LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Môn học Âm nhạc trong trường THCS không nhằm đào tạo những người làm nghề âm nhạc, những diễn viên, những nhạc sĩ, ca sĩ…mà chính là qua môn học để tác động vào đời sốn
Trang 1PHÒNG GD - ĐT HUYỆN VĨNH CỬU Đơn vị: Trường THCS Mã Đà
Mã số:
(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)
SÁNG KIẾN KINH NHGIỆM:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GÂY HỨNG THÚ CHO HỌC SINH TRONG MÔN ÂM
NHẠC LỚP 8
NGUỜI THỰC HIỆN: ĐẶNG ÁNH DƯƠNG
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục
- Phương pháp dạy học bộ môn: Âm nhạc
(Ghi rõ tên bộ môn)
- Lĩnh vực khác:
(Ghi rõ tên lĩnh vực)
Có đính kèm: Các sản phẩm không thề hiện trong bản in SKKN
Mô hình Phần mềm Phim ảnh Hiện vật khác
Năm học: 2015-2016
Trang 2
SƠ YẾU LÝ LỊCH KHOA HỌC
I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN:
1 Họ và tên: Đặng Ánh Dương
2 Ngày tháng năm sinh: 27 – 01 – 1987
3 Nam, nữ: Nam
4 Địa chỉ: Tổ 13 – Khu Phố 3 – Thị Trấn Vĩnh An – Vĩnh Cửu – Đồng Nai
5 Điện thoại: 061 3861017 (CQ) / Điện thoại cá nhân: 0986.011.235
6 Fax: Email: Danganhduong87@gmail.com
7 Chức vụ: Giáo viên
8 Đơn vị công tác: Trường THCS Mã Đà
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO:
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân Đại học
- Năm nhận bằng: 2011
- Chuyên ngành đào tạo: Sư phạm Âm nhạc
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Âm nhạc
- Số năm có kinh nghiệm: 4 năm.
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong những năm gần đây:
Trang 3BM03-TMSKKN
SKKN: “ MỘT SỐ BIỆN PHÁP GÂY HỨNG THÚ CHO HỌC SINH
TRONG MÔN ÂM NHẠC LỚP 8”
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Môn học Âm nhạc trong trường THCS không nhằm đào tạo những người làm nghề âm nhạc, những diễn viên, những nhạc sĩ, ca sĩ…mà chính
là qua môn học để tác động vào đời sống tinh thần của các em góp phần cùng với môn học khác thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường phổ thông cũng như mục tiêu của bậc học
Giáo dục phổ thông nhằm giáo dục học sinh phát triển toàn diện, không những nâng cao hiểu biết về kiến thức văn hoá mà còn phát huy năng lực cảm thụ âm nhạc, làm cho đời sống tinh thần thêm phong phú, lành mạnh tạo điều kiện để các em bộc lộ và phát triển năng khiếu, góp phần phát triển toàn diện và hài hòa về tính cách cho các em
Đặc biệt giáo dục thẩm mỹ trong nhà trường phổ thông là một trong bốn mặt giáo dục quan trọng nhất: Đức - Trí- Thể -Mĩ Cái đẹp trong nghệ thuật âm nhạc xuất phát từ tác phẩm, từ nghệ thuật trình diễn tạo nên những hình tượng âm nhạc có tác dụng truyền cảm mạnh mẽ làm rung động lòng người, hướng con người tới Chân- Thiện -Mĩ…
Xuất phát từ đặc trưng bộ môn thuộc phạm trù nghệ thuật đòi hỏi sự hứng thú cao
Xuất phát từ yêu cầu của việc đổi mới phương pháp là phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh Có như vậy các em mới có điều kiện khắc phục khó khăn tiếp nhận kiến thức mới
Xuất phát từ tâm lý lứa tuổi học sinh lớp 8 là lứa tuổi nhạy cảm hiếu động ham thích ca hát Nếu giáo viên gây được hứng thú trong bài dạy sẽ tạo cho học sinh sự phấn chấn, hào hứng để tiếp thu bài học một cách có hiệu quả
Từ thực tiễn giảng dạy cũng như việc học của học sinh, trong thời gian qua thầy và trò gặp không ít khó khăn trong qúa trình dạy học và đã làm mọi cố gắng để nâng cao chất lượng dạy-học, và điều quan trọng nhất mà tôi tâm huyết đó là nếu giáo viên tạo được hứng thú trong giảng dạy và học tập
sẽ giúp cho học sinh say sưa hơn trong quá trình học tập và sẽ đem lại kết quả học tập cao hơn
Từ những lý do nói trên, tôi đã chon SK “ Một số biện pháp gây hứng
thú cho học sinh trong môn Âm nhạc lớp 8” nhằm gây hứng thú cho học
sinh trong học tập âm nhạc là một trong những giải pháp hết sức quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy và học
II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:
Trang 41 CƠ SỞ LÍ LUẬN.
