Giao trinh danh gia ket qua giao duc o tieu hoc CQ (TTHL) pdf

Khái niệm cơ bản về đánh giá kết quả giáo dục - Kiểm tra là thuật ngữ chỉ cách thức hoặc hoạt động giáo viên sử dụng để thu thập thông tin về biểu hiện kiến thức, kỹ năng và thái độ của

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ GIÁO DỤC

Ở TIỂU HỌC

(Dành cho hệ Đại học, ngành Giáo dục Tiểu học - Chính quy)

Tác giả: NGUYỄN ĐẠI THĂNG

Bộ môn: Mỹ thuật

Năm 2016

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC

TẬP Ở TIỂU HỌC

1.1 Khái niệm về kiểm tra đánh giá

1.2 Mục đích, ý nghĩa của kiểm tra đánh giá kết quả học tập ở Tiểu

học

1.3 Chức năng của kiểm tra đánh giá kết quả học tập ở Tiểu học

CHƯƠNG 2: NGUYÊN TẮC KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC

TẬP Ở TIỂU HỌC

2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính khách quan

2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính công bằng

2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện

2.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống

2.5 Nguyên tắc đảm bảo tính công khai

2.6 Nguyên tắc đảm bảo tính giáo dục

2.7 Nguyên tắc đảm bảo tính phát triển

CHƯƠNG 3: PHÂN LOẠI KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ

4.2 Nội dung đánh giá kiến thức

4.3 Nội dung đánh giá kỹ năng

4.4 Nội dung đánh giá thái độ và hạnh kiểm

CHƯƠNG 5 KỸ THUẬT KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC

5.7 Tổng hợp thông tin đánh giá, ghi sổ liên lạc và học bạ

* Tài liệu tham khảo

LỜI NÓI ĐẦU

Đánh giá kết quả giáo dục ở Tiểu học là một trong những nội dung không thể thiếu trong quá trình tổ chức dạy học Nếu dạy - học chuuyên môn các môn học khác đã khó thì việc dạy kiểm tra đánh giá càng khó hơn, đó là những kiến thức, kỹ năng về đánh giá kết quả học tập ở Tiểu học; khái niệm, chức năng, nguyên tắc đánh giá, phân loại kiểm tra Đặc biệt là nội dung và kỹ thuật kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh ở Tiểu học nhằm giáo dục học sinh thông qua kết quả đạt được để có những phương pháp và giâỉ pháp dạy – học tốt hơn

Giáo trình được chia thành 05 chương:

Chương 1 Khái quát về kiểm tra đánh giá kết quả học tập ở Tiểu học; Chương 2 Nguyên tắc kiểm tra đánh giá kết quả học tập ở Tiểu học;

Chương 3 Phân loại kiểm tra và đánh giá kết quả học tập ở Tiểu học; Chương 4 Nội dung kiểm tra và đánh giá kết quả học tập ở Tiểu học;

Chương 5 Kỹ thuật kiểm tra và đánh giá kết quả học tập ở Tiểu học

Hiểu về phương pháp kiểm tra và đánh giá kết quả học tập ở Tiểu học ra sao? Học tốt hay bình thường? điều đó tùy thuộc vào ý thức học tập của mỗi người Mong muốn mọi người luôn tâm niệm rằng: mình đang được học học phần đánh giá kết quả giáo dục ở Tiểu học, là học phần rất quan trọng đối với việc dạy – học của tất cả các môn học ở Tiểu học, song ít có điều kiện để tìm hiểu, tiếp xúc Kết quả học tập tốt của học sinh là nguồn động viên lớn, tạo điều kiện cho chúng ta đánh giá đúng và thực chất hơn việc dạy – học ở Tiểu học, đáp ứng lòng mong đợi của học sinh, của xã hội,

Đây là cuốn giáo trình được biên soạn trên cơ sở lựa chọn các nội dung tinh nhất từ các tài liệu tham khảo, cộng với vốn hiểu biết, nghiên cứu, giảng dạy của đồng nghiệp và tác giả để xây dựng lên, mặc dù đã rất cố gắng, song do khả năng và tư liệu tham khảo còn hạn chế nên chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của đồng nghiệp và sinh viên để giáo trình được hoàn thiện hơn!

TÁC GIẢ: NGUYỄN ĐẠI THĂNG

CHƯƠNG 1

KHÁI QUÁT VỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

Ở TIỂU HỌC

1.1 Khái niệm về kiểm tra đánh giá

1.1.1 Khái niệm cơ bản về đánh giá kết quả giáo dục

- Kiểm tra là thuật ngữ chỉ cách thức hoặc hoạt động giáo viên sử dụng để thu thập thông tin về biểu hiện kiến thức, kỹ năng và thái độ của học sinh trong học tập nhằm cung cấp dữ liệu làm cơ sở cho việc đánh giá

- Đánh giá kết quả học tập là thuật ngữ chỉ quá trình hình thành những nhận định, rút ra những kết luận hoặc phán đoán về trình độ, phẩm chất của người học, hoặc đưa ra những quyết định về việc dạy học dựa trên cơ sở những thông tin đã thu thập được một cách hệ thống trong quá trình kiểm tra Đánh giá kết quả học tập được hiểu là đánh giá học sinh về học tập và hạnh kiểm thông qua quá trình học tập các môn học cũng như các hoạt động khác trong phạm vi nhà trường

- Đo lường chỉ việc ghi nhận và mô tả kết quả làm bài kiểm tra của mỗi học sinh bằng một số đo, dựa vào những quy tắc đã định

- Lượng giá là đưa ra những thông tin ước lượng trình độ kiến thức, kỹ năng của người học bằng cách dựa vào các số đo đã có có hai hướng lượng giá:

+ Lượng giá theo chuấn: Đây là sự so sánh tương đối kết quả đo lường được với chuẩn chung của một tập hợp học sinh

+ Lượng giá theo tiêu chí: Đây là sự đối chiếu kết quả đo lường được với những tiêu chí đã đề ra

- Trắc nghiệm là công cụ hoặc quy trình có tính hệ thống được dùng để đo lường các hành vi học tập (Ví dụ như tóm ý, giải thích, tính toán ) hoặc kết quả học tập cụ thể

Đánh giá khả năng và thành quả học tập của học sinh để từ đó điều chỉnh nội dung và phương pháp giảng dạy nhằm giúp đỡ người học thành công hơn trong học tập là nhu cầu và là nhiệm vụ của giáo viên trong quá trình giảng dạy Điều quan trọng nhất trong quá trình kiểm tra đánh giá các kết quả học tập của quá trình

dạy học là phải làm rõ các tiêu chí đánh giá và phải thực hiện quá trình ấy một cách hệ thống và liên tục Việc đánh giá thiếu chuẩn bị hay tùy tiện có thể sẽ không đáng tin cậy, thiếu công bằng và vô căn cứ

Kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục - thuật ngữ chung chỉ quả trình người giáo viên thu thập thông tin trong lớp rồi tổng hợp và diễn giải thông tin đã thu thập được để đưa ra những kết luận, những phán đoán hoặc những quyết định về phạm vi và mức độ đạt được mục tiêu dạy học ở người học

1.1.2 Kiểm tra định tính và định lượng

- Kiểm tra theo hướng định tính

Kiểm tra theo hướng định tính là phương thức thu thập thông tin về kết quả học tập và rèn luyện của học sinh bằng cách quan sát và ghi nhận xét dựa vào các tiêu chí giáo dục đã định.Công cụ để thu thập thông tin định tính là quan sát, phỏng vấn, tự đánh giá của người học

Trong kiểm tra định tính, giáo viên có thể đánh giá học sinh toàn diện và biện

chứng Cụ thể, kiểm tra định tính giúp giáo viên xem xét được quá trình học tập

của học sinh, trong lúc kiểm tra định lượng chỉ giúp giáo viên nhận thấy được kết

quả của sản phẩm học tập Chẳng hạn như khi đánh giá hoạt động làm thủ công

của học sinh, căn cứ vào quá trình thực hiện tại lớp của học sinh, giáo viên xem xét thái độ, phương pháp, kỹ năng thực hiện và kết quả đạt được để nhận xét học sinh, chứ không đơn thuần ghi nhận giá trị sản phẩm của học sinh bằng một điểm số Cách kiểm tra định tính phù hợp với học sinh tiểu học bởi vì các em đang ở lứa tuổi hình thành nhân cách, rất cần sự theo dõi sâu sát để giáo viên có thể giúp

đỡ, uốn nắn Cách kiểm tra này đòi hỏi giáo viên gần gũi với học sinh, phải bám sát yêu cầu trọng tâm của nội dung, giáo dục thể hiện qua các tiêu chí của bài dạy, của chương trình để dùi dắt hướng dẫn học sinh học tập, rèn luyện, không sa đà vào điểm số mà phải chú trọng đến yêu cầu của mục tiêu phát triển nhân cách của người học

- Kiểm tra theo định lượng

Kiểm tra theo hướng định lượng là phương thức thu thập thông tin về kết quả học tập của học sinh bằng số như điểm số hoặc số lần thực hiện của những hoạt

động nào đó Cách và phương tiện ghi nhận kết quả học tập của học sinh bằng điểm hay số lần thực hiện theo những quy tắc đã tính trong kiểm tra mang tính chất định lượng Còn chính điểm số vẫn chỉ là những ký hiệu gián tiếp phản ánh trình

độ học lực của mỗi học sinh về mặt định tính (giỏi, khá, TB, yếu, kém) Như vậy, bản thân điểm số không có ý nghĩa về mặt định lượng; ví dụ trong thang điểm 10, không thể nói trình độ đạt điểm 8 là cao gấp đôi học sinh đạt điểm 4 Hiện nay, công cụ thường dùng để thu thập các thông tin có tính định lượng là bài kiểm tra viết, bài thi Phương thức kiểm tra này đã được áp dụng từ lâu và rất phổ biến trong lịch sử giáo dục của nhiều nước Ưu điểm của cách kiểm tra này là dễ thực hiện theo những quy định hành chính chặt chẽ, không cần phải theo sát học sinh liên tục mà giáo viên vẫn có thể có điểm số để đánh giá từng học sính sau mỗi khóa học Cách kiểm tra theo hướng định lượng phù hợp hơn đối với học sinh lớp lớn, với số lượng học sinh đông Mặt khác, phương thức kiểm tra này thích hợp khi mục đích kiểm tra nặng về kiến thức, nhẹ về ghi nhận sự chuyển biến về nhận thức, tính cách của học sinh qua những biểu hiện hằng ngày

Trong thực hiện đánh giá ở trường học, cần phân biệt giữa kiểm tra định tính với kiểm tra định lượng; giữa đánh giá quá trình học tập với đánh giá sản phẩm học tập Một thực tiễn quản lí tốt luôn kết hợp được cả hai phương thức đánh giá trên

1.2 Mục đích, ý nghĩa của việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập ở Tiểu học

1.2.1 Mục đích của kiểm tra đánh giá kết quả học tập

Ở mỗi cấp độ khác nhau đều có chủ thể đánh giá khác nhau Đánh giá học sinh là trách nhiệm trực tiếp của giáo viên Trong khuôn khổ học phần này chỉ đề cập việc đánh giá học sinh trong quá trình học tập

Trong dạy học, việc đánh giá học sinh nhằm mục đích sau:

- Làm sáng tỏ mức độ đạt được và chưa đạt được về các mục tiêu dạy học, tình trạng kiến thức, kỹ năng, thái độ của học sinh, đối chiếu với các yêu cầu của chương trình; phát hiện những nguyên nhân sai sót, giúp học sinh điều chỉnh hoạt động học

- Công khai hóa các nhận định về năng lực và kết quả học tập của mỗi học sinh và của tập thể lớp, tạo cơ hội cho học sinh phát triển kỹ năng tự đánh giá, giúp học sinh nhận ra sự tiến bộ của mình, khuyến khích, động viên thúc đẩy việc học tập

Như vậy, Kiểm tra đánh giá kết quả học tập học sinh không chỉ nhằm mục

đích nhận định thực trạng và định hướng điều chỉnh hoạt động học của trò mà còn tạo điều kiện nhận định thực trạng và định hướng điều chỉnh hoạt động dạy của thầy

Trong nhà trường, Việc đánh giá kết quả học tập của học sinh được thực hiện chủ yếu thông qua việc tổ chức kiểm tra và thi một cách có hệ thống, theo những quy định chặt chẽ Kiểm tra và đánh giá là hai việc thường đi liền nhau, tuy rằng không phải mọi việc kiểm tra đều hướng tới mục đích đánh giá

1.2.2 Ý nghĩa của kiểm tra đánh giá

Trong quá trình giáo dục, kiểm tra đánh giá kết quả là một khâu quan trọng nhằm xác định thành tích học tập và múc độ chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng, thái độ học tập của người học Kiểm tra, đánh giá là hai công việc được tiến hành theo trình tự nhất định hoặc đan xen lẫn nhau nhằm khảo sát, xem xét cả mặt định lượng

và định tính kết quả học tập, đánh giá mức độ chiếm lĩnh nội dung học vấn của học sinh

- Đối với học sinh

Là nhân vật trung tâm của quá trình dạy học, kiểm tra, đánh giá có tác dụng thúc đẩy quá trình học tập phát triển không ngừng

