Ảnh hưởng của sự cố môi trường biển miền trung đến việc làm và thu nhập của lao động xã hải dương thị xã hương trà tỉnh thừa thiên huế

KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN ------KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG BIỂN MIỀN TRUNG ĐẾN VIỆC LÀM VÀ THU NHẬP CỦA LAO ĐỘNG XÃ HẢI DƯƠNG, THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ, TỈNH

KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN

- -KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG BIỂN MIỀN TRUNG

ĐẾN VIỆC LÀM VÀ THU NHẬP CỦA LAO ĐỘNG

XÃ HẢI DƯƠNG, THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ,

TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

ĐẶNG THỊ THANH THƯƠNG

Khóa học: 2014 - 2018

Trường Đại học Kinh tế Huế

KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN

- -KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG BIỂN MIỀN TRUNG

ĐẾN VIỆC LÀM VÀ THU NHẬP CỦA LAO ĐỘNG

XÃ HẢI DƯƠNG, THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ,

TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Sinh viên thực hiện: Giáo viên hướng dẫn

Lớp: K48 Kinh tế và quản lý TNMT

Niên khóa: 2014 -2018

Trường Đại học Kinh tế Huế

Trong thời gian thực tập tại Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Thừa Thiên Huế,

tôi đã hoàn thành đề tài: “Ảnh hưởng của sự cố môi trường biển miền Trung đến việc làm và thu nhập của lao động xã Hải Dương, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế” Để hoàn thành đề tài này, tôi đã nhận được sự quan tâm giúp

đỡ của các thầy cô giáo, các cô chú trong ban lãnh đạo Chi cục Bảo vệ môi trường

tỉnh, Chi cục thủy sản, UBND xã cùng toàn thể người dân trên địa bàn xã Hải

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÍ HIỆU i

DANH MỤC BIỀU ĐỒ ii

DANH MỤC HÌNH ii

DANH MỤC BẢNG iii

TÓM TẮT NGHIÊN CỨU iv

PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ 4

1 Tính cấp thiết của đề tài 4

2 Mục tiêu đề tài 3

2.1 Mục tiêu chung 3

2.2 Mục tiêu cụ thể 3

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 4

3.1 Đối tượng nghiên cứu 4

3.2 Phạm vi nghiên cứu 4

4 Phương pháp nghiên cứu 4

4.1 Phương pháp thu thập số liệu 4

4.1.1 Số liệu thứ cấp 4

4.1.2 Số liệu sơ cấp 4

4.3 Phương pháp phỏng vấn chuyên gia 5

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 6

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG CỦA SỰ CỐ ĐẾN VIỆC LÀM VÀ THU NHẬP CỦA LAO ĐỘNG 6

1.1 Lý luận về việc làm và thu nhập của lao động ở nông thôn 6

1.1.1 Khái niệm và phân loại việc làm 6

1.1.2 Khái niệm về thu nhập 7

1.2 Các chỉ tiêu nghiên cứu 7

1.2.1 Chỉ tiêu đánh giá tình hình việc làm 7

Trường Đại học Kinh tế Huế

1.3 Tổng quan về sự cố môi trường 8

1.3.1 Khái niệm 8

1.3.2 Tác động của sự cố môi trường biển 9

1.3.4 Các sự cố tràn dầu trong nước và các biện pháp đã áp dụng 12

1.4 Tổng quan về sự cố môi trường biển miền trung 14

1.4.1 Sự cố môi trường biển miền Trung và ảnh hưởng của nó đến các tỉnh miền Trung 14 1.4.2 Các giải pháp đã được áp dụng để khắc phục sự cố 17

1.5 Các phương pháp đánh giá tác động môi trường 21

1.5.1 Phương pháp thí nghiệm ngẫu nhiên (Randomization) 22

1.5.2 Phương pháp khác biệt trong khác biệt (Difference-in-difference) 23

CHƯƠNG II: ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG BIỂN ĐẾN VIỆC LÀM VÀ THU NHẬP CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG XÃ HẢI DƯƠNG THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ 24

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 24

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội 28

2.1.3 Đánh giá chung 32

2.2 Giới thiệu về sự cố môi trường biển tại xã Hải Dương 33

2.2.1 Giới thiệu sự cố và thống kê thiệt hại theo các nhóm đối tượng 33

2.2.2 Các biện pháp đã được triển khai 34

2.3 Ảnh hưởng của sự cố môi trường biển đến việc làm và thu nhập của lao động xã Hải Dương 38

2.3.1 Ảnh hưởng của sự cố môi trường biển đến việc làm của lao động 42

2.3.2 Ảnh hưởng của sự cố môi trường biển đến sự thay đổi về thu nhập 47

2.4 Bồi thường và sử dụng tiền bồi thường 52

2.4.1 Tình hình bồi thường và sử dụng tiền bồi thường 52

2.4.2 Đánh giá của lao động về chính sách bồi thường 56 2.4.3 Dự báo việc làm và thu nhập trong tương lai của các lao động bị ảnh hưởng bởi sự

Trường Đại học Kinh tế Huế

2.5 Đánh giá chung về ảnh hưởng của sự cố môi trường biển miền Trung đến việc làm và

thu nhập 58

2.5.1 Về mặt tích cực 58

2.5.2 Về mặt tiêu cực 58

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM VÀ ỔN ĐỊNH ĐỜI SỐNG LÂU DÀI CHO NGƯỜI DÂN XÃ HẢI DƯƠNG BỊ ẢNH HƯỞNG BỞI SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG BIỂN 60

3.1 Căn cứ đề xuất các giải pháp 60

3.2 Một số giải pháp cụ thể 60

3.2.1 Cải thiện cách thức xác định mức độ ô nhiễm do sản xuất công nghiệp và bồi thường thiệt hại 60

3.2.2 Đẩy mạnh đánh bắt xa bờ 61

3.2.3 Xuất khẩu lao động 61

3.2.4 Phát triển dịch vụ du lịch biển 62

PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 63

1 Kết luận 63

2 Kiến nghị 64

2.1 Đối với chính quyền địa phương 64

2.2 Đối với người dân bị ảnh hưởng 64

TÀI LIỆU THAM KHẢO 65

PHỤ LỤC

Trường Đại học Kinh tế Huế

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÍ HIỆU

ILO International Labour Organization

Tổ chức lao động quốc tếUBND Ủy ban nhân dân

UNDP United Nations Development Program

Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc

Trường Đại học Kinh tế Huế

DANH MỤC BIỀU ĐỒ

Biểu đồ 1: Tình hình chi trả tiền đền bù cho các lao động bị ảnh hưởng 35

Biểu đồ 2: Tình hình thu nhập của hộ bị ảnh hưởng theo nghề qua các năm 50

Biểu đồ 3: Đánh giá của lao động về ảnh hưởng của sự cố môi trường biển 51

Biểu đồ 4: Tỷ lệ sử dụng tiền bồi thường của các lao động bị ảnh hưởng 55

Biểu đồ 5: Đánh giá của lao động về chính sách bồi thường 56

DANH MỤC HÌNH Hình 1: Bản đồ hành chính thị xã Hương Trà 24

Trường Đại học Kinh tế Huế

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1: Chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình áp dụng cho

giai đoạn 2016-2020 8

Bảng 2: Thống kê các vụ tràn dầu chính trên biển Việt Nam từ 1997-2001 13

Bảng 3: Thống kê một số hoạt động kinh tế chịu ảnh hưởng nặng nề 15

Bảng 4: Thống kê số người chịu thiệt hại theo các nhóm ngành nghề do sự cố môi trường biển miền Trung xảy ra tại tỉnh Thừa Thiên Huế đến tháng 7/2017 17

Bảng 5: Giá trị bồi thường thiệt hại đã được phê duyệt và chi trả cho các huyện chịu ảnh hưởng 20

Bảng 6: Đặc điểm về tình hình khí hậu của xã Hải Dương 25

Bảng 7: Tình hình sử dụng đất đai của xã Hải Dương giai đoạn 2015 – 2017 27

Bảng 8: Quy mô, cơ cấu giá trị sản xuất của xã Hải Dương qua 3 năm 2015 - 2017 30

Bảng 9: Thống kê số lao động chịu sự ảnh hưởng bởi sự cố môi trường biển 33

Bảng 10: Các giải giáp được áp dụng tại xã Hải Dương nhằm đảm bảo an sinh xã hội sau sự cố môi trường biển 37

Bảng 11: Quy mô và cơ cấu mẫu khảo sát 38

Bảng 12: Tình hình cơ bản về hộ khảo sát 39

Bảng 13: Đặc điểm chung của lao động bị ảnh hưởng phân theo giới tính, độ tuổi và trình độ chuyên môn 41

Bảng 14: Thời gian làm việc của 1 lao động giai đoạn 2015-2017 43

Bảng 15: Thay đổi về việc làm của các lao động bị ảnh hưởng 46

Bảng 16: Kết quả kiểm định mối quan hệ về nhóm việc làm 46

Bảng 17: Tình hình thu nhập của hộ trước và sau khi xảy ra sự cố môi trường 48

Bảng 18: Bình quân số tiền bồi thường cho các lao động bị ảnh hưởng 52

Bảng 19: Tình hình sử dụng tiền bồi thường của các lao động bị ảnh hưởng 54

Bảng 20: Nhận định của các lao động bị ảnh hưởng trong thời gian tới 57

Trường Đại học Kinh tế Huế

TÓM TẮT NGHIÊN CỨU

Tác động của sự cố môi trường biển xuất hiện tại Hà Tĩnh tháng 4/2016 đến 4 tỉnh miền Trung đã và đang đặt ra tính cấp thiết về việc triển khai các nghiên cứu trường hợp (case studies) nhằm giải quyết việc làm và ổn định đời sống cho người dân Xuất phát từ điều kiện thực tế của

tỉnh Thừa Thiên Huế, tôi chọn xã Hải Dương để nghiên cứu “Ảnh hưởng của sự cố môi trường biển Miền Trung đến việc làm và thu nhập của lao động xã Hải Dương, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế” Đề tài tập trung đánh giá tác động của sự cố đến việc làm và thu nhập của lao

động xã Hải Dương chủ yếu bằng phương pháp thống kê mô tả Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm giải quyết sinh kế cho lao động xã Hải Dương.

