Thực trạng bạo lực học đường tại trường THPT xuân mai, huyện chương mỹ, thành phố hà nội

Nhận thức được tầm quan trọng cũng như ý nghĩa của vấn đề xã hội trên, tôi chọn đề tài: “Thực trạng bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội” làm đề tài khó

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP KHOA KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Hà Nội, 2020

Em xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy cô giáo trong khoa ngành công tác xã hội, trường Đại học Lâm Nghiệp, những người đã truyền đạt cho tôi những kiến thức hữu ích về Tâm lý học, công tác xã hội,… làm cơ sở cho tôi thực hiện tốt luận văn này

Xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo và các bạn học sinh trường THPT Xuân Mai đã tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ trong suốt quá trình nghiên cứu, điều tra làm luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô trong Hội đồng chấm luận văn đã tận tình chỉ bảo hướng dẫn, đóng góp nhiều ý kiến quý báu cho luận văn được hoàn chỉnh

Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn tới các bạn trong lớp đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, chia sẻ tài liệu, đóng góp ý kiến giúp tôi làm tốt luận văn của mình.Tôi xin chân thành cảm ơn

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC VIẾT TẮT iv

DANH MỤC BẢNG v

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI TRƯỜNG THPT 5

1.1 Cơ sở lý luận của nghiên cứu 5

1.1.1 Lý thuyết áp dụng 5

1.1.2 Một số khái niệm cơ bản 11

1.1.3 Phân loại bạo lực học đường 12

1.1.4 Biểu hiện của bạo lực học đường 13

1.1.5 Nguyên nhân của bạo lực học đường 15

1.1.6 Hậu quả của bạo lực học đường 19

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC 24

2.1 Đặc điểm tình hình của trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội 24

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 24

2.1.2 Đặc điểm nhân lực của trường 25

2.1.3 Đặc điểm cơ sở vật chất của trường 26

2.1.4 Đặc điểm học sinh 26

2.2 Thực trạng bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội 27

2.2.1 Thực trạng bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai 27

2.2.2 Nguyên nhân bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai 29

2.2.3 Hậu quả bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai 35

2.3 Thực trạng các hoạt động phòng chống bạo lực học đường tại tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội 38

2.4 Một số giải pháp khắc phục bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai,

huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội 39

2.3.1 Về phía gia đình 39

2.3.2 Về phía nhà trường 40

KẾT LUẬN 43 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Đặc điểm cán bộ giáo viên của trường THPT Xuân Mai 25

Bảng 2.2 Đặc điểm số lượng học sinh của trường THPT Xuân Mai 26

Bảng 2.3 Kết quả phỏng vấn học sinh về các hình thức bạo lực 27

Bảng 2.4 Kết quả phỏng vấn học sinh về địa điểm bạo lực học đường 28

Bảng 2.5 Kết quả phỏng vấn học sinh về cách giải quyết mâu thuẫn với bạn bè29 Bảng 2.6 Kết quả phỏng vấn học sinh về ảnh hưởng tiêu cực từ thầy cô 30

Bảng 2.7 Kết quả phỏng vấn học sinh về những xung đột trong gia đình 31

Bảng 2.8 Kết quả phỏng vấn học sinh về ảnh hưởng của bạo lực học đường đối với học sinh 35

Bảng 2.9 Kết quả phỏng vấn học sinh về ảnh hưởng của bạo lực học đường đối với nhà trường 36

Bảng 2.10 Kết quả phỏng vấn học sinh về ảnh hưởng của bạo lực học đường đến gia đình, phụ huynh 37

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây dư luận xã hội đang phản ánh thực trạng bạo lực học đường đang diễn ra ngày càng nhiều, với những hành vi bạo lực diễn ra với chiều hướng khác nhau, biểu hiện có sự thay đổi theo chiều hướng tiêu cực Học sinh không chỉ đánh nhau bằng vũ lực của bản thân mà còn sử dụng các dụng cụ gây hậu quả nghiêm trọng, nhất là tình trạng nữ học sinh đánh nhau được phản ánh gần đây, đánh nhau hội đồng, làm nhục bạn, quay phim rồi tung lên mạng mang lại nhiều thông tin phản hồi tiêu cực từ phía dư luận xã hội Hành vi bạo lực mang lại nhiều hậu quả cho chính bản thân cho các em gây hành vi bạo lực, gia đình, nhà trường và toàn xã hội Việc tăng cường thiết chế giáo dục đối với trẻ em, đặc biệt các thiết chế trong trường học là rất quan trọng Các giải pháp đó vẫn chưa mang lại hiệu quả cao, chưa tác động nhiều đến bản thân tâm lý của các em học sinh

Nhận thức được tầm quan trọng cũng như ý nghĩa của vấn đề xã hội trên, tôi chọn đề tài: “Thực trạng bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình, để nắm bắt được tình hình thực trạng bạo lực học đường và đề xuất những giải pháp can thiệp phù hợp

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Nghiên cứu thực trạng bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội, từ đó đề ra một số giải pháp khắc phục tình trạng bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa được cơ sở lý luận về bạo lực học đường tại trường THPT

- Tìm hiểu được thực trạng bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội

- Đề ra một số giải pháp khắc phục tình trạng bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội

3 Nội dung nghiên cứu

- Cơ sở lý luận về bạo lực học đường tại trường THPT

- Thực trạng bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội

- Một số giải pháp khắc phục tình trạng bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là Thực trạng bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập số liệu

5.1.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

- Kế thừa cơ sở dữ liệu tại các cơ quan quản lý giáo dục trên địa bàn huyện huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội

- Kế thừa các báo cáo, tổng kết của trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội

- Kế thừa các kết quả nghiên cứu có liên quan đến bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội

5.1.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp

Đây là phương pháp điều tra chủ yếu được sử dụng với đối tượng là học sinh độ tuổi vị thành niên đang theo học tại trường Bảng hỏi được xây dựng cho

94 khách thể, được kết cấu thành 4 phần với nội dung chủ yếu xoay quanh các vấn đề dư luận xã hội về hành vi bạo lực trong trường THPT Xuân Mai đang biểu diện và diễn ra qua những hình thức nào; nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hành vi bạo lực; tác động của hành vi bạo lực đó đến bản thân học sinh, gia đình, nhà trường và toàn xã hội; những giải pháp phòng chống bạo lực học đường

thường được sử dụng trong các công trình điều tra xã hội học Trong trường hợp đối tượng nghiên cứu nằm trong một tổng thể có số lượng lớn, người ta thường phân chia tổng thể thành các nhóm và lấy mẫu theo nhiều tầng, cụ thể như sau:

