Luận văn quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố hà nội hiện nay

Nếu đề xuất được hệ thống biện pháp vềquản lý hoạt động văn hóa học đường cho học sinh thì có thể đẩy lùi được tệnạn xã hội, xây dựng được môi trường giáo dục lành mạnh cho học sinhtru

HÀ NỘI HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2013

HÀ NỘI HIỆN NAY

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS NGUYỄN VĂN PHÁN

HÀ NỘI - 2013

BẢNG CHỮ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

Trang

VĂN HOÁ HỌC ĐƯỜNG CỦA HỌC SINH

1.2 Nội dung quản lý hoạt động văn hoá học đường của

1.3 Những nhân tố tác động cơ bản tới văn hoá học

đường của học sinh trung học phổ thông 29

Chương 2 THỰC TRẠNG VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

VĂN HOÁ HỌC ĐƯỜNG CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN

2.1 Vài nét về giáo dục trung học phổ thông trên địa bàn

2.2 Thực trạng hoạt động văn hoá học đường của học

sinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà

2.3 Thực trạng về quản lý hoạt động văn hoá học đường

của học sinh trung học phổ thông thành phố Hà Nộihiện nay và nguyên nhân của những hạn chế 41

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG VĂN

HOÁ HỌC ĐƯỜNG CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH

3.1 Yêu cầu trong đề xuất và thực hiện biện pháp quản lý

hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung họcphổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay 543.2

Hệ thống biện pháp quản lý hoạt động văn hoá họcđường của học sinh trung học phổ thông trên địa bàn

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các

Trong quá trình đổi mới chúng ta có nhiều thuận lợi và khó khăn, mộttrong những khó khăn đó là mă ̣t trái của cơ chế thị trường cũng ảnh hưởngtiêu cực đến sự nghiê ̣p giáo dục, trong đó sự suy thoái về đạo đức và nhữnggiá trị nhân văn tác động đến đại đa số thanh niên và học sinh như: có lối sốngthực dụng, thiếu ước mơ và hoài bão, lập thân, lập nghiệp; những tiêu cựctrong thi cử như vụ vi phạm quy chế thi ở Đồi Ngô- Bắc Giang năm 2011,

vi phạm quy chế thi ở điểm thi Quang Trung – Hà Đông năm 2013, làm giảbằng cấp, chạy theo thành tích Thêm vào đó, sự du nhập văn hoá phẩm đồitruỵ thông qua các phương tiện như phim ảnh, games, mạng Internet…Làm ảnh hưởng đến những quan điểm về tình bạn, tình yêu trong lứa tuổithanh thiếu niên và học sinh, nhất là các em chưa được trang bị và thiếukiến thức về vấn đề này

Đánh giá thực trạng giáo dục, đào tạo Nghị quyết TW 2 khóa VIII nhấnmạnh: “Đă ̣c biê ̣t đáng lo ngại là mô ̣t bô ̣ phâ ̣n học sinh, sinh viên có tình trạngsuy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoàibão lâ ̣p thân, lâ ̣p nghiê ̣p vì tương lai của bản thân và đất nước Trong nhữngnăm tới cần tăng cường giáo dục tư tưởng đạo đức, ý thức công dân, lòng yêunước, chủ nghĩa Mác Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh… Tổ chức cho học sinhtham gia các hoạt động xã hội, văn hoá, thể thao phù hợp với lứa tuổi và vớiyêu cầu giáo dục toàn diện”

Thành phố Hà Nội cũng không đứng ngoài thực trạng đó, trongnhững năm qua hiện tượng học sinh vi phạm quy chế thi, vi phạm phápluật, vi phạm đạo đức, thuần phong mỹ tục trong và ngoài nhà trường cònrất nhiều, hiện tượng học sinh đang tự đánh mất mình trên Facebook ngàycàng đáng báo động.

Nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên có nhiều, trong đó có nguyênnhân từ khâu quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung họcphổ thông chưa tốt, do vậy với trách nhiệm của người làm công tác quản lý

mô ̣t trường trung học phổ thông tôi thấy cần phải chú trọng đến việc quản lýcác hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung học phổ thông trên địa

bàn thành phố Hà Nội thật tốt Tuy nhiên quản lý các hoạt động văn hoá học

đường của học sinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội hiệnnay còn có những hạn chế bất cập Nếu đề xuất được hệ thống biện pháp vềquản lý hoạt động văn hóa học đường cho học sinh thì có thể đẩy lùi được tệnạn xã hội, xây dựng được môi trường giáo dục lành mạnh cho học sinhtrung học phổ thông trong địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay vì vậy tôi mạnh

dạn chọn đề tài: “Quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay ” làm luận văn tốt

nghiệp, với mong muốn đóng góp kết quả nghiên cứu của mình vào việc quản

lý hoạt động văn hóa học đường và đề ra các giải pháp để giúp cho học sinhcó thái độ, hành vi ứng xử phù hợp với quy định về văn hóa học đường, xâydựng lý luận quản lý hoạt động văn hóa học đường của học sinh trung họcphổ thông góp phần giảm thiểu những thái độ, hành vi phản văn hoá họcđường của học sinh trường trung học phổ thông nhằm nâng cao chất lượnggiáo dục toàn diện học sinh

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Quản lý văn hóa học đường là thuật ngữ mới xuất hiện trong nhữngnăm gần đây; tuy nhiên các nghiên cứu ở nước ngoài và trong nước cho thấynguồn gốc của nó đã có từ rất lâu trong lịch sử Ở phương Đông từ thời cổ

đại, Khổng Tử (551- 479- TCN ) trong Kinh dịch rất xem trọng việc giáo dụcđạo đức cho người học.

Văn hoá luôn đi liền với giáo dục, giáo dục đi liền với văn hoá, cả haiđều là sản phẩm đặc thù của loài người, chỉ có loài người mới có Lênin đãkhẳng định: giáo dục là “Phạm trù vĩnh hằng” tồn tại mãi mãi cùng loàingười: Thế hệ trước phải truyền cho thế hệ sau các kinh nghiệm lịch sử- xãhội, tạo nên tiến hoá không ngừng của loài người Giáo dục được coi là nhân

tố cực kỳ quan trọng quyết định sự trường tồn của quốc gia-dân tộc

Ở nước ta, trong Cương lĩnh Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1991 ghi rõgiáo dục là quốc sách hàng đầu, có lẽ ai cũng biết bản chất của con ngườiđược hình thành, phát triển từ ngoài xã hội vào được xã hội hoá, nhập tâm vàonão bộ, lĩnh hội, biểu hiện ra hành vi, hành động, hoạt động Đứa trẻ từ bàothai chào đời như một sinh thể muốn thành người phải tham gia vào quá trìnhgiáo dục Quá trình này, thật dầy công, nhiều khi cả cuộc đời, nhất là từ tuổithơ đến hết vị thành niên Cách đây khoảng 5.000 năm, phạm trù nhà trườngnhư là một thiết chế xã hội có tổ chức, có mục tiêu, Ra đời ở Trung Đông,rồi 1.500 năm sau ở Ai cập; tiếp theo, từ giữa thiên niên kỷ trước Côngnguyên ở Trung hoa và Hy Lạp Khái niệm “Học đường” có từ đây Người ta

đề ra chương trình, hình thành phương pháp, xây dựng địa điểm giảng dạy,phòng thí nghiệm Đấy là không gian tiến hành hoạt động dạy-học, mà thầy

và trò là chủ thể cùng nhau tiến hành các thao tác trong giờ học, các hànhđộng truyền đạt- tiếp thu nhằm cùng một mục đích là hình thành và phát triểntri thức, kỹ năng, thái độ ở người học Cả hai chủ thể của hoạt động dạy - họcvới cùng một động cơ là hình thành, phát triển con người trong dòng văn hoá,văn minh của nhân loại và dân tộc Văn hoá, văn minh là nội dung của giáodục đào tạo, và cũng là mục tiêu của giáo dục đào tạo.Vấn đề đặt ra ở đây làlàm sao chuyển vốn học vấn thành vốn văn hoá: từ tri thức, kỹ năng sang thái

độ giá trị nhân cách - điều mà ngày nay thường nói là dạy chữ, dạy nghề, dạyngười Tiến hành giáo dục trước hết và cuối cùng là nhằm phát triển con

người, hình thành ở mỗi người nhân cách văn hoá, vì thế đòi hỏi một môitrường giáo dục tương ứng mà bây giờ gọi là văn hoá học đường.

