sáng kiến kinh nghiệm giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đề tài một số giải pháp nhằm phát huy năng lực sáng tạo của học sinh trong môn mĩ thật 9

Phương pháp dạy hoạc mĩ thuật mới hướng tới mục tiêu lấy học sinh làm trung tâm kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức, phát triển năng lực cho học sinh một các

Tên đề tài: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY NĂNG LỰC SÁNG

TẠO CỦA HỌC SINH TRONG MÔN MĨ THUẬT 9

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Mỹ thuật là một môn học nghệ thuật, do đó nên cần có sự hứng thú trong học tập

và sự yêu thích, đam mê nghệ thuật Môn mỹ thuật ảnh hưởng trực tiếp và lâu dài đến cảm xúc tư tưởng, tình cảm và ảnh hưởng không nhỏ cho học sinh phát triển năng lực, tư duy, sáng tạo, sự tìm tòi học hỏi, phát triển năng khiếu cơ bản cho học sinh

Nhưng thực tế trong trường THCS có nhiều người quan niệm rằng đây là một môn không cần thiết ( môn phụ) Tuy nhiên hiện nay môn học này là môn học thực

tế góp phần phát triển xã hội Thế nhưng phần lớn học sinh đều ít quan tâm đến môn học này và có phần thụ động trong việc học tập

Phương pháp dạy hoạc mĩ thuật mới hướng tới mục tiêu lấy học sinh làm trung tâm kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức, phát triển năng lực cho học sinh một cách toàn diện

Cụ thể đối với môn học mĩ thuật trong nhà trường, người giáo viên ngoài việc nắm bắt về đặc điểm tâm lí ra thì giáo viên cần rõ và cụ thể hơn về những nhu cầu, hứng thú trong học tập Nắm bắt sự phát triển, ghi nhớ tư duy tưởng tượng của các

em, kích thích làm cho tư duy sáng tạo, trí tưởng tượng phát triển tốt có hiệu quả trong môn mĩ thuật

Có thể nói, đây quả thực là một khó khăn để dạy một tiết học có hiệu quả đạt được mục tiêu khi tiếp cận phương pháp mới cho giáo viên và học sinh Các em từ trải nghiệm vừa phải tìm hiểu tiếp thu, làm quen với cái đẹp trong thiên nhiên Tạo

ra cái đẹp bằng khả năng cảm nhận.Vận dụng những khả năng hiểu biết về phục vụ trong cuộc sống sinh hoạt hằng ngày vừa rèn luyện kỷ năng sống thông qua môn học Chính vì vậy, đòi hỏi người giáo viên chúng ta phải tiếp thu những đổi mới phương pháp và có sự đầu tư thật tốt nhằm nâng cao chất lượng dạy và học các môn nói chung cũng như môn mỹ thuật nói riêng

Vì thế tôi nghiên cứu và tích luỹ những phương pháp mới tổ chức cho học sinh học tập thoải mái, nhẹ nhàng nhưng đạt kết quả Đó chính là lý do và động lực

giúp tôi nghiên cứu và đưa ra ‘một số giải pháp nhằm phát huy năng lực sáng

tạo của học sinh trong môn mĩ thật 9”

II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:

1 Cơ sở lý luận:

Mĩ thuật là một trong những môn học đặc trưng của môn học là không nhằm đào tạo hoạ sĩ tương lai hay tạo ra những người chuyên làm về công tác mĩ thuật mà nhằm trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản của cái đẹp để các em tiếp xúc

và làm quen với cái đẹp, cảm thụ cái đẹp, biết vận dụng vào trong cuộc sống hàng ngày Hỗ trợ các em ở các môn học khác giúp các em phát triển toàn hiện, lâu dài

về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản góp phần hình thành con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Trong xã hội phát triển nhu cầu thẩm mĩ ngày càng cao, do vậy việc đào tạo con người biết nhận thức, cảm thụ cái đẹp ngày càng quan trọng Những năm qua giáo dục thẩm mĩ đã trở thành môn học trong chương trình giáo dục phổ thông, là một môn học độc lập, môn Mĩ thuật có mục tiêu chương trình sách giáo khoa, sách hướng dẫn, thiết bị riêng cho dạy và học, giáo viên được đào tạo, kết quả học tập của học sinh được theo dõi và kiểm tra, đánh giá một cách nghiêm túc

2 Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài.