Về mặt giáo dưỡng, kiểm tra đánh giá có hệ thống, thường xuyên cung cấp kịp thời những thông tin "liên hệ ngược", chỉ cho mỗi học sinh thấy mình đã tiếp thu những điều vừa được học đến mức độ nào, còn những lỗ hỏng nào cần được bổ khuyết trước khi bước vào một phần mới của chương trình học tập; có cơ hội để nắm chắc những yêu cầu cụ thể đối với từng phần của chương trình; giúp người học tự điều chỉnh hoạt động học Qua kết quả kiểm tra, học sinh tự đánh giá mức

độ chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng so với yêu cầu của môn học và tự mình ôn tập,

cũng cố, bổ sung, hoàn thiện học vấn bằng các phương pháp tự học với hệ thống các thao tác tư duy của chính mình

Về mặt phát triển năng lực nhận thức, thông qua kiểm tra đánh giá, học sinh

có điều kiện để tiến hành các hoạt động trí tuệ như ghi nhớ, tái hiện, chính xác hóa, khái quát hóa, hệ thống hóa kiến thức Nếu việc kiểm tra đánh giá chú trọng phát huy trí thông minh, học sinh sẽ có thuận lợi để phát triển năng lự tư duy sáng tạo, linh hoạt vận dụng kiến thức đã học để giải quyết những tình huống thực tế

Về mặt giáo dục, kiểm tra đánh giá nếu được tổ chức nghiêm túc sẽ giúp học sinh nâng cao tinh thần trách nhiệm trong học tập, ý chí vươn lên đạt những kết quả học tập cao hơn, cũng cố lòng tự tin vào khả năng của mình, nâng cao ý thức

tự giác, khắc phục tính chủ quan tự mãn

- Đối với giáo viên

Kiểm tra đánh giá học sinh cung cấp cho giáo viên những thông tin "liên hệ ngược ngoài" giúp điều chỉnh hoạt động dạy

Kiểm tra đánh giá, kết hợp với theo dõi thường xuyên, tạo điều kiện cho giáo viên năm được một cách cụ thể và khá chính xác năng lực, trình độ của mỗi học sinh trong lớp mình phụ trách để có biện pháp giúp đỡ riêng thích hợp, ít ra là đối với những học sinh giỏi và học sinh kém, qua đó nâng cao chất lượng học tập chung của cả lớp

Kiểm tra đánh giá được tiến hành một cách công phu sẽ cung cấp cho giáo viên không chỉ những thông tin về trình độ chung của cả lớp hoặc khối lớp mà còn tạo điều kiện cho giáo viên nắm được những học sinh có tiến bộ rõ rệt hoặc sút kém đột ngột để động viên, giúp đỡ kịp thời Người giáo viên có trách nhiệm và kinh nghiệm thường xem kiểm tra đánh giá như một biện pháp cá nhân hóa dạy học, giúp cho mỗi học sinh tự đánh giá để tự quyết định cách học phù hợp với mình

Kiểm tra đánh giá tạo cơ hội cho giáo viên tự đánh giá vốn tri thức, trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm, nhân cách và uy tín của mình đối với học sinh Đồng thời, giáo viên có điều kiện xem xét hiệu quả của những cải tiến nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học mà mình đang theo đuổi, nhất là đối với

những giáo viên tâm huyết muốn hoàn thiện việc dạy học bằng con đường thực nghiệm nghiên cứu khoa học giáo dục

- Đối với các cấp quản lý giáo dục

Kiểm tra đánh giá là biện pháp cung cấp thông tin về kết quả đào tạo cả về định lượng và định tính, về thực trạng dạy và học trong một đơn vị giáo dục để có những chỉ đạo kịp thời, uốn nắn những lệch lạc, khuyến khích hỗ trợ những sáng kiến hay, đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu giáo dục Đó là cơ sở để xây dựng chiến lược giáo dục về mục tiêu, về đội ngũ giáo viên, về vấn đề đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động dạy học

Tóm lại, việc kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục có ý nghĩa về nhiều mặt, trong đó kiểm tra đánh giá tri thức, kỹ năng, kỹ xảo là một khâu quan trọng, không thể tách rời hoạt động dạy học ở trường tiểu học nói riêng và các loại hình nhà trường nói chung

1.3 Chức năng của kiểm tra đánh giá kết quả học tập ở Tiểu học

Phân tích trên cho ta thấy, kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục có 3 chức năng: Chức năng quản lý giáo dục; Chức năng kiểm soát, điều chỉnh hoạt động dạy và học; Chức năng giáo dục và phát hiện

1.3.1 Chức năng quản lý giáo dục

Chức năng quản lý của đánh giá được thể hiện qua hai phương diện:

Xếp loại hoặc tuyển chọn người học

Duy trì và phát triển chuẩn chất lượng

- Phân loại người học là mục đích phổ biến của việc kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục người học được phân loại về trình độ nhận thức, năng lực tư duy, kiến thức, kỹ năng và phẩm chất thái độ trên căn cứ hệ thống các tiêu chí mà chương trình đào tạo đã đề ra Sự phân loại này có thể phục vụ cho những mục đích khác nhau từ lớn như xét lên lớp, khen thưởng, xét tham gia các đội tuyển của nhà trường, đến nhỏ như chia học sinh thành nhóm cho môn học hoặc tổ chức các nhóm cùng nhau học tập hay làm bài tập, hoặc chọn học sinh tham gia học bồi dưỡng hay phụ đạo

- Duy trì và phát triển chuấn chất lượng dạy và học là một yêu cầu tối thiểu quan trọng của quá trình thực hiện một chương trình giáo dục Đánh giá kết quả học tập nhằm mục đích này là tiến trình xem xét một chương trình dạy học hoặc một nhóm đối tượng học sinh có đạt được yêu cầu tối thiểu các mục tiêu dạy học

đã được xác định hay không

1.3.2 Chức năng kiểm soat, điều chỉnh hoạt động dạy và học

Quá trình giảng dạy ở một lớp học thực sự đòi hỏi việc kiểm tra và ra quyết định thường xuyên để kiểm soát và điều chỉnh hoạt động dạy học trong lớp Mỗi ngày, giáo viên sắp xếp, tổ chức lớp học, giảng bài, chọn lựa nội dung, phương pháp và phương tiện dạy học, hướng dẫn học sinh hoạt động, nhận xét đánh giá các hoạt động của học sinh Chẳng hạn, vào một thời điểm trong ngày, giáo viên có thể phải thay đổi cách dạy ở giữa bài học khi thấy phương pháp mình đang tiến hành không làm cho học sinh hào hứng tiếp thu bài Cũng có khi giáo viên phải ngừng một nội dung dạy học nào đó để ôn lại một phần bài học cũ khi qua việc học sinh trả lời câu hỏi hay làm bài tập, giáo viên được thực hiện song hành, đan xen với nhau trong lúc giáo viên tiến hành giảng dạy, giúp cho quá trình giảng dạy đạt đến hiệu quả và việc học của học sinh đạt hiệu quả