Taylo (E.B.Tylor, 1832-1917, Anh) đã đưa ra một định nghĩa mà đếnnay vẫn được coi là định nghĩa kinh điển về văn hoá Trong tác phẩm nổitiếng “Văn hoá nguyên thuỷ” (1871), ông viết: “Văn hoá là tổ hợp các trithức, niềm tin, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, phong tục, và các năng lực,thói quen khác mà con người với tư cách là thành viên của xã hội tiếp thuđược” Đây là cách hiểu văn hoá theo nghĩa rộng, trước hết kể đến khoa học

và giáo dục Nói đến nhà trường là nói đến khoa học, giáo dục, văn hoá; rồiđến nghệ thuật, phong tục Định nghĩa này đã chỉ ra cả các năng lực và thóiquen mà từng người học được Đây chính là kết quả giáo dục mong đợi - hìnhthành và phát huy nhân cách văn hoá – bản sắc văn hoá, văn hoá ứng xử - hệgiá trị của từng con người, từng tổ chức, của nhà trường Người xưa rất coitrọng văn hoá, vẫn thường dạy “Học ăn, học nói, học gói, học mở” Nhàtrường phải dạy “Phương thức sinh hoạt” – cách sống, lối sống ở ngay trongnhà trường, ở gia đình, ngoài cộng đồng Rất tiếc, những người làm giáo dụcchưa thấm nhuần triết lý sâu sắc này, nói thật hơn, không quán triệt vào hoạtđộng dạy - học Những tri thức mà nhà trường truyền đạt cho người học phảigiúp họ tạo nên các “Dấu hiệu” trong não – các “Công cụ” tâm lý trong đầu,trong tâm hồn, làm cho con người trở thành con người văn hoá; đấy chính làmục tiêu của văn hoá học đường

Nhà giáo dục Hoa Kỳ Kent D.peteson trong bài viết về văn hoá họcđường “Tích cực hay tiêu cực” đã đưa ra quan niệm văn hoá học đường nhưsau: “ Văn hoá học đường là tập hợp các chuẩn mực, giá trị niềm tin các lễnghi và nghi thức, các biểu tượng và truyền thống tạo ra vẻ bề ngoài của nhàtrường” [22-259] Theo Kent D.peteson một môi trường văn hoá học đường làkhái niệm tổng hợp, tập hợp gồm: Nội quy nhà trường; giá trị và triết lý quanđiểm giáo dục nhà trường; những lễ ghi, khánh tiết đặc trưng của một nhàtrường; Biểu tượng đại diện riêng của một trường; những tấm gương dạy tốthọc tốt của một trưòng; Những câu chuyện về thế mạnh và tạo ấn tượng tốt về

trường; giá trị riêng của trường để học sinh tự hào Ông cho rằng “Văn hoáhọc đường như một cấu trúc, một quá trình và bầu không khí của các giá trị

và chuẩn mực dẫn dắt giáo viên và học sinh đến việc giảng dạy và học tập cóhiệu quả [22- 259]

Sinh thời Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Có tài mà không có đức thì làngười vô dụng” Người coi trọng mục tiêu, nội dung giáo dục đạo đức trongcác nhà trường thông qua việc quản lý văn hoá học đường như học sinh khiđến trường phải thực hiện những quy định sau: “Tiên học lễ, hậu học văn”,

“Đoàn kết tốt”, “Kỷ luật tốt”, “Khiêm tốn, thật thà dũng cảm”, “Con ngườicần có bốn đức: Cần - kiệm - liêm - chính, mà nếu thiếu một đức thì khôngthành người”

Nghị quyết TW14 ngày 11/1/1979 Bộ chính trị về cải cách giáo dục “Nội dung giáo dục ở trường trung học phổ thông mang tính toàn diện và

kỹ thuật tổng hợp, nhưng chú ý hơn đến phát huy sở trường, năng khiếucho cá nhân…Ở trường trung học phổ thông cần coi trọng giáo dục thẩm

mỹ ( Âm nhạc, mĩ thuật, giáo dục hoạt động văn hóa nghệ thuật, thể dụcthể thao, luyện tập quân sự)

Tháng 9/2007 tại Hà Nội, Hội thảo khoa học “Xây dựng văn hoá học đường- Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường” đã được

tổ chức Tháng 10/2008, Ban tuyên giáo TW cũng tổ chức hội nghị chuyên đềvăn hoá học đuờng trong tình hình hiện nay

Nội dung của văn hoá học đường nói chung, môi trường giáo dục nóiriêng bao hàm nội dung của “trường học thân thiện” do Quỹ Nhi đồng Liênhợp quốc (UNICEF) đề xướng từ những thập kỷ cuối thế kỷ XX với các nội dung:Thân thiện với địa bàn hoạt động, thân thiện trong tập thể sư phạm với nhau, thânthiện giữa thầy và trò, có đủ cơ sở vật chất Ở nước ta, sau khi thí điểm ở 50trường tiểu học và THCS, năm 2008 Bộ GD-ĐT đã phát động phong trào “Xâydựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, nhằm “Xây dựng môi trường giáodục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đápứng nhu cầu của xã hội” với 5 nội dung: xây dựng trường học xanh sạch đẹp, an

toàn; dạy học có hiệu quả; rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh; tổ chức hoạtđộng tập thể vui tươi lành mạnh; học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và pháthuy giá trị các di tích lịch sử văn hoá, cách mạng ở địa phương.

