sáng kiến kinh nghiệm giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đề tài GIÚP HỌC SINH CỦNG cố LẠI KIẾN THỨC BÀI HỌC

6 Giúp học sinh giải các dạng toán “Phân tích thành nhân tử” 7 Giúp học sinh củng cố kiến thức bài học thông qua các trò chơi... Đặc biệt mấy năm gần đây nhà nước đã chú trọng việc “Xâ

PHÒNG GD& ĐT HUYỆN VĨNH CỬU TRƯỜNG THCS LÊ QUÝ ĐÔN

- 

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM “GIÚP HỌC SINH CỦNG CỐ LẠI KIẾN THỨC BÀI HỌC THÔNG QUA CÁC TRÒ CHƠI.”

Người thực hiện: Lưu Thị Hồng Hảo Lĩnh vực ngiên cứu: Quản lý giáo dục: 

Phương pháp dạy học bộ môn:  Phương pháp giáo dục: 

Lĩnh vực khác: 

Có đính kèm:

 Mô hình  Phần mềm Phim ảnh  Hiện vật khác

Năm học: 2017 - 2018

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN:

1 Họ và tên: LƯU THỊ HỒNG HẢO

2 Ngày tháng năm sinh: 19/02/1977

3 Nam, nữ: Nữ

4 Địa chỉ: Tổ 1 – KP5 - thị trấn Vĩnh An - huyện Vĩnh Cửu - tỉnh Đồng Nai

5 Điện thoại: 0613860558 (CQ): 0613860855; (NR): ĐTDĐ: 01269779770

7 Chức vụ: Giáo viên

8 Đơn vị công tác: THCS Lê Quý Đôn

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO:

- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân CĐSP

- Năm nhận bằng: 1998

- Chuyên ngành đào tạo: Toán – tin

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC:

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giảng dạy toán

- Số năm có kinh nghiệm : 18

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:

1) Phương pháp dạy học Đại số 8

2) Phương pháp giảng dạy Hình học 7

3) Đổi mới phương pháp dạy học Đại số 8

4) Làm thế nào để học sinh hứng thú học môn toán

5) Làm thế nào để phát huy tính tích cực của học sinh trong tiết học luyện tập

6) Giúp học sinh giải các dạng toán “Phân tích thành nhân tử”

7) Giúp học sinh củng cố kiến thức bài học thông qua các trò chơi

I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Xã hội ngày càng phát triển cùng với khoa học và kỹ thuật ngày càng hiện đại, vì thế giáo dục ngày càng đóng vai trò quan trọng trong công cuộc đổi mới của xã hội Đối với nền giáo dục Việt Nam hiện nay đã có nhiều thay đổi, đề ra nhiều chủ trương, biện pháp có hiệu quả Đặc biệt mấy năm gần đây nhà nước

đã chú trọng việc “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” tạo nên một môi trường giáo dục an toàn, bình đẳng, lành mạnh, đảm bảo sự gần gũi, gắn bó với nhân dân, xã hội, phụ huynh, học sinh, luôn tạo được sự thoải mái, hứng khởi cho từng học sinh, phát huy được tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh trong học tập và trong các hoạt động tập thể, hoạt động xã hội một cách phù hợp và có hiệu quả cao

Là một giáo viên bộ môn Toán tôi nhận thấy rằng: Toán là một môn học khó, đòi hỏi học sinh phải có sự thông minh, sáng tạo và thêm một chút cần cù nữa Theo cảm nhận của nhiều người, toán là môn học “khô khan”, trừu tượng nên

nhiều học sinh không hứng thú học.Vì vậy để giúp học sinh hiểu sâu hơn kiến

thức bài mới học và để đáp ứng được mục tiêu xây dựng được lớp học thân thiện, học sinh tích cực tôi xin được trình bày đề tài:

“GIÚP HỌC SINH CỦNG CỐ LẠI KIẾN THỨC BÀI HỌC

THÔNG QUA CÁC TRÒ CHƠI.”