Bảng 1 Mô tả cơ cấu mẫu

5.2 Phương pháp xử lý số liệu

5.2.1 Phương pháp thống kê phân tích

Phương pháp thống kê kinh tế bao gồm: thống kê mô tả, thống kê so sánh, phân tích thống kê để phân tích kết quả thực trạng bạo lực học đường tại

trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội Phương pháp này được dùng để phân loại, so sánh, phân tích mức độ, động thái của các thông tin, các chỉ tiêu kinh tế như: số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân, tỷ trọng, tốc độ phát triển của các số liệu sử dụng trong KLTN

5.2.2 Phương pháp thống kê mô tả

Phương pháp này được sử dụng để phân tích các nguyên nhân, yếu tố ảnh hưởng tới bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ,

TP Hà Nội

5.3 Phương pháp phỏng vấn sâu

- Là phương pháp thu thập thông tin dựa trên quá trình giao tiếp bằng lời nói

để hướng đến mục đích đặt ra, trong cuộc phỏng vấn người phỏng vấn sẽ hỏi theo một chương trình được định sẵn, phỏng vấn nhằm tìm hiểu thực trạng bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội, các kết quả giúp người đọc hiểu rõ hơn, là minh chứng hoạt động cụ thể của nghiên cứu

Đối tượng phỏng vấn sâu là học sinh và cán bộ giáo viên Trường THPT Xuân Mai

- Phỏng vấn trực diện dựa trên gợi ý phỏng vấn sâu, dùng băng ghi âm sau

đó phân tích Với 1 số trường hợp nhạy cảm ta có thể ghi chép nhanh, sử dụng các kí tự khi ghi chép, chú trọng các thông tin mang tính nóng, đặc trưng, tiêu biểu của khách thể

6 Kết cấu của khóa luận

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo thì khóa luận tốt nghiệp gồm 2 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về bạo lực học đường tại trường THPT

Chương 2: Thực trạng và giải pháp khắc phục bạo lực học đường tại trường THPT Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG

TẠI TRƯỜNG THPT 1.1 Cơ sở lý luận của nghiên cứu

1.1.1 Lý thuyết áp dụng

1.1.1.1 Lý thuyết xã hội hóa cá nhân

Để cái tôi thực hiện được vai trò xã hội của mình, trẻ em phải học các quy tắc, niềm tin, các giá trị, các kỹ năng, thái độ và chuẩn mực ứng xử của xã hội

mà chúng đang sống, quá trình đó gọi là quá trình xã hội hóa Xã hội hóa là quá trình một cá thể người (một cơ cấu sinh học mang tính người) thích nghi, học hỏi từ cuộc sống xã hội và phát triển những năng lực tối đa của bản thân để trở thành một nhân cách xã hội duy nhất, không lặp lại

Xem xét từ góc độ xã hội, xã hội là hóa là quá trình cá nhân học cách thức hành động tương ứng với các vai trò của mình Fichster cho rằng, xã hội hóa là quá trình tương tác giữa người này với người khác Kết quả là một sự chấp nhận, học hỏi các khuôn mẫu hành động và thích nghi với chúng

Quan điểm của tâm lý học cho rằng xã hội hóa là một quá trình phát triển

về mặt xã hội của cái tôi Quá trình phát triển này bao gồm hai mặt Một mặt, cá nhân hòa nhập vào các mối quan hệ người – người, học cách chung sống và hợp tác với các nhóm xã hội cụ thể Mặt khác, cá nhân tái sản xuất một cách chủ động một hệ thống các mối quan hệ thông qua các hoạt động xã hội của mình

Tâm lý học xã hội quan tâm nghiên cứu quá trình xã hội hóa cá nhân theo hai bình diện Bình diện dọc xem xét các giai đoạn phát triển tâm lý lứa tuổi làm hình thành và hoàn thiện các phẩm chất tâm lý cá nhân như thế nào? Bình diện ngang nghiên cứu cá nhân tham gia như thế nào vào các nhóm xã hội cụ thể? Và vai trò xã hội của cá nhân được thể hiện ra sao trong các nhóm (như nhóm gia đình, trường học, bạn bè hay đồng nghiệp…)

Quá trình xã hội hóa xảy ra trong các nhóm xã hội khác nhau, trong đó gia đình là môi trường xã hội hóa đầu tiên của cá nhân Gia đình đảm bảo cho đứa trẻ có “cảm giác an toàn” Đây là một cảm giác quan trọng trong cuộc đời của

trẻ, mang lại sự cân bằng về tình cảm, trí tuệ và sau đó vững tin trong cuộc đời Điều này làm cho khả năng hòa nhập vào các mối quan hệ xã hội của trẻ tốt hơn Theo Butxơ, quan hệ liên nhân cách sau này của người lớn là sự mở rộng và kéo dài các quan hệ của đứa trẻ trong gia đình Quá trình xã hội hóa trong gia đình đáp ứng đủ ba nhu cầu quan trọng cho sự trưởng thành của mỗi cá nhân: thứ nhất, đó là nhu cầu hòa nhập; sau đó, muộn hơn là nhu cầu kiểm soát và nhu cầu được sống trong tình yêu thương

Quá trình xã hội hóa trẻ em trên thế giới cho thấy quan điểm chấp nhận và chối từ của cha mẹ đối với trẻ em là rất khác nhau Cha mẽ có thể biểu lộ sự chấp thuận bằng lời nói thông qua sự tán dương ca ngợi hay sự khuyến khích; hoặc không bằng lời, thông qua việc ôm ấp, những cái nhìn tán thành, mỉm cười hay sự âu yếm Giống như sự chấp nhận, sự từ chối cũng có thể được biểu lộ bằng lời hăm dọa hay giễu cợt, hoặc không bằng lời như đánh đập, lắc rung hay đơn giản là sự thờ ơ Mặc dù mức độ thân thiện của cha mẹ có thể đo qua những hành vi cư xử của cha mẹ, nhưng kinh nghiệm chủ quan của đứa trẻ về đối xử của cha mẹ cũng có tầm quan trọng trong quá trình xã hội hóa Nếu đứa trẻ coi

sự phê phán gay gắt của bố mẹ như một sự biểu hiện sự yêu thương thì về cơ bản, có thể chúng ít chịu sự tác động cảu những ảnh hưởng xấu do sự ngược đãi gây ra

Nhà trường là nơi con người bắt đầu được tiếp xúc với tính đa dạng xã hội, tương tác với những thành viên không phải trong tập thể cơ bản là gia đình, được dạy dỗ nhiều điều khác so nền tảng trong gia đình Trong việc giáo dục và đào tạo thế hệ sau, nhà trường luôn thể hiện được vai trò định hướng xã hội của mình Nhà trường truyền đạt cho thế hệ sau những tri thức, giá trị, chuẩn mực chủ đạo của một xã hội Đây là môi trường xã hội hoá chính thức có vai trò đặc biệt quan trọng với thế hệ trẻ trong xã hội hiện đại Nhà trường cung cấp cho trẻ

em những kiến thức và kỹ năng từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp mà có những điều không phải các thành viên lớn tuổi trong gia đình của chúng đã được hấp thụ