Tháng 3/2009 tại Tiền Giang, hội khoa học tâm lý giáo dục Việt nam

tổ chức hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “Văn hoá học

đường-Lý luận và thực tiễn” Hội nghị giao ban chuyên đề văn hoá học đường

trong các trường học được Ban tuyên giáo tổ chức với mục đích đánh giáthực trạng môi trường văn hoá, đời sống văn hoá của học sinh – sinh viên.Tiếp thu ý kiến đóng góp của các lực lượng giáo dục, hội nghị với mụcđích nhìn thẳng vào sự thật, nói đúng sự thật, đề xuất được định hướng,giải pháp sát hợp với cơ quan có thẩm quyền hoạch định chính sách nhằmtạo điều kiện tham gia giáo dục văn hoá học đường

Về quản lý văn hóa học đường, những năm qua được nhiều tác giảnước ta quan tâm nghiên cứu như: Phạm Minh Hạc, Hà Thế Ngữ, NguyễnĐức Minh, Phạm Hoàng Gia, Phạm Tất Dong Nhiều tác giả khác nhưNguyễn Văn Nhẫn với bài viết giáo dục đạo đức thông qua tiết chào cờ, cácbài viết của Nguyễn Tùng Lâm, Chủ tịch Hội Khoa học - Tâm lý giáo dục

Hà Nội về văn hoá học đường Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Phạm trùvăn hoá học đường chưa được đưa vào phạm vi quản lý nhà trường Chúng

ta chưa có tiêu chí, chưa ai khảo sát, có người đã nói về khía cạnh này, khíacạnh kia thì cũng không ít Ông trăn trở: Văn hoá học đường là việc cầnthiết biết nhường nào” [7- 15]

Bên cạnh các tài liệu, công trình nghiên cứu trên, những năm quacác công trình đề tài luận văn, các bài báo của một số tác giả đã bàn đếnvấn đề quản lý văn hóa học đường như: Luận văn thạc sỹ của Đồng Thị

Quyên - Đại học sư phạm Hà Nội I, 2011 “Biện pháp giáo dục hành vi văn hóa học đường cho sinh viên sư phạm âm nhạc- Mỹ thuật trường cao đẳng văn hóa nghệ thuật Hạ Long”; Luận văn thạc sỹ của Phạm Thành Vinh, Đại học sư phạm Hà Nội I, 2011 “Một số nội dung hình thức tổ chức giáo dục hành vi văn hóa học đường cho sinh viên trường cao đẳng

sư phạm Nghệ An” Tác giả Trần Minh Hằng trong tạp chí giáo dục thủ đô

số 215 năm 2009 có bài viết rất sâu sắc: “Văn hóa học đường với việc xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”…

Kết quả nghiên cứu những công trình về quản lý hoạt động văn hoá họcđường như trình bày trên, cho thấy: Việc quản lý hoạt động văn hoá họcđường đã được các nhà quản lý và xã hội chú ý; Quản lý hoạt động văn hoáhọc đường chưa có sự thống nhất giữa các trường về nội dung, hình thức giáodục văn hoá học đường; nhất là chưa đi sâu vào nghiên cứu nội dung, hìnhthức, biện pháp quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung họcphổ thông Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu trên là những gợi ý, định hướngcho chúng tôi kế thừa, nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận về vấn đề quản lývăn hoá học đường của học sinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố

Hà Nội hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu:

Luận văn trên cơ sở nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, từ đóhướng tới mục đích đề xuất biện pháp quản lý văn hoá học đường của họcsinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay, góp phầnnâng cao chất lượng giáo dục nhân cách toàn diện cho học sinh

* Nhiệm vụ nghiên cứu:

Nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận về vấn đề quản lý hoạt động văn hoáhọc đường của học sinh trung học phổ thông

Khảo sát, đánh giá, phân tích thực trạng quản lý hoạt động văn hoá họcđường của học sinh trung học phổ thông thành phố Hà Nội hiện nay

Đề xuất biê ̣n pháp quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinhtrung học phổ thông thành phố Hà Nội hiện nay

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu:

Quản lý hoạt động giáo dục nhân cách học sinh trung học phổ thông

* Đối tượng nghiên cứu:

Quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung học phổthông thành phố Hà Nội hiện nay.

* Phạm vi nghiên cứu:

Đề tài được tiến hành nghiên cứu, khảo sát ở một số trường trung họcphổ thông thành phố Hà Nội; nội dung khảo sát tập trung vào thái độ, hành viứng xử của học sinh trên địa bàn thành phố Hà Nội; thời gian khảo sát, điềutra và tổng hợp số liệu từ năm 2010 đến nay

5 Giả thuyết khoa học

Văn hoá học đường của học sinh được hình thành, phát triển trong hoạt

động và quan hệ xã hội của họ; các trường trung học phổ thông chỉ có thể

quản lý tốt hoạt động văn hoá học đường của học sinh khi: Nhận thức, trách

nhiệm của chủ thể trong quản lý được nâng cao; việc quản lý diễn ra có kếhoạch chặt chẽ; các quy chế, quy định không ngừng hoàn thiện; tổ chức thựchiện đầy đủ nội dung quản lý; hoạt động ngoại khoá, văn hoá tinh thần củahọc sinh được quản lý chặt chẽ; phát huy vai trò các tổ chức, đoàn thể trongquản lý giáo dục học sinh; thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả và rútkinh nghiệm quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinh

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận nghiên cứu:

Để hoàn thành công trình nghiên cứu, tác giả đã quán triệt sâu sắc cácquan điểm về giáo dục và quản lý giáo dục của Đảng cộng sản Việt Nam vàcủa Chủ tịch Hồ Chí Minh; đồng thời đã vận dụng phép biện chứng duy vậtcủa chủ nghĩa Mác Lê Nin, các quan điểm hệ thống cấu trúc, logic -lịch sử vàquan điểm thực tiễn trong quá trình nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu:

Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:

Nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu, văn bản liênquan đến đề tài như: Một số tác phẩm của Hồ Chí Minh bàn về giáo dục, cácgiáo trình, sách chuyên khảo, tài liệu về lý luận quản lý, quản lý giáo dục; các

công trình khoa học, bài báo khoa học có liên quan đến đề tài như: Luận văn,luận án, báo cáo khoa học, kỷ yếu hội thảo khoa học.

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi;

Phương pháp quan sát các hoạt động văn hoá học đường của học sinhtrung học phổ thông trên dịa bàn thành phố Hà Nội hiện nay;

Phương pháp phỏng vấn, toạ đàm với học sinh, nhà quản lý, giáoviên, tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất biện pháp quản lý hoạt động vănhoá học đường của học sinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố

Phương pháp sử dụng toán thống kê để xử lý số liệu…

7 Ý nghĩa, giá trị của đề tài

Kết quả nghiên cứu luận văn đã hoàn thiện khái niệm: Quản lý hoạtđộng văn hoá học đường của học sinh trung học phổ thông và làm rõ nội dungquản lý hoạt động này; đồng thời phân tích, đánh giá làm rõ thực trạng và đềxuất hệ thống biện pháp có tính khả thi về quản lý hoạt động văn hoá họcđường của học sinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội hiệnnay; và có thể áp dụng các biện pháp đó trên điạ bàn các thành phố khác ởnước ta

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, nội dung luận văn gồm: 3 chương (10 tiết); kếtluận và kiến nghị; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG VĂN HOÁ

HỌC ĐƯỜNG CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Các khái niệm công cụ của đề tài

1.1.1 Khái niệm văn hoá học đường

Thuật ngữ văn hóa học đường xuất hiện trong các nước nói tiếng Anhvào khoảng đầu những năm 1990…Và sau đó lan ra nhiều nước trên thế giới.Hiện nay có rất nhiều ý kiến khác nhau về khái niệm văn hóa học đường Theo Kent D.Peterson nội dung cụ thể của văn hóa học đường gồmnhững vấn đề sau: Văn hóa học đường là làm cho mọi thành viên hiểu đượcmục tiêu, giá trị của nhà trường; văn hóa học đường là chuẩn bộ môn học; vănhóa học đường là làm cho mọi người học cam kết có trách nhiệm học tốt; vănhóa học đường là xây dựng quan hệ hợp tác trong nhà trường, tạo cơ hội chomọi người phản ánh kịp thời, kiểm tra lẫn nhau và chia sẻ kinh nghiệm thựctiễn với nhau

