Đối với tuổi thơ mỗi người, ca dao dân ca là dòng sữa ngọt ngào, vỗ về, an ủi tâm hồn qua lời ru của bà, mẹ, chị những buổi trưa hè nắng lửa hay những đêm đông lạnh giá.. Chúng ta dần dầ[r]
Trang 1Tiết 9 Ngày soạn: 27/8/2012
Văn bản:
CA DAO DÂN CA - NHỮNG CÂU HÁT
VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu được khái niệm dân ca, ca dao
- Nắm được giá trị tư tưởng, nghệ thuật của những câu ca dao, dân ca
về tình cảm gia đình
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Khái niệm ca dao, dân ca
- Nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca dao về tình cảm gia đình
2 Kỹ năng:
- Đọc – hiểu và phân tích ca dao, dân ca trữ tình
- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, những mô típ quen thuộc trong các bài ca dao trữ tình về tình cảm gia đình
III CHUẨN BỊ
1.Thầy:
- Phương pháp: Quy nạp
- Chuẩn bị: Nghiên cứu, soạn bài 2.Trò:
- Đọc - trả lời câu hỏi sgk
IV LÊN LỚP
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ:
Trình bày những suy nghĩ của em sau khi học VB "Cuộc chia
tay của những con búp bê"?
3 Bài mới
Hoạt động 1 : Giới thiệu bài
Đối với tuổi thơ mỗi người, ca dao dân ca là dòng sữa ngọt ngào, vỗ về,
an ủi tâm hồn qua lời ru của bà, mẹ, chị những buổi trưa hè nắng lửa hay những đêm đông lạnh giá Chúng ta dần dần cùng với tháng năm lớn lên và trưởng thành nhờ nguồn suối trong lành đó Bài học hôm nay sẽ giúp chúng
ta đọ ạ ắc l i, l ng nghe, suy ng mẫ
Trang 2Hoạt động 2: Hướng dẫn HS đọc- hiểu
văn bản
* GV nờu yờu cầu đọc - đọc mẫu - gọi 2
học sinh đọc
- Đọc: thể hiện giọng đọc thơ trữ tỡnh
? Em hiểu gỡ về ca dao, dõn ca?
- Cao dao, dõn ca thuộc loại trữ tỡnh diễn
tả đời sống tõm hồn, tỡnh cảm con người
chủ yếu là cỏc n/v: người mẹ, người
vợ trong gia đỡnh; chàng trai, cụ gỏi trong
quan hệ tỡnh bạn, tỡnh yờu; người dõn
thường, người thợ trong quan hệ xó hội
VD: - Mẹ già như chuối ba hương
Như xụi nếp mật, như đường mớa lau
- Thuyền về cú nhớ bến chăngư
Nến thỡ một dạ khăng khăng đợi thuyền.
- Đặc điểm NT nổi bật của cao dao, dõn ca
là ngắn gọn nhưng cỏch phụ diễn tỡnh cảm
hết sức phong phỳ Ca dao thường sử dụng
thể thơ lục bỏt và song thất lục bỏt Ngụn
ngữ giàu chất thơ, gần gũi với lời ăn, tiếng
núi hàng ngày của ND
HĐ3: Hướng dẫn hs tỡm hiểu chi tiết
? Bài ca dao là lời của ai, núi với ai? Về
việc gỡ?
? Căn cứ vào đõu mà em biết điều đú?
- Căn cứ vào tiếng gọi Con ơi và õm
hưởng của làn điệu ru con trong bài
? Trong bài ca dao này, t/g dõn gian đó sử
dụng biện phỏp tu từ gỡ? Biện phỏp đú cú
gỡ sõu sắc, đặc biệt?
? Cỏch núi đú nhằm khẳng định điều gỡ?
? Nghĩa của cụm từ Cự lao chớn chữ?
- Cụng lao cha mẹ nuụi con vất vả nhiều
bề
? Lời ca "Cự lao chớn chữ" cú ý nghĩa khỏi
quỏt gỡ?
- Cha mẹ khuyờn con cỏi hóy nhớ tới cụng
lao trời biển của cha mẹ Việc đặt cụng lao
của cha mẹ ngang bằng với sự vĩnh cửu
I Đọc, tỡm hiểu chung:
1 Đọc
2 Chỳ thớch
a Thể loại
- Ca dao: những cõu văn, lời thơ
- Dõn ca: là những sỏng tỏc kết hợp lời và nhạc
- Ca dao dõn ca: thuộc loại trữ tỡnh
dõn gian kết hợp lời và nhạc diễn tả
đời sống nội tõm của con người
b Đặc điểm nghệ thuật
- Ngắn gọn
- Sử dụng thể thơ lục bỏt và song thất lục bỏt
- Ngụn ngữ giàu chất thơ
- Sử dụng nhiều biện phỏp tu từ.