Tùy theo từng độ tuổi và khả năng hấp thụ, trau dồi kiến thức mà mỗi cá nhân được nhà trường dạy, truyền đặt kiến thức ở mức độ nào, cao sâu hay cơ bản Nhưng trước hết cá nhân sẽ được học những điều cơ bản, tổng quát sau đó mới đi sâu vào từng phần Ở mỗi chương trình giảng dạy có nhiều cấp độ khác nhau, càng đi sâu càng đòi hỏi ở những học sinh này sự năng động sáng tạo và cần cù hơn Tính đa dạng xã hội ở nhà trường thường làm cá nhân nhận thức rõ ràng hơn về vị trí của mình trong cấu trúc xã hội đã hình thành trong quá trình

xã hội hóa ở gia đình Ở gia đình, cá nhân nhận thức vị trí của mình thông qua cách xưng hô, cư sử là con, cháu, anh, chị, em và bộn phận của cá nhân trong vị trí đó Nhưng ở trong nhà trường, cá nhân được trang bị kiến thức, đạo đức một cách đầy đủ, đa dạng và việc nhận thức vị trí của cá nhân không chỉ bị bó hẹp tại

ở gia đình mà được mở rộng toàn xã hội

Vị trí của cá nhân lúc này là học sinh, sinh viên, một người đang tham gia giao thông, là công dân của một nước, là bạn bè của tất cả mọi người… , tất

cả những nhận thức trên đều được nhà trường đưa vào giảng dạy Như vậy khi biết được nhiệm vụ, bổn phận của từng vị trí, cá nhân sẽ có động lực mạnh để phát triển, vươn tới hoàn thành tốt vị trí của mình Đây cũng là nền tảng cho cá nhân trước khi bước vào môi trường công việc Để có được vị trí, địa vị trong cơ quan buộc cá nhân phải không ngừng nâng cao kiến thức, khả năng của mình

Trẻ vị thành niên trong môi trường xã hội hóa không tốt thì sẽ ảnh hưởng tới sự phát triển, hoàn thiện nhân cách Sự giáo dục của gia đình, nhà trường giúp cho trẻ định hướng đi đúng đắn, khi mà xã hội Việt Nam có nhiều biến động mạnh về kinh tế - xã hội Nguồn thông tin đại chúng đặc biệt là nguồn thông tin trên mạng không có sự kiểm soát và chọn lựa thông tin thì có thể sẽ không tự định hướng được bản thân

1.1.1.2 Lý thuyết mâu thuẫn

Lý thuyết mâu thuẫn bắt nguồn từ trong công việc của Karl Marx, người tập trung vào các nguyên nhân và hậu quả của mâu thuẫn giai cấp giữa giai cấp

tư sản (chủ sở hữu các phương tiện sản xuất và các nhà tư bản) và giai cấp vô

sản (giai cấp công nhân và người nghèo) Tập trung vào những tác động kinh tế,

xã hội và chính trị của sự trỗi dậy của chủ nghĩa tư bản ở châu Âu , Marx đưa ra giả thuyết rằng hệ thống này, tiền đề về sự tồn tại của một lớp mạnh mẽ thiểu số (giai cấp tư sản) và một lớp học đa số bị áp bức (giai cấp vô sản), tạo ra mâu thuẫn giai cấp vì lợi ích của hai người mâu thuẫn, và các nguồn lực được phân phối bất công trong số đó

Trong hệ thống này một trật tự xã hội bất bình đẳng được duy trì thông qua sự ép buộc ý thức hệ mà tạo ra sự đồng thuận - và chấp nhận các giá trị, kỳ vọng, và điều kiện được xác định bởi giai cấp tư sản Marx đưa ra giả thuyết rằng việc sản xuất đồng thuận đã được thực hiện trong “kiến trúc thượng tầng” của xã hội, trong đó bao gồm các tổ chức xã hội, cơ cấu chính trị và văn hóa, và những gì nó tạo ra sự đồng thuận cho là “cơ sở”, quan hệ kinh tế của sản xuất

Marx lập luận rằng như các điều kiện kinh tế-xã hội trở nên tồi tệ cho giai cấp vô sản, họ sẽ phát triển một ý thức giai cấp mà tiết lộ khai thác của họ dưới bàn tay của giai cấp tư giàu có của giai cấp tư sản, và sau đó họ sẽ nổi loạn, đòi hỏi thay đổi để mịn cuộc xung đột Theo Marx, nếu những thay đổi thực hiện để xoa dịu mâu thuẫn duy trì một hệ thống tư bản chủ nghĩa, thì chu kỳ của xung đột sẽ lặp lại Tuy nhiên, nếu thay đổi được thực tạo ra một hệ thống mới, như chủ nghĩa xã hội , sau đó hòa bình và ổn định có thể đạt được

Nhiều nhà lý thuyết xã hội đã được xây dựng trên lý thuyết xung đột của Marx để củng cố nó, phát triển nó, và tinh chỉnh nó trong những năm qua Giải thích lý do tại sao học thuyết cách mạng của Marx không biểu hiện trong cuộc đời của mình, một học giả người Ý và nhà hoạt động Antonio Gramsci cho rằng sức mạnh của tư tưởng mạnh hơn Marx đã nhận ra và rằng nhiều việc cần phải làm để khắc phục quyền bá chủ văn hóa, hoặc cai trị thông qua cảm giác chung Max Horkheimer và Theodor Adorno, nhà lý luận phê bình người là một phần của Các Trường phái Frankfurt , tập trung công việc của họ về cách sự trỗi dậy của nền văn hóa đại chúng - nghệ thuật được sản xuất hàng loạt, nhạc và nội dung - đóng góp vào việc duy trì quyền bá chủ văn hóa Gần đây hơn, C Wright

Mills đã thu hút trên lý thuyết xung đột để mô tả sự trỗi dậy củamột nhỏ “quyền lực ưu tú” gồm quân sự, kinh tế, và các nhân vật chính trị , những người đã cai trị nước Mỹ từ giữa thế kỷ XX

Mâu thuẫn xảy ra giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực chứ không phải thảo hiệp thì sau những hành vi bạo lực đó mâu thuẫn có được giải quyết hay không?

