Hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết sông đông êm đềm của m a solokhov

Solokhov một trong những nhà văn lớn của văn học Nga thế kỷ XX cùng với tiểu thuyết“Sông Đông êm đềm”, ông đã xây nên một tượng đài bất hủ về nhân vật người phụ nữ với những thăng trầm

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành sâu sắc đến giảng viên TS Dương Thị Ánh Tuyết, người trực tiếp hướng dẫn, tận tình giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện khóa luận

Em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới Quý thầy cô trong Khoa Khoa học Xã hội, Quý thầy cô của trường Đại học Quảng Bình đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để em bồi dưỡng tri thức và hoàn thành khóa học vừa qua

Em cũng xin cảm ơn tới thư viện trường Đại học Quảng Bình đã giúp em trong quá trình tìm kiếm và mượn tư liệu để phục vụ cho việc nghiên cứu và hoàn thành đề tài này

Cuối cùng, em xin bày tỏ lời tri ân sâu sắc đến ba mẹ đã luôn quan tâm, yêu thương và tạo mọi điều kiện cho em học tập Cảm ơn những người bạn đã góp ý, luôn bên em, động viên và giúp đỡ em vượt qua được những khó khăn trong cuộc sống

Em xin chân thành cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của chính tôi thực hiện, dưới

sự hướng dẫn của TS Dương Thị Ánh Tuyết Các tài liệu, những nhận định ghi trong khóa luận là hoàn toàn trung thực Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về nội

dung khoa học của công trình này

Đồng Hới, tháng 5 năm 2016

Tác giả khóa luận

Võ Thị Doản

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 3

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 9

4 Phương pháp nghiên cứu 9

5 Đóng góp của khóa luận 9

6 Kết cấu của khóa luận 10

NỘI DUNG 10

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 10

1.1 Nhân vật – hình tượng nghệ thuật của văn học 10

1.1.1 Khái niệm nhân vật 10

1.1.2 Quan niệm nghệ thuật về con người – phạm trù trung tâm của thi pháp học hiện đại 12

1.2 Hình tượng nhân vật nữ 13

1.2.1 Nhân vật nhìn từ góc độ giới tính 13

1.2.2 Hình tượng nhân vật nữ trong văn học 14

1.3 Solokhov - tương lai, danh dự và lương tâm của nước Nga 16

1.3.1 Cuộc đời và thời đại 16

1.3.2 Solokhov đỉnh cao của văn học Nga thế kỷ XX 17

CHƯƠNG 2 HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT NỮ THỂ HIỆN TRONGQUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VỀ CON NGƯỜI 21

2.1 Khảo sát – thống kê hệ thống nhân vật nữ 21

2.2 Người phụ nữ bị đày đọa 23

2.3 Người phụ nữ mang vẻ đẹp truyền thống 27

2.4 Người phụ nữ vượt lên số phận 32

2.5 Người phụ nữ bản năng 36

CHƯƠNG 3 HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT NỮ NHÌN TỪ PHƯƠNG DIỆN NGHỆ THUẬT 41

3.1 Nghệ thuật miêu tả ngoại hình 41

3.2 Nghệ thuật miêu tả hành động 44

3.3 Nghệ thuật miêu tả tâm lý 47

3.4 Nghệ thuật miêu tả ngôn ngữ nhân vật 50

3.4.1 Ngôn ngữ đối thoại 51

3.4.2 Độc thoại nội tâm 53

3.5 Không gian và thời gian nghệ thuật 55

3.5.1 Không gian nghệ thuật 56

3.5.1.1 Không gian thiên nhiên 56

3.5.1.2 Không gian sinh hoạt đời thường 60

3.5.2 Thời gian nghệ thuật 62

3.5.2.1 Thời gian lịch sử 62

3.5.2.2 Thời gian sinh hoạt đời thường 64

KẾT LUẬN 68

TÀI LIỆU THAM KHẢO 70

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Dostievski đã từng nói: “Cái đẹp và tính nữ cứu rỗi cả thế giới” Phụ nữ là hiện thân của cái đẹp Hình tượng người phụ nữ đã đi vào trong thơ ca, nhạc họa, văn học trở thành đề tài, nguồn cảm hứng bất tận cho các văn nghệ sĩ Đặc biệt, Văn học Nga thế kỷ XIX – XX đã sản sinh ra những nhà văn, nhà thơ vĩ đại cho thế giới như L Tolstoi, Puskin, Techekhov hay M Sholokhov Không chỉ là cái nôi của lịch sử thế giới, nơi tiên phong của chế độ giải phóng dân tộc bị áp bức, bóc lột của từng lớp nhân dân lao động khổ cực dưới sự thống trị của giai cấp bóc lột Đó còn là cái nôi của văn học, cái nôi của những biến động, thăng trầm đầy chông gai của lịch sử

Thế kỷ XX đã trôi qua cùng với đó là sự trường tồn của những nhà văn, nhà thơ với những tác phẩm kinh điển để đời cho mọi thế hệ Văn học là tấm gương phản chiếu của hiện thực xã hội Không chỉ là những con chữ mà đó chính là nơi phản ánh mọi nhu cầu, những mối quan hệ và các xung đột xảy ra trong tình yêu, trong cuộc sống Có thể nói, trong những bộ tiểu thuyết kinh điển để đời của văn

học thế kỷ XX thì “Sông Đông êm đềm” của M Solokhov là một trong những cuốn

tiểu thuyết bất hủ của mọi thời đại Nơi mà M Solokhov đã dành gần hết cuộc đời ông có để xây nên tượng đài bất hủ về những người nông dân Nga trong đó có hình tượng người phụ nữ Đó là câu chuyện của nhân dân lao động miền sông Đông nước Nga và cũng là câu chuyện về số phận con người trong sự biến động của lịch

sử, là tình yêu và chiến tranh, là sự thù hận cấm đoán và những yêu thương nồng nàn Là định kiến xã hội và những khát vọng nhân bản của con người

M Solokhov một trong những nhà văn lớn của văn học Nga thế kỷ XX cùng

với tiểu thuyết“Sông Đông êm đềm”, ông đã xây nên một tượng đài bất hủ về nhân

vật người phụ nữ với những thăng trầm trong cuộc sống hay những mất mát trong tình yêu Đó là câu chuyện về mối tình đầy khát vọng tự nhiên, đầy bi kịch của nàng Acxinhia và nàng Natalia với Grigori cùng những diễn biến tâm lý vô cùng phức tạp, những giây phút cuồng dại, bồng bột với sự ràng buộc ngăn cản, giằng xé của danh dự, nghĩa vụ tập tục cùng những truyền thống đã khiến cho người phụ nữ không thể thoát khỏi ràng buộc để tìm đến hạnh phúc mà mình mơ ước

Mỗi nhân vật đều được mô tả với những đặc điểm tâm lý, tích cách và cả thể hình rất riêng biệt, từ người nông dân bần cùng nhiệt tình đi theo cách mạng đến bọn phú nông chống phá cách mạng với lòng thù hằn sâu sắc, từ những đảng viên trung kiên đến bọn chỉ huy, binh lính trong các đạo quân bạch vệ liều lĩnh và tàn

bạo Rồi những chàng trai Cossack bộc trực và quả cảm đến những cô gái Cosack

yêu đương say đắm và giàu lòng vị tha Tính hiện thực sâu sắc trong Sông Đông êm đềm thể hiện rõ nét đến từng hình tượng nhân vật với sự đan xen giữa tốt và xấu,

cao thượng và thấp hèn, ích kỷ và bao dung, có sự đối lập giữa bóng tối và ánh sáng, ý thức và bản năng

Nghiên cứu về “Hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của M.A Solokhov” để thấy được sự đa dạng của người phụ nữ trong văn học Số

phận của họ đều có những nỗi đau chung trong tình yêu hay trong cuộc sống gia đình Cùng với những người phụ nữ vùng sông Đông của M Solokhov hay nàng Pênêlôp trong sử thi của Home, Juliet của Shakespear, Tachiana của Puskin, Natasa Annakarênina của L.Tolstoi cho đến Lâm Đại Ngọc của Tào Tuyết Cần rồi Thúy Kiều của Nguyễn Du để người đọc thấy rõ hơn về cuộc đời và số phận của những người phụ nữ qua những giai đoạn lịch sử khác nhau Đồng thời thấy rõ đặc trưng riêng biệt với tâm hồn Nga, tính cách Nga

Nhà văn Nga lỗi lạc thế kỷ XX, M Solokhov người đã làm nên bộ tiểu thuyết

vĩ đại cho tượng đài bất hủ về những số phận và cuộc đời của những người nông dân Nga - đặc biệt là thân phận của những người phụ nữ Tác phẩm giúp người đọc hiểu thêm về văn hóa, lịch sử cũng như tính cách, con người Nga Không phải ngẫu

nhiên mà Tổng thống Nga đương nhiệm Vladimir Putin khẳng định Sông Đông êm đềm là “tương lai, danh dự, lương tâm của nước Nga” (tạp chí văn học số 6.2001)

Đối với công chúng Việt Nam Solokhov là người đến sớm, những tác phẩm của ông được dịch ra tiếng Việt và đến khoảng những năm 1980 được đưa vào giảng

dạy ở các bậc đại học và trung học phổ thông Điều đó chứng tỏ Solokhov và Sông Đông êm đềm của ông rất gần gũi với tâm hồn người Việt, đặc biệt là những người phụ nữ Vì vậy, khi nghiên cứu về đề tài: “Hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của M.A Solokhov” chúng tôi muốn tìm hiểu và cảm

nhận một cách sâu sắc hơn về cuộc đời, số phận, từng cung bậc khác nhau trong tình yêu của người phụ nữ vùng sông Đông nước Nga Dù họ có mạnh mẽ đến đâu

đi chăng nữa thì rồi cũng sẽ có những phút yếu lòng Trong cuộc đời đầy chông gai này liệu con người có được sống như mình mong muốn hay không? Đó còn là một câu hỏi khó có lời giải Qua đó, giúp chúng ta thấy được tài năng của nhà văn xuôi hiện thực lỗi lạc M Solokhov – người được mệnh danh là “con đại bàng non bất thần vẫy đôi cánh mênh mông”

Xuất phát từ những lí do trên cùng với lòng yêu thích, ngưỡng mộ tài năng của Solokhov, đồng thời muốn nâng cao kiến thức và tầm hiểu biết về văn học nước

ngoài nói chung nên chúng tôi lựa chọn vấn đề “Hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của M.A Solokhov” làm đề tài nghiên cứu cho

khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Lịch sử vấn đề

Solokhov là một trong những nhà văn lỗi lạc của văn học Xô Viết nói riêng và của thế giới nói chung Nói đến ông là nói đến một đỉnh cao chói lọi của một nền văn học phát triển Ta hiểu vì sao mà các nhà các nhà nghiên cứu đã dành sự quan tâm đặc biệt cho ông Lý giải điều này chính là sức hút từ con người, cuộc đời và tác phẩm của ông càng tô đậm cho chúng ta thấy rõ về tài năng cũng như vốn kiến thức sâu rộng của M Solokhov Ngành Solokhov học ra đời là bởi chính từ sức hút

mạnh mẽ đó Đúng như tổng thống Nga V Putin đã từng nói Sông Đông êm đềm

của M Solokhov chính là “tương lai, danh dự, lương tâm của nước Nga”

Ở nước Nga, những vấn đề gây tranh cãi nhiều nhất trong giới phê bình văn học đó chính là vấn đề đạo văn và quyền tác giả cũng như nghệ thuật xây dựng nhân vật, các hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết của ông Tác giả M Solokhov còn được nghiên cứu nhiều ở nước ngoài, không chỉ trong nước mà giới nghiên cứu nước ngoài cũng dành sự quan tâm đặc biệt cho Solokhov nói chung và

tiểu thuyết Sông Đông êm đềm nói riêng Điều đó cho thấy sự vĩ đại của tiểu thuyết

và tác phẩm của ông đã vượt biên giới quốc gia để đến với nhân loại rộng lớn Do hạn chế về tư liệu và trình độ ngoại ngữ nên chúng tôi chỉ tập trung tiếp cận và nghiên cứu thông qua các tài liệu bằng tiếng Việt Trên cơ sở những tài liệu mà chúng tôi tìm được các công trình nghiên cứu về Solokhov có thể chia thành hai mảng: các công trình nghiên cứu chung về tác giả M Solokhov và các công trình nghiên cứu về hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết của ông

2.1 Các công trình nghiên cứu về tác giả M Solokhov

Khi nhắc đến Sông Đông êm đềm của M Solokhov thì người ta luôn đặt ra những câu hỏi mà cho đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu khoa học chính thống nào chứng minh liệu ông có phải là tác giả của bộ tiểu thuyết vĩ đại này hay không Bỡi lẽ, người ta nghĩ như vậy vì khi ông viết bộ tiểu thuyết này thì tuổi đời của ông đang còn rất trẻ Có thể nói một người còn trẻ đời non dạ liệu có thể viết được một bản anh hùng ca bi tráng về cuộc đời và số phận của những người nông dân Cossack bên dòng sông Đông êm đềm hay không? Những hoài nghi này

