Giao trinh day hoc voi su phat trien tinh nang sang tao cho tre trong HDTH CQ (TTHL) pdf

2 MỤC LỤC Tín chỉ 1: SỰ PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG SÁNG TẠO CỦA TRẺ TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH VỚI VIỆC GIÁO DỤC TOÀN DIỆN CHO TRẺ MẦM NON CHƯƠNG 1: SỰ PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG SÁNG TẠO CỦA TRẺ TRONG

DẠY HỌC VỚI SỰ PHÁT TRIỂN TÍNH NĂNG SÁNG TẠO

CHO TRẺ TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH

(Dành cho hệ Đại học, ngành Giáo dục Mầm non - Chính quy)

Tác giả: NGUYỄN ĐẠI THĂNG

Bộ môn: Mỹ thuật

Năm 2016

2

MỤC LỤC

Tín chỉ 1: SỰ PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG SÁNG TẠO CỦA TRẺ

TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH VỚI VIỆC GIÁO DỤC TOÀN

DIỆN CHO TRẺ MẦM NON

CHƯƠNG 1: SỰ PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG SÁNG TẠO CỦA TRẺ

TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH

1.1 Tình cảm thẩm mỹ của trẻ trong hoạt động tạo hình;

1.2 Sự phát triển khả năng tạo hình của trẻ ở các độ tuổi;

1.3 Khả năng sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình;

1.4 Phát triển khả năng sáng tạo cho trẻ trong hoạt động tạo hình

CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH VỚI VIỆC GIÁO DỤC

TOÀN DIỆN CHO TRẺ MẦM NON

2.1 Vai trò của sự phát triển khả năng sáng tạo đối với sự phát triển

toàn diện trẻ mầm non;

2.2 Dạy học với sự phát triển sáng tạo cho trẻ trong hoạt động tạo

hình;

2.3 Đồ dùng sáng tạo;

2.4 Thực hành kế hoạch dạy học với sự phát triển khả năng sáng tạo

cho trẻ trong hoạt động tạo hình

Tín chỉ 2: ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SÁNG TẠO CỦA TRẺ TRONG

HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH

CHƯƠNG 3: KHẢ NĂNG THỂ HIỆN NGÔN NGỮ TẠO HÌNH CỦA

TRẺ

3.1 Biểu hiện sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình

2.2 Tổ chức môi trường giáo dục nhằm phát huy khả năng sáng tạo

của trẻ

3.3 Cấp độ biểu hiện sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình

CHƯƠNG 4: ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SÁNG TẠO NGÔN NGỮ

TẠO HÌNH

4.1 Các quan điểm về đánh giá khả năng sáng tạo ngôn ngữ tạo hình

4.2 Các đánh giá khả năng sáng tạo ngôn ngữ tạo hình

* Tài liệu tham khảo

3

LỜI NÓI ĐẦU

Học phần dạy học với sự phát triển tính sáng tạo cho trẻ trong hoạt động

khả năng sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình với việc giáo dục toàn diện cho trẻ mầm non Hướng dẫn đánh giá khả năng sáng tạo của trẻ trong việc giáo dục toàn diện Rèn luyện thực hành thiết kế đồ dùng trực quan, kế hoạch tổ chức trẻ dạy học tích hợp và đánh giá trong tổ chức hướng dẫn trẻ hoạt động tạo hình ở mầm non

Mặt khác bồi dưỡng ý thức thường xuyên tự rèn luyện nghiệp vụ, nghiên cứu trong lĩnh vực tạo hình để cập nhật và đáp ứng tốt công tác dạy trẻ về hoạt động tạo hình ở trường mầm non

Giáo trình chia thành 04 chương:

Chương I Sự phát triển khả năng sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình; Chương II Hoạt động tạo hình với việc giáo dục toàn diện cho trẻ Mầm non;

Chương III: Khả năng thể hiện ngôn ngữ tạo hình của trẻ;

Chương IV: Đánh giá khả năng sáng tạo ngôn ngữ tạo hình

Hướng dẫn hoạt động tạo hình như thế nào? Dạy về hoạt động tạo hình tốt hay bình thường? điều đó tùy thuộc vào ý thức học tập của mỗi người Mong muốn mọi người luôn tâm niệm rằng: mình đang dạy môn dạy thẩm mỹ cho học sinh, môn học mà các em rất thích, song ít có điều kiện để tìm hiểu, tiếp xúc Sự hào hứng học môn Tạo hình của học sinh thông qua hoạt động tạo hình là nguồn động viên lớn, tạo điều kiện cho chúng ta dạy - học môn Tạo hình tốt hơn

Đây là cuốn giáo trình được biên soạn lần đầu, trên cơ sở lựa chọn các nội dung tinh nhất từ các tài liệu tham khảo cộng với vốn hiểu biết, nghiên cứu và giảng dạy môn Tạo hình của tác giả, mặc dù đã rất cố gắng, song do khả năng

và tư liệu tham khảo còn hạn chế nên chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của đồng nghiệp và sinh viên để giáo trình được hoàn thiện hơn!