Có phân định được ai là người thắng cuộc hay không? Chúng ta đều không thể biết cũng không thể lý dải hành vi đó cũng như hậu quả của nó để phân định ai đúng ai sai Và hành động trả thù là điều mà chúng ta thường hay thấy xuất hiện,

dó đó mà mâu thuẫn vẫn tiếp tục, vẫn tồn tại và không có hướng giải quyết Như vậy ta thấy rằng hành vi bạo lực trong học sinh xuất phát từ những mâu thuẫn ngày càng gây ra sự lo lắng cho gia đình, nhà trường và toàn xã hội

1.1.1.3 Thuyết nhận thức hành vi

Khái niệm về nhận thức: Theo "Từ điển Bách khoa Việt Nam", nhận thức là

quá trình biện chứng của sự phản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó con người tư duy và không ngừng tiến đến gần khách thể

Khái niệm về hành vi: hành vi là xử sự của con nguời trong 1 hoàn cảnh cụ

thể, biểu hiện ra bên ngoài bằng lời nói, cử chỉ nhất định

Các quan điểm về hành vi và nhận thức xuất phát từ hai dòng tác phẩm tâm

lý học có liên quan Về mặt lịch sử, lý thuyết học hỏi xuất hiện đầu tiên và phát triển trong TLH lâm sang sử dụng trị liệu hành vi dựa trên nghiên cứu của TLH Sheldon (1995) biểu đạt bản chất của lý thuyết này là việc tách biệt ý thức và hành vi Các quan điểm tâm động học và quan điểm truyền thống lại cho rằng hành vi xuất phát từ một quá trình thực hiện theo ý thức của chúng ta, điều này

có nghĩa là hành vi của con người xuất hiện dựa trên ý thức của họ Nhưng lý thuyết học hỏi cho rằng chúng ta không thể biết được điều gì đang xảy ra trong ý thức của ai đó Do đó, chúng ta chỉ có thể trị liệu tập trung đến việc giải quyết các vấn đề làm thay đổi hành vi mà không quan tâm đến những vấn đề biến đổi nào có thể xảy ra trong ý thức của chúng ta trong quá trình này

Lý thuyết học hỏi xã hội của Bandura (1977) mở rộng thêm quan điểm này

và cho rằng hầu hết các lý thuyết học hỏi đạt được qua nhận thức của con người

và suy nghĩ về những điều mà họ đã trải nghiệm qua Họ có thể học hỏi qua việc xem xét các ví dụ của người khác và điều này có thể áp dụng vào việc trị liệu Như vậy lý thuyết nhận thức – hành vi là một phần của quá trình phát triển lý thuyết hành vi và trị liệu, gần đây lại được xây dựng trên lý thuyết học hỏi xã hội Nó cũng phát triển vượt qua khỏi hình thức về trị liệu của lý thuyết trị liệu thực tế (Glasser- 1965) được các tác giả như Beck (1989) và Ellis (1962) đưa ra

Lý thuyết nhận thức- hành vi đánh giá rằng: hành vi bị ảnh hưởng thông qua nhận thức hoặc các lý giải về môi trường trong quá trình học hỏi Như vậy, rõ rang là hành vi không phù hợp phải xuất hiện từ việc hiểu sai và lý giải sai Quá trình trị liệu phải cố gắng sửa chữa việc hiểu sai đó, do đó, hành vi chúng ta cũng tác động một cách phù hợp trở lại môi trường Theo Scott (1989), có nhiều cách tiếp cận khác nhau như theo quan điểm của Beck là đề cập tới cách tư duy lệch lạc về bản thân (“mình là đồ bỏ đi ), về cuộc sống của chúng ta, về tương lai của chúng ta đang hướng đến những nỗi lo âu và căng thẳng; quan điểm của Ellis có trọng tâm về những niềm tin không hợp lý về thế giới và quan điểm trọng tâm của Meincheanbeum (1977) về những mối đe dọa mà chúng ta trải qua

Được xây dựng nên từ những lý thuyết trên mà ngành công tác xã hội truyền thống đã lộ ra những bất cập và những hạn chế Cho đến những năm 1980, các

lý thuyết nhận thức mới thiết lập được một vị thế trong lý thuyết công tác xã hội chủ yếu là thông qua công trình nghiên cứu của Goldstein (1982, 1984), đây là người tìm kiếm quan điểm mang tính nhân văn vào các lý thuyết này Quan điểm nhân văn cho rằng, chỉ có cái hiện thực là vấn đề được nhận thức và được hiểu, hiện thực của than chủ cần được tôn trọng và chấp nhận do đó không được phủ nhận nhận thức của thân chủ và công kích họ Thành tố về sự chấp nhận này

đã mang lại hiệu quả cao hơn và mang tính tự nhiên hơn so với những quan điểm truyền thống của Công tác xã hội

1.1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.1.2.1 Khái niệm tuổi vị thanh niên

Trong đề tài này, thuật ngữ “Vị thành niên” được dùng để chỉ nhóm đối tượng là lớp người từ 16-18 tuổi Đây nhóm đối tượng diễn ra rất nhiều thay đổi

về tâm sinh lý lứa tuổi dậy thì, đồng thời chịu sự chi phối của các mối quan hệ trong cuộc sống và những tác động mạnh mẽ của những yếu tố xã hội Điều đặc biệt là các em có tâm lý muốn làm người lớn, thích sống độc lập, thích tự khẳng định mình

* Đặc điểm tâm sinh lý của thanh niên học sinh trung học phổ thông

Tuổi thanh niên là thời kỳ đạt được sự trưởng thành về mặt thể lực nhưng

sự phát triển cơ thể còn kém so với sự phát triển cơ thể của người lớn Tuổi thanh niên bắt đầu thời kỳ tương đối êm ả về mặt sinh lý

Học sinh Trung học phổ thông là lứa tuổi nhạy cảm, dễ tiếp thu

cả những ảnh hưởng tiêu cực và tích cực của xã hội Hoạt động của học sinh ngày càng phong phú và phức tạp, các em không còn là trẻ con nhưng chưa phải

là người lớn, luôn luôn mong muốn thể hiện vai trò của người lớn cả trong gia đình và trong nhà trường Các mối quan hệ xã hội của học sinh được mở rộng, các em tự khẳng định mình trong các mối quan hệ, quyết định sự lựa chọn nghề của mình Học sinh Trung học phổ thông là lứa tuổi dễ bị tác động xấu lôi kéo Sự bốc đồng tâm lý do bị kích động nếu không được định hướng sẽ dẫn tới bạo lực, ở lứa tuổi này các em có sự phát triển thiếu toàn diện, thiếu hụt về nhân cách, thiếu khả năng kiểm soát hành vi ứng xử của bản thân, non nớt trong kỹ năng sống và sai lệch trong quan điếm sống

Ở lứa tuổi học sinh Trung học phổ thông các em khao khát khẳng định cái

“Tôi” mạnh mẽ hơn bao giờ hết, các em mong muốn thể hiện những suy nghĩ, quan điểm, niềm tin và hành động theo cách của riêng mình, không phụ thuộc vào người lớn Đặc điểm nổi bật nhất của lứa tuổi học sinh Trung học phổ thông

là sự phát triển tự ý thức, nhu cầu tự khẳng định mình rất cao, có đời sống tình cảm, xúc cảm phong phú nhưng lại thiếu kinh nghiệm và kỹ năng sống, suy nghĩ

chưa đúng đắn nên có thể có hành vi bạo lực với người khác khi có mâu thuẫn, xung đột

1.1.2.2 Khái niệm bạo lực

Trong từ điển Tiếng Việt, bạo lực là sức mạnh dùng để chỉ sự cưỡng bức, trấn áp hoặc lật đổ