II/THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI :

1/ Thuận lợi:

Được sự chỉ đạo và định hướng của chuyên môn phòng giáo dục về biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học

Được sự quan tâm hỗ trợ tích cực của ban giám hiệu và tổ chuyên môn trong việc xây dựng đề tài

Và điều kiện thuận lợi là nhà trường hiện nay đã cung cấp các phương tiện dạy học cũng như sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo cho cả giáo viên

và học sinh

Bên cạnh đó, sách giáo khoa có những phần “ Có thể em chưa biết”, tranh vẽ,

sơ đồ,…được biên soạn và in ấn rất rõ ràng giúp học sinh tăng sự hứng thú và óc tìm tòi khoa học

Với những yếu tố thuận lợi như trên giáo viên phải có biện pháp tổ chức các hoạt động học tập hợp lý nhằm phát huy tối đa những điều kiện thuận lợi biến

nó thành đòn bẩy để nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục, học sinh thực sự trở thành trung tâm của hoạt động học tập

2/ Khó khăn:

Đi cùng với những mặt thuận lợi trên là những khó khăn mà hầu hết giáo viên

và học sinh đã gặp phải trong quá trình dạy và học

Một là: Nội dung kiến thức trong một tiết học khá nhiều, đòi hỏi cả giáo viên và học sinh làm việc thật cật lực và liên tục

Hai là: Học sinh còn chưa quen với cách tư duy tìm tòi kiến thức từ những kênh hình trong sách giáo khoa

Ba là: Trình độ tư duy của học sinh còn hạn chế trước những vấn đề giáo viên đặt ra

Bốn là: Vấn đề thảo luận nhóm, trao đổi tìm tòi kiến thức của học sinh chưa đạt hiệu quả cao, chỉ một vài học sinh trong nhóm tích cực hoạt động, suy nghĩ tìm tòi kiến thức

3/ Số liệu thống kê

8%

15%

22%

55%

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Thống Kê

Giỏi Khá Trung Bình Kém

III/ NỘI DUNG ĐỀ TÀI :

1/Cơ sở lý luận:

Để xây dựng được lớp học thân thiện, học sinh tích cực có hiệu quả thì việc đưa ra các trò chơi vui, trí tuệ trên tinh thần: “học mà chơi, chơi mà học” vào các tiết dạy bộ môn Toán sẽ củng cố lại các kiến thức các em vừa được học, phát huy tính tích cực, tự giác chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc

điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tế, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh và là một trong những yếu tố quan trọng để xây

dựng lên “Trường học thân thiện, học sinh tích cực ”

2/ Cơ sở thực tiễn:

Cùng với sự định hướng phát triển của giáo dục hiện nay, việc dạy học cũng phải đáp ứng yêu cầu của xã hội, với sự phát triển công nghệ thông tin như vũ bão thì không phải nhồi nhét vào đầu trẻ khối lượng kiến thức ngày càng nhiều

mà phải rèn luyện cho người học có được phương pháp tư duy toán học, phát huy tính độc lập , sáng tạo ,tư duy lô-gích, đáp ứng nhu cầu học tập, công tác và cuộc sống của các em sau này

Qua thực tế tìm hiểu học sinh và trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy:

- Vui chơi vừa là nhu cầu vừa là quyền lợi của các em học sinh, nó giúp các em cân bằng được trạng thái tâm lý, tinh thần khi phải học những bài toán, những con số khô cứng, những tiết học căng thẳng…

- Vui chơi còn là phương pháp giáo dục về hành vi đạo đức cho các em thuộc bài nhanh nhất, đạt hiệu quả cao, kích cầu được sự hứng khởi, phấn chấn cho các em, hội tụ đông đảo các đối tượng học sinh tham gia vui – học một cách nhiệt tình, trách nhiệm, hoà hợp và thân thiện xoá dần được ranh giới giữa học sinh khá giỏi và học sinh yếu kém, học sinh dân tộc Kinh và học sinh dân tộc ít người, học sinh con nhà giàu và học sinh có gia cảnh khó khăn

