Nghiên cứu giải pháp quản lý ngân sách địa phương chi cho quốc phòng tại các đơn vị quân đội thuộc quân khu bộ quốc phòng

hội đối với các đối tượng do địa phương quản lý; - Chương trình quốc gia do Chính phủ giao cho địa phương quản lý; - Trợ giá theo chính sách của Nhà nước; - Các khoản chi khác theo quy đ

Nguyễn Văn Hoè

nghiên cứu giảI pháp quản lý ngân sách

địa phương chi cho quốc phòng tại các đơn vị

quân đội thuộc quân khu - bộ quốc phòng

luận văn thạc sĩ kinh tế

Hà Nội - 2010

Nguyễn Văn Hoè

nghiên cứu giảI pháp quản lý ngân sách

địa phương chi cho quốc phòng tại các đơn vị

quân đội thuộc quân khu - bộ quốc phòng

Chuyên ngành: Kinh tế công nghiệp Mã số : 60.31.09

kÕt qu¶ nªu trong luËn v¨n lµ trung thùc vµ ch−a ®−îc ai c«ng bè trong bÊt kú c«ng tr×nh nghiªn cøu nµo

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục các bảng, hình vẽ

Mở đầu 1

Chương 1 Tổng quan lý luận về quản lý chi ngân sách địa phương cho quốc phòng 5

1.1 Tổng quan các khái niệm .5

1.1.1 Ngân sách nhà nước .5

1.1.2 Hệ thống ngân sách nhà nước 6

1.1.3 Chi ngân sách nhà nước và phân cấp chi ngân sách nhà nước .9

1.2 Các nguyên tắc quản lý chi NSNN 14

1.2.1 Nguyên tắc quản lý theo dự toán 14

1.2.2 Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả 15

1.2.3 Nguyên tắc chi trực tiếp qua KBNN 17

1.3 Lý luận về quản lý chi ngân sách quân sự địa phương 18

1.3.1 Vai trò và nhiệm vụ hoạt động quân sự tại địa phương 18

1.3.2 Đặc điểm và nhiệm vụ của NSĐP chi cho quốc phòng 21

1.3.3 Quản lý chi NSNN cho quốc phòng .27

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý NSĐP chi chi quốc phòng 34

1.4.1 Các yếu tố khách quan .34

1.4.2 Các yếu tố chủ quan .36

Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý NSĐP chi cho quốc phòng 39

2.1 Khái quát về tổ chức lực lượng quân sự địa phương và tình hình thực hiện nhiệm vụ của lực lượng quốc phòng địa phương ở Việt Nam 39

2.2.1 Nội dung NSĐP chi cho quốc phòng 44

2.2.2 Thực trạng quản lý NSĐP chi cho quốc phòng 46

2.3 Đánh giá công tác quản lý NSĐP chi cho quốc phòng 54

2.3.1 Kết quả 54

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân 60

Chương 3: Quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường quản lý NSĐP chi cho quốc phòng 72

3.1 Mục tiêu chi ngân sách địa phương cho quốc phòng 72

3.2 Xây dựng quan điểm về quản lý NSĐP chi cho quốc phòng 73

3.2.1 Xây dựng quan điểm về quản lý NSĐP chi cho quốc phòng 73

3.3 Giải pháp tăng cường quản lý NSĐP chi cho quốc phòng 75

3.3.1 Quản lý NSĐP chi cho quốc phòng thống nhất theo Mục lục NSNN 75

3.3.2 Hoàn thiện quy trình quản lý NSĐP chi cho quốc phòng, thực hiện theo Luật NSNN và các quy định mới 75

3.3.3 Thực hiện quản lý vốn sự nghiệp mang tính đầu tư theo đúng các quy định về quản lý đầu tư xây dựng 79

3.3.4 Chi NSĐP cho quốc phòng phảI chấp hành đúng quy định kiểm soát qua kho bạc 80

3.3.5 Tăng cường công tác kiểm tra giám sát tài chính 81

3.3.6 Thực hiện công khai ngân sách, thực hành tiết kiệm chống lãng phí 82

3.4 Một số kiến nghị 83

3.4.1 Đối với Bộ Quốc phòng 83

3.4.2 Đối với Bộ Tài chính 85

Kết luận 87 Tài liệu tham khảo

Bé Quèc phßng

Bé chØ huy qu©n sù

Ban chØ huy qu©n sù

Hình số 1

Hình số 2.1

Hình số 2.2

Hình số 2.3

Hình số 2.4

Hình số 2.5

Hình số 2.6

Bảng 2.1

Bảng 2.2

Bảng 2.3

- Sơ đồ Hệ thống NSNN 7

- Sơ đồ các mối quan hệ về tổ chức, phân cấp của các cơ quan quân sự địa phương 42

- Quy trình lập dự toán ngân sách 48

- Quy trình chấp hành ngân sách 49

- Quy trình quyết toán ngân sách 54

- Quy trình chấp hành ngân sách 77

- Hoàn thiện quy trình quyết toán ngân sách 79

- Tỷ trọng nguồn NSĐP với nguồn kinh phí thường xuyên tại các Quân khu - Bộ Quốc phòng 54

- Cơ cấu nguồn NSĐP chi cho Quốc phòng tại Quân khu 4 năm 2008 55

- Cơ cấu nguồn NSĐP chi cho Quốc phòng theo Mục lục NSNN tại Quân khu 2 năm 2008 56

mở đầu

1.Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu

Ngân sách Nhà nước có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động kinh tế, x! hội, an ninh quốc phòng và đối ngoại của đất nước Vai trò của ngân sách Nhà nước luôn gắn liền với vai trò của Nhà nước theo từng giai

đoạn nhất định Đối với nền kinh tế thị trường, ngân sách Nhà nước đảm bảo vai trò quản lý vĩ mô đối với toàn bộ nền kinh tế x! hội

Trong thực tiễn, hoạt động NSNN là hoạt động thu (tạo lập) và chi tiêu (sử dụng) quỹ tiền tệ của Nhà nước, làm cho nguồn tài chính vận động giữa một bên là Nhà nước với một bên là các chủ thể kinh tế, x! hội trong quá trình phân phối tổng sản phẩm quốc dân dưới hình thức giá trị Đằng sau các hoạt

động thu chi đó chứa đựng các mối quan hệ kinh tế giữa Nhà nước với các chủ thể kinh tế, x! hội trong phân phối tổng sản phẩm x! hội, thông qua việc tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước chuyển dịch một bộ phận thu nhập bằng tiền của các chủ thể đó thành thu nhập của Nhà nước và Nhà nước chuyển dịch thu nhập đó đến các chủ thể được thụ hưởng nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước

Hoạt động thu chi của NSNN là sự thể hiện các mặt hoạt động kinh tế, x! hội của Nhà nước ở tầm vĩ mô Trong hệ thống tài chính nói chung, cũng như trong khu vực tài chính Nhà nước nói riêng, NSNN luôn luôn giữ vị trí trọng yếu trong việc bảo đảm nguồn tài chính cho sự tồn tại cũng như các hoạt

động của Nhà nước

Việc sử dụng NSNN có ý nghĩa quốc gia, có phạm vi tác động rộng lớn chứ không chỉ cần cho chi tiêu hành chính Nó được sử dụng chủ yếu cho các nhu cầu có tính toàn x! hội như chi tiêu cho sự nghiệp giáo dục, y tế, văn hoá,

x! hội, an ninh, quốc phòng, chi cho đầu tư phát triển Thông qua sự vận động của vốn NSNN, Nhà nước thực hiện hướng dẫn, chi phối, kiểm soát các nguồn lực tài chính khác của đất nước

Bất kỳ quốc gia nào trên thế giới cũng phải đặt vấn đề đảm bảo an ninh quốc phòng là nhiệm vụ chính trị hàng đầu Để thực hiện tốt công tác an ninh quốc phòng, mỗi quốc gia đều phải sử dụng một phần lớn ngân sách chi cho lực lượng quốc phòng nhằm duy trì, tăng cường công tác đảm bảo an ninh quốc phòng cho từng địa phương và toàn l!nh thổ Việc làm này nhằm tạo nên

sự ổn định chính trị của một quốc gia, và như vậy cũng đồng thời tạo ra môi trường thuận lợi đối với các hoạt động kinh doanh và thu hút các nhà đầu tư, phát triển mạnh mẽ nền kinh tế quốc dân

Trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước ở Việt Nam, sự ổn

định chính trị có ý nghĩa hết sức quan trọng Nhiệm vụ quân sự tại địa phương

là một mảng nhiệm vụ của công tác an ninh - quốc phòng, theo phân cấp được

đảm bảo bằng ngân sách địa phương Luật ngân sách nhà nước quy định: chi cho công tác quốc phòng là một trong những nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương, cần được quản lý chặt chẽ sao cho vừa đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ chính trị, vừa tuân thủ theo quy định của pháp luật về quản lý ngân sách, vừa tiết kiệm vừa hiệu quả

Quản lý chi NSNN là chủ đề được nghiên cứu nhiều trong các đề tài, các chương trình, được luận bàn nhiều trên các bài viết, các cuộc hội thảo Tuy nhiên, riêng nghiên cứu quản lý chi NSNN cho quốc phòng, trong đó có nghiên cứu quản lý chi ngân sách địa phương cho công tác quốc phòng vẫn còn hạn chế, bên cạnh đó thực tế đ! cho thấy, việc quản lý chi ngân sách địa phương cho công tác quốc phòng còn nhiều bất cập, cần phải được khắc phục,

tìm ra các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả của quản lý chi NSNN cho quốc phòng

Do đó đề tài “Nghiên cứu giải pháp tăng cường quản lý ngân sách

địa phương chi cho quốc phòng tại các đơn vị quân đội thuộc Quân khu -

Bộ Quốc phòng” được lựa chọn nghiên cứu là hết sức cần thiết và có tính thời sự, đáp ứng nhu cầu thực tiễn tại Việt Nam hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu nhằm tăng cường quản lý ngân sách địa phương chi cho công tác quốc phòng, đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ chính trị, tuân thủ theo quy định của pháp luật về quản lý ngân sách, hướng tới mục đích sử dụng NSNN cho quốc phòng vừa tiết kiệm vừa hiệu quả

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý ngân sách địa phương chi cho quốc phòng

- Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu của đề tài là hoạt động chi ngân sách địa phương cho công tác quốc phòng tại Bộ chỉ huy quân sự tỉnh, thành phố; Ban chỉ huy quân sự các quận, huyện, thị x! ở Việt Nam

4 Nội dung nghiên cứu

- Đề tài luận văn nghiên cứu các vấn đề lý luận về chi ngân sách địa phương cho quốc phòng

- Đánh giá thực trạng quản lý ngân sách cho công tác quốc phòng ở Việt Nam hiện nay

- Đưa ra quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường quản lý ngân sách địa phương chi cho quốc phòng

5 Phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn sử dụng kết hợp các phương pháp bao gồm phương pháp thống kê, phân tích, diễn giải

Chương 1 tổng quan lý luận về quản lý ngân sách

địa phương chi cho quốc phòng

1.1 Tổng quan các khái niệm

1.1.1 Ngân sách Nhà nước

Ngân sách Nhà nước hay ngân sách Chính phủ là một phạm trù kinh tế

và là phạm trù lịch sử; là một thành phần trong hệ thống tài chính Thuật ngữ

“ngân sách Nhà nước” được sử dụng rộng r!i trong đời sống kinh tế, x! hội ở mọi quốc gia Luật ngân sách Nhà nước của Việt Nam đ! được Quốc hội Việt

Nam thông qua ngày 16 tháng 12 năm 2002 nêu rõ: “Ngân sách Nhà nước

(NSNN) là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đ được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước”

NSNN là một bảng dự toán thu chi bằng tiền của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định Chính phủ dự toán các nguồn thu vào quỹ NSNN,

đồng thời dự toán các khoản phải chi cho các hoạt động kinh tế, chính trị, x! hội, an ninh quốc phòng, từ quỹ NSNN, và bảng dự toán này phải được Quốc hội phê chuẩn Như vậy, đặc trưng chủ yếu của NSNN là tính dự toán các khoản thu chi bằng tiền của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định,

thường là một năm

Ngân sách Nhà nước bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa

phương Ngân sách trung ương (NSTƯ) là ngân sách của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan ở trung ương Ngân sách

địa phương (NSĐP) bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp là Hội

đồng nhân dân và ủy ban nhân dân

Xét về bản chất có thể hiểu về NSNN như sau:

Xét theo hình thức biểu hiện bên ngoài và ở trạng thái tĩnh, NSNN là một bảng dự toán thu chi bằng tiền của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm

Xét về thực chất và ở trạng thái động, NSNN là kế hoạch tài chính vĩ mô và là khâu tài chính chủ đạo của hệ thống tài chính Nhà nước, được Nhà nước sử dụng để phân phối một bộ phận của cải x! hội dưới hình thức giá trị nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước NSNN phản ánh các quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và các chủ thể trong x! hội, phát sinh khi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu

1.1.2 Hệ thống ngân sách Nhà nước

Hệ thống NSNN được hiểu là tổng thể các cấp ngân sách có mối quan

hệ hữu cơ với nhau trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thu chi của mỗi cấp ngân sách

ở nước ta, tổ chức hệ thống NSNN gắn bó chặt chẽ với việc tổ chức bộ máy Nhà nước và vai trò, vị trí của bộ máy đó trong quá trình phát triển kinh

tế - x! hội của đất nước Theo hiến pháp, mỗi cấp chính quyền có một cấp ngân sách riêng cung cấp phương tiện vật chất cho cấp chính quyền đó thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình trên vùng l!nh thổ Việc hình thành hệ thống chính quyền Nhà nước các cấp là một tất yếu khách quan nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước trên mọi vùng l!nh thổ l!nh thổ của

đất nước Chính sự ra đời của hệ thống chính quyền Nhà nước nhiều cấp đó là tiền đề cần thiết để tổ chức hệ thống NSNN nhiều cấp Cấp ngân sách được hình thành trên cơ sở cấp chính quyền Nhà nước Nhưng để có một cấp ngân sách thì phải có một cấp chính quyền với những nhiệm vụ toàn diện, đồng thời

phải có khả năng nhất định về nguồn thu trên vùng l!nh thổ mà cấp chính quyền đó quản lý

Phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền Nhà nước ta hiện nay, hệ thống NSNN bao gồm NSTƯ và ngân sách các cấp chính quyền địa phương (NSĐP) NSĐP gồm:

- Ngân sách cấp tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là ngân sách cấp tỉnh)

- Ngân sách cấp huyện, quận, thị x!, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách cấp huyện)

- Ngân sách cấp x!, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp x!)

Có thể khái quát hệ thống NSNN qua sơ đồ số 1.1

ương được hiến pháp quy định đối với việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế, chính trị, x! hội của cả nước NSTƯ cấp phát kinh phí cho yêu cầu thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước Trung ương (sự nghiệp văn x!, sự nghiệp kinh tế, an ninh, quốc phòng, trật tự an toàn x! hội, đầu tư phát triển

…) Nó còn là trung tâm điều hoà hoạt động ngân sách của các địa phương Trên thực tế, NSTƯ là ngân sách của cả nước, tập trung đại bộ phận nguồn tài chính quốc gia và đảm bảo các nhu cầu chi tiêu có tính chất huyết mạch của cả nước NSTƯ bao gồm các đơn vị dự toán của cấp này Mỗi bộ, mỗi cơ quan Trung ương là một đơn vị dự toán của NSTƯ

NSĐP là tên chung để chỉ các cấp ngân sách của các cấp chính quyền bên dưới phù hợp với địa giới hành chính các cấp Ngoài ngân sách x!, phường, thị trấn chưa có đơn vị dự toán ra, các cấp ngân sách khác đều bao gồm một số các đơn vị dự toán của cấp ấy hợp thành

Ngân sách tỉnh phản ánh nhiệm vụ thu chi theo l!nh thổ, đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ tổ chức quản lý toàn diện kinh tế, x! hội của chính quyền cấp tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương Chính quyền cấp tỉnh cần chủ