Trong từ điển Xã Hội Học, bạo lực là những hành vi có khuynh hướng hủy diệt như một phương tiện tối hậu để thực thi quyền lực trong khuôn khổ quan hệ trên dưới một chiều dựa trên ưu thế bề ngoài, không có sự thừa nhận của người yếu thế

Bạo lực là hành vi sử dụng sức mạnh thể chất với mục đích gây thương vong, tổn hại một ai đó Bạo lực thể chất có thể là điểm tột đỉnh của các cuộc xung đột Trên thế giới, bạo lực là một vấn đề được luật pháp và văn hóa quan tâm với những nỗ lực nhằm khống chế và ngăn chặn bạo lực

1.1.2.3 Khái niệm bạo lực học đường

“Bạo lực học đường” là hình thức khá phổ biến ở lứa tuổi vị thành niên trong môi trường giáo dục “Bạo lực học đường” là bạo lực về tinh thần, ngôn ngữ, thân thể thi hành có ý đồ giữa các học sinh trong và ngoài trường hay giữa thầy với trò hoặc ngược lại Cho dù là những hành động thiếu tôn trọng hay giễu cợt đã làm cho người bị hại cảm thấy bất tiện được xem là Bạo lực học đường

1.1.3 Phân loại bạo lực học đường

Bạo lực thể chất: Các hành vi mang tính bạo lực thể chất/thể xác giữa học sinh với học sinh như đánh, đấm, đá, giật tóc, kéo rách quần/áo; hoặc đánh bằng các công cụ/đồ vật như roi, gậy, các vật cứng (bằng gỗ hoặc kim loại), ném đồ vật vào người, vào mặt hoặc dùng dao, kéo, mã tấu, côn súng để gây bạo lực hoặc dọa dẫm nạn nhân/bạn cùng trường/bạn đồng trang lứa

Bạo lực tinh thần: Bao gồm sự lạm dụng về lời nói như dùng những lời nói châm chọc, giễu cợt, nguyền rủa, dùng từ ngữ cay nghiệt, lời nói thô tục, nói xấu/tung tin đồn nhảm…giữa các học sinh/bạn cùng học/đồng trang lứa với nhau trong môi trường học đường Đôi khi dạng bạo lực tinh thần này còn được

thể hiện bởi các hành vi như xúi giục hay cưỡng ép bạn bè thực hiện những hành

vi khiến nạn nhân bị xấu hổ, nhục nhã, hoặc cưỡng ép thực hiện các hành vi lệch chuẩn Những hành vi bạo lực này gây nên những tổn thương về mặt tinh thần cho nạn nhân/người bị bạo lực, gây nên sự lo lắng, bất an khi đến trường

Bạo lực tình dục: Bao gồm cưỡng hiếp và quấy rối tình dục (đụng chạm vào phần nhạy cảm trên cơ thể, cởi, kéo, giật váy/áo/quần, gạ gẫm quan hệ tình dục, cưỡng hiếp) nạn nhân Đây là hình thức bạo lực gây nên những tổn thương cả về thể chất và tinh thần đối với nạn nhân và vi phạm nghiêm trọng nhân phẩm, nhân quyền của nạn nhân

Bạo lực kinh tế: Bao gồm các hành vi trấn lột tiền hoặc đồ vật, phá hoại

đồ đạc giữa các học sinh với nhau Đây là hiện tượng khá phổ biến tại các trường học trên thế giới và ở Việt Nam và cũng là hình thức BLHĐ ít được quan tâm nghiên cứu hơn so với các hình thức bạo lực khác

Bạo lực qua mạng/internet: Sử dụng các thiết bị điện thoại di động/internet, trang mạng xã hội để hăm dọa, nói xấu, dựng chuyện, phát tán các hình ảnh hoặc video nhằm tổn hại danh dự cá nhân của nạn nhân

1.1.4 Biểu hiện của bạo lực học đường

Trẻ bị bạo lực học đường thường sẽ không dám nói với cha mẹ và giáo viên biết vì sợ bị trả thù, càng bị tẩy chay Chính vì lý do này mà các bậc phụ huynh cũng không hiểu tình trạng của con bây giờ như thế nào để kịp thời ngăn chặn Hậu quả khi không được ngăn chặn có thể sẽ ngày càng nghiêm trọng, thậm chí có thể dẫn đến sự việc vô cùng thương tâm như con tự sát, hành hạ bản thân, bỏ nhà đi bụi,… Để tránh những điều đáng tiếc xảy ra, bố mẹ cần nắm được những biểu hiện cơ bản của trẻ khi bị bạo lực học được thông qua các cách sau:

- Bất thường của cơ thể: Cơ thể thường xuyên có những vết bầm tím, bị thương… trẻ luôn kêu mệt mỏi, đau đớn trong người Chúng ta có thể để ý các vùng mặt, lưng, tay, chân của trẻ Tuy nhiên, có thể trẻ sẽ nói là bị ngã xe và tất nhiên lý do đó chỉ có thể dùng 1 vài lần, không thể dùng mãi được Vì vậy

chúng ta nên thường xuyên quan sát các biểu hiện về mặt cơ thể của trẻ hay các vết thương có trên người trẻ Quần áo của trẻ cũng thường xuyên sẽ có dấu hiệu xộc xệch, bị rách, bị bẩn do bị đánh đập, kéo quần áo

- Thường xuyên mất, hỏng đồ: Đồ dùng học tập của trẻ thường xuyên bị mất bị hỏng không rõ nguyên nhân Khi nói thì có thể trẻ nói để quên hoặc đánh rơi Tuy nhiên nhiều phụ huynh lại không để ý điều đó nhiều lắm, sẽ mắng và cho rằng trẻ không biết giữ đồ của mình Nhưng đây là một trong những dấu hiệu cho thấy con bạn đang bị tấn công bởi bạo lực học đường, và điều phụ huynh là cần có sự hiểu, tìm hiểu nguyên nhân tại sao lại vậy

- Trẻ thường xin tiền vì một lý do nào đó, tiền vặt, mua gì đó, hay đóng tiền học và sẽ có nhiều lý do là đánh rơi tiền, để xin tiếp tiền của bạn Việc này diễn ra nhiều lần sẽ khiến cho nhiều bậc phụ huynh có suy nghĩ không hay về con cái mình, vì cho con mình dùng tiền để đua đòi mà không hề tìm hiểu trước nguyên nhân, lý do tại sao con mình lại làm vậy Một điều chúng ta không biết

là rất có thể con mình đang là nạn nhân của việc bị bạo lực học đường, và việc bạn ý xin tiền có khả năng do bị bắt giao nộp tiền hay mua đồ gì cho những kẻ bắt nạt,… Vì nếu không thực hiện theo các yêu cầu của kẻ bắt nạt, các bạn ý có thể bị tẩy chay, hành hạ nhiều hơn Việc mắng mỏ con chỉ làm cho con trở nên đau khổ hơn thôi