3/ Cách tổ chức các trò chơi :

Giáo viên là người đóng vai trò hướng dẫn, là trung tâm thu hút tham gia và là trọng tài của các trò chơi Do vậy giáo viên cần lưu ý một số vấn đề sau :

- Có phong thái chững chạc, nghiêm túc nhưng lại hết sức vui vẻ, gần gũi, hoà đồng với các em

- Lời nói phải rõ ràng, dễ hiểu, ấn tượng, luôn tạo sự hấp dẫn pha trộn ít hài hước trong mỗi trò chơi nhằm tác động đến tình cảm, tâm lý và đem lại niềm vui, sự hứng thú trong học tập cho học sinh

- Sau mỗi trò chơi phải có thưởng phạt phân minh nhằm động viên, khích lệ tinh thần các em một cách kịp thời, kích thích sự phấn chấn, hào hứng học tập cho học sinh

- Tránh việc tổ chức trò chơi quá ồn ào, náo nhiệt gây ảnh hưởng không tốt đến các lớp học lân cận

- Thời gian chơi trong mỗi tiết học không quá 10 phút, nên tổ chức vào cuối tiết sau khi các em đã học xong các kiến thức trong bài

4/ Chọn lựa trò chơi :

- Giáo viên phải biết chọn lựa trò chơi sao cho phù hợp với bài dạy cả về nội dung và thời lượng

- Xác định mục tiêu cuả trò chơi là gì, giáo dục kỹ năng gì, phẩm chất gì

- Trò chơi đưa ra phải đa dạng, phong phú, có tác dụng khích lệ tinh thần học tập cho tất cả các đối tượng học sinh trong lớp

- Không nên chọn những trò chơi chỉ được mặt vui nhộn nhưng lại thiếu tác dụng giáo dục về phẩm chất cũng như kỹ năng học tập

5/ Hướng dẫn cách chơi :

-Trước hết, giáo viên phải ổn định được các đội chơi, người chơi cho phù hợp, cân đối lực lượng

-Giới thiệu trò chơi, cách chơi một cách ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, thu hút và hấp dẫn người chơi

-Động viên học sinh chơi nhiệt tình, hết mình song phải đảm bảo nề nếp, nội quy nhà trường

6/ Một số trò chơi trong tiết dạy học Toán :

*Trò chơi : “Giải ô chữ ”

*Mục đích :

-Giúp học sinh tập trung chú ý hơn, vì tò mò muốn được khám phá, muốn giải

mã được ô chữ đòi hỏi học sinh phải nghe, làm bài tập, giải toán

-Tạo điều kiện cho học sinh tư duy lô-gic, phát triển năng lực tính toán, hợp tác

- Học sinh hiểu biết hơn về thế giới xung quanh, hoặc một danh lam thắng cảnh, khu di tích lịch sử hay một danh nhân văn hoá thế giới, nhà bác học,…

*Cách chơi :

Giáo viên cho một ô chữ gồm nhiều chữ cái, mỗi một chữ cái tương ứng là một bài toán đơn giản Yêu cầu học sinh phải giải toán để tìm ra chữ cái cần điền vào

ô chữ Từ đó giáo viên có thể cho các em liên hệ với thực tế, giúp các em hiểu thêm được nhều kiến thức liên môn

*Ví dụ :

Khi dạy xong bài “Tính chất cơ bản của phân số ” (Toán 6 -Tập 2) giáo viên cho bài tập sau (vào bảng phụ)

Em hãy điền các số thích hợp vào dấu chấm để có đẳng thức đúng Sau đó viết các chữ tương ứng với các số tìm được vào các ô ở hàng cuối, sẽ được tên một thành phố : thành phố vì hoà bình, thành phố anh hùng, trái tim của nước Việt Nam

Ă.32 12 ; L.138 16 ; N

21

11

7 





; O.223 66 ; H

45

9

1



 ; I

25 21



 ;