động, sáng tạo trong việc động viên khai thác các thế mạnh trên địa bàn tỉnh

để tăng nguồn thu, bảo đảm chi và thực hiện cân đối ngân sách của cấp mình

Ngân sách huyện (quận) là một bộ phận của NSĐP do UBND huyện xây dựng quản lý và HĐND huyện quyết định, giám sát thực hiện Nó là kế hoạch thu chi tài chính của chính quyền cấp huyện để đảm bảo điều kiện vật chất cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của bộ máy Nhà nước ở cấp huyện

Ngân sách x! (phường, thị trấn) là đơn vị hành chính cơ sở có tầm quan trọng đặc biệt và ngân sách x! cũng có tính đặc thù riêng: nguồn thu được khai thác trực tiếp trên địa bàn và nhiệm vụ chi cũng được bố trí để phục vụ

cho mục đích trực tiếp của cộng đồng dân cư trong x! mà không qua một khâu trung gian nào Ngân sách x! là cấp ngân sách cơ sở trong hệ thống NSNN,

đảm bảo điều kiện tài chính để chính quyền x! chủ động khai thác các thế mạnh về đất đai, phát triển kinh tế x! hội, xây dựng nông thôn mới, thực hiện các chính sách x! hội, giữ gìn an ninh trật tự trên địa bàn

Trong hệ thống NSNN Việt nam, NSTƯ chi phối phần lớn các khoản thu và chi quan trọng, còn NSĐP được giao nhiệm vụ đảm nhận các khoản thu

và các khoản chi có tính chất địa phương Quan hệ giữa các cấp ngân sách trong hệ thống được thực hiện theo các nguyên tắc sau:

- NSTƯ và ngân sách mỗi cấp chính quyền địa phương được phân định nguồn thu và nhiệm vụ chi tiêu cụ thể

- Thực hiện việc bổ sung từ ngân sách của chính quyền Nhà nước cấp trên cho ngân sách của chính quyền Nhà nước cấp dưới nhằm đảm bảo sự công bằng, phát triển cân đối giữa các vùng l!nh thổ, các địa phương Số bổ sung này là khoản thu của ngân sách cấp dưới

- Trường hợp cơ quan quản lý Nhà nước cấp trên uỷ quyền cho cơ quan quản lý Nhà nước cấp dưới thực hiện nhiệm vụ chi thuộc chức năng của mình, thì phải chuyển kinh phí từ ngân sách cấp trên cho cấp dưới để thực hiện nhiệm vụ đó (kinh phí uỷ quyền)

- Không được dùng ngân sách của cấp này chi cho nhiệm vụ của cấp khác (ngoài việc bổ sung nguồn thu và uỷ quyền thực hiện nhiệm vụ chi nói trên) trừ trường hợp đặc biệt theo quy định của Chính phủ

1.1.3 Chi NSNN và phân cấp chi NSNN

1.1.3.1 Chi NSNN

Nội dung chi NSNN rất phong phú và đa dạng, bao gồm các khoản chi

đầu tư phát triển, các khoản chi thường xuyên và các khoản chi khác

Chi đầu tư phát triển của NSNN có thể hiểu là quá trình Nhà nước sử dụng một phần vốn tiền tệ đ! được tạo lập thông qua hoạt động thu của NSNN

để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế - x! hội, phát triển sản xuất và để dự trữ vật tư hàng hoá Nhà nước nhằm đảm bảo thực hiện các mục tiêu ổn định

và tăng trưởng của nền kinh tế Chi đầu tư phát triển chủ yếu là những khoản chi nhằm tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật và làm tăng cơ sở hạ tầng kinh tế - x! hội Các khoản chi này có tác dụng làm cho nền kinh tế tăng trưởng và phát triển Trên ý nghĩa đó người ta coi khoản chi này là khoản chi tích luỹ

Chi thường xuyên là quá trình phân phối sử dụng vốn từ quỹ NSNN để

đáp ứng các nhu cầu chi gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của Nhà nước về quản lý kinh tế - x! hội Xét theo từng lĩnh vực, nội dung chi thường xuyên của NSNN bao gồm:

a.Chi cho các hoạt động thuộc lĩnh vực văn - x!: bao gồm các hoạt động

sự nghiệp giáo dục, đào tạo, dạy nghề, y tế, x! hội, văn hoá thông tin văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, môi trường, các sự nghiệp khác

b Chi cho các hoạt động sự nghiệp kinh tế của Nhà nước

c.Chi cho các hoạt động quản lý hành chính Nhà nước

d.Chi cho quốc phòng - an ninh và trật tự x! hội

e.Ngoài các khoản chi thường xuyên lớn đ! được sắp xếp vào 4 lĩnh vực trên, còn có một số khoản chi khác như: chi trợ giá theo chính sách của Nhà nước, chi trả l!i tiền do Chính phủ vay, chi hỗ trợ quỹ bảo hiểm x! hội …

Do nội dung chi NSNN rất đa dạng, có những khoản chi không thể xếp vào chi đầu tư phát triển hay chi thường xuyên được xếp vào chi khác của

NSNN, bao gồm: chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính, chi trả nợ gốc các khoản vay nước ngoài, chi đóng góp vốn với các tổ chức quốc tế …

1.1.3.2 Phân cấp chi NSNN

Phân cấp chi NSNN có nhiều căn cứ Tại Việt Nam hiện nay, phân cấp chi NSNN căn cứ vào nhiệm vụ được giao và chức trách quản lý của từng cấp chính quyền, được quy định cụ thể tại các điều 31, điều 33 Luật NSNN số 01/2002/QH11 ngày 16 tháng 12 năm 2002:

+ Chi đầu tư phát triển:

- Đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế – x! hội không có khả năng thu hồi vốn do Trung ương quản lý;

- Đầu tư và hỗ trợ cho các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, các tổ chức tàI chính của Nhà nước; góp vốn cổ phần, liên doanh vào các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực cần thiết có sự tham gia của Nhà nước;

- Chi bổ sung dự trữ Nhà nước;

- Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật

+ Chi thường xuyên:

- Các hoạt động sự nghiệp giáo dục và đào tạo, y tế, x! hội, văn hoá thông tin văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, môI trường, các hoạt động sự nghiệp khác do các cơ quan trung ương quản lý;

- Các hoạt động sự nghiệp kinh tế do các cơ quan trung ương quản lý;

- Quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn x! hội, không kể phần giao cho

địa phương;

- Hoạt động của các cơ quan trung ương của Nhà nước, Đảng Cộng sản

Việt Nam và các tổ chức chính trị x! hội;

- Trợ giá theo chính sách của Nhà nước;

- Các chương trình quốc gia do trung ương thực hiện;

- Hỗ trợ Quỹ Bảo hiểm x! hội theo quy định của Chính phủ;

- Trợ cấp cho các đối tượng chính sách x! hội do Trung ương đảm nhận;

- Hỗ trợ các tổ chức chính trị x! hội – nghề nghiệp, tổ chức x! hội, tổ chức x! hội - nghề nghiệp ở trung ương theo quy định của pháp luật;

- Cac khoản chi khác theo quy định của pháp luật

+ Chi trả nợ gốc và li các khoản tiền do Chính phủ vay;

+ Chi viện trợ;

+ Chi cho vay theo quy định của pháp luật;

+ Chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính của trung ương;

+ Chi bổ sung cho NSĐP

+ Chi đầu tư phát triển:

- Đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế – x! hội do địa phương quản lý;

- Đầu tư và hỗ trợ các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, các tổ chức tài chính của Nhà nước theo quy định của pháp luật;

- Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật

+ Chi thường xuyên:

- Các hoạt động kinh tế, giáo dục và đào tạo, y tế, x! hội, văn hoá thông tin

văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, môi trường, các hoạt động sự nghiệp khác do địa phương quản lý;

- Quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn x! hội ( phần giao cho địa phương)

- Hoạt động của các cơ quan Nhà nước, cơ quan Đảng Cộng sản Việt Namvà các tổ chức chính trị – x! hội tại địa phương;

- Hỗ trợ cho các tổ chức x! hội – nghề nghiệp, tổ chức x! hội, tổ chức x! hội - nghề nghiệp ở địa phương theo quy định của pháp luật;

