực nghiệm được 1 lớp, các lớp còn lại tôi vẫn chỉ đạo thực hiện chung theo kế hoạch.)
Bảng 1: Bảng khảo sát KNS đầu năm (thời điểm khảo sát tháng 11/2020)
Các kĩ năng sống Thực hiện tốt Biết thực hiện Chưa thực hiện
Trang 7Đảm nhận trách nhiệm 4 18 8 36,3 10 45,7
Từ kết quả trên cho thấy, số học sinh thực hiện tốt còn ít và số học sinhchưa biết thực hiện còn nhiều Chính vì vậy việc rèn kĩ năng sống cho học sinh
là vấn đề cần quan tâm Muốn làm tốt công tác này, chúng ta cần phải làm gì?Nhất là những người công tác giáo dục Vì nhà trường là nơi tốt nhất để hìnhthành nhân cách cho học sinh
Từ những thực trạng nêu trên, tôi đã tìm ra nguyên nhân dẫn đến tình trạnghọc sinh chưa có kĩ năng sống là do đâu? Và từ đó tìm ra biện pháp rèn kĩ năngsống cho học sinh ở trường Tiểu học Tam Lư
Nguyên nhân:
Trong thực tế hiện nay chất lượng giáo dục đạo đức của học sinh nói chung
và của học sinh Tiểu học nói riêng có phần giảm sút đặc biệt thiếu hụt kĩ năngsống bởi ảnh hưởng của nhiều nguyên nhân như:
- Trong nhà trường: Giáo viên chưa có thói quen rèn kỹ năng sống cho học
sinh trong các giờ lên lớp mà chủ yếu quan tâm tới việc trang bị kiến thức vàmột số kỹ năng thực hành của môn học
- Về phía gia đình: Một số gia đình cha mẹ thiếu gương mẫu hoặc không
quan tâm đến con cái, còn khoán trắng bỏ mặc cho nhà trường và xã hội Thậmchí nuông chiều con cái dẫn đến một số học sinh vô lễ với người trên, nhiều emkhông vâng lời ông bà, bố mẹ, lười lao động, lười học tập, trong giao tiếp nóinăng trống không, thô lỗ, tục tằn, gặp người trên không chào hỏi…
- Ngoài xã hội: Sự cạnh tranh của cơ chế thị trường có mặt tích cực là thúc
đẩy sự phát triển của nền kinh tế song tư tưởng cơ hội, thực dụng, vụ lợi pháttriển dẫn đến sự xuống cấp về đạo đức xã hội, từ người lớn đến trẻ em, đến mọimặt của đời sống xã hội Hiện tượng tiêu cực, các hành vi đạo đức thiếu vănminh, các tranh ảnh thiếu lành mạnh xuất hiện trên sách báo, truyền hình và trênmạng Internet gần như các em đều được tiếp cận Vì vậy nó cũng hưởng lớn đếnhành vi đạo đức của các em
Như vậy việc dạy lồng ghép kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học thông quamôn Đạo đức cho thấy đây là một vấn đề mà mỗi giáo viên cần quan tâm làmsao để trang bị cho học sinh các kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi củacác em, giúp các em biết sống và ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ để trởthành con ngoan trò giỏi và người công dân tốt
2.3 Một số biện pháp lồng ghép giáo dục KNS trong môn Đạo đức ở Tiểu học.
Biện pháp 1: Giáo viên cần gũi tạo mối quan hệ thân thiện với học sinh.
Đầu tiên, sau khi nhận lớp, để tạo sự gần gũi và gắn kết giữa học sinh vàgiáo viên chủ nhiệm Giáo viên cần tạo điều kiện cho các em được giới thiệu vềmình, thường xuyên trao đổi với cô giáo, động viên khuyến khích các em chia sẻvới nhau những sở thích, ước mơ về tương lai của bản thân Đây là điều kiện để
cô trò hiểu nhau hơn và giúp cho học sinh rèn được kĩ năng giao tiếp của mình.Bản thân giáo viên phải tìm hiểu kĩ về hoàn cảnh của từng học sinh trong
Trang 8lớp, những học sinh có hoàn cảnh khó khăn như bố mẹ đi làm ăn xa, mồ côi cha,
mẹ, kinh tế gặp khó khăn, Giáo viên phải đến trực tiếp gia đình những học sinhnày Qua việc tìm hiểu, biết về hoàn cảnh gia đình của học sinh để giáo viên cóbiện pháp gần gũi, động viên, giúp đỡ các em Vì những em này thường haynhút nhát,không bạo dạn trước đám đông, điều đó đã làm ảnh hưởng đến kĩ năngsống của các em
Ảnh: Giáo viên chia sẻ, tìm hiểu đối tượng học sinh.