Mặt khác, khi thực hiện quá trình giảng dạy, hoặc tự phat hoặc tự giác, người giáo viên nên có nhu cầu đánh giá tài liệu giảng dạy, đánh giá các phương pháp dạy học được sử dụng, các hoạt động học tập hay làm bài tập của học sinh, nội dung và cách giảng giải để lên kế hoạch giảng dạy cho những ngày học kế tiếp Điều quan trọng trong tiến trình kiểm tra và đánh giá kết quả học tập nhằm kiểm soát và điều chỉnh việc dạy học, đó là giáo viên phải biết chắc là họ đang kiểm tra cái gì và phải thực hiện chúng một cách hệ thống và nhất quán Nhờ vậy,

họ có thể nhận ra quá trình dạy học có phù hợp với học sinh không, có đáp ứng được mục tiêu dạy học, cũng như nhận ra kết quả học tập của học sinh phản ánh việc giảng dạy đáng tin cậy đến mức nào Trên cơ sở ấy, họ đưa ra những phán đoán về người học và quyết định điều chỉnh hoặc cải tiến hoạt động dạy học

Nói tóm lại, đối với nhà trường và giáo viên, chu trình: dạy học rồi kiểm tra,

đánh giá nhằm kiểm soát việc dạy học, sau đó ra quyết định điều chỉnh, cải tiến

dạy học là cơ chế đảm bảo cho việc phát triển chất lượng dạy học Đối với học

sinh, thông tin đánh giá nhận được (điểm số và đặc biệt là nhận xét) từ giáo viên và

tự đánh giá của bản thân giúp người học kiểm soát, điều chỉnh việc học của mình

1.3.3 Chức năng giáo dục và phát triển người học

Chức năng giáo dục và phát triển của quá trình đánh giá kết quả giáo dục thể hiện bản chất nhân bản và tiến bộ của một nền giáo dục Thực hiện được chức năng này, đánh giá có thể góp phần hình thành động cơ học tập cho người học và phát triển nhân cách của người học

- Động viên người học: Động viên người học là tạo động lực thúc đẩy học

sinh học tập ngày càng hứng thú và hiệu quả hơn Tâm lý học sư phạm chia động lực thành hai loại chính: Động lực bên ngoài (thuộc khách quan), động lực bên trong (thuộc chủ quan người học) Việc cho điểm, nhận xét hay xếp hạng, xếp loại học sinh trong đánh giá kết quả học tập được xếp vào loại hoạt động khích lệ, là nhân tố thức đẩy bên ngoài Trên thực tế, việc quá đề cao biện pháp khích lệ này hoặc áp dụng chúng thái quá sẽ dẫn đến hậu quả là người học sẽ điều chỉnh mục đích hoạt động học tập của mình Lúc này họ sẽ học vì điểm số hay vì muốn được xép hạng cao Và tai hại hơn khi họ xem điểm số là mục tiêu quan trọng bậc nhất của sự học Điều bản chất là thông qua nhân tố bên ngoài này giáo viên hãy giúp học sinh có thể hiểu rõ hơn về bản thân của họ; năng lực và những phẩm chất học tập hiện tại, khả năng phát triển trong tương lai Nhờ vậy, các em dần dần tự tin hơn vào bản thân, tham gia vào việc học với mục đích rõ ràng hơn, tự trọng hơn và phát triển động cơ học tập (lòng mong muốn học tập cho sự phát triển của bản thân) Muốn như vậy, hoạt động kiểm tra phải được thực hiện thường xuyên và thông tin làm căn cứ cho đánh giá phải đa dạng khách quan

- Đánh giá góp phần phát triển toàn diện để chuẩn bị cho người học vào đời

Mục tiêu đánh giá và sự rõ ràng của các chuẩn mực cũng như tiêu chí đánh giá ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng và hiệu quả của việc học tập Giáo dục và phát triển toàn diện cho người học là mục tiêu hàng đầu và tổng quát của chương trình giáo dục tiểu học Do vậy, khi đánh giá học sinh ở tiểu học cần nhận thức sâu sắc về quan điểm giáo dục toàn diện này Muốn cho việc đánh giá có thể góp phần

phát triển toàn diện cho người học, những điều dưới đây cần được thực hiện một cách hệ thống và nhất quán:

- Quá trình dạy học phải xác định được khối lượng học tập hợp lý cho học sinh để không đẩy các em vào thế học thuộc lòng, hay học đối phó, học chỉ để có

điểm, chỉ để biết chứ không để hiểu và áp dụng

- Kết quả học tập cần được đánh giá một cách hiệu quả, đáng tin cậy để có tác dụng hướng dẫn và khuyến khích các phương pháp học tập tích cực, ủng hộ các thói quen học tập có giá trị

- Phương pháp, công cụ đánh giá cần đa dạng (trắc nghiệm, tự luận, học nhóm, trò chơi, bài tập giải quyết vấn đề ) để khích thích người học tự bổ sung, phát triển những kiến thức, kĩ năng cần thiết cho cuộc sống cũng như nghề nghiệp

về sau Ngoài các kỹ năng học tập, việc đánh giá kết quả học tập cũng cần góp phần phát triển cho người học những kĩ năng giao tiếp, làm việc hợp tác, ý thức cộng đồng, lòng tự trọng Đây là những nhân tố quan trọng đối với con người trong xã hội hiện nay, giúp cho học sinh biết cách sống, cách làm việc với những người xung quanh

và tránh được sai lầm Đây là những quy định chung nhất, cơ bản, phổ biến có tính

chất chỉ đạo việc kiểm tra đánh giá, bảo đảm thực hiện mục tiêu giáo dục

2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính khách quan

Việc đánh giá kết quả học tập của học sinh phải khách quan và chính xác tới mức độ tối đa có thể, tạo điều kiện để mỗi học sinh bộc lộ thực chất khả năng và trình độ của mình, ngăn chặn mọi biểu hiện thiếu trung thực khi làm bài Tính khách quan trong kiểm tra đánh giá là sự phản ánh trung thực kết quả lĩnh hội nội dung tài liệu học tập của học sinh so với yêu cầu do chương trình quy định; tránh đánh giá chung chung về sự tiến bộ của toàn lớp hay của một nhóm thực hành, một

tổ học tập

Tính khách quan của kiểm tra đánh giá thể hiện:

- Việc đánh giá sát với hoàn cảnh, điều kiện dạy và học, tránh những nhận

định chủ quan áp đặt thiếu căn cứ

- Nội dung kiểm tra phù hợp với yêu cầu chung của chương trình đề ra; không

theo ý chủ quan của giáo viên hay người ra đề

- Tổ chức kiểm tra nghiêm minh theo đúng những quy định của cấp trên đề ra, như bí mật đề thi, coi thi, kiểm tra nghiêm túc, tránh những hiện tượng tiêu cực có

thể xảy ra

- Chuẩn đánh giá đúng đắn, rõ ràng, toàn diện, tổ chức chấm bài nghiêm

minh, người chấm bài có trách nhiệm trong việc đánh giá, tránh thiên kiến

Nguyên tắc khách quan là những quy tắc cần được thực hiện trong khi kiểm tra và đánh giá để đảm bảo cho kết quả thu thập được ít chịu ảnh hưởng từ những yếu tố khác với mục tiêu và nội dung cần đánh giá Sau đây là một số quy tắc thực

hiện nguyên tắc khách quan:

- Kết hợp kiểm tra định tính với định lượng

- Kết hợp nhiều kỹ thuật đánh giá khác nhau (Kĩ thuật đánh giá truyền thống với kĩ thuật đánh giá hiện đại) nhằm hạn chế tối đa các nhược điểm của loại hình đánh giá

- Bảo đảm môi trường, cơ sở vật chất không ảnh hưởng đến việc thực hiện các bài tập đánh giá của học sinh

- Kiểm soát các yếu tố khác ngoài khả năng thực hiện bài tập đánh giá của học sinh có thể ảnh hưởng đến kết quả làm bài hay thực hiện hoạt động của các

em Các yếu tố khác đó có thể là trạng thái sức khỏe, tâm lí lúc làm bài hay thực hiện hoạt động; ngôn ngữ diễn đạt trong bài kiểm tra; độ dài của bài kiểm tra; sự quen thuộc với bài kiểm tra (làm một bài kiểm tra mà trước đây học sinh đã được làm hoặc đã được ôn tập), việc được chuẩn bị kĩ trước khi kiểm tra

- Những phán đoán giá trị và quyết định về việc học của học sinh phải được xây dựng trên ba cơ sở:

+ Kết quả học tập thu thập được một cách hệ thống trong quá trình dạy học; + Các tiêu chí đánh giá với các mức độ đạt được một cách rõ ràng;

+ Sự kết hợp và cân bằng giữa hai loại đánh giá: thường xuyên và tổng kết, hay nói cách khác là đánh giá quá trình và đánh giá kết quả học tập

Trong thực tiễn tiến hành kiểm tra đánh giá ở tiểu học hiện nay, hiện tượng vi phạm tính khách quan còn diễn ra phổ biến ở các khâu như ra đề, tổ chức thi và kiểm tra, đặc biệt còn rất phổ biến và nghiêm trọng ở khâu tổ chức chấm bài, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Tình trang vi phạm tính khách quan trong kiểm tra đánh giá do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan gây nên

Những nguyên nhân khách quan dẫn đến hiện tượng tiêu cực trong thi cử hiện nay có nguồn gốc sâu xa từ đời sống xã hội, mang dấu ấn đậm nét của tâm lí xã hội trong cơ chế thị trường hiện nay

Những biểu hiện vi phạm tính khách quan đã gây ảnh hưởng xấu và tổn thương tới nhiều mối quan hệ phức tạp trong xã hội, làm mất lòng tin của nhân dân, gây căng thẳng trong quan hệ thầy trò, bạn bè

2.2 Nguyên tắc bảo đảm tính công bằng

Nguyên tắc công bằng là hệ thống các quy tắc cần được thực hiện trong đánh giá kết quả học tập nhằm bảo đảm rằng những học sinh thực hiện các hoạt động học tập với cùng một mức độ và thể hiện cùng một nỗ lực trong học tập sẽ nhận được những kết quả đánh giá như nhau Sau đây là một số quy tắc nhằm bảo đảm tính công bằng trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập:

- Mọi học sinh được làm việc đều đặn trên các nhiệm vụ hay bài tập có tính thách thức để giúp mỗi em có thể tích cực vận dụng phát triển kiến thức và kỹ năng

đã học đề kiểm tra phải cho mọi học sinh cơ hội chứng tỏ khả năng áp dụng những kiến thức, kỹ năng mà các em đã học vào đời sống hằng ngày và giải quyết vấn đề

- Đối với những bài kiểm tra nhằm thu thập những thông tin để đánh giá xếp loại học sinh, giáo viên cần phải bảo đảm rằng hình thức kiểm tra là quen thuộc với học sinh

- Ngôn ngứ sử dụng trong bài kiểm tra đơn giản, rõ ràng, phù hợp với trình độ của học sinh, nếu có hình ảnh, hoặc sơ đồ, bảng biểu thì chúng cần phải được thể hiệnsáng rõ và bài kiểm tra không chứa nhiều hàm ý đánh đố học sinh

- Đối với các bài kiểm tra kiểu thực hành hay tự luận, thang điểm hay thang đánh giá cần được xây dựng cẩn thận sao cho việc chấm điểm hay xếp loại cũng như ghi nhận xét kết quả phản ánh đúng khả năng làm bài của người học

2.3 Nguyên tắc bảo đảm tính toàn diện

Nguyên tắc bảo đảm tính toàn diện là hệ thống các quy tắc cần được thực hiện trong quá trình đánh giá thành quả học tập của học sinh tiểu học nhằm bảo đảm kết quả học sinh đạt được qua kiểm tra phản ánh được các mặt đức - trí - thể - mỹ của các em cũng như nhiều mức độ nhận thức khác nhau trong hoạt động học tập của

họ Sau đây là một số quy tắc nhằm bào đảm tính toàn diện trong đánh giá thành quả học tập của học sinh:

- Nội dung kiểm tra bao quat được các trọng tâm của phần học, phần chương trình hay bài học mà ta muốn đánh giá

- Công cụ đánh giá cần đa dạng

- Mục tiêu đánh giá cần bao quát các kết quả học tập với những mức độ nhận thức từ đơn giản đến phức tạp: nhớ/nhận biết, hiểu, vận dụng, phân tích - tổng hợp

- Việc xác định và làm rõ các mục tiêu, tiêu chí đánh giá phải được đặt ở mức

độ ưu tiên cao hơn công cụ và tiến trình đánh giá

+ Không bao giờ được đánh giá khi chưa xác định nội dung và mục đích đánh giá, vì giá trị của các kết quả đạt được không chỉ phụ thuộc vào mặt kỹ thuật của các thiết kế và sử dụng các công cụ đánh giá, mà trước hết là vào việc xác định rõ cần phải đánh giá cái gì và tại sao