Kết quả nghiên cứu về tác động sự cố môi trường biển miền Trung trên địa

bàn xã Hải Dương, thị xã Hương Trà cho thấy: Về việc làm, sự cố môi trường biển

đã làm giảm đáng kể quỹ thời gian của người lao động Cụ thể, một bộ phận ngườilao động đã làm thêm hoặc chuyển đổi các ngành nghề khác Năm 2017, các hoạtđộng ngư nghiệp có xu hướng hoạt động bình thường trở lại và phần lớn người lao

động vẫn đang tiếp tục hoạt động các ngành nghề cũ Về thu nhập, do sự thay đổi

trong việc làm của người lao động mà thu nhập trung bình của người lao động bị

ảnh hưởng có giảm nhẹ vào năm 2016, sau đó tăng dần ổn định vào năm 2017 Về việc sử dụng tiền đền bù của người lao động, lao động bị ảnh hưởng sử dụng tiền

đền bù nhận được không chỉ cho các mục đích khôi phục lại ngành nghề của mình

mà còn phục vụ cho các chu cầu mua sắm cá nhân

Qua quá trình nghiên cứu và tìm hiểu sự cố môi trường trên địa bàn xã Hải

Dương, thị Xã Hương Trà, tôi rút ra được rằng sự cố môi trường đã có những tácđộng nhất định đến việc làm và thu nhập của người lao động địa phương Để khắc

phục các hậu quả còn sót lại, chính quyền địa phương cần thực hiện phổ biến các

chương trình, chính sách hỗ trợ xuất khẩu lao động của Chính phủ Đây là cơ hội tốt

để lao động vừa nâng cao tay nghề, vừa cải thiện thu nhập Ngoài ra, cần tuyên

truyền vận động để người dân có kế hoạch sử dụng tiền bồi thường một cách hợp

lý Về phía người lao động, cần chủ động tận dụng có hiệu quả các chính sách của

Nhà nước, sớm ổn định cuộc sống, phát triển sản xuất

PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trường Đại học Kinh tế Huế

Sự cố môi trường biển miền Trung xảy ra lần đầu tiên tại Hà Tĩnh vào ngày

6/4/2016 đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường tự nhiên cũng như sinh kế

của người dân trên địa bàn các tỉnh duyên hải miền Trung Trong đó, các vùng biển

từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế được nhận định chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi

sự cố môi trường này Sự cố môi trường biển miền Trung không những tác động

đến môi trường sinh thái mà còn gây khó khăn cho các hoạt động khai thác và đánh

bắt thuỷ sản Mặt khác, hiện tượng cá chết hàng loạt cũng gây ra nhiều hoang mang,

thay đổi hành vi mua sắm của người tiêu dùng (Chính phủ, 2016)

Cũng theo báo cáo của chính phủ, hậu quả của sự cố môi trường biển là rấtnghiệm trọng Sản lượng khai thác thủy sản ở các tỉnh nói trên giảm mạnh, ước tínhkhoảng 1.600 tấn/tháng Diện tích luôi tôm bị chết hoàn toàn là 5,7 ha tương đương

9 triệu con tôm giống và khoảng 7 tấn tôm thương phẩm sắp đến kỳ thu hoạch Hơn

350 ha nuôi tôm bị chết rải rác, 1.600 lồng nuôi cá bị chết, 6,7 ha diện tích nuôingao bị chết và trên 10 ha nuôi cua bị chết Ngoài ra, hoạt động kinh doanh du lịchtại 4 tỉnh bị ảnh hưởng cũng chịu nhiều tác động tiêu cực Tỷ lệ khách hủy tourkhoảng 50%, công suất sử dụng phòng giảm từ 40 đến 50% so với cùng kỳ năm

2015 Đặc biệt, công suất sử dụng phòng tại các địa phương của Hà Tĩnh chỉ đạt từ10% đến 20% Theo tính toán sơ bộ của Chính phủ, sự cố môi trường biển miềnTrung đã ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 100.000 lao động do không có việc làm ổnđịnh và hơn 176.000 người phụ thuộc (Ban tuyên giáo Trung Ương, 2017)

Theo báo cáo của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế, sự cố môi trường biển tháng

4/2016 tác động lớn đến đời sống khoảng gần 47.500 người, ước tính gần 13.000 hộ

dân ở 230 thôn/xóm, 42 xã/thị trấn của 4 huyện và 1 thị xã: Phong Điền, Quảng

Điền, Phú Vang, Phú Lộc và thị xã Hương Trà Sự cố làm suy giảm hoạt động khaithác, đánh bắt hải sản của ngư dân, kéo theo đó là nguồn cung và nguồn cầu thuỷ

sản giảm mạnh, các hoạt động dịch vụ liên quan đến kinh doanh thuỷ hải sản và dulịch biển giảm, làm cho sản xuất kinh danh và đời sống của người dân vùng venbiển gặp nhiều khó khăn, tác động bất lợi đến quá trình phát triển kinh tế-xã hội của

địa phương (UBND tỉnh Thừa Thiên Huế, 2017)

Trường Đại học Kinh tế Huế

Xã Hải Dương thuộc thị xã Hương Trà với tổng diện tích đất tự nhiên là 1.027

ha, giáp với biển Đông về phía Đông, phía Nam giáp cửa biển Thuận An và phíaTây giáp phá Tam Giang Nhờ các điều kiện tự nhiên thuận lợi sẵn có, xã Hải

Dương trong nhiều năm qua đã tập trung khai thác các thế mạnh về ngư nghiệp và

du lịch, phát triển nghề truyền thống bao gồm chế biến nước mắm, đánh bắt và nuôitrồng thuỷ sản Tuy nhiên, trong tổng số 7 phường và 9 xã trên địa bàn thị xã

Hương Trà, xã Hải Dương chịu ảnh hưởng bởi sự cố môi trường biển miền Trung

nặng nề nhất bởi hầu hết các hộ gia đình đều dựa vào ngư nghiệp là chính Sự cố đãdẫn đến xu hướng tìm kiếm việc làm mới thuộc các lĩnh vực, ngành nghề khác

Xuất phát từ thực tế của địa phương, tôi chọn đề tài “Ảnh hưởng của sự cố môi trường biển miền Trung đến việc làm và thu nhập của lao động xã Hải Dương,

thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế” làm đề tài khoá luận tốt nghiệp của

mình

2 Mục tiêu đề tài

2.1.Mục tiêu chung

Đánh giá ảnh hưởng của sự cố môi trường biển miền Trung đến việc làm và thu

nhập của người dân xã Hải Dương, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm khôiphục sinh kế bền vững cho người dân ở địa phương

2.2.Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận và thực tiễn về sự cố môi trường cũng như

tác động của nó đến hoạt động sản xuất và việc làm của người dân

- Đánh giá tác động của sự cố môi trường biển miền Trung đến việc làm và thunhập của người dân xã Hải Dương

- Đề xuất một số giải pháp nhằm khôi phục sinh kế bền vững cho người dânchịu ảnh hưởng bởi sự cố môi trường biển trên địa bàn xã Hải Dương

Trường Đại học Kinh tế Huế

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1.Đối tượng nghiên cứu

- Nội dung nghiên cứu của đề tài tập trung vào các ảnh hưởng của sự cố môi

trường biển miền Trung và ảnh hưởng của nó đến việc làm và thu nhập của ngườidân trên địa bàn xã Hải Dương

- Đối tượng khảo sát của đề tài là các hộ gia đình chịu ảnh hưởng bởi sự cố môi

trường biển miền Trung, bao gồm: hộ nuôi trồng thuỷ sản, hộ đánh bắt thuỷ sản, hộ

làm dịch vụ hậu cần nghề cá và các hộ kinh doanh dịch vụ trên bãi biển

3.2.Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: bài nghiên cứu được tiến hành trên địa bàn xã Hải

Dương, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế

- Phạm vi thời gian: Nghiên cứu tác động của sự cố môi trường biển đến việclàm và thu nhập của người dân thông qua việc so sánh giữa hai thời điểm: trước sự

cố môi trường (năm 2015) và sau sự cố môi trường (từ năm 2016 đến tháng 3 năm2018)

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1.Phương pháp thu thập số liệu

4.1.1 Số liệu thứ cấp

Phương pháp nghiên cứu tài liệu: (1) nhằm hệ thống hóa những vấn đề lý luận

và thực tiễn liên quan đến nội dung nghiên cứu; (2) dùng để thu thập thông tin và số

liệu thứ cấp Số liệu thứ cấp sẽ được thu thập từ các cơ quan chức năng của tỉnh,huyện và xã; các văn bản của chính phủ; và các bài viết trên các tạp chí/ báo/ đài

trong và ngoài nước

4.1.2 Số liệu sơ cấp

Phương pháp phỏng vấn hộ gia đình: Phương pháp được dùng để thu thập số

liệu sơ cấp Số liệu sơ cấp sẽ được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp các hộ

gia đình theo bảng hỏi đã được xây dựng sẵn

Theo báo cáo của UBND xã Hải Dương, tổng số lao động bị ảnh hưởng trực tiếpbởi sự cố môi trường biển tại địa phương là 1.407 lao động Để xác định quy mômẫu điều tra, áp dụng công thức xác định cỡ mẫu điều tra của Slovin (1960):