đã được chứng tỏ qua thời gian, qua cuộc đời

Cho đến nay người ta vẫn còn ngạc nhiên về sự xuất hiện của “bộ anh hùng ca

bi thảm” Sông Đông êm đềm của Solokhov “con đại bàng non bất thần vẫy lên đôi

cánh mênh mông” Được mệnh danh là “nhà văn xuất sắc nhất” của văn học Nga -

Xô viết ở thế kỷ XX, những sáng tác của Solokhov đã được dịch và giới thiệu ở

nhiều nước trên thế giới Ở Việt Nam, tên tuổi M Solokhov và Sông Đông êm đềm được đón nhận khá sớm Tác phẩm bắt đầu xuất hiện ở Việt Nam vào những

năm 30 của thế kỷ XX qua bản dịch tiếng Trung Quốc và tiếng Pháp Ngay sau

Cách mạng Tháng Tám 1945, tiểu thuyết Sông Đông êm đềm đã được dịch và đăng một phần trên tờ báo Cứu quốc Từ sau năm 1954 hầu hết các tác phẩm của M

Solokhov đều được dịch qua tiếng Việt Như lời dịch giả Nguyễn Thụy Ứng trên

báo Văn nghệ số 22.2005 nhân 100 năm ngày sinh của văn hào M Solokhov: “Tác phẩm Sông Đông êm đềm đã được dịch và tái bản lần thứ sáu trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của nhiều thế hệ độc giả Việt Nam” [21]

Sau khi Sông Đông êm đềm được xuất bản và kéo dài nhiều thập kỷ, trong tình

trạng bản thảo bị thất lạc sau những năm phát xít Đức chiếm đóng Veshenskaya, đã dấy lên những cuộc tranh luận về việc Solokhov đã viết tác phẩm này phần lớn dựa trên bản thảo của một nhà văn Cossack đồng hương, sỹ quan Bạch vệ Fyodor Kryukov (mất năm 1920) Nhà văn I.Solzhenitsyn (Giải Nobel Văn học năm1970)

là một trong những người ủng hộ tích cực nhất quan điểm này Sự thật thì tin đồn

về việc Solokhov đạo văn xuất hiện từ năm 1928, ngay sau khi 2 cuốn sách đầu tiên của tiểu thuyết được công bố trên tạp chí “Tháng Mười”

Một số quan điểm đưa ra để chứng minh liệu đây có phải là tác phẩm do M Solokhop viết hay không và họ tập trung vào các luận điểm chủ yếu sau:

Solokhov là người ít học (ông chỉ học bốn năm cấp một ở trường làng rồi bỏ học đi làm liên lạc cho Hồng quân)

Solokhov còn quá trẻ và thiếu trải nghiệm cuộc sống để có thể viết nên những

áng văn như thế (khi phần đầu tiên của Sông Đông êm đềm được xuất bản năm

1928, Solokhov mới 23 tuổi) Viết được một cuốn tiểu thuyết đồ sộ như vậy về ý tưởng, bút pháp, sự khái quát lịch sử và mức độ chi tiết hoá, ở một con người còn thiếu sự trải nghiệm về đời và nghề là không thể

Các tác phẩm sau này của Solokhov có chất lượng văn chương kém hẳn Sông Đông êm đềm

Nhưng nhóm phản đối cũng bộc lộ những hạn chế trong quá trình phản biện của mình:

Trước hết những người phản đối giả thuyết truyền thống không tìm được sự đồng thuận Họ cũng không có một quan điểm thống nhất về sự đóng góp của Solokhov Người cho rằng ông viết phần lớn cuốn tiểu thuyết, chỉ sử dụng tư liệu của kẻ khác Kẻ khẳng định rằng trên thực tế Solokhov không viết một dòng nào

chẳng những trong “Sông Đông êm đềm” mà còn trong “Những câu chuyện sông Đông”, “Đất vỡ hoang” và “Họ chiến đấu vì Tổ quốc” Thậm chí có người

còn cho rằng Solokhov chỉ là cái tên nguỵ trang cho một nhóm tác giả thật của Dân uỷ Nội vụ

Solokhov là người dân Sông Đông, người tham gia trực tiếp vào hoạt động của Hồng quân trong cuộc nội chiến Nga, với những gì ông tiếp nhận suốt 23 năm từ ấu thơ đến trưởng thành về văn hóa, về hiện thực khả năng tự học hỏi thì câu chuyện

về tuổi quá trẻ không thể viết được bộ tiểu thuyết dường như không đứng vững Nếu Solokhov không viết được tác phẩm, thì hàng loạt các tác phẩm nổi tiếng ra đời sau này của chính ông sẽ là chuyện không thể có Quan điểm cho rằng

“Solokhov chỉ là cái tên nguỵ trang cho một nhóm tác giả thật của Dân uỷ Nội vụ” cũng chỉ là chuyện “duy tâm” mà thôi, bởi nhà văn luôn có phong cách riêng, có tính cá thể Chuyện nhiều người viết cùng một phong cách chưa hề có trong văn chương Vả lại nếu có thì chính những người tham gia này đã cùng lên tiếng tố cáo, bởi đó là công trình của họ Mặt khác chỉ căn cứ vào những tác phẩm sau này đuối

hơn so với Sông Đông êm đềm mà khẳng định Solokhov đạo văn thì quả là chuyện

hài ước Những người phản đối cần phải rõ hơn ai hết, một tác phẩm nở hoa rực rỡ phải căn cứ trên nhiều yếu tố: Bối cảnh, xúc cảm, những chi phối khác, sức khỏe, điều kiện xã hội…Nhà văn không phải là một Robot sản xuất hàng loạt sản phẩm

có cùng mẫu mã và chất lượng được Bản thân các nhà văn, nhà thơ trong ngăn kéo của họ ai cũng có hàng đống những tác phẩm mà họ tự loại thành phế phẩm Cho nên câu chuyện tác phẩm trước xuất sắc tác, phẩm sau trung bình của cùng một người là chuyện bình thường của làng văn

Năm 1984, một tập thể các nhà khoa học Bắc Âu đứng đầu là Geir Kjetsaa, Giáo sư trường Đại học Oslo đã áp dụng các phương pháp khoa học để dùng máy tính phân tích, so sánh văn bản của Sông Đông êm đềm với các tác phẩm khác của Solokhov và đưa ra kết luận ủng hộ quan điểm ông chính là tác giả

Tháng 11 năm 1999, Ủy ban Di sản văn học của Solokhov, đã họp báo công

bố tìm thấy bản thảo phần một và phần hai của Sông Đông êm đềm mà trước lúc mất (1984), Solokhov tuyên bố rằng chúng đã bị thất lạc Công việc thẩm định kết luận rằng các bản thảo nháp này do chính Solokhov viết tay và một phần do vợ và

các em gái ông chép lại sạch sẽ vào cuối những năm 1920 Điều đó cho phép những người ủng hộ giả thuyết truyền thống tuyên bố dứt khoát rằng chân lý thuộc về họ; các bản thảo được chụp và công bố trên Internet, càng góp phần khẳng định thắng lợi của giả thuyết về quyền tác giả của Solokhov Các công việc của ủy ban này đã được Tổng thống Nga Vladimir Putin ủng hộ, giúp đỡ Những người chống đối, lại căn cứ một số từ dùng theo lối cổ trong văn bản chép tay không chính xác Đặc điểm này càng chứng tỏ Solokhov chính là tác giả, bởi chính Solokhov (Còn trẻ) nên chưa thực sự uyên thâm, hoặc là vợ và em ông chép lại nên mới sai vậy

Tuy nhiên, việc nhân tài xuất hiện vào tuổi trẻ không phải là hiếm gặp Sau nhiều bài báo lên án vô cớ Solokhov, năm 1974, Văn hào Nga nhà văn I Solzhenitsyn, Nobel Văn học năm 1970 đã tài trợ và giám sát việc cho ra đời một tập “lật tẩy” Solokhov của một nhà phê bình vô danh đã quá cố tên D

Theo D, Solokhov chỉ bổ sung được 5% ở các tập I và II và 30% ở các tập III

và IV của bộ truyện của Krioukov Rồi năm 1975, xuất hiện ở Pari cuốn “Ai đã viết Sông Đông êm đềm?” của Ray Medvedev Song tất cả chỉ là giả thiết và suy diễn

Đi sâu vào tìm hiểu, các chuyên gia chân chính phát hiện rằng cội nguồn của việc cố tình chối bỏ thiên tài và cống hiến của Solokhov là tệ phân biệt đẳng cấp và chủng tộc từng giáng lên đầu Alexandre Dumas (1802-1870) Mẹ Solokhov mù chữ, tổ tiên ông là nông nô

Dù vậy, bất chấp quan điểm chính trị của ông, bất chấp vụ bê bối bản quyền nói trên, ông vẫn được Viện hàn lâm Thụy Điển tặng Nobel văn học năm 1965 Trong năm người Nga được hưởng vinh dự này cho đến nay, ông là người được đường hoàng nhất

Mặc dầu vậy, vấn đề về tác giả “Sông Đông êm đềm” cho đến nay vẫn chưa

có hồi kết Cuộc tranh luận có lẽ vẫn còn kéo dài Bình luận về nguyên nhân dẫn đến hiện tượng không thống nhất này, hầu hết các tác giả khách quan không đứng

về phe nào đều có chung nhận định: các phía đối địch không muốn nói bằng ngôn ngữ thuần tuý khoa học, mà bằng ngôn ngữ của hệ tư tưởng

Mãi cho đến sau này, hồi kết của Sông Đông êm đềm và tác giả M Solokhov

vẫn là một dấu hỏi lớn đối với giới nghiên cứu và phê bình văn học

2.2 Các công trình nghiên cứu về hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết

sông Đông êm đềm của M Solokhov

Khi viết về nhân vật nữ trong tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của M Solokhov

có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về họ Có thể thấy trong nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật cũng như các công trình nghiên cứu khoa học thì họ chỉ nghiên cứu về một phương diện nào đó như nghệ thuật xây dựng nhân vật hay đi sâu

nghiên cứu về thi pháp học của tác phẩm, thiên nhiên trong tiểu thuyết, chân dung

về nhân vật Từ đó bộc lộ rõ những nét đặc sắc trong sáng tác của tác giả Tuy nhiên việc nghiên cứu về hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của M Solokhov chỉ mới dừng lại ở mức độ nhỏ lẻ, điểm qua hoặc đi sâu nghiên cứu về một nhân vật chứ chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu Có thể kể đến các công trình như:

Trong cuốn văn học Nga thế kỷ XX tập II của NXBGD Matxcova 2001 từ trang 172 đến 199 và cuốn của nhà xuất bản Dpopha Matxcova 1999 từ trang 61

đến 87 đã không hẹn mà cùng viết tương đương về M Solokhov và Sông đông êm đềm Ở hai cuốn giáo khoa này, các nhà giáo dục Nga đều có những cách nhìn mới

về Acxinhia [23; 24]

Trang 193 đến 194 cuốn “Văn học Nga XX” của NXBGD viết riêng về Acxinhia Tác giả sách giáo khoa đặc biệt chú ý tới vấn đề tính cách và số phận của

nữ nhân vật Sông Đông êm đềm và khẳng định: “Acxinhia là nhân vật bi đát nhất

của tiểu thuyết sau Grigori Melekhop – một trong những khám phá nghệ thuật cao nhất của Solokhov” Nàng là người đàn bà có sắc biết yêu mãnh liệt tình yêu là thứ tình cảm độc tôn trong lòng Acxinhia Người viết sách giáo khoa luôn đặt Acxinhia trong mối quan hệ với Natalia như một đối cực Nếu như ở Natalia tình cảm yêu đương dẫu mạnh mẽ nhưng vẫn bị san sẻ cho tình mẫu tử, tình cảm gia đình; còn ở Acxinhia thì “ chỉ có một mình Grisca trên đời này thôi Người đầu tiên và cũng là người cuối cùng.” (233/IV) Nếu như Natalia “rực lên vẻ đẹp bên trong thuần khiết” thì sức hấp dẫn ở Acxinhia là vẻ đẹp “tội lỗi, khiêu khích”

Cuốn giáo khoa xuất bản năm 1999 về cơ bản cũng cũng chú trọng đến số phận bi kịch của Acxinhia Acxinhia là mặt cắt đối lập với Natalia và Ilinhitna nhưng thống nhất ở chỗ cả ba là bức chân dung hoàn chỉnh về “hình tượng dân tộc của người phụ nữ Nga”

Trong cuốn Lịch sử văn học Xô Viết (Tập II) viết khoảng những năm 50, tác

giả S.O Mêlich Nubarôp đã giành nhiều trang cho nhân vật Acxinhia của Solokhov Ông cho rằng Solokhov là “nhà nghệ thuật nổi tiếng và có biệt tài trong việc tái hiện tính cách phụ nữ, đồng thời đưa ra cách nhìn khá toàn diện và nghiêm khắc về nhân vật Acxinhia”

Cuốn “Những kiệt tác của nhân loại” của hai tác giả I.A.A BRAMOP và V.N.Đêmin do nhà xuất bản thế giới ấn hành năm 2001 có năm trang viết về Sông Đông êm đềm Người viết đặc biệt chú ý đến nghệ thuật xây dựng tâm lý của

Solokhov trong thể hiện nhân vật Grigori và Acxinhia Hai ông gọi Sông đông êm đềm là “tiểu thuyết tâm lý đạo đức” vĩ đại nhất thế kỷ XX