+ Chuẩn đánh giá phải phù hợp với mục tiêu và nội dung của chương dạy học trong từng thời đoạn cụ thể

+ Chuẩn đánh giá phải phù hợp với mọi đối tượng học sinh (mặc dù con đường đạt chuẩn của từng đối tượng có thể có những đặc điểm khác nhau)

+ Chuẩn đánh giá phải phù hợp với điều kiện dạy học cụ thể của số đông các trường bình thường

- Kỹ thuật đánh giá phải được lựa chọn dựa trên mục đích đánh giá

Rất nhiều khi một kỹ thuật đánh giá được lựa chọn chỉ vì nó thuận tiện, dễ sử dụng, hoặc quen thuộc với người đánh giá, tất cả những điều này đều quan trọng, nhưng điều quan trọng nhất trong việc lựa chọn một kỹ thuật đánh giá phù hợp là xem xét kỹ thuật ấy có đo lường được một cách hiệu quả nhất những gì mà ta cần đánh giá hay không Bởi vì, một công cụ hay kỹ thuật đánh giá chỉ thích hợp nhất cho một vài mục đích cụ thể

- Đánh giá phải phản ánh đúng giá trị của người học, về việc học

Tiến trình đi từ việc thu thập tư liệu, thông tin đến việc đưa ra những kết luận

về việc học của học sinh cần phải được tường minh

- Đánh giá là phần hữu cơ trong quá trình dạy học và giáo dục Mục tiêu và phương pháp đánh giá phải tương thích với mục tiêu và phương pháp giảng dạy Chẳng hạn, để người học có thể thành công trong các bài kiểm tra hay các hoạt động đánh giá đòi hỏi người học phải biết áp dụng kiến thức hoặc biết tự xây dựng các biện pháp riêng cho mình khi giải quyết vấn đề, thì trong lúc học, người học phải được khuyến khích, được tạo điều kiện tìm tòi, xây dựng và phát hiện ý nghĩa của các khái niệm, của các kiến thức

- Kết hợp kiểm tra thường xuyên với kiểm tra tổng kết

- Độ khó của các bài tập hay hoạt động đánh giá phải ngày càng cao theo sự phát triển cấp lớp

2.5 Nguyên tắc bảo đảm tính công khai

Đánh giá phải là một tiến trình công khai Theo yêu cầu của nguyên tắc bảo đảm tính công khai, các tiêu chí và yêu cầu đánh giá các nhiệm vụ hay bài tập, bài thi cần được công bố đến học sinh trước khi họ thực hiện Các yêu cầu, tiêu chí đánh giá này có thể được thông báo miệng, hoặc được thông báo chính thức qua những văn bản hướng dẫn làm bài Học sinh cũng cần biết cách tiến hành các nhiệm vụ để đạt được tốt các tiêu chuẩn và yêu cầu đã định Việc công khai các yêu cầu hoặc tiêu chí đánh giá các hoạt động hoặc bài tập tạo điều kiện cho người học nhận ra rõ ràng hướng phấn đấu để đạt thành công trong khi thực hiện các nhiệm vụ học tập Mặt khác, việc công khai các tiêu chí đánh giá tạo điều kiện cho người học có cơ sở để xem xét tính chính xác, tính thích hợp của các giáo viên, cũng như tham gia đánh giá kết quả học tập của bạn học và của bản thân Nhờ vậy, việc bảo đảm tính công khai sẽ góp phần làm cho hoạt động kiểm tra đánh giá trong nhà trường khách quan và công bằng hơn

2.6 Nguyên tắc bảo đảm tính giáo dục

Đánh giá nhất thiết phải góp phần nâng cao việc học tập và khả năng tự học,

tự giáo dục của học sinh Học sinh có thể học từ những đánh giá của giáo viên Từ

những điều học được ấy, học sinh định ra cách tự điều chỉnh hành vi học tập của bản thân

Ví dụ: nếu trọng tâm của đánh giá là cách diễn đạt ý tưởng mạch lạc, là cách dùng các từ nối một cách hợp lý thì người học sẽ học được cái gì đó về cách diễn đạt ý tưởng mạch lạc và sử dụng các từ nối thích hợp sau khi các em nhận được bài tập làm văn có lời nhận xét của giáo viên liên quan đến trọng tâm ấy

Muốn vậy, giáo viên cần làm cho bài kiểm tra sau khi được chấm điểm trở nên có ích đối với học sinh bằng cách ghi lên bài kiểm tra những ghi chú về:

2.7 Nguyên tắc bảo đảm tính phát triển

Xét về bản chất nhân bản của giáo dục, có thể nói dạy học là phát triển Nói cách khác, giáo dục là quá trình giúp những cá nhân trong xã hội phát triển những tiềm năng của mình để trở thành người hữu dụng

Trong dạy học, để giúp cho việc đánh giá kết quả học tập có tác dụng phát triển các năng lực của người học một cách bền vững, cần thực hiện các điều sau:

- Công cụ đánh giá tạo điều kiện cho học sinh khai thác vận dụng các kiến thức, kỹ năng liên môn và xuyên môn

- Phương pháp và công cụ đánh giá góp phần kích thích lối dạy phát huy tinh thần tự lực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong học tập, chú trọng thực hành, rèn luyện và phát triển kỹ năng

- Đánh giá hướng đến việc duy trì sự phấn đấu và tiến bộ của người học cũng như góp phần phát triển động cơ học tập đúng đắn trong người học

- Qua những phán đoán, nhận xét về việc học của học sinh, người giáo viên nhất thiết phải giúp cho các em nhận ra chiều hướng phát triển trong tương lai của bản thân, nhận ra những tiềm năng của mình, nhờ vậy thức đẩy các em phát triển lòng tự tin, tự trọng và ý hướng phấn đấu học tập, hình thành năng lực tự đánh giá cho học sinh

CHƯƠNG 3

PHÂN LOẠI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

Ở TIỂU HỌC

3.1 Các loại hình thức kiểm tra ở Tiểu học

Kiểm tra cung cấp những giữ kiện, những thông tin làm cơ sở cho việc đánh giá Đối với mỗi môn học có thể tiến hành nhiều hình thức kiểm tra

3.1.1 Kiểm tra thường xuyên

Kiểm tra thường xuyên là tiến trình thu thập thông tin về học tập của học sinh một cách liên tục, hệ thống, về hoạt động của lớp học nói chung, của mỗi học sinh nói riêng, qua khâu ôn tập, củng cố bài cũ, tiếp thu bài mới, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn Các hình thức kiểm tra thường xuyên dùng để đánh giá những phương diện cụ thể hay những phần nhỏ của chương trình học