2.1 Nội dung:

Giáo viên đóng vai trò định hướng, tổ chức, hướng dẫn, gọi mở cho HS tham gia hoạt động để các em tự khám phá và chiếm lĩnh kiến thức, từng bước hình thành năng lực, tính sáng tạo, độc lập, tự chủ và ký năng sống cần thiết cho mình

Bài tập nên được tổ với các hình thức hoạt động nghệ thuật như 2D, 3D, 4D nhằm đem lại sự thích thú học tập cho HS qua đó hình thành năng lực thẩm mỹ và năng lực thực hành sáng tạo và nhân cách cho HS

Năng lực thực hành sáng tạo: Khả năng tạo được ấn tượng trong lĩnh vực mĩ thuật, thu hút sự chú ý đối với mọi người xung quanh, thường xuyên só sáng kiến trong các hoạt động văn hóa nghệ thuật( hình thành ý tưởng, phong cách thể hiện, cách sắp đặt bố cục ); khả năngtham gia thể hiện các thao tác, kĩ thuật tạo hình (vẽ, xé dán, 2D- hai chiều, tạo hình 3D- ba chiều …) một cách thành thạo, tạo được sản phẩm nghệ thuật có giá trị thẩm mĩ, đáp ứng yêu cầu thực tế

Môn mỹ thuật là một môn học rất gần gũi với thực tế, vì nó mang tính nghệ thuật nên chúng cần gây sự hứng thú trong học tập cho học sinh để đạt kết quả cao trong các sản phẩm

2.2 Biện pháp thực hiện:

- Khi giảng dạy môn học mỹ thuật, giáo viên cần phải gây sự hứng thú ở học sinh, làm cho các em nhận thấy được cái hay, cái đẹp trong tự nhiên mà đặc biệt là gần gũi với các em để lôi cuốn vào tiết học và phát huy được năng lực của học sinh

- Đặc biệt, khi giảng dạy môn mỹ thuật nói chung và việc phát huy năng lực sáng tạo HS nói riêng Giáo viên phải có phương pháp tạo hưng phấn làm cho học sinh yêu thích là rất quan trọng Nên giáo viên phải có phương pháp gây hứng thú cho học sinh Vì vậy tôi đã sử dụng một số phương pháp để phát huy năng lực thực hành sáng tạo học sinh như sau:

2.2.1 Giới thiệu chủ đề một cách hấp dẫn.

Trong một bài giảng điều gây ấn tượng nhất là mở đầu bài giảng sẽ kích thích được sự tìm tòi và sáng tạo của học sinh

- Mở đầu bài học cần thu hút sự chú ý của học sinh:

Có nhiều cách mở đầu bài giảng để thu hút sự chú ý của HS như: Những hình ảnh trực quan, kể một câu chuyện vui, tổ chức trò chơi, trích dẫn một tin trên báo

có liên quan đến chủ đề sẽ học…

- Phần mở bài có thể do giáo viên thực hiện một mình hoặc có thể cần sự hợp tác của học sinh Vì thế GV cần phải có sự chuẩn bi kỹ

VD: Chủ đề 4: Sơ lược về kiến trúc các dân tộc thiếu số Việt Nam

Nhằm để tạo hứng thú cho học sinh vào chủ đề mới giáo viên có thề cho HS chơi ghép hình Với hoạt dộng này yêu cầu sự chuẩn bị của giáo vên:

+ Mỗi nhóm có thời gian 1phut30 để hoàn thành bức hình Sau khi học sinh hoàn thành thì mỗi nhóm đưa ra câu trả lời bức tranh mình vứa hoàn thành là hình ảnh gì?

HS sẽ trả lời được là mô hình nhà Rông?