Các nhà nghiên cứu Việt Nam viết về Solokhov, tác phẩm Sông Đông êm đềm

đề cập đến Acxinhia đầu tiên là giáo sư Hoàng Trinh và Nguyễn Thụy Ứng – người

dịch Sông Đông êm đềm Họ đều nhìn Acxinhia bằng cách tiếp cận xã hội học,

quan niệm văn học như một tấm gương để soi vào con người; chủ yếu nghiên cứu ở khía cạnh nghệ sĩ “viết cái gì” ở góc độ tiếp cận đó

Trong quyển “Điều kiện địa lý nước Nga và tư duy nước Nga” tác giả Bùi Mỹ Hạnh đăng trên Tập san “Khoa học xã hội và nhân văn” số 28, tháng 9-2004, cũng

đã đề cập tiểu thuyết Sông Đông êm đềm Tác giả đã đề cập đến những tính cách và

tư duy của dân tộc Nga dựa trên ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên: “Từ ý nghĩ cho rằng tài sản thiên nhiên của chúng ta là dư thừa, trong tâm hồn chúng ta tỏa rộng tình cảm tốt bụng, rộng lượng, an bình, cởi mở, thích giao tiếp… cái gì cũng

sẽ đủ, hơn nữa Chúa sẽ còn ban tặng thêm” [13; 52-57]

Với công trình Thi pháp nhân vật trong tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của M

Solokhov, tác giả Nguyễn Thị Vượng, đã đề cập tính cách và tư duy nội tâm của

nhân vật thông qua thiên nhiên ở trong tác phẩm: “thiên nhiên miêu tả vừa thể hiện được không khí thực của tác phẩm, vừa thể hiện được thái độ quan điểm của tác giả về nhân vật, sự kiện, biến cố Đó là thiên nhiên được thể hiện theo nguyên tắc

tả thực Một chức năng rất quan trọng của thiên nhiên luôn được nhà văn sử dụng

là thể hiện thế giới nội tâm nhân vật” [22]

Cũng phải kể đến một số bài viết, tham luận, khóa luận tốt nghiệp của một số

tác giả nghiên cứu về các vấn đề trong Sông Đông êm đềm để lại về tác động của

thiên nhiên đối với nội dung tác phẩm Chẳng hạn như luận văn Thạc sĩ “Nghệ

thuật thể hiện tâm lý nhân vật trong tác phẩm Sông Đông êm đềm của M

Solokhov” do Phan Thị Mai Hương thực hiện (Đại học Vinh, 2001) cũng đã chỉ ra

sự đóng góp của thiên nhiên trong việc miêu tả tâm lý nhân vật: “Thiên nhiên là nền tảng, là cơ sở, là đối tượng giao tiếp mà nhà văn hướng tới để bộc lộ tâm lý, thể hiện tình cảm trong tác phẩm” [15]

Điểm qua một số công trình nghiên cứu về tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của

M Solokhov, qua đó cho ta thấy được “Hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của M.A Solokhov” là một mảnh vườn để ngõ và chưa được khám phá một cách đầy đủ và có hệ thống Nhìn chung, các công trình mới chỉ nghiên cứu một phương diện nào đó về tâm lý, thiên nhiên, hay một nhân vật cụ thể chứ chưa có công trình nào đi sâu vào nghiên cứu hình tượng nhân vật nữ của

Solokhov Từ đó chúng tôi đi đến kết luận “Hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của M.A Solokhov” chưa là đề tài tập trung nghiên cứu

của một chuyên luận nào Vấn đề này cần đi sâu và được khai thác một cách có hệ thống, hoàn thiện, thống nhất

Trên cơ sở kế thừa, phát triển những gợi ý của người đi trước chúng tôi mạnh

dạn chọn vấn đề “Hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của M.A Solokhov” làm đề tài cho khóa luận của mình

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu về hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết Sông đông êm đềm

của tác giả M Solokhov tập trung chủ yếu vào các phương diện sau:

- Tổng quan vấn đề nghiên cứu

- Hình tượng nhân vật nữ trong quan niệm nghệ thuật về con người

- Hình tượng nhân vật nữ nhìn từ góc độ nghệ thuật

4 Phương pháp nghiên cứu

Chúng tôi tiếp cận tác phẩm với phương pháp nghiên cứu chủ yếu là thi pháp học Ngoài ra, khóa luận còn được tiến hành bằng một số phương pháp cụ thể như: khảo sát, thống kê, so sánh liên hệ, phân tích, tổng hợp

Các thao tác này được sử dụng một cách có hệ thống nhằm tạo ra hiệu quả tối

đa cho người viết để hoàn thành tốt khóa luận của mình

5 Đóng góp của khóa luận

Từ những phương diện của lịch sử vấn đề, khóa luận của chúng tôi có những đóng góp sau:

Hệ thống lại những vấn đề nghiên cứu về hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết của Solokhov ở phạm vi tài liệu bao quát được:

Chỉ ra những đặc sắc trong nghệ thuật xây dựng hình tượng nhân vật nữ

Khẳng định những giá trị nhân văn nổi bật trong sáng tác Solokhov nói chung,

tiểu thuyết Sông Đông êm đềm nói riêng

Đưa ra cách tiếp cận mới về nghệ thuật xây dựng nhân vật nữ trong sáng tác của Solokhov Đó là cách tiếp cận dưới ánh sáng của lý thuyết văn học hiện đại: thi pháp học

Có những đóng góp trên khóa luận sẽ là một tài liệu bổ ích giúp cho việc học tập, nghiên cứu và giảng dạy Solokhov ở Việt Nam

6 Kết cấu của khóa luận

Ngoài Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, khóa luận gồm có ba chương như sau:

Chương 1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương 2 Hình tượng nhân vật nữ thể hiện trong quan niệm nghệ thuật về con người

Chương 3 Hình tượng nhân vật nữ nhìn từ phương diện nghệ thuật

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Nhân vật – hình tượng nghệ thuật của văn học

1.1.1 Khái niệm nhân vật

Trong tác phẩm văn học nhân vật là một yếu tố không thể thiếu để cấu thành nên một tác phẩm Nhân vật là nơi tác giả gửi gắm những tâm tư, tình cảm cũng như tư tưởng mà mình muốn thể hiện

Theo từ điển tiếng Việt (1992), Trung tâm từ điển ngôn ngữ Hà Nội – Việt Nam, Viện Khoa học - Xã hội Việt Nam, Viện ngôn ngữ học, nhân vật có nghĩa là

“đối tượng (thường là con người) được miêu tả, thể hiện trong tác phẩm văn học, nghệ thuật” [6; 705]

Giáo trình Thi pháp học hiện đại cho rằng nhân vật văn học là hình thức thể hiện con người trong tác phẩm và con người được miêu tả trong văn học bằng các phương tiện văn học

Giáo sư Phương Lựu trong cuốn Lý luận văn học, Nhà xuất bản Giáo dục

(2002) định nghĩa: “Nhân vật văn học là con người được miêu tả trong văn học bằng phương tiện ngôn ngữ” [17; 277]

Giáo sư Trần Đình Sử trong sách Lý luận văn học (2012), Nhà xuất bản Đại

học Sư phạm cho rằng: “Nhân vật là phương tiện tư duy về hện thực và định hướng giá trị con người” [18; 118]

Trong 150 Thuật ngữ văn học của tác giả Lại Nguyên Ân, nhà xuất bản Đại

học Quốc gia Hà Nội khái quát: “Hình tượng nghệ thuật văn học là hình tượng nghệ thuật về con người, một trong những dấu hiệu về sự tồn tại toàn vẹn của con người trong nghệ thuật ngôn từ Bên cạnh con người, nhân vật văn học có khi là những con vật, các loài cây, các sinh thể hoang đường được gán cho những đặ điểm giống với con người” [1; 242]

Đọc bất kỳ một tác phẩm văn học nào, điều chúng ta luôn chú ý đến đó chính

là nhân vật Nhân vật hay còn gọi là những bản sao của cuộc sống con người thực tại khi được các nhà văn hư cấu để trở thành những hình mẫu cho cuộc đời Nhân vật chính là con người hoặc cũng có thể là những loài sinh vật, động vật hay những loài mang trong mình những đặc điểm của sự sống có tính chất giống với con người Để qua đó khi tạo dựng nên các nhân vật trong tác phẩm cũng là lúc các nhà văn, nhà thơ gửi gắm một điều gì đó với cuộc đời Những số phận đau thương hay những cuộc đời bất hạnh tất cả được tạo nên bởi bàn tay khéo léo của tác giả thông qua nhân vật mà họ thể hiện Nhân vật cũng chính là nơi cho tác giả thể hiện được tài năng cũng như tư tưởng của mình với cuộc đời Đặc biệt mỗi nhân vật là một tính cách, một số phận không ai giống ai và không thể trộn lẫn

Không phải nhân vật là cái gì trong thế giới này mà trước hết thế giới này là cái gì đối với bản thân nó Nhân vật với tư cách là một quan điểm, một cách nhìn thế giới và bản thân đòi hỏi những phương pháp khám phá và thể hiện nghệ thuật hoàn toàn đặc thù mà các nhà văn tạo nên nhưng không vì thế mà chúng mất đi tính chân thật Vì vậy, đã là tác phẩm văn học thì nhất định không thể thiếu nhân vật văn học

1.1.2 Quan niệm nghệ thuật về con người – phạm trù trung tâm của thi pháp học hiện đại

Quan niệm nghệ thuật về con người là một phạm trù quan trọng trong văn học được nhắc đi nhắc lại nhiều lần trong thi pháp học Mặc dù hiện nay, khái niệm này chưa được các nhà nghiên cứu định nghĩa một cách thống nhất và chặt chẽ, nhưng

nó đã phần nào gợi mở cho chúng ta hướng đến đối tượng chủ yếu của văn học

Theo đó, “Văn học nghệ thuật là một sự ý thức về đời sống, nên nó mang tính chất quan niệm rất cụ thể” và “Hình tượng nghệ thuật một khi đã được hình thành là mang tính chất quan niệm, ngay cả vô thức cũng là quan niệm về cái vô thức Nhà văn không thể miêu tả đối tượng mà không có quan niệm về đối tượng” [8; 23] Có

thể khẳng định, quan niệm chính là một phương tiện tất yếu của sáng tạo nghệ thuật Do vậy, tìm hiểu quan niệm nghệ thuật về con người trong văn học chính là bước đi thiết thực để đến với chiều sâu của các tác phẩm, các giai đoạn văn học Macxim Gocki đã từng khẳng định: “Văn học là nhân học” Đó là nghệ thuật miêu

tả, biểu hiện của con người Do vậy, con người chính là đối tượng chủ yếu của văn học

Dù là miêu tả về ai thì chung quy lại cũng nhằm thể hiện về con người

Quan niệm nghệ thuật về con người là khái niệm cơ bản nhằm thể hiện khả năng khám phá, sáng tạo trong lĩnh vực miêu tả, thể hiện con người của nhà văn

Có thể nói, nó giống như một chiếc chìa khóa góp phần gợi mở cho chúng ta tất cả những gì bí ẩn trong sáng tạo nghệ thuật của mỗi nghệ sĩ nói chung và từng thời đại nói riêng Tuy nhiên, cho đến nay, mặc dù nhiều nhà nghiên cứu quan tâm tìm hiểu song khái niệm quan niệm nghệ thuật về con người vẫn còn nhiều cách định nghĩa

về diễn đạt khác nhau Cụ thể như sau:

Giáo sư Trần Đình Sử cho rằng: “Quan niệm nghệ thuật về con người là một cách cắt nghĩa, lí giải tầm hiểu biết, tầm đánh giá, tầm nhìn, tầm cảm của nhà văn

về con người được thể hiện trong tác phẩm của mình” [8; 15]

Giáo sư Huỳnh Như Phương cũng góp tiếng nói của mình bằng cách nhìn khá

bao quát: “Quan niệm nghệ thuật về con người thể hiện tầm nhìn của nhà văn và chiều sâu triết lí của tác phẩm”

Từ điển Thuật ngữ văn học định nghĩa như sau: “Quan niệm nghệ thuật về con người là hình thức bên trong, là hệ quy chiếu ẩn chìm trong hình thức tác phẩm Nó gắn với các phạm trù khác như phương pháp sáng tác, phong cách của nhà văn, làm thành thước đo của hình thức văn học và cơ sở của tư duy nghệ thuật” [14]

Qua đó, chúng ta có thể hiểu quan niệm nghệ thuật về con người đó là cách

nhìn, cách cảm, cách nghĩ, cách cắt nghĩa lí giải về con người của nhà văn Đó là

quan niệm mà nhà văn thể hiện trong từng tác phẩm Quan niệm ấy bao giờ cũng gắn liền với cách cảm thụ và biểu hiện chủ quan sáng tạo của chủ thể, ngay cả khi miêu tả con người giống hay không giống so với đối tượng

Như vậy, vì trung tâm văn học chính là con người nên con người cũng chính

là đối tượng thẩm mĩ thể hiện quan niệm của tác giả về cuộc sống Người sáng tác

sẽ là người vận động, suy nghĩ về con người, cho con người, nêu ra những tư tưởng mới để hiểu về con người