Kiểm tra thường xuyên là hình thức đánh giá mềm dẻo, không chính thức, giúp giáo viên hình dung được điểm yếu và điểm mạnh trong kiến thức và kĩ năng của học sinh kết quả của hình thức kiểm tra này được dùng để theo dõi sự tiến bộ của người học trong suốt tiến trình giảng dạy và cung cấp những phản hồi liên tục cho học sinh và giáo viên nhằm giúp giáo viên có những biện pháp điều chỉnh kịp thời cách dạy, học sinh nhận ra những tiến bộ và chưa tiến bộ của bản thân, từ đó kịp thời điều chỉnh cách học, tạo điều kiện vững chắc để quá trình dạy học chuyển dần sang những bước phát triển mới

Trong chương trình tiểu học mới, điểm số của các bài kiểm tra thường xuyên chỉ dùng để theo dõi và động viên sự tiến bộ của học sinh, không được tính vào kết quả chung cuộc cả năm học của các em Kiểm tra thường xuyên được xem là một phương thức đánh giá tự nhiên, cần thiết cho mọi hoạt động sư phạm có giá trị, là nguồn kích thích học sinh phát triển kĩ năng và kiến thức, là cơ sở để định hình và hướng dẫn việc học trong tương lai, nhằm giúp đỡ học sinh đạt dến sự lĩnh hội có ý thức những điều họ biết, họ hiểu và có thể làm Ngoài ra, Kiểm tra thường xuyên còn phát triển khả năng tự nhận thức của học sinh

Có nhiều hình thức kiểm tra thường xuyên: vấn đáp, làm bài tập thường ngày theo nhóm hay cá nhân trong các giờ học

3.1.2 Kiểm tra định kỳ

Kiểm tra định kỳ là phương thức đánh giá kết quả học tập của học sinh theo thời điểm Mục đích của kiểm tra định kì là để biết xem mỗi học sinh đã tiếp thu được gì sau mỗi đơn vị bài học hay sau mỗi học phần của chương trình hoặc sau một học kỳ Nó giúp cho giáo viên và học sinh nhìn lại kết quả dạy và học sau những kì hạn nhất định, đánh giá trình độ nắm khối lượng kiến thức, kỹ xảo tương đối lớn, củng cố, mở rộng những điều đã học ở học sinh, đặt cơ sở tiếp tục học sang những phần mới

Các bài kiểm tra giữa kỳ hoặc cuối kỳ ở tiểu học là những bài kiểm tra định

kỳ (ở tiểu học không có kiểm tra 15 phút hay 1 tiết như ở THPT)

Hình thức kiểm tra định kỳ có thể là trắc nghiệm khách quan hoặc trắc nghiệm tự luận hạn chế hay mở rộng (bài viết)

3.1.3 Kiểm tra tổng kết

Kiểm tra tổng kết là phương thức xem xét thành quả học tập được thực hiện vào cuối năm học/khóa học/môn học hay một đơn vị học tập, nhằm đánh giá kết quả chung, củng cố, mở rộng chương trình môn học, chuẩn bị điều kiện để tiếp tục học chương trình của năm học sau Các kết quả thu được từ kiểm tra tổng kết chỉ ra khả năng người học có thể đạt khi nổ lực hết mình cũng như khi có sự chuẩn bị tối

đa

Kiểm tra tổng kết nhằm mục đích:

- Đo múc độ lĩnh hội của học sinh trong các lĩnh vực học tập và được dùng để xếp loại học tập hoặc để xác định thành quả của người học đạt được so với kết quả học tập tổng quát đã được xác định trong mục tiêu giảng dạy

Do vậy, kiểm tra tổng kết còn được gọi là hình thức đánh giá thành tích học tập của học sinh

- Xác định các mục tiêu dạy học tổng quát đã được thực hiện đến mức độ nào Các bài kiểm tra cuối năm, bài thi hết cấp, bài thi tốt nghiệp và bài kiểm tra tổng kết

3.1.4 Kiểm tra đột xuất

Kiểm tra đột xuất là phương thức xem xét kết quả học tập không theo những thời điểm được ấn định trước kết quả thu được từ các bài kiểm tra đột xuất phản ánh hành vi điển hình của người học, nghĩa là những điều người học làm được trong điều kiện bình thường, không có sự chuẩn bị hay nỗ lực tối đa như trong hình thức kiểm tra tổng kết Kiểu đánh giá này sẽ đặt học sinh đứng trước trình độ học lực của mình, đồng thời tạo điều kiện cho các em cải thiện những gì còn chưa được hài lòng về mặt số lượng cũng như về mặt chất lượng học tập

Những công cụ của kiểm tra đột xuất là phỏng vấn, bảng câu hỏi, ghi chép các quan sát, bài tập trắc nghiệm Nội dung kiểm tra đột xuất có thể là một hay vài bài học, một hay vài phần học hoặc toàn chương trình, Nội dung kiến thức, kỹ năng

mà một bài kiểm tra đột xuất cần đo lường phải là những lĩnh vực cơ bản

Những đánh giá dựa trên kết quả của bài kiểm tra đột xuất thường được dùng

để chuẩn đoán các mặt tồn tại của quá trình giáo dục, từ đó đề ra phương hướng hay quyết định điều chỉnh việc dạy và học Cũng có khi kết quả của các bài kiểm tra đột xuất được dùng như một công cụ thanh tra giáo dục nhằm các định trình độ học sinh trường này so với trình độ chuẩn hay so với hệ thống tiêu chí về kỹ năng

và kiến thức mà ngành học cần lĩnh hội ở một cấp học nào đó

Giáo viên không nên chỉ căn cứ vào kết quả kiểm tra tổng kết hoặc kiểm tra định kỳ để đánh giá học sinh mà phải kết hợp với kiểm tra thường xuyên, theo dõi hàng ngày mới đánh giá đúng thực chất trình độ của học sinh Đây là một khó khăn cho những giáo viên phải dạy nhiều lớp hoặc dạy lớp quá đông, nhưng ít ra cũng phải theo dõi sát những học sinh có hoàn cảnh khó khăn hoặc có năng khiếu đặc biệt Trong kiểm tra nên hết sức tránh những lời quở phạt nặng nề, cần khuyễn khích, động viên những tiến bộ của học dù là tiến bộ nhỏ, giúp các em có nghị lực vươn lên không ngừng Điều quan trọng là phải biết phát hiện nguyên nhân những sai sót, lệch lạc và có biện pháp giúp đỡ kịp thời

3.2 Các hình thức đánh giá ở Tiểu học

Theo văn bản "Hướng dẫn đánh xếp loại học sinh tiểu học" của Bộ Giáo dục

và Đào tạo ở tiểu học có các hình thức đánh giá sau:

Đánh giá động viên góp phần tạo nên một không khí học tập thoải mái, lạc quan và tích cực trong lớp học Không khí này khó có thể định lượng hay nắm bắt