Như chúng ta đã biết âm nhạc có vai trò rất to lớn, âm nhạc đem đến những khoái cảm thẩm mỹ cao, là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống của con người
Trong những năm qua, từ khi nước ta bước sang thế kỷ XXI, sự nghiệp giáo dục đào tạo âm nhạc có điều kiện phát triển những bước cao hơn Cho đến ngày nay việc đưa âm nhạc vào học đường đã được chú trọng
vì những lợi ích quan trọng của nó trong việc giáo dục học sinh thành những con người toàn diện
Bởi vậy việc dạy âm nhạc ở trường THCS nói chung và lớp 8 nói riêng mặc dù không nhằm đào tạo các em thành những con người hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp mà chủ yếu là giáo dục văn hoá âm nhạc, làm cho các em yêu thích nghệ thuật âm nhạc, hình thành ở học sinh một tâm hồn trong sáng, một thị hiếu âm nhạc lành mạnh, cách tư duy sắc sảo, lòng khát khao sáng tạo, giàu tình cảm, nhanh nhẹn hoạt bát và sống vui tươi Âm nhạc phát triển tối đa những tố chất sinh lý, những phẩm chất tâm lý của lứa tuổi học sinh, tạo điều để các em hoàn chỉnh và cân đối về tâm hồn, trí tuệ
và thể chất, làm phong phú tình cảm của lứa tuổi học trò
Mặt khác qua đó phát triển bồi dưỡng những mầm non nghệ thuật cho tương lai đất nước Đây là một môn học còn rất mới mẻ không giống những môn học khác, môn học mang tính nghệ thuật cao, học sinh học theo phương châm học vui- vui học Vì vậy tạo cho các em say mê hứng thú học tập là rất cần thiết
Ta đã biết rằng bất kỳ làm việc gì nếu có hứng thú thì sẽ đi đến thành công, đặc biệt là đối với học sinh do đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi các
em Nếu thích thú thì các em sẽ làm tốt, khi hoạt động nhận thức của học sinh dựa trên cơ sở của hứng thú nó sẽ trở nên hào hứng, thoải mái và dễ dàng
Hứng thú trong học tập nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, nuôi dưỡng ở các em lòng ham muốn chính đáng trong việc không ngừng vươn tới những đỉnh cao của việc nắm kiến thức, luôn tìm tòi học tập cái mới, tích cực sáng tạo cái đã học vào hoạt động thực tiễn
Môn học nào cũng có khả năng gây hứng thú cho học sinh Âm nhạc bản thân nó cũng là nguồn cảm hứng cho nhiều người tạo cho các em hứng thú trong học tập môn âm nhạc không chỉ nâng cao hiệu quả dạy học mà còn làm cho các em vui tươi phấn khởi thoải mái về tinh thần
Là một giáo viên giảng dạy bộ môn âm nhạc, bản thân tôi nhận thấy
đó là một trong những yếu tố hết sức quan trọng
2 Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài:
Trang 5Không phải hiện nay mà đã từ lâu sự thay đổi về mặt tâm sinh lý lứa tuổi và một số học sinh còn xem môn học âm nhạc là một môn phụ Đặc biệt
ở học sinh lớp 8- đây là lứa tuổi có nhiều thay đổi về đặc điểm tâm sinh lý, các em bắt đầu có sự e ngại, chất giọng cũng có sự thay đổi, có em đã thể hiện giọng điệu của người lớn, sự hồn nhiên của trẻ em đã có sự giảm sút Một số em đã tỏ ra không thích hay còn e ngại khi trình bày một bài hát trước tập thể lớp…Từ thực tế giảng dạy âm nhạc trong thời gian qua, tôi nhận thấy rằng việc tạo cho học sinh hứng thú trong học tập là một điêù hết sức cần thiết Từ đó tôi mạnh dạn trình bày biện pháp giảng dạy của mình
để các Thầy,Cô và các bạn tham khảo