Giới tính là một vấn đề mang bản chất của bản sắc giới, nữ tính (Feminity),

nam tính (Masailinity) “Giới tính là tổng thể những đặc điểm tâm lí, tính cách, hành vi của từng giới, là toàn bộ những biểu hiện mà ta quan sát được (cách ứng

xử, nói năng, ăn uống, sở thích), nó chịu đựng ảnh hưởng rất mạnh mẽ của môi trường đó, nó không bất biến mà thay đổi theo thời gian, theo sự phát triển của xã hội.” [16; 36]

Dù là giới tính gì thì chúng cũng có những đặc điểm biệt lập hay còn gọi là điểm “khu biệt” Xét về mặt giải phẫu thì đó chính là sự tồn tại ngẫu nhiên từ lâu đời Còn xét về mặt nhận thức thì nam giới và nữ giới là những phạm trù bí ẩn về tâm lý giới tính Đồng thời khi tìm hiểu về đặc điểm tâm lý của từng giới cho chúng

ta thấy được sự bí ẩn, hấp dẫn, lôi cuốn về con người Dù là giới tính nào đi chăng nữa thì nhìn chung họ chính là những mặt thống nhất và đối lập tạo nên cuộc sống nay Con người chính là trung tâm của cuộc sống, mỗi nhân vật mỗi tính cách mỗi

số phận Nữ tính thì luôn dịu dàng, nhẹ nhàng, thiết tha nam tính thì mạnh mẽ, bộc trực và ngay thẳng Đó là những nét cơ bản của từng giới tính nhưng khác biệt ở hai giới tính này đó là nam giới mạnh mẽ, xử lý mọi việc bằng lý trí nhiều hơn tình cảm còn nữ giới vì phụ nữ thường đa sầu đa cảm nên dễ xử lý mọi việc theo cảm xúc của mình Vì phụ nữ chính là món quà mà Thượng đế ban cho cuộc đời nên vì

vậy mới được đấng mày râu nâng niu và bảo vệ “Thật ra phụ nữ họ rất nhạy cảm,

bạn có yêu họ hay không, họ liếc mắt một cái thì đã nhận ra được rồi Có điều họ giả ngốc, có người tự lừa mình dối người, có người thì ấm ức cầu toàn, có người cùng quyết định giở trò với bạn” (Weibo)

Sinh ra phái mạnh để bảo vệ phái yếu, sinh ra cái đẹp để được nâng niu Cuộc sống là hạnh phúc của những khu vườn riêng biệt Đôi khi cuộc đời ban tặng cho

cuộc sống những niềm vui bất ngờ và tình yêu bất tận Tìm hiểu về “Hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của M.A Solokhov” muốn đạt đến

sự toàn vẹn và thấu hiểu sâu sắc đặc trưng phong cách của ông thì phải đặt hình tượng nhân vật nữ bên cạnh nhân vật là nam giới Chỉ trong sự đối lập tương phản, đặc trưng riêng của mỗi giới mới lộ rõ và góp phần bổ sung, soi chiếu lẫn nhau Đúng như một nhà nghiên cứu từng nói: “Không có phụ nữ thì cuộc sống sẽ như những sa mạc khô cằn còn không có đàn ông thì thế giới này sẽ là đầm lầy ẩm ướt” Hạnh phúc thay cuộc đời này có nam và nữ!

1.2.2 Hình tượng nhân vật nữ trong văn học

Từ xa xưa khi trời đất được xác lập thì cũng là lúc con người xuất hiện, có sự sống là có cuộc đời Văn học cũng vậy từ những bộ sử thi Hy Lạp thần bí cho đến các tác phẩm sử thi kinh điển của Home thì vai trò của người phụ nữ rất quan trọng Phụ nữ là một nửa của thế giới này, là biểu tượng của cái đẹp, là hiện thân của những số phận đau thương trong cuộc sống Trong dòng chảy không ngừng của văn học thì vai trò của người phụ nữ là không thể thiếu Hình tượng người phụ nữ luôn

là một đề tài muôn thuở của văn học thu hút sự chú ý của mọi người và đặc biệt là lấy đi không biết bao nhiêu giấy mực của các nhà văn, nhà thơ

Hình ảnh người phụ nữ từ lâu đã trở thành đề tài muôn thuở của thi ca, nhạc, hoạ Nét đẹp đằm thắm, duyên dáng, đáng yêu của họ đã làm cho bao văn nhân, nghệ sĩ phải rung động trái tim yêu để rồi sáng tạo nên những áng thơ văn bất hủ ca ngợi vẻ đẹp của người phụ nữ dân tộc Từ khi nền văn học viết ra đời, thì bóng dáng người phụ nữ trở thành đề tài lớn được tập trung khắc họa ở nhiều khía cạnh, phương diện gắn liền với quá trình đi lên và phát triển của văn học

Do ảnh hưởng của thời đại, đã có lúc, người phụ nữ phải chịu nhiều bi kịch cay đắng, xót xa với số kiếp bị lệ thuộc, không làm chủ được cuộc đời Nhưng rồi,

họ đã vươn lên tự giải phóng bản thân, dành được quyền tự chủ, khẳng định vị thế

là “một nửa thế giới” của mình Theo dòng chảy văn học Việt Nam, qua từng thời

kì, giai đoạn, ta sẽ có cái nhìn khát quát, toàn diện và sâu sắc về người phụ nữ… Phụ nữ là một đề tài lớn trong văn học Việt Nam Từ trước thế kỉ XVI, nhân vật phụ nữ đã thoáng hiện trong các tác phẩm văn xuôi tự sự cũng như trong thơ ca

Đó là hình ảnh những vị anh hùng dân tộc như Bà Trưng, Bà Triệu, sống đánh giặc,

chết hoá thành phúc thần tiếp tục giúp dân giúp nước; hoặc các nhân vật khác như

Mị Châu, vì ngây thơ mà bị kẻ thù lợi dụng để đến mất nước tan nhà; như công chúa Tiên Dung thích ngao du sơn thủy, bất chấp luật lệnh của vua cha, tự ý kết duyên cùng chàng đánh cá Chử Đồng Tử nghèo khó không một mảnh khố che thân; hay nàng quận chúa A Kim yêu say đắm Hà Ô Lôi – một đứa vừa xấu vừa đen nhưng có giọng hát mê hồn…

Đến thế kỉ XVI, đặc biệt là thế kỉ XVIII, phụ nữ đã trở thành một trong những

đề tài lớn của văn học Các thể loại văn học dường như đều xoay quanh việc phản ánh số phận người phụ nữ Vì vậy, trong văn học giai đoạn này, hình tượng người phụ nữ hiện lên một cách khá đầy đủ và toàn diện trên nhiều bình diện Từ thế kỉ XVI đến đầu thế kỉ XIX, trong các thể loại văn học, thơ ca cũng như văn xuôi tự

sự, tác phẩm viết bằng chữ Hán cũng như viết bằng chữ Nôm,… dường như nở rộ

đề tài viết về người phụ nữ và hình tượng người phụ nữ nổi bật lên với hai nét cơ bản: hiện thân của cái đẹp và hiện thân của bi kịch đau thương Từ góc nhìn của văn học trong giai đoạn này, người phụ nữ chủ yếu được phản ánh nghiêng về số phận bất hạnh và vẫy vùng trong lời kêu oán, than thân với khát vọng được giải phóng Điển hình qua các tác phẩm của các tên tuổi lớn như Hồ Xuân Hương, Đoàn Thị Điểm, Nguyễn Du, Đặng Trần Côn, Nguyễn Dữ Đến đầu thế kỉ XX thì các nhà chiến sỹ yêu nước như Phan Bội Châu đã dựng lên những bức chân dung về người phụ nữ, những người anh hùng cứu nước như: “Trưng Trắc, Trưng Nhị” Còn người phụ nữ trong sáng tác của Thạch Lam, Ngô Tất Tố hay Nam Cao thì phải lo nỗi lo cơm áo gạo tiền Họ đều là những người vợ, người mẹ giàu đức hi sinh, chịu thương, chịu khó, hết lòng vì gia đình

Hình tượng người phụ nữ xuyên suốt trong sự vận động của văn học Việt Nam gắn liền với sự vận động trong quan niệm nghệ thuật về con người Đó là hình ảnh người phụ nữ luôn tích cực, là nơi gửi gắm nhiều tâm tư, tình cảm những trân trọng, yêu thương của tác giả đối với số phận đa cảm, cần cù, nhẫn nại, chịu thương, chịu khó, luôn chịu thiệt thòi về mình của người phụ nữ Và đó cũng chính là nét tiêu biểu của nhân vật nữ trong văn học Việt Nam ở mọi thời đại

Với bao biến động của lịch sử, văn học Nga thế kỷ XIX cũng mang trong mình những bước chuyển biến mạnh mẽ của xã hội, người phụ nữ trong sáng tác của các nhà văn cũng mang đậm dấu ấn thời đại Bậc thầy mô tả tâm lý, người sáng tạo ra “phép biện chứng tâm hồn” L.Tolstoi trong những sáng tác của mình ông không chú trọng vào vấn đề cơm áo gạo tiền mà chú trọng vào chiều sâu tâm thức

trong mỗi con người Trong tác phẩm Chiến tranh và hòa bình cho ta thấy hình tượng Natasa là “một tâm hồn Nga trong sáng, tươi mát, nhạy cảm nhưng không phải là thánh thiện Nàng sống luôn hồn nhiên, sôi nổi, bồng bột và đầy cảm tính,

do đó thì cũng có lúc sa ngã trong quan hệ với Antôn Kurghin” [10; 34] Bước vào

thế kỷ XX, trung tâm cách mạng thế giới đã chuyển từ Tây Âu sang nước Nga Từ đây nhân loại bước vào một thời đại mới như Lê Nin từng xác định là “thời đại rung chuyển vũ bão, thời đại đấu tranh giai cấp hết sức gay gắt, thời đại Nội chiến, thời đại cách mạng và phản cách mạng” Đặc biệt trong sáng tác của M Solokhov, ông đã đi sâu vào mỗ xẻ những vấn đề sâu kín trong cuộc sống của con người dưới

xã hội biến động đó Số phận của những người phụ nữ cùng những khát vọng bản năng trong tâm hồn, ẩn sâu trong một con người là cái bản năng không thể chối bỏ Đồng thời thể hiện khát vọng yêu và được yêu một cách nồng nhiệt và sau đắm Người phụ nữ yêu là bất chấp hết mọi rào cản của xã hội thoát ra những lệ tục xưa

cũ, chỉ sống vì người mình yêu Góp phần lên án chế độ xã hội với nhiều biến động

đã làm cho cuộc sống con người trở nên khốn khổ lầm lũi hơn Dù thế nào đi chăng nữa thì hạnh phúc lứa đôi sẽ mãi là nhu cầu chính đáng của con người

Nhân vật nữ trong văn học hay trong đời sống hằng ngày là một hiện tượng

đa dạng và phong phú Phụ nữ là một trong những cái nôi của cái đẹp, là hiện thân của kiếp đời bèo bọt, đắng cay Nhắc đến người phụ nữ là nhắc đến những đau thương và vất vả Dù trong văn học hay trong cuộc sống thì đa phần số phận của người phụ nữ luôn là bi kịch Nếu trong văn học kiếp người phụ nữ đa đoan, bạc mệnh, khó khăn, vất vả giữa cuộc đời ngược xuôi thì ngoài đời thực số phận của kiếp “hồng nhan” cũng như vậy

1.3 Solokhov - tương lai, danh dự và lương tâm của nước Nga

1.3.1 Cuộc đời và thời đại

Mikhail Aleksandrovich Solokhov (1905 - 1984) là một trong những nhà văn vĩ đại nhất của nền văn học Nga - Xô Viết Với những đóng góp lớn lao cho nền văn học của nhân loại, ông là một minh chứng hùng hồn cho năng lực sáng tạo của một thiên tài văn học

Mikhail Solokhov xuất thân trong một gia đình viên chức nhỏ, địa chủ ở vùng Cossack Sông Đông Bố là người Nga di cư đến đây, còn mẹ là một người phụ nữ nông dân Cossack Về sau này, ông thường nói “Tôi tự hào rằng tôi là người yêu mến vùng Sông Đông thân thiết của tôi” Thuở bé học ở trường trung học của trấn Vesenxkaia nơi mà về sau này, khi đã thành đạt, ông vẫn sống trọn đời

Solokhov có trí tuệ thông minh sắc sảo và nghị lực phi thường Chỉ trong vòng 20 năm, từ một cậu bé học hành dở dang bậc trung học trở thành viện sĩ hàn lâm của một đất nước rộng lớn có nền văn hóa cao, một nhà văn được giải Nobel văn học, vinh dự không dễ gì đạt được bằng con đường tự học Tài năng văn học và phong cách nghệ thuật độc đáo của ông được khẳng định sớm Nhà văn

Xeraphimovich khi đọc những truyện ngắn đầu tay của ông đã phải thốt lên “Một con đại bàng non của thảo nguyên bất thần vỗ lên đôi cánh mênh mông”

Năm Mikhail 12 tuổi thì Cách Mạng Tháng Mười, kế tiếp là Nội chiến, bùng

nổ, đặc biệt gay gắt đẫm máu ở vùng Sông Đông 15 tuổi, cậu đã hăng hái tham gia vào đội trưng thu lương thực, đi khắp vùng sông Đông Cuộc đấu tranh giai cấp ác liệt ở đây đã để lại một ấn tượng thật sâu sắc trong lòng nhà văn tương lai Đầu