Trường Đại học Kinh tế Huế

.Trong đó: n là cỡ mẫu cần điều tra

N là tổng số lao động bị ảnh hưởng trực tiếp (N=1.407)

- Phương pháp phân tích so sánh: Phương pháp này nhằm xử lý số liệu thu thập

được, dùng để đối chiếu và so sánh số liệu giữa các năm, sự biến động qua các thời

kỳ, từ đó đưa ra nhận xét về sự thay đổi đó

- Số liệu sau khi thu thập được sẽ được mã hóa và phân tích trên phần mềmMicrosoft Excel 2010 và SPSS 20

- Đề tài chủ yếu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích thống kê mô tả

4.3.Phương pháp phỏng vấn chuyên gia

Tham khảo ý kiến của các cán bộ địa phương chuyên trách, chịu trách nhiệmquản lí và chi trả đền bù thiệt hại cho người dân

Trường Đại học Kinh tế Huế

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG CỦA SỰ CỐ ĐẾN VIỆC LÀM VÀ THU NHẬP CỦA LAO ĐỘNG

1.1 Lý luận về việc làm và thu nhập của lao động ở nông thôn

1.1.1 Khái niệm và phân loại việc làm

Khái niệm việc làm được định nghĩa bằng nhiều cách khác nhau Tổ chức lao

động quốc tế (ILO) định nghĩa việc làm gồm những người trên một độ tuổi xác địnhnào đó, trong một khoảng thời gian cụ thể, có thể là một tuần hoặc một ngày, làm

việc được trả lương hay tự trả lương cho mình

Trong khi đó, điều 13 chương 2 Luật lao động 2012 ghi rõ: “Mọi hoạt độnglao động tạo ra nguồn thu nhập, không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc

làm.” Theo đó, một hoạt động được coi là việc làm cần thỏa mãn hai điều kiện: Một

là, hoạt động đó phải có ích và tạo ra thu nhập cho người lao động và cho các thành

viên trong gia đình, thể hiện tính hữu ích và nhấn mạnh tiêu thức tạo ra thu nhập

của việc làm Hai là, hoạt động đó không được pháp luật cấm, thể hiện tính pháp lý

Cũng theo Tổ chức lao động quốc tế (ILO), có thể chia việc làm thành bốn

nhóm chính, đó là: Nhóm thứ nhất, làm một số công việc được trả tiền công hoặc

tiền lương bằng tiền mặt hoặc hiện vật Nhóm thứ hai, có thỏa thuận lao động chính thức nhưng tạm thời không làm việc trong thời gian được đề cập Nhóm thứ ba, làm

một số công việc vì lợi nhuận hoặc vì lợi ích cho gia đình dưới dạng tiền mặt hoặc

hiện vật Nhóm thứ tư, đã làm cho một doanh nghiệp chẳng hạn như một cơ sở kinh

doanh, trang trại hoặc dịch vụ nhưng tạm thời đang không làm việc trong khoảngthời gian được đề cập đến vì một lý do cụ thể nào đó, được hiểu là “được thuê làmviệc”

Trường Đại học Kinh tế Huế

1.1.2 Khái niệm về thu nhập

Hiện nay, chưa có văn bản pháp luật nào của Việt Nam định nghĩa cụ thể thunhập Tuy nhiên, theo luật Thuế thu nhập cá nhân của Việt Nam, có thể thống kêmột số khoản thu nhập cá nhân gồm:

- Thu nhập từ kinh doanh: Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hànghóa, dịch vụ Thu nhập từ hoạt động hành nghề độc lập của cá nhân có giấy phéphoặc chứng chỉ hành nghề theo quy định của pháp luật

- Thu nhập từ tiền lương, tiền công bao gồm: tiền lương, tiền công và cáckhoản có tính chất tiền lương, tiền công; các khoản phụ cấp, trợ cấp

- Tiền thù lao, tiền nhận được từ tham gia các tổ chức, hiệp hội; Các khoản lợiích khác nhận được bằng tiền hoặc không bằng tiền; Tiền thưởng, thu nhập từ đầu

tư vốn, chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản; thu nhập từ trúngthưởng, bản quyền, thừa kế, tiền bồi thường v.v

Như vậy, bên cạnh việc tìm kiếm việc làm để được trả lương, cá nhân có thể

tạo ra thu nhập từ nhiều nguồn khác nhau Trong số đó, có những nguồn thu nhậpmang tính chất bồi thường, đền bù cho cá nhân đó

1.2 Các chỉ tiêu nghiên cứu

1.2.1 Chỉ tiêu đánh giá tình hình việc làm

Để đánh giá tình hình việc làm của lao động nông thôn, một số chỉ tiêu được sử dụng để đánh giá bao gồm:

Tỷ lệ thất nghiệp: Là tỷ lệ phần trăm của số người thất nghiệp so với lực lượng lao động Tỷ

lệ thất nghiệp có công thức như sau:

Trong đó:

Tn: Tỷ lệ thất nghiệp (%)

Th: Số người thất nghiệp (người)

Lld: Lực lượng lao động (người)

Tỷ suất sử dụng thời gian làm việc của lao động trong năm: Tỷ suất sử dụng quỹ thời gian

làm việc của lao động trong năm là tỷ số giữa số ngày cá nhân đã sử dụng vào sản xuất hoặc dịch

vụ so với tổng số ngày/người có thể làm việc được trong năm (quỹ thời gian làm việc trong năm

Trường Đại học Kinh tế Huế

tính bình quân cho một lao động) Ngày/người ở trên được hiểu là ngày sản xuất trực tiếp của lao động với thời gian làm việc trong một ngày là 8 giờ đồng hồ Tỷ suất sử dụng quỹ thời gian làm việc của lao động trong năm được tính theo công thức sau:

Trong đó:

Tq: Tỷ suất sử dụng quỹ thời gian làm việc của lao động trong năm (%)

Nvl: Số ngày đã đầu tư vào sản xuất kinh doanh hoặc dịch vụ tính bình quân cho một lao động trong năm (ngày)

Tng: Quỹ thời gian làm việc trong năm bình quân của lao động (ngày)

Tỷ suất sử dụng quỹ thời gian làm việc của lao động trong năm nói lên trình độ sử dụng lao động theo ngày và qua đó cho thấy được quỹ thời gian chưa sử dụng hết cần phải huy động trong năm Ngày lao động được tính theo ngày chuẩn tức thời gian làm việc phải đạt 8 giờ trong một ngày.

1.2.2 Chỉ tiêu đánh giá tình hình thu nhập

Căn cứ vào quyết định số 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc

ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020, tiếnhành thực hiện đánh giá thu nhập của hộ gia đình nông thôn qua 5 nhóm sau:

Bảng 1: Chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình áp dụng

cho giai đoạn 2016-2020

Nhóm Tên nhóm Thu nhập bình quân (nghìn đồng/người/tháng)

(Nguồn: Quyết định ban hành chuẩn nghèo giai đoạn 2016-2020, 2015)

Thu nhập bình quân của một lao động nông thôn được tính theo công thức sau: Thu nhập = Thu từ tiền lương, tiền công + Thu từ sản xuất nông-lâm-ngư + Thu từ sản xuất kinh doanh ngành nghề, dịch vụ + Các khoản thu khác

1.3 Tổng quan về sự cố môi trường

1.3.1 Khái niệm

Trường Đại học Kinh tế Huế

Uỷ ban bảo vệ môi trường Úc (2012) định nghĩa sự cố ô nhiễm môi trường cóthể là một biến cố hay một chuỗi các hậu quả đã hoặc đang diễn ra mà đã từng hoặc

có khả năng dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường trong tương lai gần Sự ô nhiễmnày có thể xuất phát từ việc rò rỉ, tràn dầu hay xả thải các loại chất khác nhau ra môi

trường Theo đó, một sự cố môi trường được xem là nghiêm trọng nếu nó gây ra các

thiệt hại vật chất đối với môi trường, quy định chặt chẽ trong điều 147 của đạo luậtbảo vệ môi trường Úc, bao gồm hai điều kiện chính, đó là:

- Thứ nhất, liên quan đến sự nguy hại thực tế hoặc tiềm tàng đối với sức khoẻ

hoặc sự an toàn của con người cũng như hệ sinh thái, dẫn đến thiệt hại tài sản hoặckinh tế vượt quá 10.000 đô la Úc

- Thứ hai, liên quan đến các tổn thất do phải đầu tư các giải pháp khắc phục sự

cố môi trường

Trong khi đó, khoản 10 điều 3 luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam (2014) định

nghĩa sự cố môi trường là sự cố xảy ra trong quá trình hoạt động của con ngườihoặc biến đổi của tự nhiên, gây ô nhiễm, suy thoái hoặc biến đổi môi trường nghiêmtrọng Sự cố môi trường có thể xảy ra do:

- Một là, bão, lũ lụt, hạn hán, nứt đất, động đất, trượt đất, sụt lỡ đất, núi lửa

phun, mưa axit, mưa đá, biến động khí hậu và thiên tai khác;

- Hai là, hỏa hoạn, cháy rừng, sự cố kỹ thuật gây nguy hại về môi trường của

cơ sở sản xuất, kinh doanh, công trình kinh tế, khoa học kỹ thuật, văn hóa, xã hội,

an ninh, quốc phòng

- Ba là, sự cố trong tìm kiếm, thăm giò, khai thác và vận chuyển khoáng sản,

dầu khí, sập hầm lò, phụt dầu, tràn dầu, vỡ đường ống dẫn dầu, dẫn khí, đắm tàu, sự

cố tại cơ sở lọc hóa dầu và các cơ sở công nghiệp khác

- Bốn là, sự cố trong lò phản ứng hạt nhân, nhà máy điện nguyên tử, nhà máy

sản xuất, tái chế nhiên liệu hạt nhân, kho chứa chất phóng xạ

Như vậy, sự cố môi trường có thể được hiểu là các tác động của tự nhiên hoặc nhân tạo đến môi trường tự nhiên, mang lại sự biến đổi nghiêm trọng đến hệ sinh thái, sức khoẻ, sinh kế và tài sản của con người cũng như tổn thất cho nền kinh tế quốc gia.