Ô 1527  5

 ; A 249  3 ;

T.195  25 ; G.87 24 ;

95 -5 8 33 -21 26 -9 33 -21 -5 -8 33 9 105

*Trò chơi : “Chạy tiếp sức”

*Mục đích :

-Giáo dục tinh thần đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau trong học tập đặc biệt là tinh thần giúp đỡ các bạn học sinh yếu kém nắm được kiến thức một cách khá thuận lợi

- Tổ chức cho tất cả các đối tượng học sinh giỏi, khá, trung bình tham gia vào các hoạt động

*Cách chơi :

Giáo viên chia lớp thành nhiều nhóm, mỗi nhóm gồm 4 em sao cho các nhóm đều có học sinh giỏi, khá, trung bình…

Giáo viên chuẩn bị 4 đề toán, phát đề số 1cho học sinh số 1 của nhóm 1, đề số 2 cho học sinh số 2,…Khi có hiệu lệnh, học sinh số 1của các nhóm nhanh chóng mở đề rồi chuyển giá trị tìm được cho bạn số 2, học sinh số 2, số 3 cũng làm tương tự…Học sinh số 4 chuyển kết quả tìm được cho giáo viên (đồng thời là giám khảo)

Nhóm nào nộp kết quả đúng đầu tiên thì thắng cuộc

*Ví dụ : Khi dạy bài : “Phương trình tích ” (Tiết 47 - Đại số lớp 8-Tập 2)

Giáo viên chuẩn bị 4 đề toán về giải phương trình, đánh

số từ 1 đến 4 Các đề toán được chọn theo nguyên tắc

sau : Đề số 1 chứa x ; đề số 2 chứa x và y ; đề số 3 chứa y và z ; đề số 4 chứa z

và t Cụ thể như sau :

Đề số 1 : Giải phương trình 2(x – 2) + 1 = x – 1

Đề số 2 : Thế giá trị của x (bạn số 1 vừa tìm được) vào rồi tìm y trong phương trình (x + 3)y = x + y

Đề số 3 : Thế giá trị của y (bạn số 2 vừa tìm được) vào rồi tìm z trong phương trình 133z613y31

Đề số 4 : Thế giá trị của z (bạn số 3 vừa tìm được) vào rồi tìm t trong phương trình z(t 2 – 1 ) = 31(t 2 + t), với điều kiện t > 0

*Trò chơi : “Chung sức”

*Mục đích :

-Rèn luyện tính trách nhiệm, cộng đồng cho học sinh

-Thay vì dùng phương pháp thảo luận nhóm bình thường mà chúng ta hay sử dụng thì trò chơi : “Chung sức” sẽ giúp học sinh thảo luận nhóm một cách nhẹ nhàng, hiệu quả, không bị gò ép

- Nhờ sự đóng góp diễn giải của học sinh khá giỏi nên các học sinh trung bình, yếu, kém sẽ có cơ hội để nắm bắt kiến thức đã học

*Cách chơi :

Giáo viên gắn các bảng phụ có ghi đề bài và đáp án lên bảng (Không tuân theo một thứ tự nào) Sau đó cho các đội thảo luận, bốc thăm chọn ra hai đội chơi Khi có hiệu lệnh của giáo viên thì lần lượt từng thành viên của hai đội lên bảng ghép đề bài và đáp án tương ứng

*Ví dụ :

Khi dạy xong bài “Những hằng đẳng thức đáng nhớ” (tiết 7- Đại số lớp 8-Tập 1) giáo viên chuẩn bị 14 tấm bìa ghi sẵn một vế của một trong bảy hằng đẳng thức đáng nhớ như sau :

(x – y)(x2 + xy + y2)

(x + y)(x – y)

x2 – 2xy + y2

(x + y)2

(x + y)(x2 – xy + y2)

y3 + 3xy2 + 3x2y + x3

(x – y)3

Khi có hiệu lệnh của giáo viên thì lần lượt từng thành viên của hai đội lên bảng ghép thành một hằng đẳng thức tương ứng