1922, Nội chiến vừa kết thúc, Mikhail một mình lên thủ đô Moskva định xin vào học trường bổ túc công nông nhưng không đủ tiêu chuẩn nhập học, anh đành phải kiếm việc làm để sống và tự học và bắt đầu viết văn Làm đủ nghề, từ phu thợ nề, phu khuân vác, kế toán viên…

Đầu năm 1923, anh trở về sông Đông theo lời khuyên của một nhà thơ, để viết

văn Đầu năm 1925, tập truyện ngắn đầu tay ra đời mang tên “Truyện sông Đông” Lần tái bản năm sau bổ sung thêm một số tác phẩm và tập truyện lấy tên là “Thảo nguyên xanh” Năm 1926, lúc 21 tuổi, ông bắt đầu viết bộ tiểu thuyết “Sông Đông

êm đềm” (tới năm 1940 mới hoàn thành)

Năm 1930, khi đang viết tập 3 bộ tiểu thuyết này thì M Solokhov đồng thời

bắt tay vào viết bộ tiểu thuyết “Đất vỡ hoang” để phục vụ kịp thời công cuộc tập

thể hóa nông nghiệp ở Liên Xô

Năm 1932, tập I “Đất vỡ hoang” ra đời năm 1937, ông được bầu vào đại biểu

quốc hội và liên tiếp làm công tác đó đến cuối đời

Năm 1939, ông được bầu làm Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Liên xô Trong thời kỳ Chiến Tranh Vệ Quốc chống phát xít (1941-1945) ông tình nguyện ra mặt trận làm phóng viên của báo Sự Thật Viết nhiều bài chính luận, tùy bút, truyện ngắn về chiến

tranh, trong đó có truyện “Khoa học căm thù” (đã được dịch sang tiếng Việt hồi đầu cuộc kháng chiến chống Pháp) Cũng trong thời kỳ này, ông bắt tay viết bộ tiểu thuyết mới “Họ chiến đấu vì tổ quốc” Tác phẩm này cho đến cuối đời không hoàn thành

Sau chiến tranh, ông viết truyện ngắn nổi tiếng “Số phận con người” (1957)

và hoàn thành tập II bộ tiểu thuyết “Đất vỡ hoang” (1959)

Do những cống hiến lớn lao của Mikhail Solokhov cho nước Nga Xô viết nói chung và nền văn học Xô viết nói riêng, Nhà nước Liên Xô trước đây đã tặng ông nhiều huân chương và giải thưởng lớn về văn học Ông là nhà văn duy nhất ở Liên Xô được dựng tượng đài khi còn sống Solokhov qua đời năm 1984 tại quê nhà bên bờ sông Đông êm đềm Cuôc đời của ông chịu nhiều tác động ảnh hưởng của những biến động lịch sử nước Nga trong những năm tháng đau thương

1.3.2 Solokhov đỉnh cao của văn học Nga thế kỷ XX

M Solokhov thuộc nhóm không nhiều những nhà văn mà khi nhắc đến, người

ta không cần nói nhiều hay không nói về những phẩm chất thiết yếu của một ngòi bút bậc thầy như tình yêu văn chương, sự trau dồi nghề nghiệp, say mê và nỗ lực lao động, tinh thần vượt khó Đó đều là những phẩm chất đáng quý của con người Nga

Hơn 50 năm miệt mài lao động nghệ thuật, M Solokhov đã để lại một sự nghiệp tầm cỡ gồm 5 tuyển tập truyện ngắn và 3 tiểu thuyết lớn Điều đặc biệt nhất

ở di sản nghệ thuật của nhà văn chính là tập trung phản ánh số phận và tư tưởng của dân tộc quê hương ông ở mọi thời điểm của lịch sử Từ những truyện ngắn giản

dị cho đến các tiểu thuyết đồ sộ, M Solokhov đều viết đúng với bản chất của hiện thực, không hề né tránh ngay cả những vấn đề gai góc, khốc liệt và đau thương Vì thế, sức ám ảnh ở các sáng tác M Solokhov được tạo bởi sự kết hợp hài hoà giữa chất bi và chất hùng, giữa yếu tố sử thi và yếu tố tâm lí Hơn thế nữa, sáng tác nghệ thuật của ông còn có ý nghĩa thời sự: mỗi tác phẩm ra mắt hoặc có giá trị tổng kết

một cao trào đấu tranh cách mạng (như Sông Đông êm đềm, Số phận con người) hoặc đón đầu và dự báo những bước tiến mới của lịch sử (như Đất vỡ hoang, Họ đã chiến đấu vì tổ quốc) Nhà văn đã được trao tặng nhiều giải thưởng cao quý như:

giải thưởng văn học Lênin, giải thưởng quốc gia Liên Xô năm 1941, đặc biệt là giải Nobel văn học năm 1965 càng khẳng định tài năng và những cống hiến to lớn của ông cho nền văn học Xô Viết và thế giới

Thiên tài văn học M Solokhov đã nhận được nhiều lời tôn vinh, ngợi ca ngay

từ những truyện ngắn đầu tay Nhà văn lão thành Xeraphimovich đã tinh tường nhận ra: “Con chim đại bàng non bất thần vẫy đôi cánh mênh mông” Ca ngợi tài năng và ảnh hưởng của Solokhov các văn hào Nga cũng như thế giới cũng không tiếc lời xưng tụng ông: “là nhà văn xuất sắc nhất” Và không phải ngẫu nhiên khi đánh giá về M Solokhov tổng thống vĩ đại Nga V Putin lại coi M Solokhov là:

“Tương lai danh dự và lương tâm Nga” (tạp chí văn học số 6.2001) Những cống hiến lớn lao, những kiệt tác văn học đã được thử thách qua dư luận của thế giới Những giá trị tinh thần ấy như là: “ánh sáng không bao giờ lụi tắt” Ông vĩnh viễn xứng đáng đứng trong “Viện Hàn lâm của những người bất tử” (Lời của một nữ văn sĩ Phần Lan)

Ngay từ khi tập một bộ tiểu thuyết sử thi vĩ đại Sông Đông êm đềm ra mắt

công chúng, độc giả khắp nơi đã bàn luận sôi nổi về nhiều phương diện của tác phẩm Vượt qua mọi kì thị và định kiến nặng nề; những vùi dập của lực lượng phản

cách mạng, Sông Đông êm đềm đã trở thành “thiên sử thi nhân dân mạnh liệt”,

“Chiến tranh hòa bình của thế kỉ XX”, là “kiệt tác văn học của mọi thời đại” Khó

có thể phủ nhận sức hút mạnh liệt từ bức tranh hiện thực đa chiều nóng bỏng cũng

như những đặc sắc nghệ thuật của tiểu thuyết Đọc Sông Đông êm đềm chúng ta

không chỉ khám phá một cách nhìn về chiến tranh nội chiến của tác giả mà qua đó còn cùng chiêm nghiệm, trăn trở, suy tư về số phận con người, về tình yêu hạnh phúc, về bản ngã, về dân tộc và thời đại Tất cả đã được đúc kết bằng nghệ thuật tự

sự tài tình, qua những hình tượng nghệ thuật độc đáo, bằng bút pháp và những thủ

pháp đặc sắc Hơn thế Sông Đông êm đềm đã đem lại vinh quang cho Solokhov khi

tác giả đã được nhận phần thưởng cao quý nhất - giải thưởng Nobel văn học năm

1965 Rõ ràng, Sông Đông êm đềm đã tự nó hoàn thành xứng đáng giải thưởng này:

“Một tác phẩm xuất sắc dù được trao giải hơi muộn, nhưng không quá muộn để đưa thêm vào danh sách những người đạt giải Nobel, một trong những nhà văn kiệt xuất nhất của thời đại chúng ta” Để minh chứng cho sự lựa chọn đúng đắn của mình Viện Hàn lâm Thụy Điển đã nói đến “Sức mạnh nghệ thuật và lòng chính trực nghệ

sĩ những phẩm chất mà trong trường thi Sông Đông êm đềm Solokhov đã dùng để

miêu tả một giai đoạn lịch sử trong cuộc sống của dân tộc Nga”

Tình yêu tha thiết mảnh đất sông Đông thân thuộc, đó là điều không thể phủ nhận trong con người mang dòng máu sông Đông - M Solokhov Tác giả đã trải lòng mình trên từng trang viết để bạn đọc rõ hơn về mảnh đất sông Đông, trở thành câu chuyện chung của mọi miền và đất nước Nga tươi đẹp Vì vậy, Solokhov không muốn lộ mình trong tác phẩm nhưng ở đâu bạn đọc cũng cảm nhận được trái tim trĩu nặng yêu thương của ông Trong mỗi sáng tác M Solokhov đều muốn để lại một tâm niệm nào đó Trong diễn từ tại lễ nhận giải Nobel, ông tâm sự: “Tôi muốn những cuốn sách của tôi giúp người đọc sống tốt hơn, đánh thức tình yêu với con người, nỗ lực đấu tranh vì lí tưởng nhân đạo và sự tiến bộ của loài người Nếu tôi phần nào làm được điều đó, tôi hạnh phúc”

M Solokhov là nhà văn cùng với tiêu thuyết Sông Đông êm đềm tạo nên một

bức tượng đài bất hủ của văn học Nga về người nông dân và cũng tạo nên một ngoại lệ duy nhất trong cuộc đối địch giữa Phe Đỏ - Phe Trắng Cả hai phe trong và ngoài nước, đều hoan hỉ chào đón một tài năng lớn Chỉ với một tình yêu sâu nặng đối với xứ sở và người lao động quê hương, một quá trình tự học hiệu quả đúng kiểu học của một nghệ sỹ bằng tình yêu ấy, cộng với thiên tài bẩm sinh, mới giải

thích được thành công và sức sống của Sông Đông êm đềm mà thế giới vẫn đang

tiếp tục Nghiên cứu về nhà văn hiện thực lỗi lạc của văn học Nga thế kỉ XX – bậc thầy của văn học nhân loại

CHƯƠNG 2 HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT NỮ THỂ HIỆN

TRONG QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VỀ CON NGƯỜI

2.1 Khảo sát – thống kê hệ thống nhân vật nữ

Cuộc sống con người đa dạng như thế nào thì thế giới nhân vật trong văn học cũng phong phú không kém Mỗi nhân vật mỗi tính cách, mỗi số phận nhưng ở họ lại toát lên những vẻ đẹp, những đặc trưng riêng Qua đó cho người đọc thấy được

sự tài năng cũng như tinh tế của nhà văn với cuộc đời và thời đại mà mình sống

Với đề tài nghiên cứu “Hình tượng nhân vật nữ trong tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của M.A Solokhov” chúng tôi tiếp cận với tiểu thuyết của Solokhov từ góc độ

giới tính Từ đó phân biệt được sức ảnh hưởng của mỗi nhân vật trong tác phẩm Với tiêu chí này, chúng tôi xin khảo sát hệ thống nhân vật nữ trong tiểu thuyết của M Solokhov và tiếp tục xem xét những vấn đề liên quan đến xã hội, thời đại thông qua hệ thống nhân vật đó

Khảo sát nhân vật nữ trong tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của M Solokhov,

chúng tôi có kết quả như sau:

Qua khảo sát cho ta thấy số lượng nhân vật nữ có tên trong tiểu thuyết ít hơn

so với nhân vật nam Tuy nhiên việc xuất hiện ít hay nhiều trong một tiểu thuyết đồ

sộ với dung lượng lớn như Sông Đông êm đềm thì ta không thể thống kê trọn vẹn

được Chúng tôi xin mạn phép thống kê một số nhân vật nữ tiêu biểu trong hệ thống nhân vật đồ sộ của tác phẩm

M Solokhov với bộ sử thi đồ sộ với trên 800 nhân vật diễn ra trong 10 năm trên một không gian rộng lớn, với những sự kiện dồn dập nhưng được kết cấu vô cùng chặt chẽ Mỗi nhân vật đều được mô tả với đặc điểm tâm lý, tính cách và cả thể hình rất riêng biệt, từ người nông dân bần cùng nhiệt tình đi theo cách mạng đến bọn phú nông chống phá cách mạng với lòng hằn thù sâu sắc, từ những đảng viên trung kiên đến bọn chỉ huy, binh lính trong các đạo quân bạch vệ liều lĩnh và tàn bạo, từ những chàng trai Cossack bộc trực và quả cảm đến những cô gái Cossack yêu thương say đắm và giàu lòng vị tha

Các nhân vật nữ trong tiểu thuyết Sông Đông êm đềm của Solokhov đa phần

đều là những người dân lao động, họ là những con người cần cù, siêng năng, chịu thương chị khó Số phận của nhân vật nữ trong bộ tiểu thuyết đồ sộ này chịu nhiều

mất mát và cũng lắm đau thương Đặc biệt trong Sông Đông êm đềm của Solokhov

độc giả bị cuốn hút bởi tính cách, tâm hồn của nhân vật nữ Acxinhia – tiêu biểu cho tâm hồn, tính cách của người phụ nữ nông thôn Nga