1.3.2 Tác động của sự cố môi trường biển

Trường Đại học Kinh tế Huế

Theo Cơ quan bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (2017), sự cố môi trường biển gâyảnh hưởng đến hệ sinh thái, nền kinh tế quốc gia và các thay đổi trong xã hội Cụ

thể:

- Về mặt sinh thái: các sự cố môi trường biển làm thay đổi các đặc tính vật lí

và hoá học của môi trường sống tự nhiên, ảnh hưởng từ các chất độc hại đến sự sinh

trưởng và phát triển của động thực vật biển cũng như các động vật trên cạn tiêu thụ

chúng Sự cố môi trường biển thậm chí có thể giết chết các cơ thể sống này, làmbiến đổi cấu trúc các quần thể sinh học do ảnh hưởng của chúng đến các cơ thể sốngcốt lõi hay làm gia tăng sự sinh sôi các loại tảo trên các bãi triều kéo theo sự thu hẹp

nơi sống, giết chết các loại sên biển

- Về mặt kinh tế: sự cố môi trường biển gây ra thiệt hại hàng triệu đô la cho

ngành đánh bắt cá thương mại, ảnh hưởng đến du lịch, giá trị tài sản, kinh doanh

giải trí và nhiều ngành khác phụ thuộc vào nước sạch

- Về mặt xã hội: động vật nằm trong chuỗi thức ăn bị ảnh hưởng khi được con

người tiêu thụ sẽ gây ra những vấn đề về sức khoẻ Chất độc của những con vật bị ô

nhiễm này được lưu giữ trong mô người và có thể dẫn đến ung thư, dị tật bẩm sinhhoặc các vấn đề sức khoẻ lâu dài

Mặt khác, sự cố môi trường biển cũng gây nên tình trạng thất nghiệp trêndiện rộng đặc biệt đối với những khu vực có thế mạnh về ngư nghiệp Điều này cóthể dẫn đến tình trạng nghèo đói, tệ nạn xã hội, bùng nổ dân số tại các đô thị lớn do

sự di cư để tìm kiếm việc làm mới

Trường Đại học Kinh tế Huế

1.3.3 Các sự cố môi trường biển điển hình trên thế giới và các biện pháp khắc phục

1.3.3.1 Nhiễm độc thủy ngân tại vịnh Minamata, Nhật Bản

Từ năm 1908-1969, một thảm hoạ nhiễm độc nước biển xảy ra tại Nhật Bản

do nhà máy hoá chất Chisso xả trực tiếp nước thải chứa thuỷ ngân chưa qua xử lí ravịnh Minamata và biển Shiranui Điều này đã làm cho chất thải tích tụ sinh họctrong hải sản ở khu vực biển này, làm bùng phát hiện tượng cá chết trong khoảngthời gian dài Mặt khác, cư dân sống quanh vịnh, do ăn phải cá và sò bị ô nhiễmthủy ngân hữu cơ, đã nhiễm bệnh, khiến hệ thống thần kinh trung ương bị hủy hoạinghiêm trọng, tạo nên những cơn đau đớn tột cùng, tình trạng co giật thường xuyêndẫn đến mù, điếc, mất trí, bại thiệt thậm chí tử vong

Để đòi lại quyền lợi cho người dân, kể từ năm 1929 đến năm 1943 Hợp tác xã

Bắc Minamata đã thắng kiện yêu cần công ty chi trả cho Hợp tác xã 55.600 đô la Mĩ

và một khoản tiền trị giá 41.000 đô la Mĩ để phục hồi lại nghề cá Năm 1968, nhờcuộc đấu tranh không mệt mỏi của cư dân vịnh Minamata, chính phủ Nhật đã công

bố kết luận chính thức về nguyên nhân gây bệnh là thủy ngân trong chất thải củanhà máy hóa chất của Công ty Chisso Sau đó, chính phủ đã ban hành các qui định

và biện pháp giải quyết hậu quả, đồng thời yêu cầu các công ty chịu trách nhiệmphải chi trả những khoản đền bù lớn cho các nạn nhân

Tuy nhiên, việc đánh giá thế nào là khoản bồi thường hợp lý gặp rất nhiều khó

khăn Để được công nhận đạt yêu cầu nhận tiền bồi thường, các bệnh nhân phảiđược thừa nhận bởi một vài các ủy ban chứng nhận đặc biệt, dựa theo những triệu

chứng của họ Hậu quả của căn bệnh vẫn kéo dài cho đến hôm nay khi còn trên2.000 nạn nhân chưa được công nhân mắc bệnh và vẫn đang đấu tranh giành lạiquyền lợi của mình (Nguyễn Việt Thi, 2014)

1.3.3.2 Sự cố nổ giàn khoan bang Louisiana, Mĩ

Năm 2010, sự cố nổ giàn khoan của hãng dầu khí BP của Anh, ngoài khơi bờ

biển Louisiana, Mỹ gây ra vụ tràn dầu Deepwater Horizon Thảm hoạ xảy ra khigiàn khoan dầu thô di động phát nổ khiến 11 người chết và 17 người khác bị

thương Giàn khoan bốc cháy và chìm xuống biển, gần 5 triệu thùng dầu tràn vào

Trường Đại học Kinh tế Huế

khu vực rộng lớn của vịnh Mexico, ảnh hưởng đến 5 bang nước Mĩ và bờ biển nướcAnh Cụ thể, vụ tràn dầu gây ảnh hưởng tới hơn 400 loài sinh vật sống tại vùng biển

này 5 năm sau thảm hoạ, nồng độ dầu thô trong cá ở vùng vịnh vẫn cao hơn mức

bình thường, gây dị tật bẩm sinh ở cá, khiến chúng chết sớm

Về mặt kinh tế, Sandberg (2010) cho rằng vụ tràn dầu đã làm cho công nghiệphải sản ở khu vực không thể phục hồi khi sản lượng hiện nay thấp hơn 20 lần so với

trước khi vụ nổ xảy ra Ngoài ra, hiệp hội Du lịch Mĩ ước tính rằng tác động của sự

cố tràn dầu đến du lịch qua vùng Vịnh trong thời gian ba năm có thể vượt quá 23 tỷ

đô la, ảnh hưởng đến 400.000 việc làm (Proctor, 2010) Về mặt sức khỏe, theo khảo

sát của Mark Schleifstein (2013), các triệu chứng do tiếp xúc với sự cố tràn dầu làthở khò khè, thắt chặt ngực, thở dốc, ngứa hoặc chảy nước mắt, nước mũi, phát ban,mệt mỏi, tiêu chảy và không thể tập trung Bên cạnh đó, hơn 40% trong số 1.437bậc cha mẹ sống trong vòng bán kính 16km ở Louisiana và Florida phát hiện cáctriệu chứng về sức khỏe thể chất cũng như tinh thần của con họ

Đến tháng 4 năm 2016, tập đoàn dầu khí BP của Anh chịu phán quyết của toà

án Mĩ với mức phạt 20 tỷ đô la trong vòng 16 năm Tiền phạt sẽ được sử dụng đểkhắc phục hệ quả ô nhiễm môi trường và bồi thường cho 5 bang chịu ảnh hưởng củachính quyền địa phương Kể từ ngày 8 tháng 9 năm 2010, đã có 50.000 đơn yêu cầubồi thường, 44.000 người bị mất thu nhập Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 15.000 khiếunại vẫn chưa được thanh toán Các yêu cầu bồi thường là từ các cá nhân và doanhnghiệp đã được ghi chép đầy đủ và đã nhận được khoản thanh toán từ tập đoàn BP

1.3.4 Các sự cố tràn dầu trong nước và các biện pháp đã áp dụng

Theo Vũ Thị Bắc (2010), khoảng 70% ô nhiễm biển và đại dương có nguồngốc từ đất liền, xuất phát từ các chất xả thải của các thành phố, thị xã, thị trấn, từcác ngành công nghiệp, xây dựng, hóa chất Trong đó đáng kể nhất và nguy hại nhất

là các chất thải từ các nhà máy thông qua hệ thống cống rãnh, xả thải ra biển và đại

dương một lượng lớn các chất bồi lắng, hóa chất, kim loại, nhựa, cặn dầu và thậm

dịch vụ cung ứng hàng hải, hoạt động logistics cũng góp phần đáng kể gây ra ônhiễm và suy thoái môi trường biển Các hoạt động này thải vào nguồn tiếp nhận làbiển lượng chất thải đáng kể, đa dạng về loại hình, chủng loại và mức độ nguy hại.Một trong những sự cố môi trường biển phổ biến trong nước đó là do tràn dầu.Bảng 2 cho biết các vụ tràn dầu trong khoảng thời gian từ năm 1997 dến 2001 gây

ra các thiệt hại cho nền kinh tế biển Việt Nam và được thực hiện bồi thường nhưsau:

Bảng 2: Thống kê các vụ tràn dầu chính trên biển Việt Nam từ 1997-2001 S

Diện tích ônhiễm là 1,8

tấn phân ure bị tai nạn

tại vùng biển Bãi

Trước (Vũng Tàu)

19/3/1999

1.358.280kgN-NH4+ đãtràn ra vùngbiển

Ảnh hưởng

du lịch, tàinguyên hảisản Bãi

Trước

(Vũng Tàu)

50.900USD

3.