Để cung cấp kiến thức khoa học giáo dục tư tưởng và rèn luyện kỹ năng cho học sinh, giáo viên phải làm cho học sinh ham mê hứng thú học tập làm cho quá trình học tập của các em trở nên tự giác tạo nên niềm vui trong sáng và bổ ích, bồi dưỡng cho các em tinh thần học tập, mạnh dạn trước tập thể, tạo được hưng phấn đồng đều giữa các em để giữa các em có được sự hòa đồng trong nhận thức và học tập Bất kỳ môn học nào cũng có khả năng gây hứng thú học tập đối với học sinh Bản thân nghệ thuật âm nhạc nói chung và môn âm nhạc ở trường là nguồn cảm hứng là sự kích thích, sự say mê học tập của học sinh nhưng không phải dạy như thế nào cũng gây được hứng thú cho học sinh đặc biệt là học sinh lớp 8
Giải pháp thực hiện:
1 2 Phải gây hứng thú cho học sinh ngay từ phần mở đầu bài học, phần giới thiệu đề mục mới:
Rõ ràng ngay từ bước chân của giáo viên vào lớp với thái độ vui vẻ thân mật đối với học sinh, việc đánh giá công bằng trong việc kiểm tra miệng đều là những yếu tố góp phần tạo nên không khí hào hứng chung của cả lớp để chuẩn bị bước vào bài học mới nhưng sự hứng thú học tập chỉ thực sự bắt đầu với phần giới thiệu đề mục mới tạo sự hấp dẫn đối với học sinh
*Ví dụ: Để bước vào tiết học hát “Lí dĩa bánh bò” dân ca Nam bộ (Tuần 4 - tiết 4 Âm nhạc 8: Học hat bài Lí dĩa bánh bò – Nhạc lí: Gam thứ, giọng thứ) giáo viên vào lớp trên tay cầm một chiếc bánh bò rồi chìa ra và hỏi
? Các em biết thầy đang cầm trên tay vật gì không nào?
(Có thể có rất nhiều câu trả lời sai nhưng sẽ tạo được không khí vui tươi, rộn ràng vào đầu tiết học, gây được sự tò mò, suy nghĩ và sự tập trung
ở học sinh), và sẽ hấp dẫn hơn khi giáo viên nói : Đây là chiếc Bánh Bò đấy các em ạ! nó dược làm bằng bột mì và là món quà rất có ý nghĩa của người
dân Nam Bộ để tặng người thân khi đi đường xa đấy! Thế là tiết học sẽ trở
nên vui hẳn ra
Trang 62.2 Trong quá trình giảng dạy giáo viên phải biết phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh để gây hứng thú học tập cho các em
Thực chất của việc học tập là chuỗi vấn đề được đặt ra, được nhận thức rồi được đặt ra và được nhận thức ở mức độ cao hơn, đặc trưng của môn âm nhạc là thực hành Thực hành là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình dạy và học của bộ môn Thông qua thực hành để dạy lý thuyết, lấy lý thuyết để củng cố
kỹ năng thực hành trên cơ sở sử dụng thời gian trên lớp một cách tối ưu (tránh thời gian chết ) để tất cả học sinh được nhìn nghe và luyện tập nhiều Thực tế cho thấy nếu trong một tiết học giáo viên đặt ra nhiều câu hỏi vừa sức đối với học sinh, học sinh dể hiểu dể nhớ, hay cho các em nghe, nhìn thể hiện nhiều thì học sinh rất có hứng thú học, tạo động cơ học tập tốt
*Ví dụ: ( Tuần 22 – Tiết 22 Âm nhạc 8: Ôn tập bài hát “ Khát vọng
mùa xuân” – Tâp đọc nhạc: TĐN Số 5 – Âm nhạc thường thức: Nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn và bài hát Biết ơn chị Võ Thị Sáu ): Hoạt động 2 ôn tập Tập đọc nhạc TĐN Số 5, sau khi học sinh đã đọc tốt giai điệu bài tập đọc nhạc thì gv yêu cầu các em tự ghép lời ca, đặt lời mới cho bài TĐN …Để các em có được niềm vui trước sự ra đời sản phẩm tinh thần của mình kèm theo lời khen ngợi của giáo viên
3.2 Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học :