4

Tín chỉ 1

SỰ PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG SÁNG TẠO CỦA TRẺ

TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH VỚI VIỆC GIÁO DỤC TOÀN DIỆN

CHO TRẺ MẦM NON

CHƯƠNG I

SỰ PHÁT TRIỂN KHẢ NĂNG SÁNG TẠO CỦA TRẺ

TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH

1.1 Tình cảm thẩm mỹ của trẻ trong hoạt động tạo hình

Như chúng ta đã biết, ngay từ nhỏ trẻ đã có phản xạ với cái đẹp bằng những biểu hiện như: hướng mắt về ánh sáng, thích ngắm những vật có màu sắc loè loẹt nổi bật, trẻ bắt đầu có ý thích ngắm nhìn các bức tranh, những hình thù ngộ nghĩnh

và đa dạng, tuy nhiên chúng chưa thể nhận biết, phát hiện ra cái đẹp của những tác phẩm ấy Điều đó có thể nói rằng, trẻ luôn có những xúc cảm rất đặc biệt với những

sự vật hình tượng xung quanh, nó mang lại cảm xúc và ấn tượng mạnh đối với trẻ thôi thúc trẻ muốn khám phá và muốn sáng tạo ra cái đẹp

Trẻ em mầm non luôn rất nhạy cảm với cái đẹp xung quanh, đây là thời kỳ phát triển những cảm xúc thẩm mỹ - đó là những cảm xúc tích cực được nảy sinh khi trẻ tiếp xúc trực tiếp với cái đẹp trong các nghệ thuật trong đó có nghệ thuật tạo hình

5

Trẻ em luôn có nhu cầu khám phá thế giới xung quanh, qua hoạt động tạo hình, trẻ có cơ hội và điều kiện để tìm hiểu cũng như thể hiện những hiểu biết của mình

về cuộc sống phong phú xung quanh

1.2 Sự phát triển khả năng tạo hình của trẻ ở các độ tuổi

Cùng với sự phát triển của thể chất, tâm sinh lý, khả năng tạo hình của trẻ

có quá trình hình thành, vận động và phát triển qua các lứa tuổi khác nhau:

Gồm các độ tuổi:

1.2.1 Giai đoạn 2 - 3 tuổi

- Giai đoạn bắt đầu biểu hiện các hoạt động tạo hình đơn giản như vẽ nét,

gọi tên đồ vật tuy nhiên hình vẽ thường chưa rõ ràng, đầy đủ

- Có thể gọi đây là thời kỳ Tiền tạo hình, trẻ chưa quan tâm đến phương tiện để tạo hình (bút, màu, vật liệu), chủ yếu là tạo hình theo ngẫu hứng, ý thích một cách tự nhiên và bản năng

1.2.2 Giai đoạn 3 - 4 tuổi

- Trẻ biêt vẽ một số hình đơn giản như tròn, vuông, tam giác, vốn biểu

tượng đã phong phú hơn Bắt đầu sử dụng màu sắc tuy nhiên chưa phân biệt rõ đặc trưng màu sắc của các sự vật, chủ yếu là thể hiện theo ý thích, trẻ thường

1.2.3 Giai đoạn 4 - 5 tuổi

- Là giai đoạn có sự hoàn thiện đáng kể về đường nét, hình vẽ Hình có sự

phát triển đáng kể, những hình khó được trẻ khám phá và thể hiện như hình bầu dục, hình chữ nhật Biết gọi tên và sử dụng đúng các màu cơ bản

- Bắt đầu có sự ghi chép cuộc sống xung quanh bằng hình vẽ Tư duy phân tích và so sánh phát triển một cách đáng kể

1.2.4 Giai đoạn 5 - 6 tuổi

7

- Giai đoạn trẻ thể hiện rõ nét và khá hoàn chỉnh về khả năng quan sát của

mình được thể hiện cụ thể qua các dạng hoạt động tạo hình như: vẽ, nặn, cắt xé

dán

- Trẻ biết xây dựng thành những bố cục có nội dung chủ đề

- Màu sắc được sử dụng khá chủ động theo hướng giống thật Các chất liệu

và hình thức tạo hình khác cũng được trẻ phát triển cả về khả năng lẫn và hiệu

quả thể hiện

1.3 Khả năng sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình

Sự sáng tạo của trẻ em không giống như sự sáng tạo của người lớn Sáng tạo của người lớn là tạo ra cái mới, cái độc đáo, gắn với tính chủ đích, có tính bền vững

và thường là kết quả của quá trình nỗ lực tìm tòi Sự sáng tạo của trẻ em lại khác, thường bắt đầu từ sự tái tạo, bắt chước, mô phỏng… và thường không có tính chủ đích Sự sáng tạo của trẻ em phụ thuộc nhiều vào xúc cảm, vào tình huống và thường kém bền vững

Mọi đứa trẻ đều tiềm ẩn khả năng sáng tạo, vấn đề là người lớn có biết phương pháp để kích thích quá trình tư duy giúp bé phát huy khả năng sáng tạo hay không? Phát triển khả năng sáng tạo của trẻ dựa trên những vấn đề sau:

8

1.4.1 Đặt niềm tin vào trẻ và cổ vũ trẻ tự tin vào bản thân

Hãy thể hiện cho trẻ biết rằng bạn luôn tin vào chúng, nếu mọi người xung quanh đều cho rằng bức tranh con bạn vẽ mặt trời màu tím là sai thì hãy khuyến khích con bạn phản biện vì sao chọn màu sắc đó Khuyến khích trẻ bảo vệ những gì trẻ nghĩ, cảm nhận và tin tưởng

10

mắng chúng mà lặng lẽ quan sát để từ đó bạn hiểu các hoạt động thúc đẩy sự sáng tạo của trẻ và khuyến khích các hoạt động đó

1.4.4 Tôn trọng và để bé tự quyết trong những sự lựa chọn của mình

Hãy giúp bé linh động, tự đƣa ra những quyết định của mình, có thể bắt đầu từ những việc đơn giản nhƣ cho bé tự chọn quần áo để mua và mặc mỗi ngày, tự chọn

11

món đồ chơi mà bé thích Đến những quyết định lớn hơn có liên quan đến trẻ bạn cũng nên hỏi ý kiến của chúng và giúp chúng đưa ra những quyết định đúng đắn

1.4.5 Khuyến khích sáng tạo thông qua nghệ thuật

Nghệ thuật là lĩnh vực đòi hỏi sự sáng tạo nhiều nhất và không bao giờ ngừng nghỉ Hãy giúp trẻ trải rộng niềm đam mê của mình bằng cách quan sát và lắng nghe xem con bạn có đam mê hay năng khiếu với bộ môn nghệ thuật nào nhất để đưa bé

đi học như: hội họa, hát, múa, chơi nhạc Đừng đặt nặng con bạn sẽ học để trở thành gì mà hãy cho bé học chỉ vì bé có đam mê Chính môi trường nghệ thuật sẽ giúp con bạn phát triển khả năng sáng tạo một cách tốt nhất

12

CHƯƠNG II HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH VỚI VIỆC GIÁO DỤC TOÀN DIỆN

cả các lĩnh vực: Trí tuệ-Đạo đức-Thẩm mỹ-Thể lực và Lao động Từ đó giúp trẻ hoàn thiện nhân cách, ngôn ngữ, tư duy, phát triển các kỹ năng thực hành, giao tiếp, ứng xử

2.1.1 Vai trò của hoạt động tạo hình đối với sự phát triển nhận thức

Trong hoạt động tạo hình, trẻ từ 0-6 tuổi có nhiều cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đối tượng miêu tả để có được hiểu biết, sự hình dung về các đối tượng đó, từ đó xây dựng các biểu tượng Bởi vậy, có thể khẳng định rằng, hoạt động tạo hình là một trong những phương tiện tích cực để phát triển ở trẻ khả năng hoạt động trí tuệ như: óc quan sát, trí nhớ, tư duy, tưởng tượng Nhờ hoạt động tạo hình mà vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh được tăng lên, ngày càng trở nên “giàu có” hơn

cả về lượng và chất

Hoạt động tạo hình với các quá trình tìm hiểu, đánh giá đối tượng miêu tả và sản phẩm tạo hình sẽ tạo điều kiện phát triển ở trẻ vốn từ, lời nói hình tượng truyền cảm và phát triển ở trẻ ngôn ngữ mạch lạc

Hoạt động tạo hình có vai trò rất lớn đối với sự nhận thức cho trẻ Thông qua hoạt động tạo hình trẻ có cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đối tượng miêu tả để có được hiểu biết, hình dung về đối tượng đó, từ đó trẻ xây dựng các đối tượng Hoạt động tạo hình là phương tiện để phát triển tư duy, trí nhớ, tưởng tượng… điều đó giúp tăng thêm vốn hiểu biết của trẻ

13

2.1.2 Vai trò của hoạt động tạo hình đối với việc giáo dục tình cảm- xã hội

Tham gia vào hoạt động tạo hình, trẻ có nhiều điều kiện tiếp thu cái đẹp, cái tốt trong xã hội, trải nghiệm các xúc cảm, tình cảm trong giao tiếp, học hỏi về các kỹ năng xã hội và đánh giá các hành vi văn hóa- xã hội qua các hình tượng, các sự kiện, hiện tượng được miêu tả Nội dung của tạo hình là con đường dẫn dắt trẻ nhanh chóng hòa nhập vào xã hội xung quanh

Tham gia vào hoạt động tạo hình, trẻ sẽ trải nghiệm những xúc cảm đặc biệt như tình yêu thương, lòng mong muốn làm điều tốt cho người khác Đó chính là điều kiện để hình thành ở trẻ tính chu đáo, ý thức cộng đồng, biết chia sẻ, quan tâm chăm sóc tới người khác và các kỹ năng giao tiếp xã hội

Quá trình hoạt động sáng tạo ra sản phẩm sẽ giúp trẻ được rèn luyện các kỹ năng hoạt động thực tiễn, thói quen làm việc một cách tự giác, tính tích cực