Qua hình tượng nhân vật nữ, tác giả đã cho người đọc thấy được tính hiện thực

sâu sắc của Sông Đông êm đềm thể hiện rõ nét ở từng hình tượng nhân vật với tất

cả những gì tốt đẹp, bình thường, thậm chí xấu xa như cuộc đời vẫn luôn là như vậy Acxinhia hấp dẫn, mãnh liệt, chiến đấu đến cùng để giành giật tình yêu nhưng cũng không vượt qua nổi những phút cô đơn, tuyệt vọng và cả bản năng rất đàn bà Natalia thủy chung, hiền dịu nhưng nhẫn nhục, cam chịu và yếu đuối Chính vì vậy

những nhân vật của Sông Đông êm đềm lại càng thực, càng sống trong lòng độc

giả Với tình yêu và hấp thụ được cái hồn của vùng đất sông Đông, Solokhov đã

đưa vào Sông Đông êm đềm cảnh vật quê hương, những tập tục, những bài dân ca

một cách nhuần nhuyễn, hòa quyện với con người

Ngòi bút hiện thực tỉnh táo, mà gợi cảm của nhà văn nói lên sự thật khắc nghiệt ngổn ngang của bao người, nhất là số phận của của tầng lớp phụ nữ Nga bị chao đảo đến tận cùng giữa bão táp chiến tranh và giông tố cuộc đời

2.2 Người phụ nữ bị đày đọa

Acxinhia và Ilinhitna đều là những thân phận đau thương đại diện cho người phụ nữ Cossack bên dòng sông Đông Đó là những người phụ nữ nông dân có số phận bi đát trong tác phẩm Có thể nói thân phận của họ là cuộc sống lệ thuộc vào gia đình, xã hội Sống trong xã hội mà người phụ nữ chỉ được xem như là phận tôi

tớ, hoặc chỉ là một công cụ mua vui Họ sống phụ thuộc vào cánh đàn ông, bị chà đạp lên quyền sống, quyền được hưởng hạnh phúc của người phụ nữ Solokhov không chỉ quan tâm đến cuộc sống, mà ông còn thấu hiểu đồng cảm cho số phận và nỗi khổ của những người phụ nữ Cossack Họ chỉ là những người nô lệ không hơn không kém, chế độ phong kiến đã cướp đi gần như là tất cả cuộc đời người phụ nữ Suốt đời, người phụ nữ không tìm cho mình được ánh sáng, họ trở thành vật hi sinh

bị tước đoạt cả hạnh phúc lẫn tự do

Số phận của một người con gái trẻ đẹp, có mắt đen tóc dài, giọng hát mượt mà Acxinhia thật bất hạnh Ngay chính trong mái ấm thân thương ruột thịt của gia đình, Acxinhia cũng đã bị đối xử tệ bạc phải sống trong sự cô đơn, lẻ loi Tuổi 16 với bao mơ ước và hi vọng, tràn đầy mộng ước, tươi trẻ vậy mà đối với nàng như là địa ngục Nàng bị chính cha ruột của mình dùng dây ngựa trói lại và cướp mất đi đời người con gái trong men say rượu chè Còn nỗi đau nào bằng nỗi đau ấy, hạnh phúc nhất của người con gái là được trao tấm thân của mình cho chàng trai mà

mình đem lòng yêu mến, tin tưởng Vậy mà sự thật đắng cay đó đã xảy ra với Acxinhia, người đã nâng niu, dưỡng dục, bồng bế nàng lại chính là người đã cướp mất điều quý giá nhất của chính con gái mình Không chia sẻ, không được cảm

thông đã vậy còn phải chịu sự đe dọa, uy hiếp: “Mày chỉ cần hé răng một lời là tao giết ngay, hễ có chuyện gì là tao giết đấy” [19; 54] Có thể nói Acxinhia là người

phụ nữ bất hạnh nhất trong tác phẩm Bi kịch của Acxinhia phản ánh đời sống tăm tối, lạc hậu về vật chất và tha hóa về đạo đức đã hủy hoại tâm hồn con người Không chỉ dừng lại ở đó, cuộc đời của nàng còn bi đát hơn nữa khi gặp phải người chồng vũ phu và gia đình nhà chồng cay độc Acxinhia được gả cho Stepan – một

kẻ vũ phu, trác táng Ngay từ những ngày đầu về làm dâu, niềm hạnh phúc của cô gái khi về nhà chồng chưa được bao lâu, mới sáng sớm Acxinhia đã bị mẹ chồng

lôi vào bếp và cảnh cáo: “Thế này nhé, cô nàng dâu quý của tôi ạ người ta cưới cô

về không phải để cô hú hí đú đởn, để cô ườn thân, ườn xác ra đâu mà cô phải đi vắt sữa mấy con bò Sau đó cô về vào bếp với cái bếp lò mà làm bữa” [19; 56]

Cuộc đời đầy đau khổ và bất hạnh của nàng chưa dừng lại ở đó, cho tới khi nàng gặp được tình yêu đích thực trong cuộc đời mình đó là tình yêu với anh chàng Cossack Grigori Khi tiễn chồng đi lính thì Acxinhia mang theo ánh mắt thiết tha nhìn chồng còn Stepan chỉ hôn nàng một cái như một người chủ đang giao phó lại việc chăm lo gia đình cho một người giúp việc Khi hay tin vợ mình dan díu với Grigori, Stepan đã đánh đập Acxinhia một cách dã man và tàn bạo, hắn đánh nàng bằng một cú đấm trời giáng mà ngay cả một người đàn ông khỏe mạnh cũng không chịu nỗi, đã vậy hằng đêm hắn còn lấy tay bịt miệng Acxinhia đánh đập nàng không một tiếng kêu la, sau đó hắn sờ xem nàng khóc không Hắn muốn cho nàng chừa thói trăng hoa và luôn giam cầm nàng trong ngôi nhà với bốn bức tường Niềm tin, chỗ dựa tinh thần của nàng từ ngày bước vào làm dâu nhà Stepan dường như cuộc sống của nàng thêm bất hạnh và càng bị đày đọa hơn Những trận đòn hay công việc lao động nặng nhọc đều do nàng gánh vác nhưng đổi lại nàng được

gì đây Chỉ toàn đắng cay với đau khổ, bất hạnh bị đánh đập hành hạ dã man

Cuộc đời của Acxinhia là một tấm bi kịch, càng nghiệt ngã hơn cuộc đời của Acxinhia lại chính bị cha mình làm hại Acxinhia đau đớn khi phải sống với người chồng không yêu luôn hững hờ, ghẻ lạnh Nàng phải chôn vùi tuổi thanh xuân của mình ròng rã suốt mấy năm trời bên cạnh người chồng vũ phu, tàn ác chỉ xem nàng như hạng tôi đòi Hơn ai hết, Acxinhia ý thức được nỗi bất hạnh trong cuộc đời mình khi những khát khao yêu đương, cháy bỏng của người con gái chỉ đổi được sự đau đớn ê chề Ngoài nỗi đau về tinh thần thì Acxinhia còn bị dày vò về thể xác bởi

những trận đòn ác nghiệt của người chồng vũ phu Mỗi đêm, Stepan thường đánh cho nàng một trận thừa sống thiếu chết, hắn đánh có tính toán, đánh vào những chỗ

mà người khác không nhìn thấy được Một người vợ chỉ như một công cụ mà thôi,

nàng phải sống trong cô đơn: “Hầu như đêm nào hắn cũng nhốt Acxinhia vào nhà kho hay trong phòng để đi chơi” [19; 39] Acxinhia của Solokhov cũng giống như

Mỵ trong “Vợ chồng A Phủ” của Tô Hoài vậy, họ đều sống trong cô đơn, chịu sự hành hạ, chà đạp của chế độ phong kiến tàn bạo Họ bị tước đoạt mọi quyền lợi chính đáng của một con người, quyền tự do cho đến hạnh phúc cá nhân Đó là nỗi bất hạnh của người phụ nữ, mẹ chồng thì ghẻ lạnh, chồng thì đánh đập, lăng nhăng với người phụ nữ khác vậy mà người phụ nữ ấy vẫn âm thầm chịu đựng dù chẳng

có tình cảm gì với nhau, chẳng qua chỉ có niềm thương đầy cay đắng của người đàn

bà và thói quen sống cùng nhau mà thôi Sự cô đơn của người phụ nữ là tấm màn

vô hình rất khó nhận ra và cũng rất dễ dẫn đến những tổn thương trong tâm hồn Lúc đầu, Acxinhia cũng âm thầm cam chịu, tưởng chừng như tình yêu lại bùng cháy mà lý trí nàng không sao chế ngự được Acxinhia luôn đấu tranh nội tâm gay gắt bởi xã hội phong kiến, gia trưởng không cho phép người phụ nữ vượt qua những khuôn khổ lễ giáo Đó là khuôn vàng thước ngọc mà xã hội bất công bắt người phụ nữ phải phục tùng và cam chịu số phận Nhưng Acxinhia không thể cưỡng lại tình yêu ấy, Grigori đã mang lại cho Acxinhia sức sống mới, chỉ có chàng mới làm sống lại tuổi hồn nhiên đã mất đi và yêu đời hơn Sau bao nhiêu dồn nén, Acxinhia đã không còn dấu nỗi tình cảm của mình và ngay trong buổi cắt cỏ nàng

đã đón nhận tình yêu của Grigori với tất cả lòng chân thành, tha thiết Từ lúc ấy, Acxinhia lao mình như điên, như dại để yêu thật nồng nàn, cháy bỏng Tình yêu ấy choáng ngợp cả một vùng trời, nó rực sáng như tia nắng ấm áp xua tan sự lạnh lẽo

của mùa đông ảm đạm: “khi tình yêu đến muộn màng với người đàn bà thì nó không nở thành một đóa uất hương ngoài đồng nội, mà nở thành một thứ hoa dại mọc ở lề đường có mùi ngây ngất ma quái” [19; 48] Acxinhia yêu say đắm và

công khai như thể để trả thù chồng, trả thù lại những bất công của xã hội, đền bù tất

cả những mất mát, những đè nén tình cảm, yêu thương giả dối mà nàng phải chịu đựng trong cuộc hôn nhân bế tắc Từ buổi nhận lời yêu Grigori, Acxinhia hoàn toàn thay đổi và trở thành một người khác Cứ như ai đánh dấu lên mặt nàng, in lên mặt nàng con dấu sắt nung đỏ, gặp nàng ở đâu bọn đàn bà thường giành môi, giàng mép một cách cay độc, chế giễu Acxinhia Bọn con gái thì ghen với nàng vì Acxinhia đã tìm được tình yêu chân chính và dám công khai bảo vệ nó Acxinhia kiêu hành

“ngẩng cao đầu không chút hổ thẹn, niềm hạnh phúc đã tràn ra cả mặt Acxinhia”

[19; 80] Acxinhia bất chấp mọi lời bàn tán, dị nghị của làng xóm về mối tình của nàng với Grigori, tình yêu cháy lên ngọn lửa không thể nào dập tắt được trong trái tim của người phụ nữ đang yêu này Acxinhia công khai đi lại với Grigori không hề giấu diếm, những người đàn bà trong thôn thì ghen ghét, ganh tỵ với nàng còn nàng thì cảm thấy cuộc đời mình như được sống lại Acxinhia là một người phụ nữ kiên cường như cái vẻ bên ngoài chai sạn đến lầm lỳ ấy của nàng, Acxinhia đấu tranh với những hủ tục lạc hậu, xưa cũ của xã hội để bảo vệ tình yêu của mình Mọi người cứ bàn tán xôn xao về mối tình của nàng với Grigori và hậu quả là ông Pantele (cha Grigori) đến nhà Acxinhia quát nạt và cấm đoán Acxinhia đã vùng lên

để đấu tranh bảo vệ tình yêu của mình một cách mạnh mẽ: “Phải, tôi yêu Griska đấy Thì sao nào? Ông muốn đánh Griska hả? Muốn viết thư cho chồng tôi hả? Làm đơn lên ông ataman đặc nhiệm thì làm, nhưng Grigori là của tôi! Của tôi! Của tôi! Griska thuộc về tôi, mãi mãi thuộc về tôi” [19; 50] Cuộc đời của người

phụ nữ ấy đã cam chịu và nhẫn nhục từ rất lâu rồi, nàng không quan tâm xã hội nghĩ gì

về nàng, bỏ ngoài tai những lời kỳ thị, khinh rẻ, xỉa xói của thế gian, của người đời đối với nàng, nàng chỉ cần một mình Grigori mà thôi đó là tất cả những gì nàng có Sống trong xã hội với nhiều hủ tục hà khắc đã khiến cho cuộc đời của người phụ nữ chồng chất bi kịch, những nỗi đau không chỉ về thể xác mà cả về tinh thần Acxinhia cam

chịu lâu đến nỗi: “Tôi đã sống cuộc đời đày đọa khổ cực quá rồi, tôi chán ngấy rồi! Các người giết tôi đi tôi cũng không sợ! Griska là của tôi! Là của tôi” [19; 50] Vì nỗi

đau của Acxinhia đưa đẩy vào trong nội tâm, ẩn dưới cái vẻ bề ngoài lầm lì, chai sạn nên không ai thấu hiểu được những bất hạnh mà nàng phải chịu đựng