Tránh cách dạy thông báo khô khan tẻ nhạt Giáo viên phải nắm chắc đặc trưng môn học âm nhạc để có cách dạy cho phù hợp, giờ học âm nhạc phải là giờ học nghệ thuật hấp dẫn với phương châm học vui - vui học Tránh dạy lý thuyết trừu tượng và dạy tập đọc nhạc nặng nề, căng thắng Phải tìm mọi cách cải tiến cách dạy từng phân môn theo hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh Bổ sung sáng tạo thêm nhiều thủ pháp sinh động, hấp dẫn, đa dạng hoá cách thức truyền đạt ở mỗi bài học, mỗi tiết dạy
* Đối với học hát:
Muốn gây hứng thú cho học sinh thì vai trò của giáo viên rất quan trọng, đó là quá trình chuẩn bị của giáo viên, giọng hát của giáo viên, phong cách biểu diễn cách tiến hành dạy hát theo phương pháp dạy truyền miệng từng câu ngắn theo lối móc xích, giáo viên hát mẫu rồi học sinh hát theo giáo viên có thể đánh đàn giai điệu cho học sinh nghe từng câu ngắn và tập hát lời ca
Sau khi thuộc bài hát có thể học sinh kết hợp một số động tác múa đơn giản hoặc vận động thân thể theo nhạc Cuối cùng cho học sinh tập biểu diễn thể hịên giọng hát của mình kết hợp phụ hoạ Để tạo cho học sinh sự mạnh dạn, tự tin, giáo viên cùng thực hiện động tác với học sinh (vừa hát vừa múa, động tác phù hợp với nội dung bài hát)
Trang 7Cho học sinh chuẩn bị theo nhóm trong vài phút sau đó lên trình diễn thi đua giữa các nhóm, giáo viên nhận xét tuyên dương tạo niềm vui cho các em
*Đối với d ạy nhạc lý- tập đọc nhạc
Lâu nay khi dạy về nhạc lý giáo viên thường định nghĩa, giảng giải ít xuất phát từ thực tiễn âm nhạc qua các ví dụ sinh động để rút ra nhận xét, kết luận Về tập đọc nhạc các giáo viên chịu ảnh hưởng sâu sắc phương pháp dạy cho học sinh chuyên nghiệp âm nhạc, gây nên tâm lý căng thẳng nặng
nề không cần thiết, làm cho học sinh sợ tập đọc nhạc Những tiết dạy như vậy thường kém hiệu quả, học sinh không hứng thú học Vì vậy để tạo cho các em sự hứng thú trong học tập cách dạy tập đọc cao độ nên cho các em dựa vào tiếng đàn làm mẫu của giáo viên, kỹ năng thể hiện trường độ và tiết tấu phải được quan tâm nhiều hơn nữa bằng những bài tập riêng trong nhiều tiết học Giáo viên đàn từng câu ngắn để các em đọc theo đúng tên nốt nhạc
và cuối cùng học sinh trong lớp đọc đúng được cả bài đọc nhạc.Với những bài hát dân ca có thể cho các em đặt lời mới theo nhiều nội dung khác nhau…Dạy nhạc lý – tập đọc nhạc phải thật nhẹ nhàng, dễ học với đại đa số học sinh
*Ví dụ 1 : Khi học tập đọc nhạc gv nên gọi học sinh đọc theo từng tiết
nhạc hoặc từng câu nhạc để học sinh dễ đọc và có niềm vui khi thực hiện được yêu cầu của giáo viên
*Ví dụ 2: Khi học nhạc lí tránh sự khô khan (trong tiết 13 Âm nhạc 8.
Thứ tự dấu giáng, dấu thăng ở hóa biểu) thay vì sự mệt mỏi khi các em phải học thuộc và nhớ vị trí của từng dấu hóa một cách khó khăn thì giáo viên có thể hướng dẫn học sinh cách ghi nhớ thứ tự dấu thăng , giáng ở hóa biểu bằng bài thơ giúp học sinh nhớ nhanh và lâu hơn:
Một # nằm ở dòng 5
Hai # lại ở khe 3 gần kề
Ba # khe phụ một trên
Bốn # em ở dòng 4 chính rồi
Lại thêm 1 b nữa thôi
Dòng 3 nó ở nhìn là thấy ngay
Hai b nằm tiếp khe 4
Dưới 2 khe nữa b 3 sẳn sàng
Cuối cùng b 4 sắp hàng
Dòng 3 chờ đó để cùng hành quân.