Tàu Formosa One

(Liberia) chở 66.000

m3 dầu đã đâm vào

tàu Petrolimex 01 của

(Nguồn: Bảo vệ môi trường biển-vấn đề và giải pháp, 2004)

Trường Đại học Kinh tế Huế

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng nói chung chỉ được nhận biết theo cảm tính,

chưa có số liệu cụ thể Các sự cố môi trường biển tại Việt Nam chỉ được ghi nhận

và xem xét bồi thường thiệt hại khi thấy được bằng mắt thường như các mảng, vệt,váng dầu, các tảng, cục dầu ngậm nước đã bị phong hóa ở các mức độ khác nhau.Cá-nguồn lợi lớn nhất của biển được đánh giá là loài chịu tác động tiêu cực mạnh

mẽ của sự cố dầu tràn Dầu gây ô nhiễm môi trường làm cá chết hàng loạt do thiếuoxy hòa tan trong nước; dầu bám vào cá làm giảm giá trị sử dụng do gây mùi khóchịu; dầu có thể làm trứng mất khả năng phát triển, cản trở hoạt động kinh tế ở vùngven biển (Vũ Thị Bắc, 2010)

1.4 Tổng quan về sự cố môi trường biển miền trung

1.4.1 Sự cố môi trường biển miền Trung và ảnh hưởng của nó đến các tỉnh miền Trung

1.4.1.1 Khái quát chung về sự cố

Hiện tượng hải sản chết bất thường bắt đầu xuất hiện tại tỉnh Hà Tĩnh vào

ngày 6/4/2016, sau đó lần lượt xuất hiện tại các tỉnh: Quảng Bình (10/4/2016), Thừa

Thiên Huế (15/4/2016), Quảng Trị (16/4/2016); trong đó, hải sản chết nhiều tại tỉnh

Hà Tĩnh từ ngày 6 đến ngày 7/4/2016, tỉnh Quảng Bình từ ngày 14 đến ngày15/4/2016, tỉnh Thừa Thiên Huế từ ngày 16 đến ngày 17/4/2016 và tỉnh Quảng Trị

từ ngày 18 đến ngày 19/4/2016

Hiện tượng hải sản chết có dấu hiệu giảm trong thời gian từ ngày 20 đến ngày23/4/2016; xuất hiện trở lại vào ngày 24/4/2016 trên địa bàn tỉnh Quảng Bình, tiếp

theo đó là các tỉnh Hà Tĩnh, Thừa Thiên Huế, Quảng Trị, tuy nhiên chỉ mang tính

rời rạc, cục bộ ở từng địa phương Từ ngày 4 đến ngày 7/5/2016, tình trạng hải sảnchết bất thường tại 4 tỉnh đã giảm hẳn, một số ít cá chết rải rác được ghi nhận tạiCửa Tùng, tỉnh Quảng Trị và từ ngày 8/5/2016 đến nay thì không còn diễn ra

Về kinh tế: Sự cố đã gây ra những thiệt hại về kinh tế, trong đó, chịu ảnh

hưởng nặng nề nhất là ngành thủy sản, tiếp đến là kinh doanh, dịch vụ du lịch Theo

kết quả báo cáo, đánh giá sơ bộ của các Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn,

Lao động-Thương binh và Xã hội, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, con số thiệt hạiđược thống kê như sau:

Trường Đại học Kinh tế Huế

Bảng 3: Thống kê một số hoạt động kinh tế chịu ảnh hưởng nặng nề

bởi sự cố môi trường biển miền Trung đến năm 2017

STT Hoạt động Đối tượng chịu thiệt

hại Số lượng được thống kê

1 Hệ sinh thái biển và

nguồn lợi thủy sản

Hải sản tự nhiên (chủyếu là hải sản sống ởtầng đáy)

100 tấn

2 Khai thác hải sản Chủ tàu thuyền khai

thác hải sản

40.966 người chịu ảnhhưởng trực tiếp, 176.285người phụ thuộc

3 Nuôi trồng thủy sản

khoảng 7 tấn tôm thươngphẩm sắp đến kỳ thuhoạch

Tỉ lệ khách hủy tourkhoảng 50%, công suất sửdụng phòng giảm từ 40%

đến 50% so với cùng kỳnăm 2015

(Nguồn: Tài liệu tuyên truyền Kết quả giải quyết sự cố môi trường biển gây hải sản chết bất thường tại một số tỉnh miền Trung từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế, 2017)

Về môi trường: Nghiên cứu sơ bộ của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông

nghiệp và Phát triển nông thôn và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Namcho thấy, đa dạng sinh học vùng triều bị suy giảm, có những nhóm sinh vật số loại

Trường Đại học Kinh tế Huế

và sinh lượng giảm tới 50% và 20%-50% tương ứng Diện tích các rạn san hô bị tácđộng trực tiếp khoảng 450 ha, tại một số điểm khảo sát ban đầu đã được ghi nhận

trung bình 40% đến 60% rạn san hô bị phá hủy

Nguồn lợi động vật, đặc biệt là mật độ và khối lượng động vật khu vực từ HàTĩnh đến Hải Vân, Sơn Trà bị giảm sút Nguồn lợi sinh vật không chỉ giảm về trữ

lượng mà còn có thể bị thay đổi cấu trúc nguồn lợi Tuy nhiên, tại các đảo xa bờnhư Cồn Cỏ, Hòn Gió, thành phần loài, phân bố sinh lợi hầu như không thay đổi

Về xã hội: Sự cố đã gây tâm lý bức xúc, bất an trong nhân dân, gây ra tác động

tiêu cực xã hội, cụ thể như việc giảm lòng tin của các tầng lớp nhân dân Người dânnghi vấn về sự đúng đắn, đầy đủ của quá trình thẩm định, phê duyệt của các thủ tục

về đầu tư, xây dựng, môi trường trước khi xây dựng nhà máy, quá trình giám sátcủa các cơ quan chức năng về quá trình các nhà máy vận hành ở Hà Tĩnh và cả ởnhững địa phương khác

Ngoài ra, sự cố cũng gây bất an trong xã hội khi nhân dân lo lắng về việc mấtsinh kế, thất nghiệp, nợ nần, phá sản do không tiêu thụ được cá và sản phẩm từ hảisản Quan trọng hơn hết, sự cố môi trường này ảnh hưởng đến sự an toàn, sức khỏecủa người dân trong khu vực có sự cố môi trường cũng như người tiêu dùng ở cáckhu vực khác trước mắt và lâu dài

1.4.1.2 Ảnh hưởng của sự cố tại tỉnh Thừa Thiên Huế

Tỉnh Thừa Thiên Huế có 4 huyện và 01 thị xã ven biển bị ảnh hưởng trực tiếp

sự cố môi trường biển, đó là: Phong Điền, Quảng Điền, Phú Vang, Phú Lộc và thị

xã Hương Trà, bao gồm 28 xã, thị trấn vùng ven biển và đầm phá lưu thông vớibiển, chịu ảnh hưởng trực tiếp môi trường biển

Sự cố môi trường biển trong quí II năm 2016, đã tác động gây ảnh hưởng lớnđến toàn bộ hoạt động sản xuất và kinh doanh của các ngành nghề đối với các địaphương ven biển, đầm phá tỉnh Thừa Thiên Huế Hoạt động khai thác, đánh bắt hải

sản biển của ngư dân giảm, nguồn cung và cầu thủy hải sản giảm mạnh, các hoạt

động dịch vụ liên quan đến kinh doanh thuỷ hải sản và du lịch biển giảm, làm cho

sản xuất kinh doanh và đời sống của người dân vùng ven biển gặp nhiều khó khăn,

tác động bất lợi quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Trường Đại học Kinh tế Huế

Đến tháng 7 năm 2017, tỉnh đã xác định tổng số người thiệt hại theo các nhóm

ngành nghề như sau:

Bảng 4: Thống kê số người chịu thiệt hại theo các nhóm ngành nghề do sự cố

môi trường biển miền Trung xảy ra tại tỉnh Thừa Thiên Huế đến tháng 7/2017

hưởng (người)

6.