GV đặt câu hỏi: Nhà Rông thường được xây dựng ở đâu ? dân tộc nào sinh sống ở đó?

Hs sẽ trả lời được là các dân tộc thiếu số Việt nam

Vậy hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về Chủ đề 4: Sơ lược về kiến trúc các dân tộc thiếu số Việt Nam

Trong vài phút ngắn ngủi đó nếu mở bài tốt sẽ thực sự gây được hứng thú cho học sinh, thiết lập được mối quan hệ giữa kiến thức cũ và mới, đồng thời kích thích

HS tính tò mò, ham hiểu biết về những kiến thức và kỹ năng mới của HS

Từ đó hs sẽ tích thú vào bài mới bà sẽ hình dung được Nhà Rông, trong bài học tìm ra ý tưởng sáng tạo cho mô hình nhóm mình

2.2.2 Kết hợp các câu chuyện kể trong cuộc sống, văn học, bài hát, vào bài học.

-Sau khi đặt câu hỏi mở rộng thực tế GV yêu cầu HS suy nghĩ tìm tòi đưa ra các bài hát, các câu chuyện kể liên quan đến bài học Thông qua phương pháp này các em có thể phát triển tư duy sáng tạo Đồng thời đưa cảm xúc của bản thân vào bài làm của mình

Vd: Chủ đề 3: Tạo hình con rối và biểu diễn sân khấu rối

HS có thể kết hợp với các câu chuyện trong đời sống, hoặc là cổ tích để trình diễn tiểu phẩm của nhóm mình GV có thể gợi mở cho học sinh từ những câu chuyện trong cuộc sống đề các em lựa chọn nhân vật, từ đó các em hình dung ra được hình ảnh nhân vật để thể hiện, sáng tạo ra câu chuyện cho nhóm mình

2.2.3 Hoạt động nhóm một cách tích cực:

Tiến hành tổ chức dạy học theo nhóm

- Chia nhóm và phân công nhiệm vụ cho các thành viên nhóm

- Giao nhiệm vụ cho hoạt động nhóm

- Hỗ trợ và hướng dẫn khi cần

- Tổ chức cho các nhóm báo cáo kết quả làm việc nhóm (Cách tổ chức cho các nhóm trình bày kết quả và xử lý tình huống khi HS không có ý nhận xét; mỗi nhóm có các nhiệm vụ khác nhau)

Tổng kết hoạt động học nhóm

- Tổng hợp, phân tích ý kiến và kết luận

- Đánh giá kết quả hoạt động nhóm

Vai trò của GV trong hoạt động nhóm

Cung cấp nhiệm vụ có thách thức và tạo điều kiện để nhóm hoàn thành nhiệm vụ Cân nhắc việc chia nhóm, thay đổi nhóm

Quản lí hoạt động nhóm (quan sát quá trình hoạt động nhóm, hỗ trợ và hướng dẫn khi cần thiết, khen ngợi và động viên HS)

+ Người giáo viên phải là người điều động các nhóm làm việc

+ Phải quan sát và theo dõi hoạt động, công việc của từng nhóm để tìm ra cách giải quyết hợp lý nhất

+ Trong quá trình quan sát các nhóm làm việc, người giáo viên phải phát hiện các sai lầm mà các nhóm mắc phải khi tham gia nhóm, những sai lầm mang tính điển

hình và chưa được sữa chữa để cuối phần thảo luận nhóm giáo viên có nhận xét, góp ý

+ Giáo viên phải nhắc lại các ý kiến mà nhóm đã trình bày một lần nữa khẳng định lại ý kiến của nhóm để nhóm cần bổ sung ý kiến hay không Nhấn mạng các khái niệm, các ý quan trọng của bài học

+ Giáo viên tóm tắt, tổng hợp, liên kết các ý kiến của từng nhóm thảo luận theo thứ

tự để nêu bật được nội dung bài học

+ Người giáo viên là người hướng dẫn và giúp đỡ các nhóm nếu các nhóm có gặp khó khăn trong quá trình thảo luận

*Ví dụ : Chủ đề 3: Tạo hình con rối và biểu diễn sân khấu rối.