Ở mỗi nước khác nhau, quan niệm về văn hóa học đường cũng khácnhau thể hiện qua các giá trị hướng tới của nó Ví dụ như giáo dục Singaporchọn các giá trị như: Chính trực, vì con người, học tập đam mê vì tương lai, vìchất lượng Giáo dục Hàn Quốc hướng tới các giá trị trách nhiệm với bảnthân, cộng đồng và quốc gia, lao động chăm chỉ, học tập nghiêm túc, lạcquan, hướng tới tương lai…

Ở Việt Nam, trong những năm gần đây, khái niệm văn hóa học đườngđược sử dụng nhiều, nhưng cách hiểu về nó như thế nào vẫn chưa được thốngnhất và vẫn là chủ đề “nóng” mà ngành giáo dục đang quan tâm Một số tácgiả cho rằng: Văn hóa học đường là những giá trị đạo đức, là cách thức, thái

độ ứng xử của thầy đối với trò, thầy đối với thầy, thầy đối với cha mẹ họcsinh Của trò đối với thầy, của trò đối với trò, của trò đối với gia đình và mọingười trong xã hội Nói tóm lại văn hóa học đường là bao hàm những giá trị

quý báu của cả tinh thần lẫn vật chất trong môi trường đào luyện con sản phẩm đặc biệt của giáo dục.

Theo tác giả Phạm Minh Hạc: Văn hóa học đường là hệ các chuẩn mựcgiúp các cán bộ quản lý nhà trường, các thầy cô, các quý vị phụ huynh và các

em học sinh, sinh viện có cách thức suy nghĩ, tình cảm và hành động tốt đẹp.Tác giả cho rằng: Văn hóa học đường ở Việt Nam cần đảm bảo 3 yếu tố: Thứ nhất là cơ sở vật chất: Trường phải ra trường, lớp phải ra lớp, trangthiết bị, đồ dùng dạy học phải đảm bảo mới tạo ra được môi trường văn hóa,ứng xử, giao tiếp

Thứ hai là xây dựng môi trường văn hóa học đường: Phải tạo “Trườnghọc thân thiện, học sinh tích cực” nhằm giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả,phù hợp với điều kiện từng địa phương, đáp ứng nhu cầu của xã hội

Thứ ba là giáo dục văn hóa ứng xử, văn hóa giao tiếp trong nhà trườngcho học sinh, sinh viện ngoan ngoãn, lễ phép, lịch sự, biết kính trên, nhườngdưới, tôn sư trọng đạo, hòa nhã, thân thiện…[7-15]

Tác giả Thái Duy Tuyên lại nhận định: Văn hóa học đường hay (Vănhóa nhà trường) là những giá trị, những kinh nghiệm lịch sử của xã hội loàingười đã được tích lũy trong quá trình xây dựng hệ thống giáo dục quốc dân

và quá trình hình thành nhân cách [27- 16]

Văn hóa học đường được hiểu là dấu ấn của cộng đồng, nhà trường lên cácthành viên và toàn bộ đời sống tinh thần, vật chất và hoạt động dạy học, các quan

hệ ứng xử trong trường, ghi nhận mức độ phát triển của cộng đồng đó

Tóm lại, văn hóa học đường là một phạm trù rộng, một thuật ngữkhoa học còn khá mới mẻ, nó là văn hóa của một nhà trường, của mộtnền giáo dục, là nét đẹp trong môi trường sư phạm: Từ cơ sở vật chất,môi trường quan hệ ứng xử, môi trường công việc Những nét đẹp đóđược thể hiện trong hành vi ứng xử của thầy, của trò, của cán bộ quản lý

và nhân viên, phụ huynh nhà trường

Từ việc phân tích bản chất và đặc trưng của các thuật ngữ văn hóa họcđường, khái niệm về văn hóa học đường có thể được hiểu như sau:

* Khái niệm văn hoá học đường:

Văn hóa học đường là biểu hiện của trình độ văn hoá thể hiện thông qua thái độ, hành vi thực hiện các chuẩn mực, giá trị văn hoá giúp học sinh,

có các nhận thức, tình cảm, hành động tốt đẹp.

Mục tiêu chung nhất của văn hóa học đường là xây dựng trường học

lành mạnh cơ sở quan trọng để đảm bảo chất lượng thật

Nội dung của văn hóa học đường của học sinh trong trường trung họcphổ thông hiện nay của chúng ta rất phong phú, song có thể tóm tắt thành bavấn đề cơ bản: đó là xây dựng cơ sở vật chất trường học khang trang, đạtchuẩn; xây dựng môi trường giáo dục trong nhà trường, ở gia đình, nơi côngcộng; xây dựng "văn hóa ứng xử", "văn hóa giao tiếp"

Khi phát động phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện,học sinh tích cực", Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạoNguyễn Thiện Nhân đã nói rõ: Phong trào này nhằm "Thiết lập lại môi trường

sư phạm với 6 đặc trưng là trật tự kỷ cương, trung thực, khách quan, côngbằng, tình thương và khuyến khích sáng tạo, hiệu quả"

Đây là nội dung rất cơ bản của văn hóa học đường Tác dụng tích cực củavăn hóa học đường là xây dựng nhân cách cho học sinh, chống lại lối sống tiêucực Chính vì thế, mỗi nhà trường cần có văn hóa học đường của mình

Văn hóa học đường của mỗi cấp học có sự khác nhau Thuật ngữ "Vănhóa học đường của học sinh trung học phổ thông" xuất hiện chưa lâu, nhưngnội dung của văn hóa học đường thì các nhà trường Việt Nam nói chung, cácnhà trường nói riêng đã kiên trì xây dựng từ năm này qua năm khác, từ thế

hệ này qua thế hệ khác và thực tế đạt được nhiều thành tựu quan trọng

Văn hóa học đường của học sinh trung học phổ thông, là môi trường rấtquan trọng để rèn luyện nhân cách và giáo dục học sinh trung học phổ thôngtrở thành những con người sống có hoài bão, có lý tưởng tốt đẹp

* Khái niệm hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung học phổ thông:

Từ sự phân tích về khái niệm văn hóa học đường của học sinh trunghọc phổ thông như trên, cùng với tiếp cận hoạt động, có thể nhận thức hoạtđộng văn hoá học đường của học sinh trung học phổ thông là những hànhđộng của họ thông qua thái độ, hành vi thực hiện các chuẩn mực, giá trị vănhoá xã hội, nó phản ánh trình độ văn hoá của họ.

Bàn về hoạt động văn hóa học đường, có quan niệm cho rằng hoạt độngvăn hóa học đường được thể hiện bằng các hoạt động dạy và học trên lớp, hoạtđộng ngoài giờ lên lớp (Ngoại khóa, tham quan, thực hành, sinh hoạt tập thể…vềcác chủ đề giáo dục); tự giáo dục…Các hình thức tổ chức hoạt động theo cánhân, nhóm, toàn lớp, toàn trường với sự tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp củanhà giáo dục Hoạt động văn hóa học đường phải có kế hoạch, có mục đích giúpcho học sinh tự định hướng giá trị, chuyển đổi ý thức, thái độ, hành vi, thói quencho phù hợp với văn hóa học đường Mỗi học sinh khi tham gia hoạt động vănhóa học đường sẽ có cơ hội để bộc lộ tính cách, hình thành và thể hiện năng lực,phẩm chất của mình, đồng thời trau dồi được kỹ năng sống tốt hơn

Từ quan niệm về hoạt động văn hóa học đường trên, có thể hiểu: Hoạt động văn hóa học đường của học sinh trung học phổ thông là hành vi, thái độ

có văn hoá của họ trong ứng xử, giao tiếp, tham gia các hoạt động, phù hợp với các chuẩn mực đạo đức, văn hoá của xã hội.