Bên cạnh số phận đầy bất hạnh của nhân vật Acxinhia thì nhân vật Ilinhitna (mẹ của Grigor) cũng chịu biết bao cay đắng và tủi nhục khi sống với người chồng

vũ phu – ông Panteley Prokofievich Sau bao năm chung sống, đã có với nhau ba mặt con vậy mà bà chưa bao giờ nhận được một lời yêu thương, âu yếm của chồng Sống với một người chồng luôn xem bà như một vị quản gia để quan tâm, lo lắng hết mọi việc, cung phụng chồng như những ông hoàng vậy Nhưng đổi lại bà còn chịu những trận đòn mà mình không hề có lỗi Cuộc sống của bà là vậy nhưng bà luôn cam chịu, sống chỉ biết làm việc để quên đi những nỗi đau trong tâm hồn Đối với bà sống là chỉ biết khổ đau nhưng có lẽ đâu đó thì hạnh phúc vẫn chiếu soi trong tâm hồn khô cằn của người phụ nữ ấy

Cuộc đời của hai người phụ nữ ấy dưới ngòi bút nghiêm khắc của Solokhov tuy có vẻ không liên quan gì đến nhau nhưng thực chất họ đều là những người phụ nữ

bị đày đọa và đầy bất hạnh điển hình của người phụ nữ Cossack Cả hai đều là nạn

nhân của kiếp sống tủi nhục, khổ sở, bị đè nén bởi thói gia trưởng, tàn bạo của người chồng, của chế độ nam quyền hà khắc Ngòi bút hiện thực nghiêm khắc của Solokhov

đã không né tránh, không ngần ngại phơi bày những nền văn hóa phong tục lạc hậu xưa cũ của nền văn hóa Cossack sông Đông Ông đã cho người đọc cảm nhận được nỗi đau của một người con gái mất đi thứ quý giá nhất của cuộc đời Sống với nỗi đau không gì sánh được, cuộc đời Acxinhia được bao phủ bởi một bóng đen ghê sợ, nó hằn sâu dấu vết trong cuộc đời nàng như một vết thương không bao giờ lành Thời gian có thể chữa lành những vết thương nhưng đối với Acxinhia thì nỗi đau đó, vết thương đó sẽ không bao giờ lành Số phận của những người phụ nữ nông dân Cossack thật tội nghiệp và đau thương Thế nhưng họ vẫn tiếp tục sống vì những hạnh phúc khác trong cuộc đời

Sống trong một xã hội với đầy rẫy phong ba, biến động tiếng nói của người phụ nữ luôn bị khinh rẻ liệu cuộc đời họ có hạnh phúc được chăng! Thân phận người phụ nữ như những cánh bèo nay đây mai đó không biết trôi dạt về đâu và đó cũng chính là số phận họ trong xã hội với những lễ giáo hà khắc, nam quyền chà đạp lên những khát vọng chân chính, ươc mơ hạnh phúc của con người

2.3 Người phụ nữ mang vẻ đẹp truyền thống

Văn học Nga từ xưa đến nay đã có rất nhiều nhân vật nữ đi sâu vào lòng người, họ đại diện cho phẩm chất truyền thống của người phụ nữ Nga hiền lành, nhân hậu, giàu lòng vị tha và đức hi sinh Tiêu biểu như Natalia, Ilinhitna hay

Acxinhia trong Sông Đông êm đềm của Solokhov, Natasa trong Chiến tranh và hòa bình của L.Tonxtoi hay Epnheghi Onheghin của Puskin Họ đều là những người

phụ nữ đẹp, dịu dàng, có đời sống tâm hồn sâu sắc nhưng đều gặp bi kịch Trong

Sông Đông êm đềm của Solokhov thì các nhân vật nữ cũng như thế

Người phụ nữ truyền thống của Nga luôn là những người hiền lành, nhân hậu, bất cứ một nền văn học nào không riêng gì văn học Nga thì cũng đều có chung nét

đẹp đó của người phụ nữ truyền thống Nhân vật nữ trong Sông Đông êm đềm của

Solokhov dù phải sống trong hoàn cảnh khó khăn, bất hạnh như kiếp nô lệ bị ràng buộc bởi lễ giáo phong kiến thì họ vẫn luôn làm tròn được trách nhiệm và bổn phận của mình Họ luôn là những người vợ hiền, dâu thảo, là người mẹ thương con vô bờ bến Trong tác phẩm có thể kể đến những người phụ nữ đậm chất truyền thống như Natalia, Acxinhia, Ilinhitna, Duhina Đầu tiên chúng ta cùng đến với người phụ nữ Natalia, nàng là một người phụ nữ lí tưởng tiêu biểu cho vẻ đẹp truyền thống của đất nước Nga về cả nhan sắc lẫn phẩm chất Ở nàng có một vẻ đẹp kín đáo, trầm lặng và e ấp Có đôi khi chính sự ngại ngùng, e ấp đó lại là rào cản để nàng chiếm

trọn Grigori Tuy được sinh ra trong một gia đình khá giả nhưng Natalia luôn cần

cù lao động, chịu thương chịu khó Với bản tính hiền lành Natalia luôn tin rằng Grigori sẽ là bến đỗ hạnh phúc và là chỗ dựa vững chắc cho cuộc đời nàng Nàng luôn lo lắng chăm sóc cho chồng về mọi mặt, từ đôi găng tay đến chiếc khăn quàng cổ Điều đó thể hiện tình yêu thương vô bờ của người vợ trẻ Mặc dù biết chồng thờ ơ và lãnh đạm với mình nhưng Natalia luôn tin rằng tấm chân tình của nàng sẽ làm cảm động được Grigori Thế mà bao mong ước của người vợ trẻ xây đắp bấy lâu rồi cũng tan theo mây khói, yêu chồng nhiều bao nhiêu thì nàng nhận lấy đau khổ bấy nhiêu Mặc dù vậy thì nàng vẫn luôn lo lắng cho Grigori, tình yêu luôn ngự

trị trong trái tim của người vợ trẻ nhân hậu, nàng “chỉ mong sao cho hai ông Cossack nhà ta được bình an vô sự” [19; 632] Đối với bố mẹ chồng, nàng luôn

chăm sóc, phụng dưỡng họ hết lòng dù cho Grigori có đối xử với nàng ra sao đi nữa Natalia gánh vác hết những công việc ở trong nhà nên rất được bố mẹ chồng yêu thương, trân trọng Đến nỗi một người gia trưởng như bố chồng nàng - ông

Panteley Melekhop - cũng phải thốt lên: “Bà mày có nghe thấy không, đừng gọi con Natalia dậy nhé Ban ngày nó tối mặt, tối mũi như thế là đủ rồi, lại còn phải sắp sửa đi cày với thằng Grigori nữa” [19; 187] Một người phụ nữ hiền lành lại

cần cù siêng năng chăm chỉ, cũng rất chịu thương chịu khó đó chính là phẩm chất

cao quý của người phụ nữ truyền thống Nga nói chung và Ntalia trong Sông Đông

êm đềm của Solokhov nói riêng

Bên cạnh người phụ nữ nhân hậu, hiền từ thì người phụ nữ truyền thống Nga còn mang trong mình phẩm chất cao đẹp như giàu lòng vị tha và đức hi sinh Sự hi

sinh của người phụ nữ trong Sông Đông êm đềm biểu hiện trước hết là là sự hi sinh

cho những người thân thuộc trong gia đình Đó là sự hi sinh suốt đời cho chồng, cho con không bao giờ thay đổi cho dù phải sống kiếp trâu ngựa, nô lệ bởi tình yêu gia đình là điều không bao giờ thay đổi được Điển hình là nhân vật Ilinhitna, một người vợ đảm đang, một người mẹ hiền, một người phụ nữ giàu lòng vị tha Bà là người phụ nữ nhân hậu với mọi người, luôn mong ước cho gia đình mãi hòa thuận,

yên ấm Những người phụ nữ Cossack trong Sông Đông êm đềm không chỉ là

những người vợ hiền, dâu thảo còn là những người phụ nữ chan hòa tình nghĩa, biết quan tâm chăm sóc cho mọi người Trong gia đình, bà luôn là người cam chịu tủi nhục để gia đình được vui Làm một người vợ nhưng chưa bao giờ bà được nghe một lời âu yếm từ chồng mình, lúc nào cũng chịu đựng những trận đòn roi vô cớ của người chồng gia trưởng Có nỗi đau nào bằng nỗi đau khi chứng kiến cảnh chồng mình ngoại tình vậy mà bà phải cắn răng chịu đựng chỉ mong sao gia đình

được hòa thuận êm ấm Với tấm lòng vị tha và hi sinh vô điều kiện thì những nỗi đau ấy có nghĩa là gì! Suốt đời bà lo lắng chăm sóc cho chồng, cho con từ miếng ăn đến giấc ngủ một cách trọn vẹn không hé răng nửa lời kêu than, với bà hạnh phúc

là khi nhìn thấy gia đình yên ấm, an vui Bất kì người phụ nữ nào, mong ước lớn nhất là được nhìn thấy nụ cười hạnh phúc nở trên môi của những người thân yêu

Vì vậy, khi người chồng thân yêu mất đi bà dường như đau đến nghẹt thở, chỗ dựa tinh thần đó đã mãi mãi rời xa người phụ nữ tội nghiệp ấy Không những hi sinh vì chồng, bà còn là một người mẹ vĩ đại, hết lòng vì con Bà dành trọn tình yêu của người mẹ cho những đứa con của mình, nuôi lớn con bằng tình mẹ bao la cho đến lúc trưởng thành Đối với những đứa con ruột như vậy liệu với con dâu thì sao? Tình yêu đó vẫn mênh mông vô bờ bến Đau đớn thay khi bà chứng kiến cảnh Natalia bị Grigori phụ bạc, lòng người mẹ đau đớn nhưng không biết phải làm sao

Bà chỉ biết an ủi, chia sẻ nỗi đau với đứa con dâu bất hạnh Cùng là người phụ nữ với nhau hơn ai hết bà thấu hiểu nỗi đau mà Natalia phải gánh chịu Với lòng vị tha của người mẹ, bà chỉ hy vọng rằng Chúa sẽ ban ơn và che chở cho người con dâu

tội nghiệp của bà, bà nói: “Chúa vốn nhân từ, rồi mày sẽ qua khỏi thôi” [20; 806]

Một người phụ nữ nhân hậu như vậy mà chẳng bao giờ được hưởng hạnh phúc Lo lắng dường như đi theo bà suốt cuộc đời, hết lo cho chồng rồi lại đến con, chiến tranh đã lần lượt lấy đi tất cả mọi thứ của bà Chỉ trong một năm mà bà mất đi hết những người thân yêu trong cuộc đời chỉ còn lại một mình Grigori Đó chính là chỗ dựa và cũng là niềm vui, niềm hi vọng cuối cùng của bà Khi Grigori đi chiến đấu không về bà lo lắng đến nỗi mong ngóng ngày đêm, nhớ con đến không thể ngủ

được Bà tâm sự với Dunhia: “Tao lấy hai thứ này trong gương ra đấy Ở ngoài sân vào nhìn thấy cũng có phần nhẹ nhõm trong lòng cứ tựa như nó đã về với mẹ con mình rồi” [20; 1006] Khi cho Dunhia đi lấy chồng bà chỉ còn chờ Grigori trở

về trao lại mọi thứ rồi ra đi Bà đã quá mệt rồi không còn hơi sức để gánh vác mọi

việc đã đến lúc bà phải nghỉ ngơi Bà nói: “Hai bàn tay của mình đã làm hết mọi việc rồi đây Đã đến lúc phải cho nó được nghỉ ngơi Mình đã sống quá nhiều, cũng đủ rồi Chỉ cần chờ được đến ngày thằng Grisca trở về” [20; 1022] Câu nói

như xé nát tâm hồn người đọc, một nỗi đau cứa sâu trong lòng người Một người

mẹ cao thượng, giàu đức hi sinh sống chưa một lần vì bản thân mình, cả cuộc đời hi sinh vì chông vì con Đến phút cuối cùng khi sắp xa rời trần thế cũng chỉ mong được gặp con một lần nhưng ước vọng đó của bà mãi mãi không thể nào thực hiện Người mẹ ấy thật nhân hậu và cao thượng, có không đâu đây trong cuộc sống này

ta được gặp lại một lần bóng dáng người phụ nữ chịu thương, chịu khó hi sinh đến hết cuộc đời mà chẳng cần nghĩ suy Đó không chỉ là người phụ nữ Nga truyền thống nữa mà có lẽ trên thế giới này đó mãi là hình tượng cao đẹp về tình mẫu tử không thể phai nhòa