Thu mua, sơ chế, chế biến thủy sản; dịch vụ hậu

cần nghề cá; cửa hàng ăn uống phục vụ khách du

lịch thuộc địa bàn các xã/phường ven cửa sông

259

(Nguồn: Báo cáo tình hình thực hiện các nhiệm vụ bồi thường thiệt hại cho người dân bị ảnh

hưởng do sự cố môi trường biển, 2017)

1.4.2 Các giải pháp đã được áp dụng để khắc phục sự cố

1.4.2.1 Ổn định cuộc sống, hỗ trợ, bồi thường thiệt hại cho người dân

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 772/QĐ-TTg ngày 9/5/2016

hỗ trợ khẩn cấp cho người dân tại các tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị vàThừa Thiên Huế bị ảnh hưởng do hiện tưởng hải sản chết bất thường; Quyết định số

1138/QĐ-TTg ngày 25/6/2016 về việc tăng thời gian hỗ trợ ngư dân, diêm dân 4

tỉnh miền Trung theo Quyết định số 77/QĐ-TTg Theo đó, hỗ trợ nông dân, ngưdân, chủ trang trại, tổ tợp tác, hợp tác xã sản xuất trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản

bị ảnh hưởng do hiện tượng hải sản chết bất trường như cơ chế hỗ trợ thiệt hại dothiên tai, dịch bệnh

Cụ thể, Chính phủ hỗ trợ 15kg gạo/người/tháng trong thời gian 6 tháng đối vớicác nhân khẩu thuộc gia đình chủ tàu và hộ gia đình của lao động trên tàu; hỗ trợmột lần tối đa 5 triệu đồng/tàu đánh bắt ven bờ và vùng lộng phải tạm ngừng ra

Trường Đại học Kinh tế Huế

khơi; hỗ trợ 100% lãi suất vay vốn tín dụng trong thời gian tạm trữ 6 tháng đối với

các doanh nghiệp, chủ vựa, tàu dịch vụ hậu cần nghề cá để thu mua, tạm trữ hải sản

Đến năm 2017, Chính phủ đã xuất cấp gần 4.182 tấn gạo từ dự trữ quốc gia; Quỹ

Bảo vệ môi trường Việt Nam đã hỗ trợ ban đầu cho 4 tỉnh bị ảnh hưởng để xử lý,tiêu hủy cá chết; Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam đã hỗ trợ trên 5 tỷ

đồng cho người dân bị thiệt hại

1.4.2.2 Quan trắc chất lượng môi trường nước biển, đánh giá thiệt hại về

môi trường, tồn lưu ô nhiễm và tiến hành các giải pháp khắc phục

Ngay sau khi sự cố hải sản chết bất thường và tiếp nhận báo cáo của các địa

phương trong khu vực xảy ra sự cố, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã triển khai

ngay hoạt động quan trắc tại các khu vực xảy ra sự cố Đồng thời, bộ cũng đã có

văn bản hướng dẫn Uỷ ban nhân dân 4 tỉnh từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế thực

hiện quan trắc hàng ngày tại các bãi tắm từ ngày 29/4/2016 Các kết quả quan trắc

được công bố rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng

Hiện nay, Bộ Tài nguyên và Môi trường đang triển khai chương trình khảo sát,

điều tra, đánh giá ô nhiễm môi trường định kỳ tại 04 tỉnh ven biển miền Trung;trong đó tiến hành khảo sát tại 36 tuyến khảo sát khoảng 348km Chương trình đãđược triển khai từ ngày 15/6/2016 để cung cấp thêm thông tin về hiện trạng chấtlượng môi trường biển tại 4 tỉnh Số liệu kết quả quan trắc cũng đang được các đơn

vị tổng hợp để gửi về cho Bộ Tài nguyên và Môi trường

1.4.2.3 Bồi thường thiệt hại cho người dân chịu ảnh hưởng bởi sự cố trên

địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế

Quá trình quan trắc, đánh giá hiện trạng chất lượng nước biển và trầm tích tạivùng biển, đầm phá tỉnh Thừa Thiên Huế đã áp dụng các quy trình, phương pháp

trên cơ sở khoa học, đúng theo quy định của Việt Nam Hiện nay chất lượng môitrường và hệ sinh thái biển được Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố

Thực hiện Quyết định số 772/QĐ-TTg ngày 09/5/2016 của Thủ tướng Chínhphủ về việc hỗ trợ khẩn cấp cho người dân bị ảnh hưởng do hiện tượng hải sản chếtbất thường và Quyết định số 1138/QĐ-TTg, theo đó tỉnh Thừa Thiên Huế được cấpxuất 3.587,58 tấn gạo và 14,775 tỷ đồng để hỗ trợ khẩn cấp cho các hộ dân theo quy

Trường Đại học Kinh tế Huế

định Tỉnh đã tổ chức thực hiện hỗ trợ kịp thời ổn định cuộc sống của người dân.Đối với các Chính sách hỗ trợ khôi phục sản xuất, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành công văn số 481/SNNPTNT-CCTS ngày 17/4/2017 gửi các địa phương về hướng dẫn cho vay vốn để khôi phục sản xuất, chuyển đổi nghề từ nghề khai thác hải sản tầng đáy trong vùng biển từ 20 hải lý trở vào bờ sang nghề khai thác hải sản tầng nổi; Ban Hành công văn số 227/CCTS-KTh ngày 04/7/2017hướng dẫn hành chính chính sách cho vay chuyển đổi nghề và xử lý nợ theo Quyết định 12/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Đối với chính sách hỗ trợ tín dụng đóng mới tàu cá xa bờ, đã triển khai tổ chức 04 Hội nghị phổ biến các chính sách hỗ trợ về lĩnh vực thủy sản theo Quyết định số 12/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ tại 05 huyện ven biển Hội nghị cũng có các Ngân hàng Thương mại, các cơ sở đóng tàu các loại, kể cả đóng tàu composite để giới thiệu cho bà con ngư dân

Đối với chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và việc làm, Sở Lao động – Thương binh và xã hội

đã triển khai theo Quyết định số 12/QĐ-TTg ngày 06/01/2017 của Thủ tướng chính phủ theo hướng dẫn của Bộ Lao động- TBXH tại Công văn số 2687/LĐTBXH-VL ngày 30/6/2017; đã có các văn bản triển khai thực hiện: Công văn số 1261/LĐTBXH-DN ngày 5/4/2017 về việc triển khai thực hiện công tác đào tạo nghề ven biển.

Đến tháng 7 năm 2017, theo ngân sách Chính phủ bồi thường về cho các tỉnh, tỉnh Thừa Thiên Huế đã chi trả 929,786 tỷ đồng/1010 tỷ (chiếm 92,06%), cho 41.775 đối tượng Tình hình thực hiện chi trả được thể hiện qua bảng sau:

Trường Đại học Kinh tế Huế

Bảng 5: Giá trị bồi thường thiệt hại đã được phê duyệt và chi trả cho các huyện chịu ảnh hưởng

tại tỉnh Thừa Thiên Huế đến tháng 7/2017

STT Địa phương

(Huyện/Thị xã)

Giá trị bồi thường thiệt hại huyện đã phê duyệt đến ngày 25/7/2017

Kết quả chi trả

Ghi chú

Số đối tượng

Kinh phí (triệu đồng)

Kinh phí đã tạm cấp (triệu đồng)

Số lượng đối tượng

Kinh phí đã chi trả (triệu đồng)

Kinh phí còn lại chưa chi trả

Tỷ lệ đã chi trả

so với giá trị thiệt hại đã được phê duyệt (%) TỔNG CỘNG 46.005 983,408 960,543 41.775 929,786 30,757 94,54% Đã chi trả

được 92,06 %

so với số tiền Trung ương

(Nguồn: Báo cáo tình hình thực hiện các nhiệm vụ bồi thường thiệt hại cho người dân bị ảnh hưởng do sự cố môi trường biển, 2017)

Trường Đại học Kinh tế Huế

Gần 2 năm sau khi sự cố môi tường biển xảy ra, người dân bị thiệt hại do sự cố môi trường biển ở các địa phương đã được nhận tiền đền bù, kết quả cho thấy tình hình ổn định, việc tổ chức

kê khai, xác định, thẩm định đã được tổ chức đảm bảo công khai, minh bạch, đúng đối tượng Người dân phấn khởi, đồng tình cao với Quyết định số1880/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 309/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ Việc tổ chức chi trả được tổ chức chặt chẽ từ khâu rà soát, điều tra, đánh giá, phê duyệt cũng như sự tham gia tích cực của hệ thống chính trị trong việc tuyên truyền, tổ chức và giám sát thực hiện; sự tham gia về chuyên môn nghiệp vụ của các ngân hàng thương mại trên địa bàn đã hỗ trợ tích cực với hệ thống Kho Bạc Nhà nước trong thực hiện chi trả tiền trực tiếp đến người dân thuận lợi, an toàn.

1.5 Các phương pháp đánh giá tác động môi trường

Về mặt kĩ thuật, các đánh giá tác động môi trường chỉ giới hạn trong việc phân

tích để chỉ ra các tác động tích cực và tiêu cực của dự án tới tài nguyên và môitrường khu vực cũng như dùng các phương pháp kĩ thuật để đánh giá một cách định

tính hoặc định lượng các tác động đó Một số phương pháp thường sử dụng đó là:

Phương pháp phân tích môi trường, chập bản đồ, ma trận hay phân tích lợi ích-chiphí Các phương pháp kĩ thuật này chủ yếu dựa vào việc so sánh “trước-sau” để đưa

ra các kết luận

Tuy nhiên, trong rất nhiều trường hợp, bằng chứng này không thể cho chúng

ta kết luận đây có phải là tác động hay không vì các yếu tố bị tác động có thể xuấtphát từ các yếu tố khác xảy ra đồng thời như chính sách đền bù, tác phong làm việchiệu quả của lãnh đạo địa phương hay chính sách giáo dục Vì vậy, để đánh giá tác

động của một sự cố hay chính sách đến việc làm, thu nhập hoặc sản xuất của một

khu vực, hai trong số phương pháp đánh giá được áp dụng phổ biến đó là: phươngpháp thí nghiệm ngẫu nhiên (Randomization) và phương pháp khác biệt trong khácbiệt (Difference-in-Difference) (Fulbright, 2015)Trường Đại học Kinh tế Huế

1.5.1 Phương pháp thí nghiệm ngẫu nhiên (Randomization)

Thí nghiệm ngẫu nhiên là phương pháp lựa chọn ngẫu nhiên đối tượng được

hưởng chính sách, ví dụ như thông qua rút thăm để chọn mẫu điều tra Nhóm khôngđược hưởng chính sách là nhóm đối chứng Vì là lựa chọn ngẫu nhiên nên tính chất

của hai nhóm trên trung bình là như nhau Từ dữ liệu thu thập được, tiến hành sosánh kết quả giữa hai nhóm Phương pháp này được coi là chuẩn vàng vì không cósai lệch do lựa chọn và hạn chế được các tác động thiên lệch khác, thường được sửdụng trong các nghiên cứu về trương trình y tế, chăm sóc sức khỏe cộng đồng