1.1.2 Khái niệm quản lý hoạt động văn hoá học đường học sinh trung học phổ thông.

* Khái niệm quản lý:

Theo Trần Kiểm: Giáo trình “ Khoa học quản lý giáo dục một số vấn đề

lý luận và thực tiễn”( Sách chuyên khảo dùng cho các trường Đại học sưphạm, Cao đẳng sư phạm, cán bộ quản lý giáo dục, nghiên cứu sinh, học viêncao học), Nhà xuất bản giáo dục, tr8 đã đưa ra khái niệm về quản lý như sau:

Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động,phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (Nhân lực,vật lực, tài lực ) trong và ngoài tổ chức( chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu

nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao.

Thông qua tác động có ý thức, bằng quyền lực, theo quy trình mà hoạtđộng quản lý mới có thể phối hợp các nguồn lực bên trong và bênngoài tổ chức Các nguồn lực được phối hợp quản lý gồm: nhân lực,vật lực, tài lực Quản lý là hoạt động vừa mang tính khoa học, vừamang tính nghệ thuật Quản lý đóng vai trò đặc biệt quan trọng trongduy trì và phát triển tổ chức ở mọi cấp độ, mọi loại hình Với nội dung rộng lớn

và đa dạng của quản lý, để làm rõ vai trò của nó, cần tiếp cận ở hai cấp độ: Quản

lý là hoạt động hay là một hình thức lao động đặc biệt Nó lấy các hoạt động cụthể làm đối tượng để tác động nhằm định hướng, thiết kế, duy trì, phát triển,điều chỉnh và phối hợp các hoạt động đó thành một hợp lực để hướng tới hoàn

thành mục tiêu của tổ chức Quản lý gồm 4 chức năng cơ bản: Phân tích, dự báo

và lập kế hoạch; tổ chức thực hiện kế hoạch; lãnh đạo/chỉ đạo thực hiện kếhoạch; kiểm tra, đánh giá

* Khái niệm quản lý văn hoá học đường:

Quản lý văn hoá học đường, đã được nhiều người nghiên cứu và đượcthực hiện trong các trường trung học phổ thông, tuy nhiên chúng ta nên hiểuquản lý văn hoá học đường theo khái niệm sau:

Quản lý văn hoá học đường, là sự tác động có ý thức của chủ thể quản

lý đến mọi thành viên trong nhà trường, nhằm hướng dẫn, điều chỉnh nhận thức, thái độ và hành vi của cán bộ, giáo viên, học sinh phù hợp chuẩn mực giá trị đạo đức, văn hoá xã hội.

Quản lý văn hoá học đường, là quản lý thái độ, hành vi của cán bộ, giáoviên, học sinh thông qua các quan hệ thày và trò, trò với trò, giáo viên và phụhuynh, cha mẹ và con cái…

Quản lý văn hoá học đường, là quản lý thái độ, hành vi của học sinhtrong các hoạt động như: hoạt động học tập trong các giờ học, thực hiện nộiquy, vui chơi giải trí, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, tham quan, kỹnăng ứng xử giao tiếp, tự giáo dục của học sinh

Quản lý văn hoá học đường, là đề ra phương hướng, mục tiêu, kếhoạch, biện pháp quản lý văn hoá học đường nhằm xây dựng môi trường giáodục có văn hoá lành mạnh.

Quản lý văn hoá học đường, là quản lý kế hoạch giáo dục hành vi vănhoá học đường trong ứng xử, giao tiếp, trong học tập, cuộc sống, trong thựchiện trang phục, bảo vệ môi trường, cảnh quan, cơ sở vật chất, trong cách chia

sẻ chung sức vì cộng đồng xã hội

* Khái niệm quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung

Tóm lại, quản lý hoạt động văn hoá học đường là quản lý các hoạt độngvăn hóa học đường nhằm giáo dục, điều chỉnh thái độ, hành vi văn hoá họcđường cho học sinh trung học phổ thông và làm cho học sinh có ý thức tìnhcảm tích cực và có thói quen thực hiện hành vi văn hoá phù hợp với chuẩn

mực xã hội Các hình thức quản lý hoạt động văn hoá học đường như quản lýhoạt động dạy và học trên lớp, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp như thamquan, ngoại khóa, giáo dục kỹ năng song, sinh hoạt tập thể, văn nghệ, thể dụcthể thao, các hoạt động tự giaó dục, giáo dục trong tiết sinh hoạt lớp, toàntrường, cá nhân, giáo dục theo các hoạt động phong trào

Từ sự phân tích trên, có thể hiểu khái niệm quản lý hoạt động văn hoáhọc đường của học sinh trung học phổ thông như sau:

Quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung học phổ thông, là quản lý các hoạt động văn hóa do nhà trường tổ chức cho học sinh tham gia nhằm điều chỉnh, hướng dẫn thái độ và hành vi văn hóa họ phù hợp với nội quy nhà trường, giá trị đạo đức, văn hoá của xã hội.

Từ quan niệm về quản lý hoạt động văn hóa học đường như trên, có thểhiểu mục tiêu, vai trò, chức năng và hình thức quản lý hoạt động văn hóa họcđường như sau:

Mục tiêu quản lý hoạt động văn hoá học đường cuả học sinh trung họcphổ thông: Chuyển hóa những nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức xã hội thànhnhững phẩm chất đạo đức nhân cách cho học sinh, hình thành ở học sinh thái

độ, hành vi đúng đắn trong giao tiếp, ứng xử ý thức tự giác thực hiện cácchuẩn mực của xã hội, thói quen chấp hành nội qui nhà trường, các quy địnhcủa pháp luật, có lối sống, hành vi ứng xử với mọi người xung quanh tốtđẹp; giúp học sinh phát triển toàn diện nhân cách, tích cực tham gia xâydựng trường học thân thiện

Vai trò, chức năng của quản lý hoạt động văn hoá học đường:

Quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung học phổthông có vai trò vô cùng quan trọng: Nhà trường có vai trò chỉ đường, giáoviên có vai trò dẫn lối, cha mẹ học sinh có vai trò đồng hành nhằm mục đíchgiáo dục thái độ, hành vi của học sinh theo chuẩn mực đạo đức, văn hóa, quyđịnh của pháp luật; giúp học sinh sống có lý tưởng, hoài bão và thực hiệnđược ước mơ của mình, luôn hướng tới cái “Chân, Thiện, Mĩ”, đáp ứng đượcyêu cầu đòi hỏi của tiến bộ xã hội Quản lý hoạt động văn hóa học đường còn

để nâng cao hiệu quả giáo dục văn hóa học đường cho học sinh, giúp học sinhcó kỹ năng sống như biết tự miễn dịch với các tệ nạn xã hội, các hành vi lệchlạc về lối sống đạo đức, biến dạng về văn hóa…Trước cơn bão của mặt trái cơchế thị trường, những tác động tiêu cực từ hệ thống “ intenetđen”, facebookđang hàng ngày hủy hoại các giá trị đạo đức, văn hóa thì nhà trường, gia đình,các tổ chức xã hội luôn là ngôi nhà để che chắn cho học sinh không bị ảnhhưởng xấu đến quá trình hình thành nhân cách Quản lý hoạt động văn hoá họcđường của học sinh trung học phổ thông nhà trường cần thực hiện có hiệu quảcác nội dung xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực trong mỗi nhàtrường và cơ sở giáo dục; tăng cường công tác giáo dục pháp luật và qui chế, quiđịnh về giáo dục và đào tạo, góp phần hình thành thế hệ công dân hiểu, nắmvững và tự giác chấp hành pháp luật.