Ở Nội dung 2: Tạo đặc điểm và thiết kế trang phục rối

Mục tiêu hoạt động nhóm của tiết này là hợp tác giữa các thành viên trong nhóm, trong lớp

Kết quả đạt được là biết làm việc tập trung vào nhiệm vụ được giao, biết hợp tác và tôn trọng ý kiến của người khác Phát huy được tính sáng tạo trong hoạt động

Từ các hình dạng con rối của nhóm các em, GV gợi ý, hướng dẫn HS cách chọn

và tạo thành tác phẩm

* Câu hỏi gợi ý:

- Nhóm em sẽ xây dựng câu truyện gì? Ở đâu? Các nhận vật trong truyện đang làm gì?

- Ở tiết này học sinh làm việc theo nhóm 4 hay 5, mỗi nhóm sáng tác một câu chuyện dựa vào các con rối nội dung 1 Nhóm sẽ thảo luận về câu chuyện của nhóm sau đó nhóm trưởng phân công cụ thể cho từng thành viên trong nhóm, (nhóm trưởng sẽ dựa vào năng lực, sở thích của mỗi bạn phân cho phù hợp) Đề tạo đặc điểm nhân vật theo nội dung tiểu phẩm

*Nội dung 4: Trình diễn tiểu phẩm rối

Mục tiêu hoạt động nhóm của tiết này là: Hợp tác làm việc nhóm Mạnh dạn trình diễn trước đám đông

Kết quả đạt được là biết cách hợp tác và tôn trọng ý kiến khác trong làm việc nhóm Tự tin biểu diễn trước đám đông

- HS quan sát, thống nhất cách thực hành

- Học sinh ghi nhớ, thảo luận, nhóm trưởng phân vai tập chia sẻ, kể chuyện

- Nhóm sẽ thảo luận và tìm lời thoại cho câu chuyện cho phù hợp về nhà trường

- Nhóm trưởng hội ý phân vai cho từng thành viên và diễn tập và hổ trợ nhau cho câu chuyện sinh động

- Giáo viên thường xuyên giúp đỡ HS trong hoạt động này

Tóm lại: Trong mỗi tiết học giáo viên thường xuyên đưa ra những câu hỏi gợi

mở nhằm trong nhóm hợp tác làm việc tự tin hơn Từ đó phát huy được năng lực của học sinh

2.2.4 Đánh giá toàn diện tiết học tập của HS

Để HS luôn luôn cố gắng chuẩn bị tốt và học tập tốt trong mọi tiết học, thì ở cuối mỗi tiết học kết hợp với việc nhận xét và đánh giá bài vẽ của các em.GV nên dành thời gian khen ngợi những cá nhân tích cực , những nhóm hoạt động tốt Có thể GV sẽ khen ngợi, khích lệ bằng cách ghi điểm Khi mọi cố gắng của bản thân được tuyên dương trước lớp các em sẽ cảm thấy tự tin hơn và chủ động hơn trong học tập.Đồng thời GV cũng nên nhắc nhở những HS còn thụ động bằng những câu nói nhẹ nhàng và chung chung như: Cô mong rằng ở tiết học khác tất cả chúng ta

sẽ cố gắng học tốt , để có thật nhiều cá nhân, nhiều nhóm được tuyên dương trước

lớp Những lời nói động viên nhẹ nhàng của GV sẽ phần nào phát huy tính tích cực, thi đua trong học tập của HS

Tóm lại: Trong những phiên họp tổ chuyên môn tôi thường xuyên trình bày những kinh nghiệm đã áp dụng trong tiết dạy, nhằm để cho đồng nghiệp nhận xét, góp ý bổ sung cho tiết dạy sau tốt hơn

Bản thân người giáo viên phải luôn sáng tạo, chọn những phương pháp phù hợp với tình hình thực tế ở lớp ở địa phương, phù hợp với khả năng của từng đối tượng học sinh

+ Phải hiểu được đặc điểm tâm lý của học sinh, hiểu biết được mức độ cảm nhận của học sinh về thế giới xung quanh thông qua các bài học