Ví dụ điển hình cho phương pháp này đó là nghiên cứu Women’s HealthInitiatives (Sáng kiến sức khỏe phụ nữ) của Sackett (1996).Trong công trình nghiêncứu này, các nhà nghiên cứu muốn thử nghiệm xem mức độ hiệu nghiệm củacalcium và vitamin D trong việc phòng chống gãy xương ở các phụ nữ sau thời mãn

kinh như thế nào Họ tiến hành những bước sau đây:

- Bước thứ nhất: chọn một quần thể gồm 36.282 phụ nữ sau thời mãn kinh (tuổi

từ 50 đến 79), thu thập tất cả các dữ liệu lâm sàng liên quam

- Bước thứ hai: dùng máy tính để phân chia quần thể đó thành hai nhóm một

cách ngẫu nhiên: nhóm 1 gồm có 18.176 phụ nữ được điều trị bằng calcium và

vitamin D hàng ngày (nhóm can thiệp); nhóm 2 gồm 18.106 phụ nữ cùng độ tuổi

nhưng không được bổ sung calcium hay vitamin D (còn gọi là nhóm đối chứng).

- Bước thứ ba: theo dõi hai nhóm can thiệp và đối chứng trong thời gian 10

năm Trong thời gian này, các nhà nghiên cứu tiếp tục thu thập dữ liệu lâm sàng và

đo lượng sinh hóa để theo dõi tình trạng của bệnh nhân, cũng như ghi nhận số phụ

nữ bị gãy xương

- Bước thứ tư: sau khi hết thời hạn theo dõi, các nhà nghiên cứu lên kế hoạch

phân tích dữ liệu xem xét hiệu quả của vitamin D và calcium đến việc giảm nguy cơgãy xương

Tuy nhiên, phương pháp này lại đòi hỏi chi phí cao Nhiều trường hợp ngườiđược nghiên cứu không tuân thủ các yêu cầu Kết quả đúng ở đối tượng này nhưng

khó áp dụng được cho các nhóm đối tượng khác

Trường Đại học Kinh tế Huế

1.5.2 Phương pháp khác biệt trong khác biệt (Difference-in-difference)

Phương pháp ước lượng khác biệt trong khác biệt là một trong những phương

pháp thông dụng trong thí nghiệm tự nhiên Về cơ bản, phương pháp này so sánh

các nhóm tác động và đối chứng dựa trên những khác biệt trong kết quả ở từng thời

kỳ quan sát Cụ thể, sau điều tra ban đầu về cả đối tượng không tham gia và tham

gia (sau đó), ta có thể thực hiện một điều tra tiếp theo về cả hai nhóm này sau tácđộng Từ thông tin này, ta tính toán được sai biệt giữa các kết quả được quan sáttrên nhóm tác động và đối chứng trước và sau tác động chương trình

Ví dụ điển hình cho phương pháp này đó là nghiên cứu về “Ảnh hưởng củaviệc tăng mức lương tối thiểu đến việc làm toàn thời gian ở lĩnh vực thức ăn nhanhtại New Jersey và Pennsylvania, Hoa Kì” của Card và Krueger (1994)

- Bước thứ nhất: Tác giả sử dụng phương pháp khác biệt trong khác biệt và số

liệu trong ngành cửa hàng ăn nhanh để nghiên cứu tác động của việc tăng lương tốithiểu ở bang New Jersey đến việc làm thông qua các tiêu chí như: mức lương khởi

điểm, giá suất ăn và số giờ mở cửa hàng ngày

- Bước thứ hai: Các tiêu chí được quan sát trên hai thời điểm: Trước khi tăng

lương tối thiểu và sau khi tăng lương tối thiểu

- Bước thứ ba: Tiến hành so sánh mức độ tăng, giảm của các chỉ tiêu qua hai

thời điểm để đưa ra kết luận

Ưu điểm của phương pháp này là giảm thiểu giả định về yếu tố ngoại suy cóđiều kiện hay chỉ lựa chọn các đặc tính được quan sát, đồng thời cung cấp mộtphương pháp trực giác, dễ sử dụng để tính toán việc lựa chọn các đặc tính khôngđược quan sát Tuy vậy, nhược điểm chính cũng nằm ở giả định này: khái niệm sai

số lựa chọn không đổi theo thời gian là thiếu cơ sở đối với nhiều chương trình mụctiêu ở các nước đang phát triển

Trường Đại học Kinh tế Huế

CHƯƠNG II: ẢNH HƯỞNG CỦA SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG BIỂN ĐẾN

VIỆC LÀM VÀ THU NHẬP CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG XÃ HẢI DƯƠNG,

THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ 2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội của xã Hải Dương

Phạm vi ranh giới hành chính: Phía Bắc giáp với xã Quảng Công, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế; Phía Nam giáp với cửa biển Thuận An; Phía Tây giáp với phá Tam Giang; Phía

Xã Hải Dương

Trường Đại học Kinh tế Huế

Đông giáp Biển Đông Xã Hải Dương có tọa độ địa lý từ 16°35′56,5″ đến 16°33′42,2″ vĩ độ Bắc và 107°34′10,2″ đến 107°37′34,1″ kinh độ Đông Tổng diện tích đất tự nhiên 1.027 ha, dân số 7.662 người tính đến hết năm 2017.

Địa hình: Hải Dương là một xã có địa hình tương đối bằng phẳng, thấp dần từ

Tây sang Đông, có bờ biển dài khoảng 7 km thuận lợi cho việc đánh bắt thủy sản,

phát triển dịch vụ du lịch biển và nuôi trồng thủy sản, có đất trồng lúa nằm kẹp giữa

dân cư và cồn cát ven biển

Khí hậu thời tiết: Tình hình khí hậu, thời tiết trên địa bàn xã Hải Dương được

thể hiện cụ thể thông qua bảng sau:

Bảng 6: Đặc điểm về tình hình khí hậu của xã Hải Dương

Đặc điểm

Nhiệt độ không khí

- Nhiệt độ trung bình hàng năm 25,5°c,

- Nhiệt độ trung bình tháng cao nhất 28°c (tháng 7),trung bình tháng thấp nhất 20°c (tháng 1),

- Nhiệt độ cao tuyệt đối có thể lên trên 38°c và nhiệt độ thấp tuyệt đối vào mùa đông có thể xuống dưới 12°c.

Lượng mưa

- Mùa mưa bắt đầu từ tháng 9 và kết thúc vào tháng 12

- Lượng mưa trung bình hàng năm 2800-3400mm, có năm lên trên 5000mm

Độ ẩm - Độ ẩm tương đối trung bình năm: 80%

Gió bão

- Gió mùa Đông Bắc: Tháng 9 đến tháng 3 năm sau.

- Gió Tây Nam xuất hiện từ tháng 4 đến tháng 9 hàng năm.

- Bão thường xuất hiện từ tháng 8 đến tháng 10.

(Nguồn: Thông tin dư địa chí thị xã Hương Trà, 2018) Thủy văn: Là xã ven biển nên chịu tác động bởi chế độ thủy triều, chế độ

triều ở khu vực là chế độ bán nhật triều đều, biên độ triều tùy theo mùa Nhữngtháng có nhiệt độ cao là những tháng ít mưa, ẩm độ không khí thấp, lượng bốc hơi

nước lớn trong điều kiện nguồn nước tưới chưa chủ động nên ảnh hưởng lớn đến

sản xuất và đời sống của nhân dân, những năm ít mưa hạn nặng, ảnh hưởng đến

sinh trưởng, phát triển của cây trồng làm năng suất thấp; nhưng vào mùa mưa bão

Trường Đại học Kinh tế Huế

gây ngập úng, xã ven biển nên tác động của gió bão càng mạnh, không những ảnh

hưởng đến sản xuất, đời sống mà còn gây sạt lở bờ biển

Tài nguyên nước: Nguồn nước chủ yếu được cung cấp từ 2 nguồn chính đó là:

nước mưa và nước ngầm Nước mưa thu được trực tiếp trên bề mặt, tích tụ trên hệ

thống kênh, hói, ao, hồ và ô trũng Mạch nước ngầm hiện bảo đảm khai thác đơngiản thuận lợi vụ tốt cho sinh hoạt và phát triển sản xuất nông nghiệp, nuôi trồngthủy sản, tuy nhiên do ở giữa một bên là đầm phá, một bên là biển nên sẽ gặp khó

khăn khi thực hiện phát triển sản xuất và nhu cầu của nhân dân tăng

Tài nguyên biển: Hải Dương có chiều dài bờ biển 7km, bờ biển thấp, mỏng,

hàng năm khi có gió bão cấp 10 trở lên là bị xâm thực lẫn vào đất trồng lúa và nuôi

trồng thủy sản, thuận lợi cho việc khai thác và đánh bắt hải sản, kinh doanh du lịchbiển mang lại hiệu quả kinh tế cao

Tài nguyên khoáng sản: Có nguồn cát trắng, cát biển có thể khai thác phục vụ xây dựng, chế

biến công nghiệp, trong cát có nguồn khoáng sản ti tan rất lớn phục vụ cho công nghiệp khai thác, chế biến.