Không dừng lại ở đó, ta nhìn thấy ở Acxinhia một nét đặc trưng rất truyền thống của người phụ nữ đó là sự cam chịu Trong cuộc đời nàng khi sống với chính gia đình ruột thịt của mình đến khi sống với Stepan, Acxinhia luôn bị hành hạ, đày đọa như một người ở Nhưng nàng vẫn cam chịu sống như thế, công việc lúc nào cũng ngập đầu, tối mặt tối mũi, sống với một người vô tam như Stepan nhưng Acxinhia không một lời oán trách, chỉ biết sống và làm việc như cái máy Khi Grigori tỏ tình, nàng không giám tiếp nhận mặc dù rất cảm động vì nàng cho rằng mình còn có bổn phận với chồng và gia đình Một lần nữa ta thấy được nét đẹp của

người phụ nữ Nga thông qua hệ thống nhân vật nữ trong Sông Đông êm đềm của

Solokhov Đặc biệt khi Grigori cho con ngựa ép sát nàng vào bên vách nàng đã

mắng Grigori: “Né cho tôi đi, đồ quỷ sứ, có người kia kìa! Bà con trông thấy thì còn ra thể thống gì nữa” [19; 36] Thì ra người phụ nữ không chỉ lo lắng cho bản

thân mà đang sợ dư luận của xã hội, với bản tính nô lệ, nhút nhát cam chịu đã làm cho Acxinhia sợ sệt Có lẽ, sâu thẳm trong tâm hồn người phụ nữ đó cũng nhen nhóm lên một thứ tình cảm khiến nàng phải suy nghĩ thế nhưng nàng không có can đảm để đón nhận tình yêu đó Vì vậy, khi gặp Grigori Acxinhia vẫn luôn tìm mọi cách để né tránh chàng, vì nàng lo sợ nàng sẽ có lỗi với chồng nàng trước tình cảm ngày càng mãnh liệt của một người phụ nữ chưa bao giờ nhận được tình cảm của chồng Thế rồi sau cái phút rụt rè của thuở ban đầu, nàng đã bị thuyết phục bởi tình

cảm mãnh liệt và chân thành của Grigori, nàng nói: “Bây giờ có anh bên cạnh em không sợ đâu, nhưng ban ngày nghĩ đi nghĩ lại mới thấy sợ” [19; 81] Cũng có lúc

nàng tự mâu thuẫn với chính bản thân mình, nàng sợ sệt, lo lắng nếu như Stepan

biết được thì cuộc đời nàng sẽ về đâu: “Em đã tự mình hại mình rồi Stepan về em biết ăn nói sao đây Ai sẽ bênh vực em bây giờ, Stepan sẽ giết em mất” [19; 82]

Bản tính cam chịu đã ăn sâu vào con người phụ nữ này, nàng lo lắng sợ hãi cho cuộc đời mình, nó làm cho người phụ nũ đôi lúc rụt rè, nhút nhát và lí do để giải thích cho sự cam chịu đó của người phụ nữ đó chính là do xã hội bất công vô nhân đạo Solokhov đã tạo nên một trong những tính cách nổi bật của người phụ nữ

truyền thống thông qua các nhân vật nữ trong Sông Đông êm đềm Đa số họ sống

luôn nhẫn nhục, cam chịu sống luôn vì người khác vì hạnh phúc của gia đình mà

chấp nhận tất cả Đây có thể nói là tâm lý chung của đa số phụ nữ Nga đương thời,

số phận của họ thật đáng thương

Lòng thủy chung, son sắc luôn âm thầm chịu đựng đó là một trong những đặc điểm của người phụ nữ Khi yêu họ hi sinh rất nhiều nhưng không tính toan, ước

mong sao chỉ được hạnh phúc bên cạnh người mình yêu Dunhia trong Sông Đông

êm đềm của Solokhov có thể xem là đại diện tiêu biểu cho người phụ nữ như vậy

bên cạnh nhân vật Natalia hay Ilinhitna Cũng giống như Natalia thì Dunhia cũng

có một tình yêu sâu sắc với anh lính Misca, nàng từ một cô gái vụng về trở thành một người phụ nữ thực thụ sau khi trở thành vợ Misca Cuộc tình của nàng cũng đầy cách trở nhưng nàng dũng cảm đấu tranh rất nhiều để giữ được hạnh phúc ấy Ngay từ buổi đầu gặp Misca, Dunhia luôn ấp ủ một tình yêu trong sáng, luôn yêu

Misca dù bị gia đình ngăn cấm, ông Panteley đã mắng chửi nàng thậm tệ: “Mày, đồ chó đẻ, câm ngay cái mồm! Nếu không tao sẽ cho quả tim của mày nó như thế nào, cho mày không còn sợi tóc trên đầu mà búi nữa? Chà đồ đĩ thỏa ” [20; 675] Bên

cạnh đó, nàng cũng vấp phải sự ngăn cấm của mẹ, người phụ nữ thấu hiểu trong gia đình về mọi mặt, bà cứ đinh ninh rằng Misca chính là người giết chết Grigori Bà

nói: “Mày bảo nó đừng đặt chân vào ngôi nhà này nữa” [20; 1013] Trước sự cấm

đoán từ gia đình nhưng nàng vẫn không từ bỏ Misca, nàng quyết tâm bảo vệ tình cảm ấy đến cùng Đối với mọi người, Misca là người như thế nào nàng không bận tâm nhưng đối với Dunhia thì đó là tất cả với nàng, là bầu trời là ánh sao tỏa sáng trong lòng nàng Tình yêu dù trải qua nhiều thử thách đến đâu rồi cũng sẽ vượt qua

Từ một lời hẹn hò tưởng như gió thoảng mây bay mà ngờ đâu đó lại là định mệnh của một mối tình đẹp Tình cảm và tấm lòng của Duhina đã làm cảm động trái tim chàng vì thế chiếc khăn thêu mà Dunhia tặng chàng luôn giữ bên mình Dù vấp phải rất nhiều rào cản nhưng nàng quyết một lòng bảo vệ tình yêu của mình, dám đấu tranh với bố và anh trai Quả thật nàng là một người phụ nữ dám yêu dám đấu tranh, bên cạnh việc đấu tranh cùng bố và anh trai thì Dunhia vẫn luôn van xin mẹ tán thành Gia đình cự tuyệt bao nhiêu thì nàng lại cương quyết bấy nhiêu, một cô gái ngây thơ trong sáng vậy mà trong tình yêu lại quyết liệt như vậy Tiếng gọi của con tim là sức mạnh vô hình giúp nàng vượt qua tất cả, cô gái ngây thơ đó lại có ý nghĩ rất táo bạo đó là bỏ nhà ra đi để tìm đến hạnh phúc cho mình Cuối cùng sau bao nhiêu gian lao, khó khăn tình yêu của nàng đã đơm hoa kết trái, đám cưới của Dunhia và Misca đã được tiến hành Hiếm có một người phụ nữ nào thủy chung va son sắt được như vậy So với các nhân vật bất hạnh khác trong tác phẩm thì Dunhia được Solokhov ưu ái hơn, chỉ duy nhất nàng được bước vào cuộc sống tốt đẹp hơn,

được sống và hưởng hạnh phúc Sau bao thăng trầm của cuộc sống thì giờ đây cuộc đời chỉ mình Dunhia còn sót lại sẽ bước vào một thời đại mới huy hoàng, hạnh phúc hơn để giã từ cuộc sống tăm tối, khủng khiếp xưa nữa

Tóm lại, Solokhov đã mang đến cho bạn đọc những tấm gương sáng về phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ Cossack qua các nhân vật Natalia, Acxinhia, Ilinhitna hay Dunhia Đó đều là hình mẫu của những người phụ nữ truyền thống hiền hậu, nhân từ chịu thương, chịu khó, giàu lòng thủy chung son sắc và đặc biệt giàu lòng vị tha và đức hi sinh Dù trong hoàn cảnh nào, xã hội có vùi dập bao nhiêu, đày đọa như thế nào thì càng tô đậm những phẩm chất của người tốt đẹp của người phụ nữ Những con người vừa đáng thương và thật đáng kính trọng Đó không chỉ là vẻ đẹp của người phụ nữ truyền thống Cossack miền sông Đông nữa

mà đó chính là vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Nga

2.4 Người phụ nữ vượt lên số phận

Một trong những sức hấp dẫn lớn lao của thiên sử thi hùng vĩ của Sông Đông

êm đềm là cuộc tình nồng cháy, mãnh liệt nhưng cũng đầy bi kịch và cô đơn của

Acxinhia và Natalia với Grigori Mối tình tay ba giữa họ đã tạo nên những bi kịch đắng cay Họ đều là những người phụ nữ có một trái tim yêu thương nồng cháy nhưng cũng rất đáng thương bởi số phận, hoàn cảnh đã khiến cho họ phải đau khổ

và tuyệt vọng đến vậy Họ là những người phụ nữ nhân hậu luôn sống vì người khác, chiến tranh đã làm cho cuộc đời mất đi tuổi xuân và cả niềm hạnh phúc Hiếm có một cuộc tình nào trong văn học Nga cũng như văn học thế giới được miêu tả nồng cháy và mãnh liệt đến vậy Cùng với mối tình với Grigori Melekhop

cả hai người phụ nữ đều chịu những nỗi đau bi thảm nhất trong cuộc đời đó là mất

đi những đứa con thân yêu hay thậm chí là kết thúc cả một cuộc đời Đầu tiên là tình yêu của Acxinhia, đối với nàng thì Grigori là toàn bộ cuộc sống, là cả thế giới Nàng không còn quan tâm đến những ý niệm về đạo đức và lẽ sống, yêu và sống hết mình để giành lấy tình yêu cho bản thân Nàng yêu cuồng dại, yêu nồng cháy cho đến phút cuối cùng Nhưng cũng chính tình yêu đó đã khiến cho nàng phải chịu bao sóng gió cuộc đời Acxinhia tuy đã có gia đình nhưng khi gặp Grigori lại bùng cháy lên tình yêu mành liệt đến cháy bỏng bởi lẽ, cuộc đời nàng là chuỗi ngày bất hạnh, cuộc sống chẳng khác gì kiếp tôi tớ, không được nâng niu, bảo vệ và yêu thương toàn chịu đựng đòn roi và chửi mắng của người chồng vũ phu Gia đình là

tổ ấm hạnh phúc của con người nhưng với Acxinhia nó chẳng khác nào địa ngục, nàng cam chịu nhẫn nhịn để sống qua ngày tháng dù bị hành hạ đến tan nát tâm hồn

và thể xác Tình yêu với Grigori đã đánh thức được con tim héo mòn chai sạn ấy,

Acxinhia không phải là một người phụ nữ trăng hoa mà vì hoàn cảnh xô đẩy Tình yêu của nàng với Gigori chính là sinh mệnh của cuộc đời nàng Acxinhia bất chấp tất cả để bảo vệ tình yêu của mình, mối tình này đối với nàng quý hơn cả sinh mệnh Nàng không thể tìm thấy tình yêu và hạnh phúc bên cạnh người chồng vũ phu, tàn bạo ấy, biết bao năm tháng tuổi xuân của nàng đã bị chôn vùi trong cô đơn

và lẻ loi đến cam chịu Vốn cam chịu nhưng đến một lúc nào đó, không thể chịu đựng nỗi nữa, họ sẽ vượt rào để tìm đến bến bờ yêu thương, hạnh phúc “Con giun xéo lắm cũng quằn, có áp bức có đấu tranh”

Acxinhia xuất hiện ngay từ những chương đầu Đó là một thiếu phụ đẹp, thông minh, nhạy cảm và có cá tính mạnh mẽ Trải qua những bất hạnh gia đình và biến

cố xã hội, nàng càng thể hiện một cuộc sống tâm hồn đẹp, phong phú, mạnh mẽ Số phận của nàng thật nghiệt ngã, bất hạnh ngay từ thời thiếu nữ Cô bé Acxinhia 16 tuổi đã bị ông bố đánh xe ngựa nghiện rượu cưỡng hiếp trong một cơn say Mẹ và anh nàng đã nổi cơn điên đánh chết bố nàng Rồi nàng bị gả bán cho Stepan, một gã nông dân cục cằn thô lỗ, hắn xem nàng như một con vật, nàng rất căm ghét và chán nản, nhưng đành phải phục tùng chồng Bởi vì nàng đã bị những nỗi đau mà hoàn cảnh giáng xuống từ quá sớm Nhưng rồi với tính cách mạnh mẽ tiềm ẩn, đến một lúc nào đấy, Acxinhia sẽ bừng dậy giành lấy tình yêu của mình và quyết bảo vệ nó Cái cơ hội ấy đã đến khi nàng “phát hiện” ra chàng trai Cossack Grigori Nàng thấy anh đã trưởng thành, bằng chứng là anh bắt đầu biết trêu chọc và tán tỉnh nàng tuy

có vẻ bâng quơ, đùa chơi Và ngay lúc ấy, trên bờ sông, nàng chỉ nói một câu

nhưng chứa đầy ngụ ý: “Anh còn trẻ chán, đừng lấy vợ làm gì vội” [19; 26] Nàng

đã chọn Grigori để trao gởi tình cảm và tìm chỗ dựa hạnh phúc, hẳn không phải là ngẫu nhiên Đối với nàng, vô tình mà họ đến với nhau, nhưng khi bên nhau họ mới nhận ra họ thực sự dành cho nhau

Hai tâm hồn, hai tính cách ấy đã gặp gỡ nhau khi lửa tình yêu bốc cháy thì không còn sức mạnh nào dập tắt nổi Mối tình của hai người đã trải qua nhiều chướng ngại gian nan, ngọt ngào chen lẫn đắng cay, do hoàn cảnh và cũng do chính

họ gây ra nữa, trải qua bao lận đận mà tình yêu chẳng bao giờ lụi tắt trong lòng họ Tình yêu là tất cả, là lẽ sống duy nhất đối với Acxinhia Do đó nàng cố sức bảo vệ, tranh giành thật quyết liệt Nàng thẳng thắn nói với Natalia khi cô đến yêu

cầu trả chồng cho cô: “Nếu chị đủ sức thì cứ kéo anh ấy về, bằng không cũng xin đừng giận Tôi không dễ dàng buông tha Griska đâu Tuổi tôi không còn trẻ nữa,

và mặc dù chị gọi tôi là con đĩ, nhưng tôi không phải là ả Daria nhà chị, tôi vốn không bao giờ đùa giỡn với những việc như vậy đâu Chị còn có con, chứ tôi … thì