Biện pháp 2: Tìm hiểu, lựa chọn các nội dung giáo dục kĩ năng sống phù hợp với đối tượng học sinh của mình, đưa nội dung tích hợp sao cho phù hợp.
Ngay từ đầu năm khi được phân công, giáo viên chủ nhiệm phải nghiêncứu sách, tài liệu liên quan đến kĩ năng sống mà chuyên môn nhà trường vàngành đã yêu cầu sau đó kết hợp với sự theo dõi học sinh của lớp mình Từ đó
Trang 9giáo viên lên kế hoạch cụ thể các bài đạo đức cần lồng ghép nội dung giáo dục
kĩ năng sống và nội dung kĩ năng sống cần thiết để giáo dục cho học sinh lớp mình
Tôi xin trình bày 1 bảng kế hoạch lồng ghép KNS của khối lớp 2 trong đề tài này.(và các khối lớp còn lại tôi cũng đã chỉ đạo lên kế hoạch cụ thể cho từng khối lớp Do thời gian có hạn nên tôi không trình bày trong đề tài này).
Bảng 2: Kế hoạch cụ thể cho việc lồng ghép kỹ năng sống ở khối lớp 2 như sau:
Kĩ năng sống cần giáo dục Tên bài cần lồng ghép
Kĩ năng lập kế hoạch Bài 1: Học tập, sinh hoạt đúng giờ
Kĩ năng thể hiện sự tự tin, tự
trọng
Bài 12: Lịch sự khi đến hà người khác
Kĩ năng giao tiếp
Bài 10: Biết nói lời yêu cầu, đề nghịBài 11: Lịch sự khi nhận và gọi điện thoạiBài 12: Lịch sự khi đến nhà người khác
Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm
Bài 2: Biết nhận lỗi và sửa lỗiBài 4: Chăm làm việc nhàBài 7: Giữ gìn trường, lớp sạch đẹp
Bài 8: Giữ trật tự, vệ sinh nơi công cộngBài 14: Bảo vệ loài vật có ích
Kĩ năng hợp tác Bài 7: Giữ gìn trường, lớp sạch đẹp.Bài 8: Giữ trật tự, vệ sinh nơi công cộng
Kĩ năng quản lý thời gian
Bài 1: Học tập, sinh hoạt đúng giờBài 3: Gọn gàng, ngăn nắp
Kĩ năng tư duy đánh giá Bài 1: Học tập, sinh hoạt đúng giờBài 12: Lịch sự khi đến nhà người khác
Kĩ năng thể hiện sự cảm thông Bài 6: Quan tâm giúp đỡ bạn.Bài 13: Giúp đỡ người khuyết tật
Kĩ năng thu thập và xử lý thông
tin
Bài 13: Giúp đỡ người khuyết tật
Nhìn vào bảng thống kê trên ta thấy các kĩ năng sống cần rèn cho học sinhkhối lớp 2 trong môn Đạo đức là rất nhiều và có những bài tích hợp nhiều nộidung giáo dục kĩ năng sống
Biện pháp 3: Lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phát huy tối đa việc hình thành và rèn kĩ năng sống cho học sinh.
Việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhà trường phổ thông đượcthực hiện thông qua dạy học các môn học và tổ chức các hoạt động giáo dụcnhưng không phải là lồng ghép, tích hợp thêm kĩ năng sống vào nội dung các
Trang 10môn học và hoạt động giáo dục một cách quá tải; mà theo một cách tiếp cậnmới, đó là sử dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực để tạo điềukiện, cơ hội cho học sinh được thực hành, trải nghiệm kĩ năng sống trong quátrình học tập, từ đó lồng ghép một cách nhẹ nhàng những kĩ năng sống vào bàihọc và đến từng đối tượng học sinh.Vì vậy trong quá trình chỉ đạo chuyên môn,tôi đã quan sát thấy giáo viên có sử dụng phương pháp trò chơi, phương phápđóng vai kết hợp với phương thảo luận nhóm vào dạy học môn Đạo đức( chủyếu là tiết 2 - Tiết thực hành ) một cách linh hoạt, sáng tạo và gây được hứng thúhọc tập cho học sinh.