Hoạt động tạo hình cũng là con đường để giáo dục tình cảm – xã hội cho trẻ mầm non Trẻ được tiếp thu cái đẹp qua hoạt động tạo hình, trẻ trực tiếp trải nghiệm các xúc cảm, các trạng thái tình cảm trong giao tiếp, học hỏi về các kỹ năng xã hội

và trẻ biết cách đánh giá các hành vi xã hội Qua hoạt động tạo hình giúp trẻ có thói quen tự giác làm việc

14

2.1.3 Vai trò của hoạt động tạo hình đối với việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ

Với tư cách là một hoạt động nghệ thuật, hoạt động tạo hình tạo nên những điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển của cảm giác, tri giác thẩm mỹ: việc quan sát, tìm hiểu các sự vật, hiện tượng giúp trẻ nhận ra các đặc điểm thẩm mỹ (hình dáng, màu sắc, cấu trúc, tỷ lệ, sự sắp xếp không gian,…) nhận ra được những nét

độc đáo, tạo nên sức hấp dẫn của đối tượng miêu tả

Sự thể hiện nội dung tạo hình bằng phương tiện truyền cảm mang tính trực quan (đường nét, hình dạng, màu sắc,…) sẽ làm cho các cảm xúc thẩm mỹ của trẻ ngày càng trở nên sâu sắc hơn, trí tưởng tượng mang tính nghệ thuật của trẻ ngày

càng phong phú

Sự phản ánh hiện thực và biểu lộ tình cảm qua các phương tiện truyền cảm đặc trưng cho loại hình nghệ thuật vật thể như đường nét, hình dạng, màu sắc, bố cục, không gian,… chính là con đường lĩnh hội các kinh nghiệm văn hóa thẩm mỹ rất phù hợp với lứa tuổi của trẻ em, trên cơ sở đó mà hình thành thị hiếu thẩm mỹ sau

này

Như vậy, hoạt động tạo hình đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thẩm

mỹ cho trẻ Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động nghệ thuật Hoạt động này giúp cho trẻ có điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển của cảm giác, tri giác thẩm mỹ, giúp trẻ nhận ra màu sắc, hình dạng, đường nét, tỷ lệ, sự sắp xếp trong

15

không gian…nhận thấy đƣợc cái đặc trƣng và nét đẹp trong sự vật, hiện tƣợng mà

trẻ miêu tả

2.1.4 Vai trò của hoạt động tạo hình đối với sự phát triển thế chất của trẻ

Hoạt động tạo hình sẽ giúp phát triển ở trẻ khả năng phối hợp, điều chỉnh hoạt động của mắt và tay, rèn luyện sự khéo léo, linh hoạt trong vận động của tay, từ đó

giúp cho việc học viết của trẻ ở tiểu học sẽ đạt kết quả tốt

Hoạt động tạo hình giúp phát triển thể chất cho trẻ mầm non Hoạt động tạo hình giúp cho đôi bàn tay của trẻ linh hoạt, phát triển khả năng kết hợp khéo léo của đôi tay và đôi mắt

Ngoài ra, hoạt động tạo hình giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ Trẻ tạo ra sản phẩm tạo hình muốn giới thiệu về hoạt động đó, qua đó làm tăng thêm vốn từ và ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ

quen với các môn học mới ở tiểu học

Hoạt động tạo hình góp phần chuẩn bị về tâm lý cho trẻ bước vào học tập tại trường tiểu học: hoạt động này giáo dục ở trẻ lòng ham muốn tiếp thu những điều mới lạ, những phương thức hoạt động mới, giúp trẻ hình thành thói quen học tập một cách có mục đích, có tổ chức, biết lắng nghe và thực hiện lời chỉ bảo của cô giáo Hoạt động tạo hình là môi trường cho trẻ rèn luyện năng lực điều khiển hành

vi của mình nahừm thực hiện nhiệm vụ đã đề ra

Qua hoạt động tạo hình còn giúp trẻ vững vàng hơn khi bước vào trường phổ thông Hoạt động này giúp cho trẻ biết những kiến thức sơ đẳng về tự nhiên, xã hội

để trẻ nhanh chóng bắt kịp cùng các môn học ở trường tiểu học Giúp trẻ có thói quen nề nếp học tập

Vì vậy có thể khẳng định hoạt động tạo hình cùng với các hoạt động khác giúp cho sự phát triển toàn diện của trẻ

2.2 Dạy học với sự phát triển sáng tạo cho trẻ trong hoạt động tạo hình

Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động hấp dẫn nhất đối với trẻ mẫu giáo, nó giúp trẻ tìm hiểu, khám phá và thể hiện một cách sinh động những gì chúng

17

nhìn thấy trong thế giới xung quanh, những gì làm trẻ rung động mạnh mẽ và gây cho chúng những rung động xúc cảm, tình cảm tích cực Hoạt động tạo hình là một hoạt động có đầy đủ điều kiện để đảm bảo sự tác động đồng bộ lên mọi mặt phát triển của trẻ em về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ, thể chất và hình thành các phẩm chất kĩ năng ban đầu của con người như một thành viên trong xã hội biết tích cực, sáng tạo

Những yếu tố ngăn cản phát triển trí sáng tạo ở trẻ mầm non:

Môi trường giáo dục, văn hoá ứng xử trong gia đình, cũng như ở trường học của chúng ta hiện nay dường như đang ngăn cản đáng kể, không có chỗ để những hành vi sáng tạo của trẻ được nảy mầm

Các nghiên cứu trên trẻ em Việt Nam cho thấy:

- Người lớn thường thích trẻ vâng lời hơn là thích trẻ sáng tạo

- Người lớn thích trẻ làm theo sự chỉ dẫn của mình hơn là thích trẻ có ý tưởng riêng

- Người lớn thích áp đặt ý tưởng, mong muốn, cách làm của mình hơn là để trẻ được tự do thể hiện ý tưởng, được làm theo cái trẻ thích…

- Người lớn thường đánh giá thấp khả năng của trẻ, không tin rằng trẻ có thể làm được?