Nhà trường nghiên cứu, rà soát nội dung, hình thức triển khai công tácgiáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, kiềm chế và phấn đấu không cònhiện tượng bạo lực học đường, các hành vi thiếu văn hóa trong học sinh;Tăng cường công tác giáo dục toàn diện và quản lý học sinh; chú trọng vàtăng cường giáo dục tư tưởng chính trị, văn hóa truyền thống, lòng yêunước, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, kỹ năng thực hành, ý thức tráchnhiệm xã hội; tổ chức tốt các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thểthao, công tác chăm sóc sức khỏe; chú trọng công tác bảo đảm an ninh,trật tự trường học; giáo dục an toàn giao thông, phòng chống bạo lực, tệnạn xã hội, tai nạn thương tích, đuối nước, dịch bệnh đối với học sinh

Đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn cho độingũ cán bộ, giáo viên làm công tác học sinh, sinh viên, tư tưởng, văn hóa, thể dục,thể thao và y tế trường học Đẩy mạnh việc triển khai thành lập bộ máy chuyêntrách thực hiện công tác quản lý hoạt động văn hóa học đường của học sinh

Thày cô luôn là người dẫn lối để học sinh có thái độ hành vi ứng xửvăn hóa, thực hiện văn hóa trong học tập, vui chơi giải trí, sử dụng điện thoại,mạng intenet, facebook theo hướng tích cực, có thẩm mỹ trong ăn mặc, vănhóa đọc, âm nhạc, hội họa theo hướng văn minh , thanh lịch, hiện đại và

truyền thống Giúp học sinh tham gia các hoạt động ngoại khóa lành mạnh, bổích, sẵn sàng tham gia phong trào tình nguyện vì môi trường, đảm bảo ATGT,PCTNXH, đền ơn đáp nghĩa, nhân đạo từ thiện, sống có đạo lý, nhân văn…

Quản lý văn hóa học đường không thể thiếu vai trò của gia đình, vì giađình là cái nôi để nuôi dưỡng là môi trường hình thành văn hóa trong mỗi họcsinh Gia đình có quan tâm đến việc giáo dục văn hóa, rèn luyện nhân cách chocon thì nhà trường mới có học sinh tốt, gia đình bỏ bê, phó mặc việc dạy dỗ concái cho nhà trường thì sẽ gây khó khăn cho nhà trường rất nhiều trong việc quản

lý giáo dục học sinh Cha mẹ luôn lắng nghe, luôn thấu hiểu, tư vấn cho con,giúp con học tập và từng bước trưởng thành, ngăn chặn cái xấu, cái ác ngoài xãhội gây ảnh hưởng đến quá trình hình thành nhân cách của con

Quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung học phổthông gồm 4 chức năng cơ bản: Phân tích, dự báo và lập kế hoạch; tổ chứcthực hiện kế hoạch; lãnh đạo/chỉ đạo thực hiện kế hoạch; kiểm tra, đánh giá

Hình thức tổ chức quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinhtrung học phổ thông bao gồm: Quản lý hoạt động dạy học trên lớp; quản lý hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp như tham quan, ngoại khóa, giáo dục kỹ năngsống, văn nghệ, thể dục thể thao…; hoạt động tự giáo dục; kiểm tra đánh giá

Quản lý dạy học trên lớp, là quản lý quá trình dạy kiến thức khoa học

tự nhiên, xã hội kết hợp với việc dạy người của giáo viên Quản lý việc dạy học,dạy người của giáo viên thông qua kế hoạch giảng dạy, kế hoạch lồng ghép giáodục văn hóa học đường, kỹ năng sống vào một số tiết học của các bộ môn, thôngqua việc tổ chức dạy học theo các bước nhằm đưa học sinh vào nề nếp học tập, có ýthức chấp hành tốt nội quy, giáo dục tính trung thực trong kiểm tra thi cử của họcsinh, hướng học sinh biết vận dụng, liên hệ kiến thức vào thực tế cuộc sống

Quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung học phổ thôngqua giáo dục ngoài giờ lên lớp (Hoạt động ngoại khóa) , nhằm giáo dục kỹnăng ứng xử giao tiếp, kỹ năng giải quyết các vấn đề phát sinh trong cuộc sống,tạo điều kiện cho học sinh phát huy khả năng sáng tạo, tự thích ứng với môitrường xã hội “Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài” theo hướng tích cực Quản lý hoạt

động giáo dục ngoài giờ lên lớp thông qua kế hoạch hoạt động văn hóa họcđường ở các tiết chào cờ, giáo dục kỹ năng sống, biểu diễn văn nghệ theo chủ

đề, tham quan học tập tại các di tích lịch sử văn hóa, cơ sở sản xuất, các làngnghề truyền thống, các buổi hoạt động nhân đạo từ thiện tại các trung tâm xãhội, trại trẻ mồ côi

Quản lý hoạt động văn hóa học đường thông qua việc tự giáo dục, tựđánh giá của học sinh nhằm giúp học sinh nhận thức được các đúng, cái sai,thế nào là thái độ, hành vi có văn hóa, đạo đức, không có văn hóa đạo đức,người không có văn hóa, đạo đức sẽ bị người khác không tôn trọng, bị coithường, khinh rẻ, xa lánh… Từ đó giúp học sinh biết tự điều chỉnh thái độhành vi sao cho phù hợp với chuẩn mực văn hóa, đạo đức

1.2 Nội dung quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung học phổ thông

1.2.1 Quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động văn hoá học đường của học sinh

Quản lý việc xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động văn hoá họcđường của học sinh, là khâu đầu tiên trong toàn bộ các nội dung quản lý Đểxây dựng kế hoạch hoạt động văn hóa học đường, cần phân tích thựctrạng văn hoá học đường, quản lý hoạt động văn hoá học đường trong nămhọc của ngành, trường, địa phương; xác định điều kiện giáo dục như cơ sở vậtchất, tài chính, quỹ thời gian, sự phối hợp với lực lượng giáo dục trongtrường và ngoài trường Xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động văn hóa họcđường nhằm xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, góp phần giáodục toàn diện học sinh, giúp học sinh có nhận thức và hành vi đạt được yêucầu như: Học sinh thể hiện tinh thần, ý chí vươn lên đưa nước Việt Nam thoátkhỏi nghèo nàn, lạc hậu; có năng lực hội nhập trong lĩnh vực chuyên môn.Học sinh xử lý hài hòa mối quan hệ cá nhân và tập thể, biết quan tâm đến lợiích chung; biết giao tiếp, ứng xử trong công việc và trong các mối quan hệ xãhội Học sinh có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, tôn trọng pháp luật

và truyền thống đạo đức; cần kiệm, trung thực, nhân nghĩa, có ý thức bảo vệmôi trường, học sinh có lương tâm, đạo đức, có hiểu biết về nghề nghiệp; linhhoạt, có năng lực tư duy sáng tạo, có năng lực hiểu biết các lĩnh vực văn hóa,kiến thức xã hội, có trình độ thẩm mỹ, biết thưởng thức, nhận biết cái đẹp,phê phán cái xấu; có khả năng tham gia các hoạt động thể thao, chăm sóc sứckhỏe cho bản thân