Tài nguyên đất đai: Thành phần đất tại xã Hải Dương bao gồm hai loại chủ

yếu Một là, đất cát pha bùn gồm hàm lượng dinh dưỡng thấp chủ yếu là nằm kẹp

giữa khu dân cư và cồn cát ven biển đang sử dụng loại đất này dành cho nuôi trồng

thủy sản, trồng lúa, màu, cây ngắn ngày Hai là, đất cát trắng, là đất nghèo dinh

dưỡng và mùn chủ yếu nằm phía Tây Bắc, loại đất này dùng cho trồng cây lâu năm,

màu, xây dựng nhà ở Tình hình sử dụng đất của xã Hải Dương trong những năm

qua được thể hiện qua bảng sau:

Trường Đại học Kinh tế Huế

Bảng 7: Tình hình sử dụng đất đai của xã Hải Dương giai đoạn 2015 – 2017

(Nguồn: Thống kê đất đai của UBND xã Hải Dương, 2015-2017)

Trường Đại học Kinh tế Huế

Tổng diện tích đất tự nhiên của xã Hải Dương là 1.027 ha, trong đó đất Nông nghiệp 181,01

ha, đất Lâm nghiệp 189,80 ha, đất chuyên dùng 78,71 ha, đất ở chiếm 23,78 ha và 551,80 ha còn lại là đất chưa sử dụng Cạnh bờ biển có động cát, rừng phi lao chạy song song và có hồ nước ngọt

tự nhiên với diện tích 02 ha là điều kiện tốt để phát triển du lịch và dịch vụ tắm biển.

Phần đất chưa sử dụng của xã chiếm phần lớn diện tích, cụ thể trên 50% tổng diện tích đất của xã và có xu hướng tăng nhẹ qua các năm Đó là bởi vì địa bàn có cửa biển Thuận An, phá Tam giang nên nước mặn dễ xâm nhập, đồng thời nằm ở vị trí xung yếu, thường xuyên bị biển xâm thực gây sạt lỡ bờ biển và các tuyến đất đai ven phá Do đó, nhiều phần đất bị bỏ trống do không thể sử dụng được.

Tài nguyên rừng: Năm 2017, xã Hải Dương có 189 ha rừng phòng hộ, trong

đó rừng tập thể và dự án là 150 ha, còn người dân tự trồng khoảng 10-12 ha Các

loại cây ở đây chủ yếu là cây dương liễu, tỷ lệ che phủ rừng đạt 19,43%

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

Tình hình phát triển kinh tế của xã Hải Dương đang được tập trung thực hiện

theo cơ cấu kinh tế nông nghiệp – tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ Là một xã ven

biển và đầm phá có điều kiện phát triển ngành mũi nhọn thủy sản tạo thu nhập cao

cho người lao động Người dân sinh sống chủ yếu bằng nhiều ngành nghề đa dạngnhư: đánh bắt, nuôi trồng thủy sản, trồng trọt, chăn nuôi, may mặc, mộc, nề chằm

nón lá, chế biến hải sản, kinh doanh dịch vụ

Toàn xã có 1.526 hộ, 7.129 khẩu, lao động có 3083 người; mật độ dân số là

712 người/ha Trên địa bàn xã có 05 cơ sở tôn giáo, 03 làng, 04 trường học, 01 điểm

Bưu điện văn hóa, 01 trạm Y tế, 02 hợp tác xã nông nghiệp, 03 chi hội nghề cá, 06khu dân cư (thôn) Tổng thu nhập từ sản xuất năm 2017 là 96,241 triệu đồng, bình

quân thu nhập đầu người 13,5 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo còn 7,8%

Kết cấu hạ tầng được đầu tư xây dựng như hệ thống lưới điện, bưu chính viễnthông, cầu Tam Giang, đê kè biển, các khu tái định cư, hệ thống nước sạch, hạ tầngphát triển kinh tế, đường giao thông nông thôn được bê tông hóa trên 98%, đườngQuốc lộ 49B qua địa bàn được nhựa hóa tạo điều kiện thuận lợi trong giao thông đilại của nhân dân; cơ sở vật chất của Trường học được xây dựng hoàn thiện đáp ứng

được nhu cầu dạy và học; trạm y tế được xây dựng mới và đưa vào sử dụng đáp ứng

Trường Đại học Kinh tế Huế

nhu cầu khám chữa bệnh cho nhân dân, đã tạo kích cầu phát triển tế - xã hội ở địa

phương

Về tình hình văn hoá, y tế, giáo dục ở xã đang được phát triển mạnh mẽ đáp

ứng nhu cầu của nhân dân trong xã; xã đạt chuẩn quốc gia về y tế, tỷ lệ phát triển

dân số tự nhiên còn 0,8%, trẻ dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng còn 9,2%; vệ sinh môi

trường rác thải sinh hoạt được tổ chức thu gom theo quy định; các làng, cơ quan đạt

chuẩn văn hóa 100% Ngoài ra, lễ hội truyền thống Cầu ngư nằm trong danh mục lễhội của tỉnh Thừa Thiên Huế được tổ chức định kỳ 3 năm/lần; các trường học giữvững kết quả phổ cập giáo dục; hệ thống thông tin liên lạc phát triển nhanh, ngoài

điểm Bưu điện văn hóa, có 08 điểm dịch vụ viễn thông: Mobifone, viettel, VNPT

2.1.2.1 Tình hình phát triển kinh tế giai đoạn 2015-2017

Xã Hải Dương có chiều dài bờ biển là 7km, tạo thành một ngư trường rộng lớn2.592,8 km2 Là một xã chủ yếu bằng nghề đánh bắt, nuôi trồng thủy sản và nôngnghiệp Sản lượng hàng năm tăng cao Trong đó ngành thủy sản chiếm tỷ trọng trên60% trong tổng thu nhập từ sản xuất Quy mô, cơ cấu giá trị sản xuất của xã Hải

Dương qua 3 năm 2015-2017 được thể hiện qua bảng sau:

Trường Đại học Kinh tế Huế

Bảng 8: Quy mô, cơ cấu giá trị sản xuất của xã Hải Dương qua 3 năm 2015 - 2017

So sánh 16/15

(%)

17/16 (%)

2 Cơ cấu các ngành kinh tế

3 Tổng sản lượng khai thác thủy sản Tấn 1.180,2 672,5 1.016 -43,02 51,08

4 Tổng sản lượng lương thực quy thóc Tấn 360 367,75 350,841 2,15 -4,60

(Báo cáo tình hình thực hiện các chỉ tiêu kinh tế xã hội của xã Hải Dương, 2015-2017)

Trường Đại học Kinh tế Huế

Năm 2015, tổng sản lượng đánh bắt và nuôi trồng thủy sản của xã đạt

100,01% so với kế hoạch đề ra, tương đương 1.180,2 tấn Ngoài ra, nông nghiệpchiếm tỉ trọng lớn nhất (xấp xỉ 60%) trong cơ cấu các ngành kinh tế của xã Bêncạnh đó, điều kiện tự nhiên thuận lợi cũng tạo điều kiện cho xã phát triển các loạihình kinh doanh dịch vụ vui chơi tắm biển, ăn uống giải khát ở bãi biển và đê kèbiển trên địa bàn xã Tuy chưa hình thành được bãi tắm nhưng tốc độ tăng tưởngngành dịch vụ đạt trên 20%, cao nhất trong 3 nhóm ngành

Năm 2016 là năm khó khăn nhất về khai thác, đánh bắt và nuôi trồng thủy sản

do sự cố môi trường biển Cụ thể, tổng sản lượng khai thác thủy sản giảm đến trên40%, chủ yếu do sự cố môi trường biển đã làm cá chết hàng loạt tại khu vực biển và

sông đầm khiến ngư dân không thể thực hiện hoạt động khai thác Điều này kéo

theo tốc độ tăng trưởng kinh tế của xã sụt giảm đáng kể đến hơn 60% so với năm

2015 Sự cố này cũng làm gia tăng nhu cầu về lương thực của người dân, làm chotổng sản lượng lương thực quy thóc tăng nhẹ ở mức trên 2% Bên cạnh đó, nhờ sựphát triển của mạng xã hội và các phương tiện truyền thông, tốc độ tăng trưởngngành dịch vụ của xã tiếp tục tăng trên 30%

Đến năm 2017, nhờ chính sách đền bù hợp lý của Nhà nước và chính quyềnđịa phương, ngư dân được hỗ trợ vay vốn mua sắm phương tiện mới để thực hiệnđánh bắt các khu vực xa bờ có giá trị kinh tế cao hơn Ngoài ra, xã thực hiệnchương trình chuyển đổi sản xuất cho ngư dân nhằm ổn định thu nhập Vì vậy, tổng

sản lượng khai thác thủy sản trong năm tăng 50% so với 2016, phục hồi giá trị kinh

tế ngành nông nghiệp cho toàn xã Tuy nhiên, ngành du lịch và tiểu thủ công nghiệp

có dấu hiệu tăng trưởng chậm hơn so với năm trước, cụ thể thấp hơn từ 40%-50%khi xã chưa có các kế hoạch dài hạn nhằm phát triển tiềm năng du lịch của vùng.Tình trạng mưa lũ đầu năm ngập úng, thiên tai cuối năm kéo dài đã làm hạn chếhoạt động của các ngành nghề kinh doanh trên địa bàn xã

2.1.2.2 Thực trạng cơ sở hạ tầng

Về giao thông: Hệ thống giao thông vận tải trên địa bàn thị trấn phát triển khá đồng bộ và

toàn diện, một phần do được chính quyền các cấp hết sức quan tâm và ưu tiên đầu tư, một phần

do dân nỗ lực đóng góp Hệ thống giao thông gồm các tuyến tỉnh lộ, huyện lộ đã tương đối đáp

Trường Đại học Kinh tế Huế