- Thực hiện các chính sách x! hội đối với các đối tượng do địa phương quản lý;

- Chương trình quốc gia do Chính phủ giao cho địa phương quản lý;

- Trợ giá theo chính sách của Nhà nước;

- Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật;

+ Chi trả nợ gốc và li các khoản tiền huy động cho đầu tư các công trình thuộc cấp tỉnh quản lý;

+ Chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính của cấp tỉnh;

+ Chi bổ sung cho ngân sách cấp dưới

1.1.4 Chi ngân sách địa phương cho quốc phòng

Quân sự địa phương có thể được hiểu là hoạt động quốc phòng ở địa phương do cơ quan quân sự địa phương thực hiện Ngân sách địa phương chi cho quốc phòng là khoản ngân sách được chính quyền địa phương cấp cho cơ quan quân sự tỉnh, thành phố, quận, huyện, thị x! … để thực hiện nhiệm vụ quân sự địa phương theo quy định của Luật ngân sách và các quy định của pháp luật về nhiệm vụ quốc phòng và quân sự

1 2 Các nguyên tắc quản lý chi NSNN

1.2.1 Nguyên tắc quản lý theo dự toán

Lập dự toán là khâu mở đầu của chu trình NSNN Những khoản chi thường xuyên một khi đ! được ghi vào dự toán chi và đ! được cơ quan quyền lực Nhà nước xét duyệt được coi là chỉ tiêu pháp lệnh Xét trên giác độ quản

lý, số chi thường xuyên đ! được ghi trong dự toán thể hiện sự cam kết của cơ quan chức năng quản lý tài chính Nhà nước với các đơn vị thụ hưởng NSNN

Từ đó làm nảy sinh nguyên tắc quản lý chi thường xuyên theo dự toán

Việc đòi hỏi quản lý chi thường xuyên của NSNN phải theo dự toán xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn sau:

- Thứ nhất, hoạt động của NSNN, đặc biệt là cơ cấu thu chi của NSNN phụ thuộc vào sự phán quyết của cơ quan quyền lực Nhà nước, đồng thời luôn phải chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan quyền lực Nhà nước đó Do vậy, mọi khoản chi từ NSNN chỉ có thể trở thành hiện thực khi và chỉ khi khoản chi đó đ! nằm trong cơ cấu chi theo dự toán đ! được cơ quan quyền lực Nhà nước xét duyệt và thông qua

- Thứ hai, phạm vi chi của NSNN rất đa dạng liên quan tới nhiều loại hình đơn vị thuộc nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau Mức chi cho mỗi loại hoạt động được xác định theo đối tượng riêng, định mức riêng, hoặc ngay giữa các cơ quan trong cùng một lĩnh vực hoạt động nhưng điều kiện về trang bị cơ

sở vật chất có sự khác nhau, quy mô và tính chất hoạt động có sự khác nhau sẽ dẫn đến các mức chi từ NSNN cho các cơ quan đó cũng có sự khác nhau

- Thứ ba, có quản lý theo dự toán mới đảm bảo được yêu cầu cân đối của NSNN, tạo điều kiện thuận lợi cho việc điều hành ngân sách, hạn chế được tính tùy tiện về nguyên tắc ở các đơn vị thụ hưởng ngân sách

Sự tôn trọng nguyên tắc quản lý theo dự toán đối với các khoản chi thường xuyên của NSNN được nhìn nhận qua các giác độ sau:

a Mọi nhu cầu chi thường xuyên dự kiến cho năm kế hoạch nhất thiết phải được xác định trong dự toán từ cơ sở, thông qua các bước xét duyệt của các cơ quan quyền lực Nhà nước từ thấp đến cao Quyết định cuối cùng cho dự toán chi thường xuyên của NSNN thuộc về Quốc hội Chỉ sau khi dự toán chi

đ! được Quốc hội xét duyệt và thông qua mới trở thành căn cứ chính thức để phân bổ số chi thường xuyên cho mỗi ngành, mỗi cấp Do vậy, có thể nói quyết định của Quốc hội về việc thông qua dự toán NSNN như là một trong những đạo luật điều chỉnh đến hoạt động của lĩnh vực này Vì vậy, các ngành, các cấp, các đơn vị phải có trách nhiệm chấp hành nghiêm chỉnh các chỉ tiêu thuộc dự toán chi thường xuyên đ! được Quốc hội thông qua

b Trong quá trình tổ chức thực hiện dự toán chi thường xuyên mỗi ngành, mỗi cấp, mỗi đơn vị phải căn cứ vào dự toán kinh phí đ! được duyệt

mà phân bổ và sử dụng cho các khoản, mục đó và phải hạch toán theo đúng MLNSNN đ! quy định

c Định kỳ theo chế độ quyết toán kinh phí đ! quy định các ngành, các cấp, các đơn vị khi phân tích đánh giá kết quả thực hiện của kỳ báo cáo phải lấy dự toán làm căn cứ đối chiếu so sánh Muốn vậy, dự toán chi đ! được xác lập theo các chỉ tiêu nào, theo khoản, mục nào thì quyết toán chi cũng phải

được lập như vậy

1.2.2 Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả

Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả là nguyên tắc quan trọng hàng đầu trong quản lý chi NSNN Nguồn lực thì luôn có giới hạn nhưng nhu cầu thì vô hạn Do vậy, trong quá trình phân bổ sử dụng các nguồn lực khan hiếm

đó luôn phải tính toán sao cho với chi phí ít nhất nhưng vẫn đạt hiệu quả một cách tốt nhất Mặt khác, do đặc thù hoạt động của NSNN diễn ra trên phạm vi rộng, đa dạng và phức tạp Nhu cầu chi từ NSNN luôn gia tăng với

tốc độ nhanh trong khi khả năng huy động nguồn thu có hạn Chính vì vậy càng phải tôn trọng nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả trong quản lý chi NSNN

Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả chỉ có thể được tôn trọng khi quá trình quản lý chi NSNN làm tốt và đồng bộ một số nội dung sau:

a Phải xây dựng được các định mức, tiêu chuẩn chi tiêu phù hợp với từng đối tượng hay tính chất công việc, đồng thời lại phải có tính thực tiễn cao Chỉ có như vậy các định mức, tiêu chuẩn chi của NSNN mới trở thành căn cứ pháp lý xác đáng phục vụ cho quá trình quản lý chi

b Phải thiết lập các hình thức cấp phát đa dạng và lựa chọn hình thức cấp phát áp dụng cho mỗi loại hình đơn vị một cách phù hợp hoặc phù hợp với yêu cầu quản lý của từng nhóm, mục chi

c Biết lựa chọn thứ tự ưu tiên cho các loại hoạt động hoặc theo các nhóm mục chi sao cho với tổng số chi có hạn nhưng khối lượng công việc vẫn hoàn thành và đạt chất lượng cao Để đạt được điều này, đòi hỏi phải có các phương

án phân phối và sử dụng kinh phí khác nhau Trên cơ sở đó mà lựa chọn phương án tối ưu nhất cho cả quá trình lập dự toán, phân bổ và quá trình sử dụng kinh phí

Có thể nói tiết kiệm và hiệu quả là hai mặt của nguyên tắc này, chúng

có mối quan hệ mật thiết với nhau Vì vậy, khi xem xét đến vấn đề tiết kiệm các khoản chi của NSNN phải đặt trong sự ràng buộc có tính hiệu quả và ngược lại

Mặt khác khi đánh giá tính hiệu quả của chi NSNN phải có quan điểm toàn diện, phải xem xét mức độ của mỗi khoản chi tới mối quan hệ kinh tế, chính trị, x! hội khác và phải tính đến thời gian phát huy tác dụng của nó Vì vậy, khi nói đến hiệu quả của chi NSNN, người ta hiểu đó là những lợi ích về kinh tế x! hội mà toàn x! hội được thụ hưởng

1.2.3 Nguyên tắc chi trực tiếp qua KBNN

Một trong những chức năng quan trọng của KBNN là quản lý quỹ NSNN Vì vậy, KBNN vừa có quyền, vừa có trách nhiệm phải kiểm soát chặt chẽ mọi khoản chi NSNN Để tăng cường vai trò của KBNN, chi trực tiếp qua KBNN được coi là một nguyên tắc quan trọng trong quản lý chi