để miêu tả song nó có ảnh hưởng lan tỏa rất lớn đến học sinh trong lớp, tạo nền móng cho sự phấn đấu cũng như sự thành công của học sinh trong học tập

Bản chất và chức năng của mọi hoạt động kiểm tra đánh giá là động viên học sinh, giúp đỡ học sinh thực thi các quyền lợi học tập, quyền sống một cách tốt nhất Như vậy, động viên tự nó là dòng chảy xuyên suốt các hoạt động dạy học trong đó có hoạt động đánh giá

Dưới đây là một số phương thức thực hiện đánh giá động viên:

- Bằng cách cho điểm (theo kiểu động viên): Trong những trường hợp cho điểm theo kiểu động viên, tính khách quan của việc cho điểm được hy sinh cho mục đích giáo dục và phát triển học sinh

- Bằng cách nhận xét: Cho nhận xét là một phương tiện thích hợp nhất để động viên người học Tuy nhiên, không phải nhận xét nào cũng có tác dụng động viên

- Bằng cách hướng dẫn học sinh xây dựng một bài tập lưu trữ sản phẩm học tập: Từ những sản phẩm học tập như bài tập làm văn, bài viết chính tả, bài toán giải, giáo viên để học sinh ghi một vài lời nhận xét vào sản phẩm học tập ấy rồi

bỏ vào tập lưu trữ của mình, sau đó đặt vào hộp lưu trữ chung của cả lớp

Mục đích của việc xây dựng tập lưu trữ các sản phẩm học tập là khuyến khích học sinh có trách nhiệm đối với việc học của mình, nhờ đó gia tăng lòng tự hào, lòng tự trọng trong học sinh

3.2.2 Đánh giá nhận xét

Đánh giá nhận xét là hình thức sử dụng phương thức quan sát các hành vi của học sinh trong học tập theo những tiêu chí được cho trước rồi ghi thành các nhận xét

Ở tiểu học, có nhiều môn học được đánh giá bằng nhận xét Hạnh kiểm của học sinh cũng được trực tiếp đánh giá bằng nhận xét Ngoài ra, trên thực tế những môn học dù được đánh giá bằng điểm cũng đòi hơi phải có nhận xét đi kèm

- Theo tính chất của nhận xét, có hai hình thức: Nhận xét chi tiết, nhận xét cụ thể, thể hiện hướng cá nhân hóa và nhận xét khái quát

- Theo căn cứ xác lập nhận xét, có hai kiểu nhận xét: Nhận xét dựa trên tiêu chí học tập như kiến thức, kỹ năng, thái độ học sinh và nhận xét dựa trên bài kiểm tra theo hướng trắc nghiệm chuẩn mực

- Theo độ dài: Có nhận xét ngắn và nhận xét dài

Để đánh giá nhận xét tốt giáo viên cần:

- Xây dựng bảng tiêu chuẩn hoặc nắm vững các tiêu chuẩn đánh giá và sử dụng chúng một cách dân chủ Hãy nói cho học sinh biết họ phải làm gì để đạt được thành công Đây chính là bảng hướng dẫn mà giáo viên cần phải làm trước khi tiến hành quan sát hay kiểm tra để ghi nhận xét về kết quả học tập và rèn luyện của học sinh Bảng hướng dẫn nhận xét là một tập hợp các tiêu chuẩn dùng để cho điểm hoặc xếp loại bài kiểm tra, bài thực hành, đề án hoặc hoạt động khác của học sinh Nó không phải là hệ thống các đề mục để kiểm tra công việc được hoàn thành

mà là để giúp học sinh theo đó cố gắng đạt kết quả tốt trong học tập và rèn luyện

- Thu thập thông tin đủ phù hợp và tránh định kiến

Việc đưa ra những nhận xét về học sinh của mính xuyên suốt năm học và tránh định kiến trong khi nhận xét là một nghĩa vụ và là công việc thường xuyên của giáo viên Trước khi bắt đầu đưa ra một nhận xét hay nhận định nào đó, cần xem xét:

+ Thông tin thu thập có thích hợp không?

+ Thông tin thu thập đã đủ chưa?

+ Đối với nhận xét dựa trên các tiêu chí học tập, rèn luyện phải xem xét xem những yếu tố nào khác ngoài bài thực hành hay kiểm tra có thể ảnh hưởng đến kết quả thực hiện của học sinh

+ Khi viết một nhận xét nào đó nên cố gắng phát biểu rõ ràng những lý do đưa ra nhận xét ấy

Tác dụng của nhận xét đối với học sinh:

+ Động viên học sinh phấn đấu học tập thành công hơn

+ Hướng dẫn học sinh điều chỉnh việc học tập

3.2.3 Đánh giá bằng điểm số

- Đánh giá bằng điểm số là gì?

Đánh giá bằng điểm số là sử dụng những mức điểm khác nhau trên một thang điểm để chỉ ra mức độ về kiến thức và kỹ năng mà học sinh đã thể hiện được qua các hoạt động hoặc sản phẩm học

Thang điểm là một tập hợp các mức điểm liền nhau theo trật tự số từ cao đến thấp hay ngược lại Trong thanh điểm, đi kèm với mỗi mức điểm là phần miêu tả những tiêu chí tương ứng cho từng mức điểm Như vậy, một thang điểm đầy đủ bao gồm các mức điểm và bảng tiêu chí những yêu cầu về kiến thức hay kỹ năng cho mỗi mức điểm Bảng tiêu chí hướng dẫn chấm điểm hoặc đáp án Thiếu bảng tiêu chí này, các điểm số trở nên mơ hồ, đặc biệt đối với bài kiểm tra tự luận Nói khác đi, những tiêu chuẩn được miêu tả cho từng mức điểm là căn cứ để giáo viên giải thích ý nghĩa của các điểm số, đồng thời để họ có thể cho những nhận xét cụ thể về bài làm của học sinh Có nhiều thang điểm: Thang điểm 5, thang điếm 10, thang điểm 20 Trong các thang điểm ấy, thang điểm 10 sử dụng rộng rãi nhất

- Giải thích ý nghĩa của điểm số

Việc giải thích ý nghĩa của điểm số là một hoạt động phức tạp vì điểm số được xem là ký hiệu phản ánh trình độ học lực và phẩm chất của người học sinh Người quản lý xem điểm số như là một chứng cứ xác định trình độ học vấn của học sinh và khả năng giảng dạy của giáo viên Ngưòi giám hộ hay cha mẹ học sinh

có xu hướng nhìn nhận trình độ của con em mình chủ yếu qua điểm số Họ thường không hiểu được ý nghĩa của các mục tiêu sư phạm Họ lưu tâm chừng mực đến