Đội nào ghép nhanh nhất sẽ giành chiến thắng

*Trò chơi : “Cùng nhau leo núi ”

* Mục đích :

- Rèn luyện kỹ năng tính toán

- Thu hút đông học sinh tích cực, nhiệt tình trong lớp

* Cách chơi :

Giáo viên chuẩn bị một số bài tập liên quan đến bài học

theo cấp độ từ dễ đến khó sắp xếp các bài tập theo dạng hình tháp, càng lên cao càng khó

*Ví dụ :

Khi dạy xong bài : “ Phép cộng, phép trừ phân số” (Toán lớp 6- tập 2)

Giáo viên cho các nhóm thực hiện các phép tính sau :

x2 + 2xy + y2

x2 – y2

x3 – 3x2y + 3xy2 – y3

(x + y)3

3 

*Trò chơi : “Ai thấy sai chỉ giúp”

*Mục đích :

-Thông qua việc suy nghĩ, lập luận để tìm ra chỗ sai của một bài toán đã được giải sẵn, học sinh sẽ hiểu chắc, hiểu sâu kiến thức

-Khơi dậy một cách mạnh mẽ khả năng tích cực tư duy của học sinh

*Ví dụ :

Khi dạy xong bài : “ Phân tích một số ra thừa số nguyên tố ” (Toán lớp 6-tập1)

Giáo viên cho các nhóm xem bài toán sau :

An phân tích các số 120 ; 306 ; 567 ra thừa số nguyên tố như sau :

120 = 2.3.4.5

306 = 2.3.51

567 = 92.7

An làm như trên có đúng không ? Hãy sửa lại trong trường hợp An làm không đúng

*Trò chơi : “Ai tìm được nhiều hơn”

*Mục đích :

-Rèn luyện tính nhanh nhẹn, khả năng quan sát tốt cho học sinh

-Học sinh củng cố kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự chủ

*Ví dụ :

Khi dạy xong bài “Đơn thức đồng dạng ” (Tiết 54- Đại số

7-Tập 2)

Giáo viên ghi sẵn lên bảng hàng loạt đơn thức, yêu cầu

học sinh các đội ghi ra các đơn thức đồng dạng lên bảng

của nhóm mình, đội nào thực hiện nhanh hơn và tìm

được nhiều đơn thức đồng dạng hơn, đội đó sẽ chiến thắng

*Trò chơi : “Thử tài trí nhớ ”

*Mục đích :

Rèn luyện trí nhớ, tạo niềm vui, hăng say tích cực học tập cho các em học sinh *Cách chơi :

Giáo viên gắn nội dung cần thử trí nhớ lên bảng cho 2 đội chơi quan sát từ 1 đến

2 phút sau đó giáo viên lấy bảng phụ xuống, yêu cầu 2 đội ghi lại những nội dung mà mình nhìn thấy

*Ví dụ : Dạy bài “Ôn tập chương I -Hình học lớp 6”

(Toán 6- Tập 1)

Giáo viên cho học sinh quan sát các hình, các tính chất cơ bản

của chương I – Hình học lớp 6 lên bảng phụ rồi sau đó giáo

viên lấy bảng phụ xuống, yêu cầu 2 đội ghi lại những nội

dung mà mình nhìn thấy

IV/ KẾT QUẢ :

Những trò chơi điển hình trong đề tài đã tạo ra được không khí học tập vui tươi, hồn nhiên và hết sức sinh động trong từng tiết dạy học môn Toán, kích thích được tính tò mò ham học, trí tưởng tượng và tư duy sáng tạo năng động của các em

Trò chơi toán học giúp học sinh không còn thấy chán nản, căng thẳng khi học toán, phá tan được sự sợ sệt, lo âu, ám ảnh của các em học sinh yếu kém mỗi khi học tiết Toán, giúp các em tự tin vào bản thân mình hơn, hoà nhập vào tập thể