Sự thật hành vi sáng tạo dễ xuất hiện ở trẻ và đơn giản hơn người lớn nghĩ rất nhiều, ví dụ: Trẻ 2 - 3 tuổi nghe người lớn nói một điều gì đó, sau đó nó ứng dụng phù hợp với một ngữ cảnh, biết “cải biến” hoặc “cắt may” cho phù hợp với tình huống để đạt mục đích đã được các nhà nghiên cứu tâm lý trẻ em coi là hành vi sáng tạo Sự sáng tạo của trẻ trải dài trên một phổ hành vi từ đơn giản đến phức tạp

Nhiều người lớn quá hào phóng với hình phạt, chê bai trẻ và tiết kiệm quá đáng những lời khen, sự khuyến khích Điều này làm mất đi chất xúc tác kỳ diệu nuôi dưỡng hành vi sáng tạo ở trẻ Người lớn không yêu cầu cao, không giao cho trẻ những nhiệm vụ đòi hỏi sự mạo hiểm, sáng tạo? Điều này dẫn đến hệ quả là, làm trẻ có nguy cơ thiếu hụt sự trải nghiệm cần thiết, ngăn trở trẻ nỗ lực tìm kiếm các giải pháp sáng tạo

18

Nhiều chúng ta vì sợ trẻ gặp nguy hiểm mà vô tình ngăn cản những hành vi mạo hiểm cần thiết… để rèn luyện bản lĩnh sáng tạo cho trẻ… làm chúng mất cơ hội

để trải nghiệm, trở nên thụ động và kém tự tin…

Như vậy, có thể chính người lớn với những cách suy nghĩ, ứng xử không hợp

lý, có gốc rễ từ yếu tố tâm lý, văn hoá, lịch sử xã hội… là nguyên nhân chính đang ngăn cản sự phát triển tính sáng tạo của trẻ

Vậy chúng ta cần làm gì để phát triển trí sáng tạo cho trẻ?

Lứa tuổi mầm non là lứa tuổi tràn ngập xúc cảm, phát triển trí tò mò, trí tưởng tượng bay bổng,… khả năng liên tưởng mạnh… vì vậy đây là giai đoạn tối ưu, là

“mảnh đất” mầu mỡ nhất để gieo hành vi sáng tạo

Tại sao chỉ vài mỗi gỗ, vài mẩu vải vụn, những mẩu giấy xé dán, hoặc chỉ là những nét vẽ nguệch ngoạc, bôi/quét màu xanh đỏ trên giấy không rõ hình thù , vốn rất ít có ý nghĩa, thậm chí hoàn toàn vô bổ với người lớn, nhưng lại thu hút toàn

bộ tâm trí trẻ, chúng chơi rất say sưa Đó là vì trẻ được chơi với những ý tưởng của mình Chính xúc cảm nảy sinh trong quá trình chơi, chứ không phải sản phẩm cuối cùng (bức vẽ đẹp hay không đẹp theo cách nhận xét thường thấy ở người lớn) nuôi dưỡng trí tưởng tượng sáng tạo

Vậy có những cách nào giúp trẻ sáng tạo?

Cho trẻ quan sát một bức tranh, trẻ có thể kể thành một câu chuyện có tình tiết,

có lô gíc, biết đặt tên cho bức tranh vậy là chúng đã sáng tạo ra câu chuyện theo ý tưởng và kinh nghiệm riêng của chúng rồi Cho trẻ xem những hình tròn, hình vuông, hình tam giác… rồi để trẻ vẽ chúng thành những thứ trẻ thích, ví dụ ông mặt trời, ngôi nhà, cái đầu của con chuột…, vậy là chúng đã sáng tạo Trẻ nghĩ ra quy tắc chơi, biết điều chỉnh quy tắc chơi cho phù hợp với tình huống… đó là sáng tạo Trẻ càng được khuyến khích, tự do chơi với ý tưởng của mình càng có nhiều

cơ hội để phát triển Thật ra sự sáng tạo luôn hiện hữu trong hành vi của trẻ, vấn đề

là người lớn có nhìn ra, có cổ vũ, có biết nhiều phương pháp để nuôi dưỡng và kích hoạt kịp thời hay không

Biết cách xây dựng tình huống cho trẻ trong sáng tạo:

19

Chẳng hạn, các em được yêu cầu cùng bạn vẽ một bức tranh hoặc cùng hoàn thiện một bức vẽ từ những hoạ tiết cho trước, hoặc cùng xé dán/cùng cắt got/ nặn…, hoặc cùng xây dựng một công viên vầng trăng từ những khối gỗ đa màu Trẻ được phân theo nhóm, được yêu cầu trao đổi để thống nhất cả nhóm phải làm gì, nhiệm

vụ cụ thể của từng người Sau khi bức tranh hoàn thành, từng trẻ đặt tên cho bức tranh đó, và giải thích tại sao lại đặt cái tên này, rồi nhóm thảo luận chọn một cái tên thích hợp nhất Nhóm trẻ lại được yêu cầu thuyết trình, giới thiệu… hoặc kể thành câu chuyện… cho nhóm kia (trong vai khách thăm quan)

Chính thông qua những hoạt động được thiết kế tích hợp các mục tiêu, trẻ sẽ học được cách quan sát, phát hiện thế giới, học cách đặt câu hỏi, học cách giải thích, trao đổi nhận xét, trải nghiệm những xúc cảm, tạo dựng sự tự tin, phát triển ngôn ngữ

Tóm lại, muốn trẻ sáng tạo, người giáo viên phải học cách sáng tạo cùng học sinh, phải dành thời gian để cùng sáng tạo với trẻ

2.3 Đồ dùng sáng tạo

Là những sản phẩm tạo hình được sắp xếp có chủ đích thành cách chủ đề khác nhau phù hợp các nội dung dạy học Đổ dùng sử dụng trong dạy học mầm non nhằm

20 khơi dậy tình cảm thẩm mỹ và khả năng sáng tạo của học sinh vì vậy về hình thức thường phù hợp với lứa tuổi học sinh như: hình dáng, màu sắc, đề tài

21

Khi sử dụng tranh mẫu cô phải treo nửa tầm quan sát của trẻ, cô phải phân tích tranh, nhân vật, hình thức thể hiện, bố cục, mầu sắc Cô có thể cùng trẻ đàm thoại để tìm hiểu, khái quát cảm xúc của trẻ về bức tranh

2.4.2 Sử dụng mô hình mẫu

Thường được sử dụng nhiều nhất trong các tiết học nặn, thì những mẫu nặn cho trẻ quan sát đó chính là mô hình Mô hình mẫu cũng có thể sử dụng cho các loại hình tạo hình thù như xâu hạt, xếp hình, gấp, đan giấy, có thể dùng giới thiệu cho bài vẽ mô hình mẫu là sự mô phỏng lại hình khối, mầu sắc của vật thể bằng nhiều chất liệu khác nhau

Các vật liệu đất nặn, gỗ, nhựa, vải mô hình mẫu tuỳ yêu cầu của từng bài và

ở từng đối tượng mà chúng ta đơn giản cách điệu từ những hình khối cơ bản ghép lại hay giữ nguyên vật thật Không nên sử dụng mô hình quá nhỏ, khi sử dụng vật mẫu nơi có đủ ánh sáng và vừa tầm quan sát của trẻ

2.4.4 Thao tác mẫu của cô

Chủ yếu sử dụng trong thể loại hoạt động tạo hình theo đề tài Mục đích giúp trẻ nắm được các chức năng để thể hiện, tạo hình và phương pháp thể hiện sản phẩm Cô thao tác phải chính xác, rõ ràng, thuần thục, trong thể hiện mẫu khi trình

23

bầy kỹ năng cô phải làm chậm, dứt khoát và phải có lời phân tích diễn giải Những

kỹ năng ôn cô có thể gọi trẻ trình bầy lại thao tác nhanh hơn

Một số kỹ năng khó hoặc mới, một số biểu tượng khi thấy cần thiết nhưng cô phải thao tác nhanh và không phân tích kỹ Khi làm thao tác cô phải để trẻ nhìn rõ, sắp xếp chỗ ngồi sao cho hợp lý hoặc cô có thể dùng mặt bảng để làm thao tác

(Mẫu)

KẾ HOẠCH DẠY HỌC HƯỚNG DẪN HOẠT ĐỘNG VẼ CHO TRẺ MẦM NON

Chủ điểm: Gia đình

Bài: Vẽ ngôi nhà của bé theo mẫu

Đối tượng: 4-5 tuổi Thời gian: 25 phút Ngày soạn:

- Trẻ biết có nhiều kiểu nhà khác nhau: nhà ngói, nhà một tầng, nhà 2 tầng, …

- Trẻ biết ngôi nhà rất cần thiết cho mỗi gia đình

- Trẻ thuộc, hát hồn nhiên, vui tươi bài hát “Nhà của tôi”

24

- Trả lời câu hỏi của cô rõ ràng, mạch lạc

3 Thái độ

- Trẻ yêu quý ngôi nhà và những người thân trong gia đình mình

- Trẻ yêu cái đẹp và biết giữ gìn sàn phẩm của mình

- Trẻ hứng thú trong giờ học, ngoan, lắng nghe cô giảng bài

III PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH

1 Ổn định tổ chức – giới thiệu bài

(2 phút) :

- Cho trẻ đọc bài thơ: “Bé vẽ”

- Bạn nhỏ trong bài thơ đã vẽ được

- Cô cho trẻ quan sát một số kiểu

- Trẻ đọc thơ cùng với cô giáo Bạn nhỏ vẽ được ngôi nhà có ba có

mẹ

- Xem gì, xem gì?