* Đối với dạy âm nhạc thường thức:
Phân môn này bao gồm các nội dung: Giới thiệu tác giả tác phẩm, nghe nhạc và một số kiến thức liên quan đến đời sống âm nhạc để tạo ra
Trang 8hứng thú đối với phân môn này giáo viên có thể tiến hành dưới các hình thức:
Đọc truyện, kể chuyện, xem tranh và giải thích, nghe băng nhạc hoặc giáo viên tự trình bày tác phẩm
Trường hợp đọc, kể chuyện theo sách có thể giáo viên đọc cho học sinh cả lớp nghe Nếu cần tóm tắt ý chính và nêu câu hỏi cho học sinh trả lời Bài nào có tranh minh hoạ cần sưu tầm, phóng to những hình vẽ trong sách treo trên bảng
* Ví dụ 1 : Trong tiết day Âm nhạc thường thức( Tuần 22- Tiết 22: Ôn
tập bài hát Khát vọng mùa xuân- Ôn tập TĐN Số 5 – Âm nhạc thường thức Nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn và bài hát và bài hát Biết ơn chị Võ Thị sáu Âm nhạc 8) giáo viên cho học sinh xem những hình ảnh sau và hỏi
1 2
Nhạc sĩ: Phan Huỳnh Điểu Nhạc sĩ: Hoàng Vân 11-11-1924 1930
Bóng cây Kơ-Nia Hò kéo pháo
Nhạc sĩ: Trần Hoàn Nhạc sĩ: Nguyễn ĐứcToàn 1928- 2003 10-3-1929
Một mùa xuân Nho nhỏ Biết ơn chị Võ Thị sáu
? Các em đã học 4 NS Việt nam vậy NS Nguyễn Đức Toàn là ảnh số mấy?
Trang 9Mỗi câu chuyện kể phải nhấn mạnh một đôi ý để gây ấn tượng cho các em
*Ví dụ 2: Kể chuyện NS Hoàng Vân sáng tác bài hát “hò kéo pháo”
trong hoàn cảnh bộ đội pháo binh đưa pháo vào trận địa Điện Biên Phủ…
Bên cạnh đó lời nói, giọng hát, phong cách, năng lực của giáo viên là hết sức quan trọng, đây là một trong những yếu tố gây hứng thú đối với học sinh
*Ví dụ 3 : Trong bài (Tuần - tiết 14:Ôn tập bài hát Hò ba lí – Ôn tập
Tập đọc nhạc: TĐN Số 4 - Âm nhạc thường thức: Một số loại nhạc cụ dân tộc Âm nhạc 8), trước khi đi vào bài học giáo viên cho học sinh xem tranh
và hỏi
? Đây là những loại nhạc cụ nào? Thường được sử dụng tại vùng nào trên đất nước ta?
Hoặc GV hỏi Em có biết những nghệ sĩ sử dụng các lọai nhạc cụ nầy trong tư
thế như thế nào không?( hs xem tranh và trả lời theo kết quả nhìn thấy của mình)
lên vai thả thong Cồng chiêng bên hông đàn, 2 tay cầm que trúc linh
, tay trái giữ tay phải cầm dùi đánh động di chuyển trên từng ống nứa
vào núm chiêng
Trang 10
động di chuyển trên từng thanh đá
4. Trong quá trình giảng d ạy cần đưa vào một số trò chơi vừa nâng cao hiệu quả bài học vừa tạo hứng thú cho học sinh với tinh thần “học mà vui,vui để học”
Thực tế cho thấy nếu trong một tiết học giáo viên biết cách sắp xếp thời gian hợp lý tổ chức trò chơi cho học sinh thì học sinh rất hào hứng học Trong âm nhạc có rất nhiều trò chơi nhưng giáo viên phải biết tổ chức trò chơi phù hợp với từng bài học cụ thể
*Ví dụ 1: Trong học hát có trò chơi “Nhìn tranh đoán tên bài hát”,
(Tuần 2- Tiết 2: Ôn tập bài hát ; Mùa thu ngày khai trường- Tập đọc nhạc TĐN Số 1) : Giáo viên cho học sinh xem tranh