- Dấu hiệu bất ổn về tâm lý: Trẻ sẽ có các dấu hiệu bất ổn về tâm lý như ở trên lớp không muốn nghe giảng, trầm lặng, không muốn nói chuyện với bất kỳ

ai, nói dối cha mẹ, thầy cô, tỏ ra mệt mỏi, không có hứng thú với bất kỳ cái gì, chán nản… Dần dần các bạn ấy sẽ có những biểu hiện bất thường trầm trọng hơn như việc không muốn ăn uống, mất ngủ do gặp ác mộng Nếu tiếp tục diễn

ra tình trạng thường ó thể dẫn tới các trường hợp như không muốn đi học, tự sát… Điều này khiến cho bố mẹ lo lắng và cần phải tìm hiểu nguyên nhân tại sao lại như vậy Những dấu hiệu bất ổn về tâm lý có thể là những biểu hiện cho thấy con đang gặp bạo lực học đường nên cần phải tìm hiểu các vấn đề từ mối quan hệ bạn bè và thầy cô, các mối quan hệ khác ngoài nhà trường

- Sinh hoạt đảo lộn: Sinh hoạt của con có khả năng bị đảo lộn như mất ngủ do gặp ác mộng, ở trên lớp học bài ngủ gật, dậy và đi học muộn, chán ăn, học lực giảm sút… tất cả nhịp sinh hoạt trong đời sống ngày thường của trẻ sẽ bị đảo lộn hoàn toàn Như vậy, điều này sẽ vô cùng ảnh hưởng đến việc học tập, sức khỏe của trẻ, chất lượng học tập dẫn đến trẻ sẽ càng lúc càng chán nản, không chỉ sức khỏe mà bản thân trẻ cũng chán nản, không còn hứng thú quan tâm đến tất cả những điều gì diễn ra xung quanh trẻ

Chúng ta đều biết, bạo lực học đường đang là một vấn nạn ở giới học đường, đối với học sinh khi đang đi học, môi trường học tập và mối quan hệ bạn

bè ảnh hưởng sẽ chiếm phần lớn trong cuộc sống của các bạn học sinh Chính vì vậy các bạn sẽ luôn cố gắng để giữ gìn hình tượng cho dù là nạn nhân của bạo lực học đường Các bạn sẽ ít nói về vấn đề mình bị gặp chuyện gì ở trường cho cha mẹ biết vì sợ bị trả thù và tẩy chay Điều mà các bậc phụ huynh có thể làm

là dựa vào các đặc điểm cơ thể, tâm sinh lý trẻ để nhận biết điều gì đang xảy đến với con cái mình để tìm ra giải pháp tốt nhất

1.1.5 Nguyên nhân của bạo lực học đường

- Nguyên nhân từ học sinh: Dựa vào thông tin từ trên các trang báo mạng thì không khó để tìm thấy nhiều hậu quả đau lòng từ những hành động bạo lực của học sinh THPT Từ việc đánh hội đồng bạn bè, xé quần áo, sỉ nhục bạn học kể

cả việc gây ra án mạng thương tâm Học sinh THPT là lứa tuổi đang trong thời

kỳ phát triển nhạy cảm, cơ thể của các em đã là của người trưởng thành, sức khỏe thể lực đã như người trưởng thành khỏe mạnh nên việc sử dụng bạo lực càng dễ gây hậu quả nghiêm trọng hơn học sinh ở các cấp học dưới Học sinh THPT đã bước qua lứa tuổi dậy thì, bắt đầu giai đoạn muốn khẳng định bản thân Học sinh đang trong giai đoạn hình thành, phát triển tâm lý và thể chất cho nên luôn hiếu động và tìm mọi cách thể hiện cái tôi bản thân Và khi phải chịu nhiều áp lực căng thẳng gây nên những rắc rối trong đời sống tâm lý, nếu không nhận được sự khuyên bảo, chỉnh đốn kịp thời, các em dễ rơi vào những hành động quá khích, khó bề kiểm soát Với tâm lý muốn được thể hiện và muốn

được công nhận, việc tiếp nhận những thông tin và những tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đều rất dễ rối nhiễu tâm lý lứa tuổi của các em Vì thế, do đặc điểm tâm lý lứa tuổi, do người chưa thành niên thiếu kìm chế, không làm chủ được bản thân, khi các em quá khích có thể không xác định được những hành động mình gây ra có thể gây nguy hại cho người khác và cho chính bản thân mình Nguyên nhân tâm lý của bạo lực học đường ít được các nhà giáo dục, các nhà nghiên cứu, các nhà xã hội, các bậc cha mẹ quan tâm đúng mức, mỗi học sinh có một phong cách sống khác nhau Không ai kiểm soát được diễn biến tâm

lý xảy ra hằng ngày với học sinh đó Do vậy không ai nghĩ đến việc cần ngăn chặn bạo lực học đường từ ngay các bạo lực từ đời sống nội tâm, có thể do việc tác động những nghịch cảnh bên ngoài, tác động bởi điều kiện không thuận lợi làm cho tâm con người xảy lên sóng gió cho chính mình Nguyên nhân tâm lý bị người khác xem thường đó lại là nguyên nhân chính

- Nguyên nhân gia đình: Gia đình như một xã hội thu nhỏ, những tác

động của gia đình đến học sinh, đặc biệt là học sinh THPT là giai đoạn đang phát triển tâm lý nhạy cảm dễ làm các em có những suy nghĩ tiêu cực dẫn đến việc giải tỏa bức xúc lên người khác Trong một gia đình “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt” thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến con trẻ Các em không thể vui vẻ, hồn nhiên được khi mà cha mẹ ở nhà bạo hành, đánh nhau Có mối quan hệ mật thiết giữa bạo lực học đường với bạo lực gia đình Khi có bạo hành trong gia đình thì học sinh nam đến lớp thường hay lầm lì, ít nói nhưng các em nữ lại có thể rơi vào trầm cảm, tự kỷ Học sinh không thể phát triển tâm lý và học hành bình thường được nếu ngày nào cũng chứng kiến cha bạo hành mẹ trong gia đình, hoặc các em bị chính cha mẹ bạo hành Khi bị tác động bởi những hoàn cảnh xấu, các em không được chia sẻ, dẫn dắt cách xử lý những băn khoăn, ức chế của mình, lâu ngày dễ hình thành nên tính dễ kích động và hành động bạo lực Hoặc ly hôn giữa cha mẹ cũng là một trong những nguyên nhân tác động mạnh và ảnh hưởng sâu sắc đến tâm sinh lý lứa tuổi học sinh THPT khi các em

đã bắt đầu bước vào ngưỡng cửa yêu đương Những hệ lụy từ việc ly hôn của

cha mẹ không hề nhỏ đối với học sinh Việc không nắm bắt và chuyển hóa nguyên nhân gốc rễ này thì dẫu cho cha mẹ muốn con mình thoát khỏi cảnh ẩu