+ Luôn luôn tôn trọng gần gũi học sinh

+ Phải có tính kiên trì công tác giảng dạy, khéo léo động viên kịp thời đối với các em

+ Áp dụng nhiều phương pháp trò chơi, phương pháp thích hợp, không áp đặt đòi hỏi quá cao đối với học sinh để giúp các em yêu thích môn học và học tốt hơn

+ Trong tiết học luôn tạo không khó vui vẻ thoải mái nhẹ nhàng, thu hút lòng say mê của các em đối với tiết học, môn học

+ Việc quan trọng yêu cầu của mỗi tiết học là giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ

đồ dùng trực quan, trực quan phải đẹp, hấp dẫn để học sinh quan sát

+ Ứng dụng thông tin, phần mềm của công nghệ thông tin vào môn Mĩ thuật như qua băng đĩa, có như vậy chất lượng học tập mới đạt hiệu quả cao

III HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI:

Nói đến phương pháp dạy học là nói đến cách dạy của giáo viên và cách học của học sinh Giáo viên không chỉ chú ý đến phương pháp truyền đạt mà còn phải tạo dựng cho học sinh phương pháp tiếp nhận, để cuối cùng là kiến thức đến với học sinh một cách dễ dàng, nhanh và sâu sắc hơn Như định hướng đổi mới phương pháp dạy học: Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tích cực, tự

giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh Sau khi vận dụng những kinh nghiệm trên qua một thời gian và tôi nhận thấy kết quả học sinh được nâng lên rõ rệt Số lượng học sinh năng khiếu có điều kiện phát huy khả năng sáng tạo của mình, mạnh dạn sáng tạo các sản phẩm không gò

bó như trước đây

Bên cạnh đó học sinh cũng cảm thấy thích thú hơn khi bản thân mình đã tự làm ra được một sản phẩm có ứng dụng trong thực tế Từ đó giúp các em khắc sâu kiến thức và ham thích tìm tòi kiến thức mới để sáng tạo ra nhiều sản phẩm hữu ích cho đời sống Sau đây là bản điều tra phát huy được năng lực sáng tạo của học sinh lớp 9A, 9B đối với phương pháp học tập nêu trên

Trước khi thực hiện

0

10

20

30

40

50

60

70

Chưa sáng tạo sáng tạo

Sau khi thực hiện

10

20

30

40

50

60

70

80

90

Chưa sáng tạo sáng tạo

IV ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG

- Mọi hình thức, phương pháp dạy học giúp học sinh học tốt đều có thể áp

dụng được Vì vậy giáo viên không ngừng tìm tòi, sáng tạo nhiều hình thức học tập

để giúp học sinh học tốt hơn

Trên đây là những biện pháp mà tôi đã áp dụng và thấy có hiệu quả tốt, vì kinh nghiệm nghiên cứu chưa nhiều nên không thể tránh khỏi những sai sót Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của quý thầy cô, và anh, chị em đồng nghiệp để đề tài của tôi được hoàn thiện hơn Tôi xin chân thành cảm ơn

V TÀI LIỆU THAM KHẢO:

- “Phương pháp giảng dạy mĩ thuật” – Nguyễn Quốc Toàn – NXB Giáo dục, 1999

- Tạ Phương Thảo – Giáo trình trang trí – NXB Đại học sư phạm 2008

- Nhiều tác giả - SGK Mĩ thuật 6, 7, 8, 9 theo định hướng phát triên năng lực

- Sách học mĩ thuật 6,7,8,9 theo định hướng phát triên năng lực

- Tài liệu dạy học mĩ thuật – NXB giáo dục 2017

Phạm Thị Hoài

MỤC LỤC

I Lý do chọn đề tài:…… ……… 1

II Tổ chức thực hiện đề tài:

1 Cơ sở lý luận:………1

2 Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài: ………… ……….2 III Hiệu quả của đề tài:……….4

IV Đề xuất, khuyến nghị, khả năng áp dụng:……… ………….………6

V Tài liệu tham khảo:…… ……… ……… 6