Để thực hiện được nguyên tắc chi trực tiếp qua KBNN cần giải quyết một số vấn đề cơ bản sau:

a Thứ nhất, tất cả các khoản chi NSNN phải được kiểm tra, kiểm soát trước, trong và sau quá trình cấp phát, thanh toán Các khoản chi phải có dự toán NSNN được duyệt, đúng chế độ tiêu chuẩn, định mức do cơ quan có thẩm quyền quy định đ! được thủ trưởng đơn vị sử dụng kinh phí NSNN chuẩn chi

b Thứ hai, tất cả các cơ quan, đơn vị, các chủ dự án … sử dụng kinh phí NSNN phải mở tài khoản tại KBNN, chịu sự kiểm tra, kiểm soát của cơ quan tài chính, KBNN trong quá trình lập dự toán, phân bổ hạn mức, cấp phát, thanh toán, hạch toán và quyết toán NSNN

c Thứ ba, cơ quan tài chính các cấp có trách nhiệm thẩm định dự toán và thông báo hạn mức kinh phí quý cho các đơn vị sử dụng kinh phí ngân sách, kiểm tra việc sử dụng kinh phí, xét duyệt quyết toán chi của các đơn vị và tổng hợp quyết toán chi của các đơn vị và tổng hợp quyết toán chi NSNN

d Thứ tư, KBNN có trách nhiệm kiểm soát các hồ sơ, chứng từ, điều kiện chi và thực hiện cấp phát, thanh toán kịp thời các khoản chi NSNN theo

đúng quy định, tham gia với các cơ quan tài chính, cơ quan quản lý Nhà nước

có thẩm quyền trong việc kiểm tra tình hình sử dụng NSNN và xác nhận số thực chi NSNN qua kho bạc

KBNN có quyền tạm đình chỉ, từ chối thanh toán, chi trả và thông báo

cho đơn vị sử dụng kinh phí NSNN biết, đồng gửi cơ quan tài chính đồng cấp giải quyết trong các trường hợp sau:

- Chi không đúng mục đích, đối tượng theo dự toán được duyệt

- Chi không đúng chế độ, định mức chỉ tiêu tài chính Nhà nước

- Không đủ điều kiện chi theo quy định hiện hành về chi trực tiếp qua KBNN

e Thứ năm, lựa chọn phương thức cấp phát, thanh toán đối với từng khoản chi cho phù hợp với hoàn cảnh kinh tế, x! hội hiện tại

Quản lý chi tiêu các nguồn ngân sách sao cho chi đúng, chi đủ, tiết kiệm, hiệu quả đóng vai trò rất quan trọng Ngân sách địa phương chi cho quốc phòng cũng là một nguồn ngân sách và phải đảm bảo tính tiết kiệm, hiệu quả như các nguồn ngân sách khác

1.3 Lý luận về quản lý chi ngân sách quân sự địa phương

1.3.1 Vai trò và nhiệm vụ hoạt động quân sự tại địa phương

1.3.1.1 Vai trò

Đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc x! hội chủ nghĩa của Việt Nam hiện nay, hoạt động quân sự địa phương đóng một vai trò hết sức quan trọng

Đảng ta xác định công tác quân sự, quốc phòng địa phương luôn có vị trí chiến lược quan trọng Vị trí chiến lược đó được biểu hiện ở chỗ: nó thể hiện cụ thể và sinh động đường lối quốc phòng toàn dân và chiến tranh nhân dân của Đảng ta, thể hiện quan điểm “toàn dân xây dựng Tổ quốc và bảo vệ

Tổ quốc”, “toàn quân bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đất nước” trên phạm vi từng địa phương và từng cơ sở sản xuất

Củng cố nền quốc phòng toàn dân và thế trận chiến tranh nhân dân

nhằm bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và l!nh thổ toàn vẹn của Tổ quốc, ngăn chặn và làm thất bại mọi âm mưu, hành động phá hoại và xâm lược của

kẻ thù là nhiệm vụ quan trọng của toàn dân, toàn quân, của cả hệ thống chính trị Đẩy mạnh xây dựng các khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố trong thế trận quốc phòng toàn dân, có khả năng ngăn chặn, đập tan các âm mưu và hành

động phản cách mạng tại địa phương và tích cực chiến đấu bảo vệ địa phương trong mọi tình huống

Công tác quân sự địa phương nếu được làm tốt, sẽ cho phép huy động cao độ sức người, sức của và những tiềm năng khác của nhân dân và lực lượng

vũ trang địa phương thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, giữ vững ổn

định chính trị và trật tự, an toàn x! hội

Đặc điểm của công tác quân sự địa phương là vừa tiến hành làm nhiệm

vụ quân sự ở địa phương, vừa làm nhiệm vụ quân sự với cả nước; vừa làm nhiệm vụ tiền tuyến, vừa làm nhiệm vụ hậu phương chiến lược ở ngay trên địa phương mình

Tính chất của công tác quân sự địa phương bao gồm: tính chất chính trị, tính chất quân sự, tính toàn diện và tính địa phương Các tính chất này chỉ có thể được biểu hiện đầy đủ khi nó gắn liền với đặc điểm và các hoàn cảnh cụ thể của các địa phương

1.3.1.2 Nhiệm vụ

Công tác quốc phòng ở các Bộ, ngành và các địa phương là một nội dung quan trọng trong toàn bộ công tác quốc phòng của Nhà nước, bao gồm: ( Điều 2 - Nghị định 119/2004/ NĐ - CP ngày 11/05/2004 của Chính phủ về công tác quốc phòng ở các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và

ở các địa phương)

a Một là: Công tác giáo dục quốc phòng toàn dân;

b Hai là: Kết hợp kinh tế, văn hoá, x! hội, an ninh, đối ngoại với quốc phòng;

c Ba là: Xây dựng khu vực phòng thủ, xây dựng lực lượng bộ đội địa phương; dân quân tự vệ, xây dựng và huy động lực lượng dự bị động viên; xây dựng và bảo vệ tiềm lực quốc phòng, xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững chắc;

d Bốn là: Thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng – quân sự trong thời bình, thời chiến và công tác phòng thủ dân sự, chuẩn bị tiến hành công tác tuyển quân cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong mọi tình huống;

e Năm là: Bảo đảm ngân sách đối với sự nghiệp quốc phòng, thực hiện chính sách hậu phương quân đội và các chính sách x! hội có liên quan đến công tác quốc phòng

Nhiệm vụ của UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về công tác quốc phòng, bao gồm: ( Điều 5 - Nghị định 119/2004/ NĐ - CP ngày 11/05/2004 của Chính phủ về công tác quốc phòng ở các Bộ, cơ quan ngang

Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và ở các địa phương)

a Tổ chức tuyên truyền giáo dục quốc phòng toàn dân và thực hiện công tác giáo dục quốc phòng toàn dân, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho cán

bộ các cấp và giáo dục quốc phòng cho học sinh, sinh viên theo quy định của pháp luật;

b Chỉ đạo, tổ chức thực hiện việc kết hợp phát triển kinh tế, văn hoá, x! hội,

đối ngoại với quốc phòng – an ninh; gắn quốc phòng với an ninh; quốc phòng – an ninh với kinh tế; xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh toàn diện làm nòng cốt để xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc; quản lý, bảo vệ các công trình quốc phòng, căn cứ hậu phương và các khu vực quân sự ở địa phương;

c Thực hiện các biện pháp về xây dựng, bảo vệ tiềm lực quốc phòng của

địa phương, xây dựng lực lượng vũ trang địa phương, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trong khu vực phòng thủ;

động viên nền kinh tế quốc dân đáp ứng nhu cầu nhiệm vụ quốc phòng của địa phương và cả nước trong mọi tình huống;

d Chỉ đạo, tổ chức xây dựng, huấn luyện và bảo đảm hoạt động tác chiến của bộ đội địa phương, dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên, thực hiện công tác tuyển quân và động viên theo quy định của pháp luật;

e Chỉ đạo lực lượng bộ đội địa phương, dân quân tự vệ, dự bị động viên phối hợp với bộ đội biên phòng, cảnh sát biển, công an nhân dân và các lực lượng khác giữ gìn an ninh chính trị và trật tự an toàn x! hội; làm công tác vận