a Đối với phương pháp trò chơi: Trò chơi sẽ hỗ trợ cho các em học tập,
rèn luyện sức khoẻ và hình thành nhân cách, giúp các em phát triển trí thôngminh, phát triển thể chất, hình thành và phát triển phẩm chất Qua trò chơi họcsinh sẽ được luyện tập các kĩ năng, các thao tác hành vi đạo đức, giúp các emthể hiện được hành vi một cách đúng đắn, tự nhiên Ví như trò chơi “ Làm theohành vi tốt” sẽ minh hoạ cho mẫu hành vi trong bài “ Giữ gìn trường, lớp sạchđẹp”; bài “Trả lại của rơi”… Qua đó học sinh hình thành được niềm tin vềnhững chuẩn mực hành vi đạo đức đã được học, tạo ra động cơ bên trong chonhững hành vi ứng xử trong cuộc sống Như vậy qua trò chơi tạo cho các emhứng thú và có tinh thần trách nhiệm trong học tập, rèn luyện những hành vi đạođức, rèn luyện kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi các em
Sử dụng phương pháp trò chơi trong dạy học môn Đạo đức giáo viên cần tổchức theo các bước sau đây:
Bước 1: Chuẩn bị.
Căn cứ vào nội dung bài học giáo viên cần xác định khả năng giáo dục củatrò chơi (vừa chọn thử) với yêu cầu giáo dục kĩ năng sống cần giáo dục cho họcsinh đồng thời chuẩn bị đầy đủ các phương tiện cần thiết để tổ chức trò chơi
Bước 2: Đặt vấn đề: - Giới thiệu trò chơi.
- Nêu yêu cầu của trò chơi
Giáo viên giới thiệu rõ ràng, mạch lạc nội dung trò chơi với các hoạt động
cụ thể Nếu cần thì giáo viên sẽ làm mẫu
Bước 3: Tổ chức cho học sinh thực hiện trò chơi theo các hoạt động đã nêu.
Giáo viên theo dõi, uốn nắn kịp thời những lệch lạc
Bước 4: Kết thúc trò chơi: Tập hợp học sinh, đánh giá kết quả (học sinh
tham gia đánh giá), tuyên dương, khen thưởng (phát phần thưởng nếu có)
Bước 5: Kết luận: Liên hệ, giáo dục
Ví dụ: Bài tập 2 - Trang 45, 46 “Lịch sự khi đến nhà người khác”
Bước 1: Giáo viên xác định mục tiêu, nội dung giáo dục kĩ năng sống được
thể hiện qua bài học là: Học sinh có kĩ năng tư duy phê phán, đánh giá hành vilịch sự và chưa lịch sự khi đến nhà người khác
Bước 2: Giới thiệu trò chơi “ Ghép hoa”
* Nêu yêu cầu của trò chơi: Giáo viên chia nhóm và phát cho mỗi nhómmột bộ cánh hoa, nhụy hoa (một nhụy hoa ghi từ lịch sự và một nhụy hoa ghi từchưa lịch sự, mỗi cánh hoa ghi hành vi, việc làm khi đến nhà người khác) và phổ
Trang 11biến luật chơi như sau: Các nhóm thảo luận để ghép mỗi cánh hoa vào một nhụyhoa phù hợp Sau thời gian quy định ( khoảng 4 phút) nhóm nào gắn nhanh, gắnđúng sẽ thắng cuộc
Bước 3: Tổ chức cho học sinh thực hiện trò chơi.
Bước 4: Kết thúc trò chơi: Thảo luận và đánh giá sau khi chơi Giáo viên
yêu cầu học sinh nhận xét kết quả của các nhóm và mời một số nhóm giải thích
lý do vì sao lại gắn như vậy
Dựa vào kết quả chơi trên, HS sẽ điền Đ vào trước hành vi đúng, điền Strước những hành vi sai khi đến nhà người khác trong vở bài tập Đạo đức củamình
Bước 5: Liên hệ bản thân: Giáo viên yêu cầu học sinh tự liên hệ:
- Em đã cư xử như thế nào khi đến nhà người khác?
- HS sẽ nêu ra trước lớp
Giáo viên kết luận: Cư xử lịch sự khi đến nhà người khác là thể hiện sự tôntrọng chủ nhà, thể hiện nếp sống văn minh Trẻ em biết cư xử lịch sự sẽ đượcmọi người yêu mến
Qua bài tập này rèn cho học sinh kĩ năng tư duy phê phán, đánh giá hành vi lịch sự và chưa lịch sự khi đến nhà người khác.