đả trong học đường hay thoát khỏi cảnh thể hiện hành vi bạo lực với người khác thì khó làm tốt được Do vậy, việc nối kết đòi hỏi nhu cầu quan tâm của các bậc cha mẹ Ít nhất cha mẹ cần phải nhận ra những biểu hiện tâm lý bất thường nơi con cái, làm tổn thương cho người khác thì cần phải nhắc nhở chúng và hướng dẫn con cái thực tập một số kỹ năng làm chủ cảm xúc, làm chủ bản thân mình

- Nguyên nhân từ nhà trường: Có thể thấy ngày nay việc học sinh ở trường, tiếp xúc với thầy cô, nhà trường nhiều hơn ở gia đình và xã hội Ngoài học chính khóa trên trường các em còn học thêm, phụ đạo, luyện thi, đặc biệt là các trường bán trú, nội trú thì việc học tập, ăn uống, ngủ nghỉ, sinh hoạt của học sinh hoàn toàn phụ thuộc vào nhà trường Một số trường còn xem nhẹ việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, thiếu quyết liệt trong đấu tranh phòng chống tội phạm và các tệ nạn xã hội có nguy cơ xâm nhập học đường Chương trình cho các cấp học còn nặng với học sinh, dẫn đến các em không có thời gian để tham gia hoạt động vui chơi, hoạt động tập thể Để học sinh có được kỹ năng ứng xử,

kỹ năng giải quyết tình huống khi mâu thuẫn xảy ra nhà trường cần phải huấn luyện cho các em Thế nhưng, có thể thấy để theo đuổi kịp chương trình học, đảm bảo được tỉ lệ lên lớp, tốt nghiệp đã là một thách thức không nhỏ, nói gì đến việc coi trọng kỹ năng và sinh hoạt ngoại khóa Các môn học đều chú trọng nội dung, chú trọng đến việc đảm bảo kiến thức theo sách giáo khoa để học sinh thi cử Việc tích hợp những kiến thức về xã hội, kỹ năng chưa được coi trọng, những môn học góp phần hình thành nên thái độ, tình cảm đạo đức xã hội của học sinh

- Nguyên nhân từ xã hội: Có thể nói, tác động từ xã hội là những tác động tiêu cực nhất và ảnh hưởng nhiều nhất đến học sinh như phim ảnh, truyện bạo lực ảnh hưởng tiêu cực của phim ảnh bạo lực trong thời đại thông tin bùng nổ hiện nay, diễn ra từng ngày từng giờ với học sinh Mỗi khi chúng ta xem một thông tin bạo lực trên TV, đài phát thanh, báo, đọc truyện tâm lý của học sinh

thường trỗi dậy một trong hai khuynh hướng thông thường, hoặc là đồng tình, bênh vực hoặc là kháng cự, chống đối với các nhân vật, hay các tình huống

vào kho tàng tâm thức chúng ta từng ngày từng giờ Nếu cha mẹ không theo dõi

kỹ lưỡng các biểu hiện của con em thay đổi về hành vi, hoặc để chúng quá tự do trong việc giải trí, phim ảnh mà phụ huynh không chú ý nội dung mà các em xem là cái gì, thì con em chúng ta sẽ tích nạp hướng tăng dần các hạt giống hành

vi bạo lực Khi vào lớp học chỉ cần một bất mãn nho nhỏ, bắt gặp một khiêu khích của bạn nào đó, hoặc một câu nói tức khí thôi các em sẽ thể hiện như là một bản sao 50%, 70% thậm chí 100% từ những hình ảnh mà các em đã được thâu nạp qua phim ảnh, sách báo, qua các phương tiện truyền thông; Ảnh hưởng của các trò chơi điện tử: là một nguyên nhân khác dẫn đến việc bạo lực là nghiện các trò chơi điện tử mang tính bạo lực Ngày nay các em đang sống trong hoàn cảnh gia đình cũng tương đối khá giả, được cha mẹ trang bị cho điện thoại đắt tiền, với nhiều tính năng khác và vô cùng hiện đại nên các em có thể tiếp cận trò chơi từ các cửa hàng game, hay điện thoại cá nhân của mình Việc tiếp xúc với các trò chơi bạo lực này đã trở nên nguy hại cho các em và gia đình Khi một

em mải mê từ thái độ tâm lý muốn tìm hiểu cái gì mình chưa biết, một lý giải như là một phương tiện giúp cho mình thông minh hơn, nhanh nhẹn hơn trong việc ứng xử, các em dần dà trở thành một con nghiện của các trò chơi như thế Nhiều bậc cha mẹ suy nghĩ rất đơn giản, thương con là có trách nhiệm nuôi con, đồng nghĩa là chu cấp cho con về vật chất, sự sống, học phí, tiền bạc chi tiêu như thế là đủ, mà không quan tâm về nhân cách, diễn biến tâm lý, hành động của các em Cho tiền các em quá nhiều, mua laptop, mua điện thoại mà không sử dụng nhu cầu cho việc học tập, điều đó lại trở thành mối đe dọa, mà các em đã dần dà được các phương tiện trợ giúp, tiếp xúc bạo lực qua các trò chơi bạo lực online ở nhà Rượu bia và chất gây nghiện việc tiêu thụ các loại độc tố có chất gây say như rượu bia, ma túy tổng hợp, có khả năng dẫn đến các hành vi bạo lực học đường ở giới trẻ Một người không thể làm chủ hành vi của mình được,

ngay sau khi đưa các loại chất gây say vào trong cơ thể như là một sự mua vui Phần lớn người tiêu thụ chất gây say sẽ không thể kiểm soát hành vi và lời nói, nên dễ gây hấn, đánh đập, giết người Từ các nguyên nhân cho thấy, từ nhà ra đường học sinh tiếp xúc với rất nhiều tình huống dễ nảy sinh bạo lực Do vậy, để hạn chế bạo lực học đường, giải pháp tốt nhất chúng ta cần phải thay đổi nhận thức của học sinh, từ nhận thức đúng đắn sẽ nảy sinh những hành động đúng đắn, tránh được những gây hấn bạo lực, hạn chế những hậu quả do bạo lực học đường gây ra; Ảnh hưởng của rượu bia và các chất gây nghiện khác: Việc tiêu thụ các loại độc tố có tính chất gây say như rượu bia, ma tính tổng hợp, có khả năng dẫn đến tình trạng bạo hành ở giới trẻ Một người không thể làm chủ bản thân nếu những chất này đã xâm nhập vào cơ thể với sự mua vui Phần lớn những người này sẽ không làm chủ được lời nói, hành động của bản thân, nên dễ dẫn đến gây hấn, đánh đập hoặc giết người Từ những nguyên nhân trên cho thấy trên đường từ nhà đến trường học sinh tiếp xúc với nhiều tình huống gây bạo lục học đường Do vậy để hạn chế tình trạng bạo lực học đường thì chúng ta phải có biện pháp thay đổi nhận thức của học sinh, từ sự thay đổi nhận thức