động quần chúng và tổ chức huy động các lực lượng thực hiện công tác phòng thủ dân sự ở địa phương;

f Thực hiện nhiệm vụ xây dựng, bảo đảm hậu cần tại chỗ, bảo đảm ngân sách chi cho công tác quốc phòng địa phương Thi hành mọi chủ trương, chính sách về củng cố quốc phòng, xây dựng quân đội nhân dân, dân quân tự vệ, dự

bị động viên theo quy định của pháp luật Thực hiện chính sách hậu phương quân đội, động viên sức người, sức của ở địa phương cho sự nghiệp xây dựng

Ngân sách địa phương chi cho quốc phòng có những đặc điểm sau:

a Thứ nhất, quá trình chi tiêu sử dụng ngân sách gắn liền với hoạt động quân sự địa phương:

- Mục tiêu cao nhất của bảo đảm, quản lý tài chính quân đội nói chung, Ngân sách địa phương chi cho quốc phòng nói riêng là hoàn thành tốt các nhiệm vụ chính trị Đối với chính quyền địa phương từng cấp, nhiệm vụ quốc phòng và quân sự được quy định trong các luật, pháp lệnh và các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành của Nhà nước về quốc phòng và được giao hàng năm là cơ sở pháp lý để các cơ quan quân sự địa phương xây dựng dự toán Ngân sách địa phương chi cho quốc phòng báo cáo UBND, HĐND địa phương phê duyệt Khối lượng nhiệm vụ quân sự địa phương càng lớn thì nhu cầu chi NSĐP cho nhiệm vụ quân sự địa phương cũng lớn; nói cách khác ngân sách

địa phương chi chi quốc phòng nhiều hay ít phụ thuộc vào nhiệm vụ quân sự

địa phương đó Có nhiệm vụ được giao, có chỉ tiêu ngân sách trong dự toán, nhưng nhiệm vụ chưa thực hiện hoặc không thực hiện thì cũng chưa hoặc không được cấp ngân sách Mặt khác, có chỉ tiêu ngân sách, có triển khai nhiệm vụ nhưng nếu cấp phát không đầy đủ, đúng mức, kịp thời và quản lý chi tiêu sử dụng ngân sách không chặt chẽ, hiệu quả sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thực hiện các nhiệm vụ quân sự

- Nhận thức rõ đặc điểm này đòi hỏi trong bảo đảm, quản lý Ngân sách

địa phương chi cho quốc phòng, các cơ quan quân sự địa phương phải nắm chắc những quy định của pháp luật hiện hành về quốc phòng và quân sự, lấy hoàn thành nhiệm vụ quân sự địa phương là mục tiêu cao nhất, thường xuyên bám sát, đáp ứng nhu cầu ngân sách để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ được giao hàng năm Trong chi tiêu, sử dụng ngân sách phải bảo đảm hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả, tránh khuynh hướng nhấn mạnh tính quân sự mà xem nhẹ tính nguyên tắc, tính kinh tế

b Thứ hai, phụ thuộc vào khả năng thu của NSĐP

- Ngân sách địa phương chi cho quốc phòng được bảo đảm từ nguồn NSĐP chi cho các hoạt động quân sự địa phương, phụ thuộc rất lớn vào khả năng thu của NSĐP Xét cả về lý luận và thực tiễn thì có thu ngân sách mới có chi ngân sách; số thu của NSĐP hàng năm lớn đương nhiên mức chi NSĐP cho các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực quốc phòng mới tăng, ngược lại số thu NSĐP hàng năm thấp, không đạt chỉ tiêu kế hoạch thu thì tỉ lệ NSĐP cho các lĩnh vực nói chung cũng như lĩnh vực quốc phòng nói riêng sẽ giảm; ngân sách chi để thực hiện nhiệm vụ quân sự địa phương giảm tất yếu ảnh hưởng không nhỏ tới kết quả thực hiện nhiệm vụ quân sự địa phương, thậm chí có nhiệm vụ không thực hiện được Từ mối quan hệ gắn bó như vậy có thể nói rằng sự tăng, giảm về thu NSĐP có ý nghĩa quyết định đến ngân sách chi cho các cơ quan quân sự địa phương, để thực hiện nhiệm vụ quân sự địa phương Tuy nhiên, việc xác định Ngân sách địa phương chi cho quốc phòng hàng năm còn phải dựa vào những cơ sở, căn cứ, yếu tố khác như: phương hướng nhiệm

vụ, chế độ, tiêu chuẩn, tổ chức biên chế, quân số, trang bị

- Nhận thức rõ đặc điểm này đòi hỏi các cơ quan quân sự địa phương khi xác lập nhu cầu bảo đảm ngân sách cho nhiệm vụ quân sự địa phương nhất thiết phải căn cứ vào khả năng thu của NSĐP Trong chi tiêu, sử dụng ngân sách phải thực hiện đúng chỉ tiêu dự toán đ! được duyệt; công tác quản lý phải chấp hành nghiêm các chế độ, nguyên tắc, thể lệ được quy định trong các văn bản pháp luật của Nhà nước, của địa phương và quân đội như: Luật NSNN,

Điều lệ công tác tài chính Quân đội Nhân dân Việt nam Đồng thời phải thực hiện tốt các hoạt động có thu tại đơn vị nhằm tạo nguồn cân đối tài chính, bổ sung ngân sách cho thực hiện các nhiệm vụ quân sự địa phương

1.3.2.2 Nhiệm vụ ngân sách địa phương chi cho quốc phòng

Theo Luật ngân sách Nhà nước (Điều 32 – Luật NSNN số 01/2002/ QH11 ngày 16/12/2002), nguồn thu của ngân sách địa phương gồm:

a Thứ nhất : Các khoản thu ngân sách địa phương hưởng 100%:

- Thuế nhà, đất;

- Thuế tài nguyên, không kể thuế tài nguyên thu từ dầu, khí;

- Thuế môn bài;

- Thuế chuyển quyền sử dụng đất;

- Thuế sử dụng đất nông nghiệp;

- Tiền sử dụng đất;

- Tiền cho thuê đất;

- Tiền cho thuê và tiền bán nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước;

- Lệ phí trước bạ;

- Thu từ hoạt động sổ số kiến thiết;

- Thu hồi vốn của ngân sách địa phương tại các tổ chức kinh tế, thu từ quỹ dự trữ tài chính của địa phương, thu nhập từ vốn góp của địa phương;

- Viện trợ không hoàn lại của các tổ chức quốc tế, các tổ chức khác, các cá nhân ở nước ngoài trực tiếp cho địa phương;

- Các khoản phí, lệ phí, thu từ các hoạt động sự nghiệp và các khoản thu khác nộp vào ngân sách địa phươngtheo quy định của pháp luật;

- Thu từ quỹ đất công ích và thu hoa lợi công khác

- Huy động từ các tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật;

- Đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước;

- Thu kết dư ngân sách địa phương;

- Các khoản thu khác theo quy định của pháp luật;

b Thứ hai: Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phươngtheo quy định ;

c Thứ ba: Thu bổ sung từ ngân sách trung ương;

d Thứ tư: Thu từ huy động đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng theo quy định