- Trò chơi này giáo viên thường tổ chức ở các bài tập:
+ Bài tập 2 Trang 19 “ Chăm chỉ học tập”
+ Bài tập 3 – Trang 32 “ Giữ trật tự, vệ sinh nơi công cộng”
+ Bài tập 3 – Trang 42 “ Lịch sự khi nhận và gọi điện thoại” – Trang 42
Ví dụ: Bài tập 4 - Trang 33 “ Giữ trật tự, vệ sinh nơi cộng”
Bước 1: Giáo viên xác định mục tiêu, nội dung giáo dục kĩ năng sống được
thể hiện qua bài học là: Học sinh có kĩ năng đảm nhận trách nhiệm và hợp tácvới bạn bè để giữ gìn trật tự, vệ sinh nơi công cộng
Bước 2: Giới thiệu trò chơi “ Hoa đỏ - Hoa xanh”
Chia lớp thành 3 nhóm, tất cả các thành viên đều tham gia Nếu các em chorằng ý kiến đó là đúng thì biểu thị bằng thẻ hoa màu đỏ; nếu các em cho rằng ýkiến đó là chưa đúng thì biểu thị bằng thẻ hoa màu xanh Sau tất cả các ý kiếnnhóm nào biểu thị đúng nhiều và giải thích hợp lí sẽ là người thắng cuộc
Bước 3: Tổ chức cho học sinh thực hiện trò chơi.
Trang 12- Giáo viên làm lần lượt từng ý và yêu cầu HS bày tỏ ý kiến của mình.
a) Việc giữ trật tự, vệ sinh nơi công cộng giúp cho công việc
của con người được thuận lợi
b) Chỉ cần giữ trật tự, vệ sinh nơi công cộng mà mình thường
xuyên qua lại
c) Giữ trật tự, vệ sinh nơi công cộng là góp phần bảo vệ môi
trường
d) Giữ trật tự, vệ sinh nơi công cộng có lợi cho sức khỏe
đ) Chỉ cần giữ trật tự, vệ sinh nơi ở những nơi công cộng có
bảng nội quy hoặc được nhắc nhở
e) Cần giữ trật tự, vệ sinh nơi công cộng vì lợi ích chung của
Tại sao em lại biểu thị bằng thẻ
sẽ học tập tích cực hơn
Ví dụ đ: Thẻ hoa màu xanh
Tại sao em chọn thẻ hoa màu xanh
mà không chọn thẻ hoa màu đỏ?
Vì ý kiến này em nghĩ là chưa đúng
Trang 13Em có thể giải thích rõ hơn được
không?
Có rất nhiều nơi công cộng như nhàtrường, bệnh viện, chợ, nhà văn hóa,công viên, Mặt khác có những nơi địađiểm rất rộng, vì thế không phải chỗ nàocũng có người hay có bảng nội quy đểnhắc nhở chúng ta thực hiện Hơn nữanếu có người nhắc nhở hay có bảng nộiquy mà chúng ta không có ý thức tự giácthì cũng không có hiệu quả Vì vậy giữtrật tự, vệ sinh nơi công cộng phải là ýthức tự giác của mỗi người chúng ta
Bước 4: Kết thúc trò chơi: Thảo luận và đánh giá sau khi chơi Giáo viên
yêu cầu học sinh nhận xét kết quả của các nhóm
Dựa vào kết quả chơi trên, học sinh sẽ điền Đ vào trước ý kiến em tánthành
Bước 5: Liên hệ bản thân: Tôi yêu cầu học sinh tự liên hệ:
- Em đã có ý thức tự giác giữ trật tự, vệ sinh nơi công cộng chưa?
- HS sẽ nêu ra trước lớp
- Tại sao chúng ta cần giữ trật tự, vệ sinh nơi cộng cộng?
Vì: giúp công việc của con người được thuận lợi
góp phần bảo vệ môi trường
có lợi cho sức khỏe
thể hiện nếp sống văn minh
Kết luận: Mọi người đều phải có ý thức tự giác giữ trật tự, vệ sinh nơicông cộng Đó là nếp sống văn minh, giúp cho công việc của mỗi người đượcthuận lợi, môi trường được trong lành, có lợi cho sức khỏe
Qua bài tập này rèn cho học sinh kĩ năng đảm nhận trách nhiệm và hợp tác với bạn bè để giữ gìn trật tự, vệ sinh nơi công cộng.
- Trò chơi này tôi thường tổ chức ở các bài tập:
+ Bài tập 2 Trang 8 “ Biết nhận lỗi và sửa lỗi”
+ Bài tập 3 – Trang 12 “ Gọn gàng , ngăn nắp”
+ Bài tập 4 – Trang 17 “ Chăm làm việc nhà”
+ Bài tập 2 – Trang 36 “ Trả lại của rơi”
+ Bài tập 3 –Trang 39 “ Biết nói lời yêu cầu, đề nghị”