II Đọc,tỡm hiểu chi tiết:
1 Tỡnh cảm của con cỏi đối với cha
mẹ Bài 1
Con ơi….
- Lời ru của mẹ núi với con, núi về cụng lao cha mẹ với con cỏi
Cụng cha như nỳi….
Nghĩa mẹ như nước…
- Cỏch so sỏnh vớ von, dõn dó dễ nhớ,
dễ hiểu
-> cụng cha nghĩa mẹ ngang tầm với vẻ cao rộng và vĩnh cửu của thiờn nhiờn nhằm khẳng định cụng lao to lớn của cha
mẹ đối với con cỏi Và biểu lộ lũng biết
ơn sõu nặng của con cỏi đối với cha mẹ
Ca ngợi công lao cha mẹ và khuyên con
cái phải biết ơn cha mẹ đó chính là chữ HIếU
Trang 3của thiờn nhiờn cũng là cỏch biểu lộ lũng
biết ơn sõu sắc của con cỏi với cha mẹ
? Em hóy đọc cõu ca dao núi về cụng cha
nghĩa mẹ nữa?
Cụng cha như nỳi Thỏi Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
? Trong bài cỏc từ "người xa", "bỏc mẹ", "cựng
thõn" cú ý nghĩa như thế nào?
- Người xa: người xa lạ; Bỏc mẹ: cha mẹ;
Cựng thõn: cựng là ruột thịt
? Từ đú ta thấy tỡnh cảm anh em được cắt
nghĩa trờn cơ sở nào?
- Anh em không phải ngời xa lạ, đều cùng
một mẹ sinh ra và đều có quan hệ máu mủ
ruột thịt
? Tỡnh cảm anh em được vớ như thế nào?
? Cỏch vớ đú cho thấy sự sõu sắc nào trong
tỡnh cảm anh em?
- Chõn tay liền một cơ thể nờn khụng bao
giờ phụ nhaucũng như tỡnh anh em khụng
thể chia cắt
? Tỡnh anh em gắn bú cũn cú ý nghĩa gỡ
trong lời ca "anh em hoà thuận, hai thõn
vui vầy"?
? ý nghĩa bài cao dao là gì?
? Có một câu chuyện nói về sự mâu thuẫn
giữa hai anh em, đó là chuyện gì? Em có
suy nghĩ gì từ câu chuyện đó:
- Mợn chuyện tham lam của ngời anh để
cảnh báo: Nừu đặt vật chất lên tình anh em
sẽ bị trừng phạt
HĐ3: Hớng dẫn hs TK
? Đặc điểm chung về NT của các bài ca
dao là gì?
Hoạt động 4: Hướng dẫn HS luyện tập.
? Hỹa trình bày những bài cao dao nói về
2 Ti ếng hát về tình anh em thân th ơng ruột thịt Bài 4:
Yờu nhau như thể tay chõn
-> Sự gắn bó thiêng liêng của tình anh
em và khụng thể bị chia cắt
anh em hoà thuận, hai thõn vui vầy
-> Tỡnh anh em gắn bú hoà thuận đem lại hạnh phỳc cho cha mẹ và đú cũng là
một cỏch bỏo hiếu
Đề cao tình anh em, nhắng nhủ anh em
phải đoàn kết vì tình ruột thịt vì mái ấm gia đình.
III Tổng kết
* Ghi nhớ: SGK/36
- NT: + Thể thơ lục bát, âm điệu tâm tình, nhắn nhủ
+ Sử dụng từ ngữ, hình ảnh quen thuộc
+ Là lời tâm sự từ một ngời.( mẹ)
- ND: Tình cảm của những ngời thân trong gia đình: cha mẹ và tình anh em
IV Luyện tập:
Trang 4công lao của cha mẹ với con cái; con cái
đối với cha mẹ và tình anh em
4 Củng cố: -Tỡnh cảm của cỏc bài ca dao trờn
- Đọc thờm cỏc bài ca dao khỏc cú cựng chủ đề
5 Hướng dẫn học sinh học ở nhà :
- Học thuộc lũng 2 bài ca dao và nắm ghi nhớ
- Soạn Những cõu hỏt về tỡnh yờu quờ hương đất nước, con
người
+ Trả lời cõu hỏi
+ Sưu tầm những cõu ca dao dịa phương có nội dung tương tự