Theo Luật NSNN năm 2002, Nghị định số 10/2004/NĐ-CP ngày 07/01/2004 của Chính phủ và các văn bản pháp luật về quản lý, sử dụng ngân sách và tài sản Nhà nước trong lĩnh vực quốc phòng hiện hành quy định: Nhiệm vụ chi thuộc nguồn ngân sách địa phương chi cho quốc phòng gồm 14 nhiệm vụ chi, cụ thể:

a Tổ chức hội nghị, tập huấn nghiệp vụ và báo cáo công tác quốc phòng của địa phương;

b Thực hiện kế hoạch xây dựng tỉnh thành phố thành khu vực phòng thủ vững chắc theo phân công của Chính phủ;

c Tổ chức và huy động lực lượng dự bị động viên thuộc nhiệm vụ chi của NSĐP theo quy định tại Nghị định của Chính phủ hướng dẫn thi hành Pháp lệnh về Dự bị động viên;

d Tổ chức và hoạt động của lực lượng Dân quân tự vệ thuộc nhiệm vụ chi của NSĐP theo quy định tại Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh về Dân quân tự vệ;

e Đảm bảo chế độ, chính sách đối với sĩ quan dự bị và học viên đào tạo

sĩ quan dự bị thuộc nhiệm vụ chi của NSĐP theo quy định tại Nghị định của Chính phủ về Sĩ quan dự bị QĐND Việt Nam;

f Đảm bảo công tác phòng không nhân dân thuộc nhiệm vụ chi của NSĐP theo quy định tại Nghị định của Chính phủ về Công tác phòng không nhân dân;

g Thực hiện nhiệm vụ hậu cần tại chỗ, thực hiện chính sách hậu phương quân đội và chính sách đối với các lực lượng vũ trang nhân dân ở địa phương;

h Tổ chức thực hiện Luật Nghĩa vụ quân sự, công tác tuyển quân thuộc nhiệm vụ chi của NSĐP;

i Kinh phí cho công tác giáo dục quốc phòng và chi bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho cán bộ, công chức l!nh đạo chủ chốt học tại trường quân sự tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương theo quy định tại Nghị định của Chính phủ về Giáo dục quốc phòng;

j Thực hiện công tác quản lý, bảo vệ biên giới theo nhiệm vụ được phân công quy định tại Nghị định của Chính phủ về Quy chế khu vực biên giới đất liền Việt Nam;

k Hỗ trợ xây dựng, sửa chữa các công trình chiến đấu, phục vụ chiến

đấu, doanh trại, kho tàng của cơ quan quân sự địa phương, trường quân sự địa phương theo khả năng NSĐP;

l Đảm bảo công tác động viên công nghiệp cho quốc phòng theo quy

Theo Luật NSNN năm 2002 và Nghị định 10/2004/NĐ-CP có đề cập tới nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương cho quốc phòng là:

a Một là: Không quy định nhiệm vụ chi cho quốc phòng của ngân sách từng cấp chính quyền địa phương Căn cứ vào quy định phân cấp nhiệm vụ chi của NSĐP nói chung cho quốc phòng, HĐND tỉnh, thành phố trực thuộc trung

ương quyết định việc phân cấp nhiệm vụ chi giữa ngân sách các cấp chính quyền địa phương cho phù hợp với phân cấp nhiệm vụ quốc phòng và trình độ quản lý mỗi cấp trên địa bàn

b Hai là: Nghị định 10/2004/NĐ-CP quy định nhiệm vụ chi của NSĐP

cho từng nhiệm vụ của công tác quân sự địa phương, không quy định nội dung chi cụ thể Nội dung cụ thể chi cho từng nhiệm vụ đ! được quy định trong các văn bản pháp luật có liên quan, vì nếu quy định nội dung chi cụ thể sẽ không

đầy đủ Điều này cũng phù hợp với việc quản lý Ngân sách địa phương chi cho quốc phòng thống nhất theo MLNSNN (căn cứ nội dung chi của từng nhiệm vụ)

1.3.3 Quản lý ngân sách địa phương chi cho quốc phòng

1.3.3.1 Trách nhiệm quản lý

Ngân sách địa phương chi cho quốc phòng dựa trên cơ sở phân cấp nhiệm vụ chi giữa các cấp ngân sách theo quy định của pháp luật Cơ quan quân sự địa phương ở từng cấp trực tiếp chịu trách nhiệm trước UBND cùng cấp và đơn vị cấp trên về quản lý, chi tiêu, sử dụng NSĐP của cấp mình theo

đúng Luật NSNN, Điều lệ công tác tài chính Quân đội Nhân dân Việt nam và các văn bản khác có liên quan

Đơn vị cấp trên trực tiếp của cơ quan quân sự địa phương có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra cơ quan quân sự địa phương cấp dưới về công tác tài chính quân sự địa phương, bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ quân sự

địa phương hàng năm do Bộ Quốc phòng giao và chấp hành đúng các quy

định của pháp luật về tài chính

1.3.3.2 Quy trình quản lý ngân sách địa phương chi cho quốc phòng

Xuất phát từ đặc điểm, yêu cầu quản lý các khoản chi ngân sách địa phương chi cho quốc phòng ở các cơ quan quân sự cấp tỉnh, thành phố và quận, huyện … đòi hỏi phải có quy trình quản lý cụ thể

a Lập dự toán ngân sách

Lập dự toán ngân sách là khâu mở đầu của quy trình quản lý ngân sách,

là cơ sở để thực hiện các khâu tiếp theo Lập dự toán ngân sách ở các cơ quan quân sự tỉnh, thành phố và huyện, quận có vai trò hết sức quan trọng trong quản lý tài chính, quản lý ngân sách nói chung, quản lý ngân sách địa phương chi cho quốc phòng nói riêng Thực hiện tốt việc lập dự toán ngân sách có tác dụng thiết thực nhiều mặt trong bảo đảm và quản lý tài chính: giúp cơ quan quân sự địa phương chủ động bảo đảm ngân sách cho việc thực hiện các nhiệm vụ quân sự địa phương, giúp chỉ huy cơ quan quân sự trong tổ chức chỉ

đạo các mặt công tác, đồng thời làm cơ sở để thực hiện cấp phát, thanh quyết toán, quản lý và kiểm tra việc chi tiêu sử dụng các khoản ngân sách địa phương chi cho quốc phòng

Nội dung chủ yếu của lập dự toán là việc tính toán chính xác các chỉ tiêu cụ thể trong dự toán, đây là công việc phức tạp và phụ thuộc vào nhiều yếu tố chủ quan, khách quan Vì vậy, khi lập dự toán phải quán triệt các quan

điểm, chính sách của Đảng, Nhà nước, nắm vững và giải quyết tốt mối quan

hệ giữa các nhiệm vụ, thực hiện cân đối các mặt như tài chính, vật tư, tài sản, quân số lao động; mọi nội dung chi ngân sách phải được phản ánh trong dự toán; các quy định về lập dự toán, về biểu mẫu phải chấp hành nghiêm; đặc biệt khi lập dự toán phải dựa vào các căn cứ có tính pháp lý như:

- Chủ trương, phương hướng, nhiệm vụ quân sự địa phương năm kế hoạch

- Số kiểm tra về dự toán ngân sách và hướng dẫn của cơ quan tài chính

địa phương cùng cấp

- Các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật NSNN, các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức, giá cả

- Tình hình thực hiện nhiệm vụ và kế hoạch năm trước (năm báo cáo)

Dự toán ngân sách địa phương chi cho quốc phòng của cơ quan quân sự

địa phương phải lập đúng mẫu biểu, đúng thời gian quy định và chi tiết theo MLNSNN và được gửi cơ quan tài chính địa phương cùng cấp (Sở Tài chính tỉnh, thành phố hoặc phòng Tài chính huyện, quận, thị x!) đồng thời gửi cho cơ quan quân sự cấp trên

Cơ quan quân sự tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổng hợp dự toán kinh phí quân sự địa phương của các cơ quan trực thuộc (huyện, quận, thị x!) và của cấp mình gửi quân khu Quân khu tổng hợp dự toán kinh phí quân

sự địa phương của các tỉnh, thành phố trực thuộc, báo cáo Bộ Quốc phòng để tổng hợp báo cáo Nhà nước

Dự toán được các cơ quan tài chính địa phương báo cáo thường trực UBND trước khi trình HĐND, sau khi được HĐND thông qua thì UBND sẽ thông báo chỉ tiêu dự toán cho cơ quan quân sự địa phương (qua cơ quan tài chính địa phương)

Trường hợp có nhu cầu chi ngân sách để bảo đảm cho thực hiện các nhiệm vụ quân sự địa phương đột xuất chưa được xác định trong dự toán năm thì cơ quan quân sự địa phương phải lập dự toán bổ sung, gửi cơ quan tài chính địa phương trình UBND, HĐND địa phương quyết định

sẽ bị xoá bỏ Nhược điểm của phương thức cấp phát này là thủ tục rườm rà, không tạo sự chủ động cho đơn vị sử dụng ngân sách Ngoài dự toán năm đ! lập, đến kỳ kế hoạch (tháng, quý) các đơn vị sử dụng ngân sách phải lập dự toán chi trong kỳ, các đơn vị quản lý cấp trên lại trên cơ sở hạn mức cấp mình