Quản lý nội dung kế hoạch hoạt động văn hóa học đường cần tập trung

vào những vấn đề sau: Quản lý kế hoạch tuyên truyền giáo dục nhận thức vềvai trò trách nhiệm của cán bộ quản lý trong nhà trường đối với hoạt động vănhóa học đường Quản lý việc tổ chức các hoạt động giáo dục, ca ngợi truyềnthống tốt đẹp của dân tộc, truyền thống cách mạng, tuyên truyền quan điểm,đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Chú trọng giáo dụcđạo lý làm người, ý thức trách nhiệm, nghĩa vụ công dân, lòng yêu nước, yêuchủ nghĩa xã hội, đạo đức, lối sống, nếp sống văn hóa, lịch sử, bản sắc dân tộc

và tinh hoa văn hóa nhân loại Ca ngợi những biểu hiện tích cực và phê phánnhững khuynh hướng tiêu cực trong mối quan hệ giữa con người với conngười, với di sản của nhân loại và với môi trường xung quanh

Quản lý nội dung kế hoạch giải quyết được tâm tư, nguyện vọng, tìnhcảm, trách nhiệm của tuổi trẻ học sinh, đối với tình bạn, tình yêu, gia đình,thầy giáo, cô giáo, nhà trường và cộng đồng Giải quyết được thực trạng vềhoạt động văn hóa học đường hiện nay đặc biệt những vấn đề mang tính thời

sự “Nóng” của lứa tuổi học sinh trung học phổ thông như bạo lực học đường,nói tục, chửi thề, vi phạm an toàn giao thông, sống thử, giao tiếp ứng xử trênfacebook, lối sống thực dụng chạy theo đồng tiền, tham gia tệ nạn xã hội,quan hệ đồng giới, ý thức bảo vệ môi trường

Quản lý nội dung của kế hoạch phải mang tính đi trước, đón đầu nhữngvấn đề sẽ xẩy ra trong thực tế quản lý hoạt động văn hóa học đường nhằm hạnchế việc vi phạm văn hóa học đường, đồng thời tạo ra các hình thức phongphú để giáo dục học sinh tự quản lý hoạt động văn hóa học đường của cánhân, nhóm, tập thể đạt hiệu quả cao

Quản lý kế hoạch tổ chức hoạt động văn hoá học đường cho học sinh,theo từng năm học, học kỳ, hoặc theo từng tháng, tuần Học sinh bắt buộcphải tham gia các hoạt động văn hóa học đường do nhà trường, lớp tổ chức.Hằng năm, các nhà trường căn cứ vào quy định về việc xây dựng văn hóa họcđường và điều kiện cụ thể của trường và địa phương để xây dựng kế hoạch vàtriển khai tổ chức các hoạt động văn hoá học đường cho học sinh.

Tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động văn hoá họcđường như: Giải thích mục tiêu, yêu cầu, của kế hoạch quản lý hoạt động vănhoá học đường; thảo luận biện pháp thực hiện kế hoạch; sắp xếp bố trí nhân

sự, phân công trách nhiệm quản lí, huy động cơ sở vật chất, kinh tế; định rõtiến trình, tiến độ thực hiện, thời gian bắt đầu, thời hạn kết thúc

Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý, tổ chức, Đoàn Thanh niênCộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Ban đại diệncha mẹ học sinh các tổ chức khác trong trường để triển khai kế hoạch, thựchiện phù hợp với điều kiện cụ thể của trường

Tăng cường tổ chức các hoạt động văn hóa quần chúng, giao lưu văn hoá,văn nghệ, giới thiệu chuyên đề văn hóa, giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, tổ chứctham quan dã ngoại để giáo dục kiến thức xã hội và nghề nghiệp cho học sinh

Tổ chức hoạt động văn hoá học đường cho học sinh, theo phương phápgiáo dục ngoại khoá, kết hợp lồng ghép trong các môn học liên quan và phùhợp với điều kiện, khả năng, năng khiếu của cá nhân Chủ động phối hợp vớigia đình học sinh, và các cơ quan, tổ chức xã hội có liên quan trong quá trìnhthực hiện kế hoạch quản lý hoạt động văn hóa học đường

Hiệu trưởng nhà trường chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch, chỉ đạo,

cụ thể hóa các nội dung quản lý hoạt động văn hóa học đường của trường để

tổ chức thực hiện, kiểm tra và đánh giá kết quả Cụ thể như: Chỉ đạo giáo viênchủ nhiệm, Đoàn thanh niên lập kế hoạch quản lý hoạt động văn hóa họcđường của học sinh từng tuần, tháng, học kỳ, năm học.Trong chỉ đạo thựchiện kế hoạch quản lý hoạt động văn hoá học đường, cần điều hành các bộphận thực hiện những nhiệm vụ để bảo đảm giáo dục học sinh thực hiện các

hoạt động văn hoá học đường diễn ra đúng hướng, đúng kế hoạch, tập hợp vàphối hợp các lực lượng giáo dục sao cho đạt hiệu quả

1.2.2 Quản lý các hoạt động ngoại khoá, ngoài giờ lên lớp của học sinh trung học phổ thông.

Hoạt động ngoại khoá hàng năm của học sinh diễn ra theo kế hoạch, nócần phải được quản lý chặt chẽ; cần có sự phối hợp các lực lựợng giáo dụctrong và ngoài nhà trường để tổ chức, sự chuẩn bị về cơ sở vật chất, nội dung,yếu tố con người để thực hiện, cuối mỗi đợt có kiểm tra, đánh giá kết quả vàrút kinh nghiệm cho những lần sau

Quản lý tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp như: Hoạt động ngoạikhóa, tham quan, sinh hoạt tập thể, văn nghệ, thể dục thể thao, giáo dục kỹnăng sống, xây dựng mối quan hệ với thày cô, bạn bè, cách ứng xử giao tiếptốt ở mọi nơi mọi lúc, ý thức với cộng đồng như: Sẵn sàng tham gia phongtrào bảo vệ môi trường, nhân đạo từ thiện, đấu tranh phòng chống tệ nạn xãhội, phòng chống ma tuý, bạo lực học đường; sống phù hợp với chuẩn mựcđạo đức, giá trị văn hoá xã hội

Quản lý nội dung hoạt động ngoại khóa cần tập trung vào hoạt độnggiáo dục nhận thức, hành vi văn hóa học đường cho học sinh; trau dồi sự hiểubiết về văn hóa, lịch sử dân tộc và thế giới từ đó có ý thức kế thừa và giữ gìnbản sắc văn hóa dân tộc, biết tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, giáo dục kỹnăng sống; ý thức chấp hành nội quy, pháp luật, ý thức bảo vệ môi trường; sựhiểu biết về xã hội, định hướng nghề nghiệp trong tương lai…

Quản lý hình thức thực hiện hoạt động ngoại khóa như tọa đàm, traođổi, thảo luận nhằm tuyên truyền, giáo dục nội dung trên kết hợp với vănnghệ như hát, diễn tiểu phẩm, đố vui, tổ chức trò chơi tìm hiểu kiến thức vănhóa lịch sử, các phòng chống ma túy, HIV/AIDS, hiểu biết về nghề nghiệp