25

nhà: Nhà ngói, nhà 1 tầng, nhà 2 tầng

- Ai có nhận xét về các bức tranh

này?

- Ngôi nhà của bạn đƣợc vẽ bởi những

hình gì? Chúng đƣợc tô màu nhƣ thế nào?

- Xung quanh ngôi nhà bạn nhỏ còn

vẽ gì

* Nhà 2 tầng:

- Ai có nhận xét về bức tranh này?

- Các con thấy bạn vẽ nhƣ thế nào?

- Các con ạ, cô luôn mơ ƣớc có một

ngôi nhà thật đẹp và cô đã tập làm kiến

trúc sƣ xây dựng để vẽ nên bức tranh

ngôi nhà

- Cô mời các con cùng ngắm và cho

ý kiến nhận xét nhé

- Đúng rồi, cô đã vẽ mái nhà hình

tam giác màu đỏ, thân nhà hình vuông

màu vàng, cửa ra vào hình chữ nhật

màu xanh, cửa sổ hình vuông màu

xanh Để ngôi nhà có bóng mát bên

cạnh ngôi nhà cô còn vẽ cây xanh và

hoa cỏ Phía trên ngôi nhà cô còn vẽ gì

nữa nhỉ?

- Các con ạ, mỗi chúng ta ai cũng

có một ngôi nhà để ở, ngôi nhà là nơi

xum họp của các thành viên trong gia

đình, các con có yêu quý ngôi nhà của

- Bạn vẽ cây, hoa, ông mặt trời, đám mây…

- Bạn vẽ ngôi nhà 2 tầng có mái nhà hình tam giác màu đỏ, thân nhà là 2 hình vuông màu vàng có 2 cửa ra vào màu trắng, có 4 cửa sổ màu xanh, xung quanh bạn trồng rất nhiều cây xanh, có hoa, có hàng rào

- Cô vẽ ngôi nhà có mái hình tam giác màu đỏ, thân nhà hình vuông màu vàng, cửa hinh chữ nhật màu xanh, cửa

sổ hình vuông màu xanh Xung quanh

có cây xanh, có hoa cỏ

- Cô có vẽ ông mặt trời và những đám mây

- Con thƣa cô có ạ

- Chúng ta phải dọn dẹp nhà cửa,

26

gìn và bảo vệ ngôi nhà của mình?

- Nhắn tin, nhắn tin?

- Có một bạn thỏ trắng hiền lành,

chăm chỉ sống trong một ngôi nhà ở

cạnh một gốc cây Bỗng một hôm trời

tối đen một cơn bão ập đến cuốn mất

ngôi nhà của thỏ.Thỏ con buồn lắm,

bạn ấy ngồi khóc vì không có nhà để ở

hãy quan sát cô vẽ mẫu nhé

- Cô vẽ mái nhà là hình tam giác là

2 nét xiên và một nét nằm ngang Thầy

vẽ tiếp khung của ngôi nhà là hình

vuông tạo bởi 2 nét xổ thẳng và một

nét nằm ngang ở phía dưới

- Ngôi nhà này còn thiếu gì nhỉ?

- Đúng rồi, cô vẽ 1 hình chữ nhật ở

chính giữa khung nhà để làm cửa ra

vào là 2 nét xổ thẳng và một nét nằm

ngang phía trên Cửa sổ cô vẽ là 2 hình

vuông nhỏ ở 2 bên cửa ra vào

- Để ngôi nhà thêm sinh động cô

còn phải làm gì nữa?

- Cô vẽ thân cây là 2 nét xiên, tán lá

không bày đồ chơi ra nhà, giúp đỡ bố mẹ những công việc vừa sức

- Tin gì, tin gì?

- Chúng ta phải vẽ nhà tặng Thỏ con ạ

- Vâng ạ

- Thiếu cửa ra vào và cửa sổ ạ

- Phải vẽ thêm cây, cỏ, ông mặt trời

và những đám mây ạ

27

vẽ nét cong khép kín, cô vẽ thêm hoa

cỏ là những nét xiên nhỏ

- Ngôi nhà của cô đã vẽ xong rồi,

tiếp theo cô còn phải làm gì?

- Cô vừa tô màu vừa hỏi trẻ? Cô tô

gì? Màu gì?

- Bức tranh ngôi nhà cô vẽ tặng Thỏ

con đã xong rồi,

- Bây giờ chúng mình cùng nhau vẽ

- Mời một vài trẻ lên chọn tranh

- Phải tô màu bức tranh ạ

- Trẻ trả lời câu hỏi của cô giáo

- Vâng ạ!