được thông báo, duyệt dự toán và thông báo hạn mức chi cho cấp dưới Việc chi theo hạn mức còn tạo ra hiện tượng các đơn vị cố gắng sử dụng hết hạn mức ngân sách được phân bổ do nếu thừa sẽ không được chuyển sang năm tiếp theo

Phương thức cấp phát theo dự toán là hình thức cấp phát ngân sách theo

dự toán năm Việc sử dụng ngân sách trên cơ sở nhu cầu chi trong kỳ và dự toán năm được duyệt Ngân sách sử dụng không hết có thể đề nghị chuyển sang năm kế tiếp Phương pháp này khắc phục được hầu hết các nhược điểm của phương pháp trên: đơn giản hoá quy trình cấp phát, tạo chủ động cho đơn

vị sử dụng ngân sách Theo Luật NSNN năm 2002, trong quản lý ngân sách

đang triển khai thực hiện theo phương pháp này

Thực hiện cấp phát ngân sách địa phương chi cho quốc phòng là trách nhiệm, nhiệm vụ của cơ quan tài chính địa phương, tài chính đơn vị; thông qua cấp phát ngân sách mà thực hiện kiểm tra, giám sát tài chính trước khi chi tiêu

sử dụng ngân sách Vì vậy, thực hiện tốt cấp phát ngân sách địa phương chi cho quốc phòng là rất cần thiết, tất yếu và có ý nghĩa, tác dụng thiết thực nhiều mặt Cơ quan tài chính địa phương cấp ngân sách cho cơ quan quân sự

địa phương bằng hạn mức kinh phí hoặc theo dự toán năm đ! duyệt

Chỉ huy cơ quan quân sự địa phương căn cứ mức chi được phân phối hoặc dự toán ngân sách năm đ! được cấp, ra lệnh chuẩn chi gửi KBNN để thanh toán cho người cung cấp hàng hoá dịch vụ hoặc rút tiền để chi tiêu hay chuyển cho đơn vị cấp dưới

b Thanh quyết toán ngân sách

Thanh quyết toán các khoản ngân sách địa phương chi cho quốc phòng

có vai trò quan trọng trong chấp hành ngân sách, là bước báo cáo việc chấp hành dự toán ngân sách Thực hiện thanh quyết toán ngân sách địa phương chi cho quốc phòng là trách nhiệm, nhiệm vụ của cơ quan tài chính, của các ngành, các đơn vị cơ sở khi có chi tiêu, sử dụng ngân sách; thông qua thanh quyết toán ngân sách mà kiểm tra phân tích đánh giá được hiệu quả chi tiêu sử dụng và việc chấp hành các chế độ, nguyên tắc, Luật NSNN, Điều lệ công tác tài chính Vì vậy, thực hiện tốt thanh quyết toán các khoản chi ngân sách ở các cơ quan quân sự địa phương là rất cần thiết, tất yếu và có ý nghĩa, tác dụng nhiều mặt

Thanh toán các khoản thuộc nguồn ngân sách địa phương chi cho quốc phòng phải đúng nội dung chỉ tiêu dự toán ngân sách đ! được duyệt, có chứng

từ hợp lệ, hợp pháp, đúng chế độ, tiêu chuẩn định mức và phải bảo đảm: trung thực, chính xác, kịp thời

Thanh toán các khoản ngân sách địa phương chi cho quốc phòng được thực hiện theo định kỳ hoặc theo đợt chi tiêu, còn quyết toán được thực hiện theo quý chi tiêu và cuối năm là thực hiện tổng quyết toán

Tài chính cơ quan quân sự địa phương là cơ quan trực tiếp thanh toán cho các đầu mối chi tiêu như: các ngành nghiệp vụ, đơn vị chi tiêu cơ sở và chịu trách nhiệm tổng hợp quyết toán, thông qua chỉ huy đơn vị trước khi gửi cho cơ quan tài chính địa phương

Báo cáo quyết toán ngân sách địa phương chi cho quốc phòng hàng năm của cơ quan quân sự địa phương phải gửi cho cơ quan tài chính địa phương cùng cấp, đồng thời gửi cho cơ quan quân sự cấp trên Cơ quan quân sự tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổng quyết toán ngân sách địa phương chi cho quốc phòng của các cơ quan trực thuộc và của cấp mình gửi quân khu Quân khu tổng hợp báo cáo quyết toán ngân sách địa phương chi cho quốc phòng của các tỉnh, thành phố trực thuộc, báo cáo Bộ Quốc phòng (qua Cục Tài chính - Bộ Quốc phòng) để tổng hợp báo cáo Nhà nước

c Kiểm tra giám sát

Kiểm tra tài chính là biểu hiện cụ thể của chức năng giám sát tài chính trong hoạt động thực tiễn, có tác dụng to lớn đối với việc nâng cao hiệu quả bảo đảm, quản lý tài chính ở đơn vị; là một biện pháp thường xuyên quan trọng và được xác định là một chế độ cơ bản trong công tác quản lý tài chính Thông qua công tác kiểm tra có thể đánh giá đúng thực trạng tình hình bảo

đảm, quản lý các khoản chi của ngân sách địa phương chi cho quốc phòng của

đơn vị, trên cơ sở đó mà đề ra những biện pháp thích hợp trong l!nh đạo, chỉ

đạo … nhằm đạt được những kết quả mong muốn Vì vậy, kiểm tra tài chính nói chung, kiểm tra quá trình bảo đảm, quản lý các khoản ngân sách địa phương chi cho quốc phòng nói riêng là cần thiết

Theo quy định và thực tiễn hiện nay thì những tổ chức, cá nhân có trách nhiệm, quyền hạn thực hiện kiểm tra quá trình bảo đảm quản lý các khoản ngân sách địa phương chi cho quốc phòng thường được xác định là:

- Cơ quan tài chính địa phương cùng cấp

- Cơ quan tài chính đơn vị cấp trên

- Người chỉ huy cơ quan quân sự địa phương

- Người phụ trách cơ quan tài chính đơn vị

Nội dung cơ bản của kiểm tra đối với các khoản ngân sách địa phương chi cho quốc phòng là: kiểm tra cả một quá trình từ lập dự toán ngân sách đến cấp phát chi tiêu sử dụng và thanh quyết toán ngân sách; kiểm tra giám sát việc chấp hành: chính sách, chế độ, nguyên tắc, điều lệ, quy định của Nhà nước và quân đội ban hành

Yêu cầu cơ bản khi tiến hành kiểm tra là: phải tuân thủ đầy đủ các chế

độ, quy định khác có liên quan; kết quả kiểm tra giám sát phải phản ánh đúng thực trạng của đối tượng được kiểm tra và phân tích rõ những yếu tố khách quan, chủ quan có tác động đến thực trạng đó, đề xuất được những giải pháp tác động tiếp theo một cách hợp lý, có hiệu quả

Để thực hiện tốt các yêu cầu trên các tổ chức, cá nhân có trách nhiệm quyền hạn thực hiện kiểm tra quá trình bảo đảm, quản lý các khoản ngân sách

địa phương chi cho quốc phòng phải: nắm vững pháp luật và các chế độ chính sách có liên quan, nắm vững nghiệp vụ chuyên môn tài chính - kế toán và có hiểu biết nhất định đối với các lĩnh vực chuyên môn nghiệp vụ khác; biết sử dụng các chuyên gia phù hợp với yêu cầu của từng trường hợp kiểm tra cụ thể; chú trọng đến vấn đề tổ chức và phương pháp kiểm tra; không ngừng rèn luyện nâng cao phẩm chất đạo đức, tác phong, phương pháp công tác

Ngân sách địa phương chi cho quốc phòng do nguồn NSĐP chi trả cho công tác quốc phòng Ngân sách địa phương chi cho quốc phòng rất đa dạng theo tính chất nhiệm vụ, địa bàn của từng địa phương và phụ thuộc vào khả