1.1.6 Hậu quả của bạo lực học đường

1.1.6.1 Ảnh hưởng đến bản thân học sinh

Cả nạn nhân lẫn kẻ thực hiện hành vi bạo lực đều có hậu quả không hay Trong nhiều vụ bạo lực được nói tới, không ít những vụ bạo lực đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng về mặt thể xác Nhẹ nhàng có thể là những vết bầm tím nhưng cũng có thể là những thương tích nặng phải vào bệnh viện điều trị Tồi tệ hơn khi không ít vụ bạo lực đã cướp đi sinh mạng của những học sinh vô tội để lại sự thiệt thòi, đau đớn không chỉ về mặt thể xác mà cả tinh thần cho học sinh và gia đình

Những đứa trẻ bị bạo lực, nhất là bạo lực về tinh thần, bạo lực ngôn ngữ thường cảm thấy bị tổn thương, chán nản, lo âu, cô đơn, suy sụp… Sự sợ hãi hoặc nỗi ám ảnh làm thế nào để đối phó những kẻ bắt nạt có thể khiến trẻ bị

stress Thậm chí, tình trạng này có thể kéo dài suốt cuộc đời Các em không dám

ra ngoài chơi hoặc đến trường, không thể tập trung vào học hành Theo một số nghiên cứu ở Mỹ, những em bị bắt nạt thường bị cô lập nên không muốn đến trường vì bạn bè khác sẽ xa lánh do không muốn “cùng nhóm với kẻ đáng ghét” hoặc “cùng nhóm với kẻ yếu thế” để bản thân cũng có thể trở thành nạn nhân bị bắt nạt Tình trạng bị bắt nạt kéo dài, ngoài ảnh hưởng xấu đến học tập, còn có tác hại rất lớn đến sự phát triển của các em, cả về mặt xã hội lẫn cảm xúc Các

em rất dễ bị trầm cảm và luôn có cảm giác thấp kém, những điều sẽ gây khó khăn cho cuộc sống của các em ngay cả lúc đã trưởng thành

Kể cả những em chỉ chứng kiến chứ không tham gia hành vi bạo lực cũng

bị ảnh hưởng Chứng kiến những hành vi bạo lực khiến các em cảm thấy sợ hãi,

và nếu thấy những kẻ gây ra bạo lực không hề bị trừng trị thì những em chứng kiến cũng có thể hùa theo số đông, ủng hộ hành vi này, và có nhiều khả năng trở thành kẻ có hành vi bạo lực trong tương lai Những cuộc thăm dò ở Mỹ đã cho thấy rằng những em chứng kiến mà im lặng thì 33% cảm thấy giận dữ nhưng bất lực, cho rằng lẽ ra các em nên làm gì đó nhưng đã không dám làm; 24% cho rằng việc đó chẳng liên quan gì đến các em; điều này nếu kéo dài và lặp đi lặp lại sẽ tạo nên một nhóm người vô cảm trước những bất công hay nỗi đau của người khác

Nhiều nghiên cứu thực hiện ở các nước Bắc Mỹ, một số nước Châu Âu,

và Châu Á đã cho thấy có mối quan hệ chặt chẽ giữa hành vi thường xuyên bắt nạt người khác ở thời niên thiếu của một cá nhân với những hành vi phạm pháp hoặc thiếu khả năng duy trì những mối quan hệ tốt sau này khi trưởng thành [5] Đồng thời, một em học sinh bị bắt nạt thường xuyên có thể đi đến tự tử hoặc nổi loạn để trả thù

Nghiêm trọng hơn là hậu quả của những hành vi bạo lực tình dục Không chỉ tổn thương về thể chất, mà tổn thương tinh thần cũng rất khó khắc phục Khủng hoảng tâm lý, suy sụp tinh thần, hoảng loạn, có xu hướng muốn tự tử, nhận thức lệch lạc về giới tính, ác cảm về vấn đề tình bạn – tình yêu hay nhận

thức sai lầm về cuộc sống, muốn trả thù đời hoặc đi tìm sự quên lãng trong những tệ nạn khác là hậu quả đặc biệt nghiêm trọng Tổn hại từ bạo lực tình dục ảnh hưởng lâu dài, dai dẳng, mà khi tuổi còn nhỏ, các em chưa hình dung được hết Đến khi lập gia đình, trưởng thành thì nỗi ám ảnh này vẫn đeo bám, gây bất hạnh cho cuộc sống của nạn nhân

Những hậu quả mà bạo lực học đường gây ra kể cả thể xác hay tinh thần cũng đều trực tiếp ảnh hưởng đến công việc học tập cũng như tương lai của học sinh nếu không được can thiệp kịp thời Với những ảnh hưởng về mặt sức khỏe cùng với tâm lý lo lắng, căng thẳng, sợ hãi, học sinh không thể học tập với kết quả tốt nhất có thể Thậm chí, sự căng thẳng quá mức về mặt tâm lý có thể buộc học sinh kết thúc việc học của mình, hoặc cũng có thể vì gây ra hành vi bạo lực

mà học sinh phải nhận kỷ luật đuổi học Từ đó, tương lai của các em rẽ sang một bước ngoặt khác không mấy khả quan Đặc biệt, những đứa trẻ có hành vi bạo lực, lạm dụng quyền hành từ khi còn nhỏ, khi lớn lên có thể mắc phải những hành vi tội ác nhiều hơn những đứa trẻ khác Trẻ em liên lụy vào hành vi bạo lực

dù ở vai trò này hay vai trò kia cũng đều có nguy cơ lạm dụng rượu, thuốc lá, và các loại ma túy

1.1.6.2 Ảnh hưởng đến gia đình

Những hành vi bạo lực học đường của học sinh sẽ không thể làm cho các bậc phụ huynh vừa lòng Nếu con đánh nhau với bạn, bị nhà trường xử phạt, bị cha mẹ nạn nhân lên tiếng thì cách xử lý phổ biến nhất được các bậc cha mẹ lựa chọn là chửi mắng, trách móc, thậm chí là đánh đập con mình Điều đó đồng nghĩa với việc họ gieo thêm vào đứa con của mình nỗi bực tức và làm nảy sinh mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái Không khí gia đình sẽ trở nên căng thẳng hơn nếu như cha mẹ cứ đổ lỗi cho nhau về việc quản lý và giáo dục con Không

ai chịu nhận lỗi về mình, vợ chồng nảy sinh mâu thuẫn với nhau chỉ vì con cái

Không những thế nếu những hành vi bạo lực của học sinh để lại hậu quả nghiêm trọng về mặt thể xác thì gia đình phải mất thêm một khoản tài chính lớn

để giải quyết hậu quả Đó là chưa kể, gần đây có những vụ bạo lực học đường

đã dẫn tới những cái chết thương tâm của những em học sinh vô tội Nỗi đau đó