Trẻ trả lời: Con vẽ mái nhà hình tam giác, thân nhà hình vuông, cửa nhà hình chữ nhật, cửa sổ hình vuông, vẽ cây xanh

- Phải ngồi ngay ngắn,tay phải cầm bút, cầm bằng 3 dầu ngón tay ngón cái ngón trỏ chụm lại ngón giữa đầu bút, tay trái giữ mép giấy

- Trẻ thực hiện

28

* Cô nhận xét, động viên: Vừa rồi,

cô thấy các con vẽ rất đẹp, bố cục cân

đối, hài hòa Cô khen tất cả các con

- Trẻ vỗ tay

- Trẻ hát và đi ra ngoài

KẾ HOẠCH DẠY HỌC HƯỚNG DẪN HOẠT ĐỘNG VẼ CHO TRẺ MẦM NON

Chủ điểm: Gia đình

Bài: Vẽ ngôi nhà của bé

Đối tượng: 5-6 tuổi Thời gian: 25-30 phút Ngày soạn:

29

- Trẻ thể hiện được một số bộ phận đặc trưng của ngôi nhà: thân nhà, mái nhà, cửa sổ, cửa ra vào, ống khói trên những hình ảnh sáng tạo (nhà hình quả táo, cây nấm, ô tô )

- Trẻ biết phối hợp các nét vẽ cơ bản để tạo thành hình ảnh ngôi nhà theo sự sáng tạo của trẻ, biết vẽ thêm một số chi tiết để phối cảnh cho bức tranh: đám mây, mặt trời, hoa, cỏ, ngôi sao

+ Với trẻ khá: trẻ biết sử dụng một số nguyên liệu phức tạp (phấn màu, bút dạ màu) để vẽ ngôi nhà với hình ảnh sáng tạo, biết vẽ thêm một số chi tiết cho bức tranh

+ Với trẻ yếu: trẻ sử dụng nguyên liệu đơn giản để thể hiện ngôi nhà có các bộ phận đặc trưng

2 Kỹ năng

- Trẻ sử dụng các nguyên liệu vẽ đúng cách, khéo léo

- Phát triển óc sáng tạo cho trẻ

- Trẻ nói lên được những nhận xét về tranh của mình cũng như của bạn

3 Thái độ

- Trẻ tập trung, nghiêm túc trong khi hoạt động

- Trẻ biết tôn trọng sản phẩm do mình và bạn làm ra

1 Địa điểm: Trong lớp học, trẻ ngồi bàn

2 Đối với trẻ: Tâm thế vui tươi, thoải mái trước khi vào tiết học

3 Đối với cô:

- 4 tranh vẽ ngôi nhà ước mơ bằng các nguyên liệu khác nhau:

+ Tranh 1: Ngôi nhà quả táo được vẽ bằng sáp màu

+ Tranh 2: Ngôi nhà hình cây nấm được vẽ bằng màu nước

+ Tranh 3: Ngôi nhà con sâu được vẽ bằng phấn màu

30

+ Tranh 4: Ngôi nhà hình chiếc giày được vẽ bằng bút dạ màu

- Dây trưng bày sản phẩm, kẹp ghim, que chỉ

- Nguyên liệu: sáp màu, phấn màu, màu nước, bút dạ màu, giấy vẽ

- Đàn có nhạc bài “Xây nhà với ốc sên”, đĩa nhạc không lời

III PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH

1 Ổn định tổ chức – giới thiệu

bài: (2 phút)

- Cô xuất hiện với hình ảnh Ốc sên

và hỏi trẻ : Đố các bạn biết tôi là ai ?

- Tôi là Ốc sên Hôm nay tôi đi xây

ngôi nhà ước mơ của tôi đấy Các bạn

có muốn đi cùng tôi không ?

- Cô và trẻ cùng hát : Xây nhà với

ốc sên

- Vậy trước tiên, chúng mình hãy

cùng vẽ ngôi nhà ước mơ của chúng

+ Con thấy bức tranh này có gì thú

vị, bức tranh được vẽ bằng nguyên liệu

gì?

+ Ngoài ra bức tranh còn được vẽ

thêm gì nữa?

- Trẻ xúm xít xung quanh cô, cùng chơi

và trò chuyện với cô

- Trẻ chăm chú theo dõi các bức tranh, chủ động trả lời các câu hỏi của

cô theo ý hiểu

31

* Tranh 2 : Ngôi nhà cây nấm

được vẽ bằng màu nước

+ Con có nhận xét gì về bức tranh

này? (Hướng trẻ nói về chất liệu để vẽ

tranh)

+ Để sử dụng màu nước để vẽ đòi

hỏi phải thật cẩn thận, khéo léo

+ Ngoài ra, để bức tranh thêm đẹp

cô còn vẽ thêm gì nữa?

* Tranh 3: Ngôi nhà hình con sâu

* Tranh 4 : Ngôi nhà hình chiếc

giày được vẽ bằng bút dạ màu

+ Con thấy bức tranh này như thế

màu có thể vẽ trên nền giấy đen, khi

dùng phải rất cẩn thận vì dễ bị tẩy xóa

Màu nước vẽ bằng bút lông, có thể pha

được nhiều màu khác nhau Bút dạ

màu nét vẽ nhỏ hơn nên khi tô màu cần

- Bãi cỏ, những con bướm, ông mặt trời

- Gọi 2 trẻ trả lời

- Cô dùng phấn màu

- Trẻ trả lời theo ý hiểu