Tổ chức thăm quan viện bảo tàng, di tích lịch sử, giang nam thắng cảnh…

Quản lý việc thực hiện ngoại khóa phải đảm bảo an toàn, đạt hiệu quảcao, không để xẩy ra tai nạn thương tích cho người tham gia Chuẩn bị đầy đủ

về kinh phí, nhân sự để thực hiện tốt hoạt động ngoại khóa

1.2.3 Quản lý các hoạt động học tập chính khóa và một số nội dung hoạt động khác

Quản lý hoạt động văn hóa học đường của học sinh trung học phổ thôngtrong học tập chính khóa như: Quản lý kế hoạch hoạt động học tập chính khoá,kiểm tra, đánh giá chống bệnh thành tích, tiêu cực trong kiểm tra thi cử của họcsinh Quản lý hoạt động thực hiện nội quy nhà trường trong giờ học như: Kỷ luậttrật tự giờ học, ý thức học bài và chuẩn bị bài, ý thức thực hiện trang phục, quần

áo, giầy dép, giờ giấc, đảm bảo vệ sinh, giữ gìn môi trường xanh sạch đẹp

Ngoài ra quản lý hoạt động văn hoá học đường cho học sinh trung họcphổ thông còn diễn ra ở một số nội dung khác như:

Quản lý hoạt động văn hóa học đường trong giao tiếp, ứng xử;

Quản lý hoạt động văn hóa học đường trong cuộc sống;

Quản lý hoạt động giáo dục văn hóa học đường trong trang phục; Quản lý hoạt động sử dụng điện thoại di động, internet đúng mục đích;Quản lý hoạt động khi tham gia giao thông;

Quản lý hoạt động tìm hiểu nghề nghiệp cho bản thân;

Quản lý hoạt động giáo dục hành vi văn hóa trong việc bảo vệ môitrường, cảnh quan, cơ sở vật chất

Để quản lý các nội dung trên, Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với cáclực lượng giáo dục để tổ chức các hoạt động văn hóa học đường cho họcsinh; Giáo viên chủ nhiệm bám sát lớp, theo dõi uốn nắn nhận thức, hành vivăn hóa học đường của từng học sinh; tổ chức các hoạt động giáo dục kỹnăng sống cho học sinh, tổ chức hoạt động ngoại khóa, nhân đạo, từ thiện…Sau mỗi hoạt động quản lý trên nên có đánh giá, rút kinh nghiệm, chỉ ranhững mặt tiến bộ, mặt hạn chế để làm bài học cho những hoạt động quản lýtiếp theo

1.2.4 Kiểm tra đánh giá kết quả quản lý hoạt động văn hóa học đường

Kiểm tra, đánh giá kết quả quản lý hoạt động văn hoá học đường của

học sinh như: Kiểm tra định kỳ, thường xuyên, đột xuất, trực tiếp, hoặc giántiếp để giúp học sinh hiểu rõ hơn về những hoạt động văn hoá của mình,khẳng định được mình, từ đó hoạt động tích cực hơn, tự giác hơn, biết tự điềuchỉnh hành vi của mình cho phù hợp với yêu cầu chung của xã hội

Thông qua kiểm tra, đánh giá kết quả quản lý hoạt động văn hoá họcđường của học sinh, để các lực lượng quản lý và giáo dục trong nhàtrường nhận thức rõ vai trò trách nhiệm trong công tác quản lý giáo dụchoạt động văn hoá học đường cho học sinh từ đó tìm ra giải pháp tốt hơncho công tác quản lý hoạt động văn hoá học đường

Kiểm tra, đánh giá kết quả quản lý hoạt động văn hóa học đường củahọc sinh cần phải căn cứ vào kết quả đánh giá xếp loại từng tháng, cuối kỳ,cuối năm của học sinh nhằm đánh giá khả năng quản lý, giáo dục của nhàtrường có đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi của xã hội ở mức độ cao hay không.Qua đó đánh giá được sự quản lý điều hành của hiệu trưởng trong việc xâydựng kế hoạch, tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục văn hóa học đườngtừ đó hiệu trưởng rút kinh nghiệm và có sự điều chỉnh kế hoạch thực hiện Đánh giá phương pháp quản lý, giáo dục của giáo viên chủ nhiệm,giáo viên bộ môn, sự quan tâm, phối hợp giáo dục học sinh của phụ huynh

và các toorc hức đoàn thể Đánh giá quá trình tu dưỡng, phát triển toàndiện của học sinh, đảm bảo để học sinh tích cực tham gia các hoạt độngvăn hóa học đường, tạo điều kiện cho các em học sinh bộc lộ sở thích, suynghĩ, mong muốn, năng lực của bản thân, trở thành học sinh văn minh,thanh lịch

1.3 Những nhân tố tác động cơ bản tới văn hoá học đường của học sinh trung học phổ thông

1.3.1 Về tâm sinh lý học sinh

Hiện nay học sinh trung học phổ thông sống trong điều kiện cơ sở vậtchất, kinh tế, văn hóa phát triển Hàng ngày các em được tiếp nhận nhiềuluồng thông tin đa chiều thông qua đài, báo, truyền hình, internet, điện thoại

di động… vì vậy ảnh hưởng của môi trường sống đến tâm sinh lý, đến sự hìnhthành nhân cách của học sinh rất lớn Nếu môi trường tốt sẽ là điều kiện thuậnlợi để giúp các em hoàn thiện nhân cách, nếu môi trường không tốt sẽ ảnhhưởng xấu dến việc hoàn thiện nhân cách của các em Đối với học sinh trunghọc phổ thông là giai đoạn các em đang phát triển mạnh về thể chất, tinh thần

và tình cảm, thích các hoạt động, là lứa tuổi đẹp nhất, có nhiều hoài bão ước

mơ song cũng dễ bị kích động, lôi kéo Học sinh trung học phổ thông đaphần có nhu cầu được tự chủ “Tưởng mình đã trưởng thành”, nhu cầu giaotiếp rất lớn đặc biệt là sự giao tiếp với bạn bè từ đó mà hình thành lên cácnhóm bạn cùng sở thích, có ý thức trong quan hệ với bạn khác giới, dễ phátsinh tình cảm yêu đương mang tính bồng bột, thiếu chín chắn, nhanh đổ vỡhậu quả là dễ chán nản và phát sinh tiêu cực Từ các yếu tố tâm sinh lý thayđổi nhanh như vậy nếu không được quản lý giáo dục dễ bị sai lệch, vấp ngã,thiếu bản lĩnh, mất phương hướng

Sự nhận thức và phát triển về trí tuệ của học sinh trung học phổ thôngcao hơn so với lứa tuổi trung học cơ sở là do tính chất, yêu cầu của hoạt độnghọc tập Việc học tập của các em đã được định hình theo khối thi và nghềnghiệp mà các em lựa chọn, bên cạnh đó áp lực về thi cử cũng luôn tạo chocác em sự căng thẳng về tâm lý, các em ít thời gian tham gia các hoạt độngngoại khóa, hoạt động xã hội… Từ đó ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triểntoàn diện của học sinh trung học phổ thông

1.3.2 Về phía gia đình

Gia đình là tế bào của xã hội, gia đình có tốt thì xã hội mới tốt, gia đìnhkhông tốt sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội Đối với mỗi cá nhân, giađình là cái nôi nuôi dưỡng, là môi trường hình thành và phát triển nhân cáchcủa cá nhân

Hiện nay đời sống kinh tế của các gia đình có sự phát triển cùng với sựphát triển kinh tế xã hội, nhiều gia đình nhờ nền kinh tế thị trường đã “Phấtlên” nhưng nhiều cha mẹ do nhận thức lệch lạc, không có tri thức về giáo dụccon cái; sự quan tâm, nuông chiều thái quá trong việc nuôi dạy con, con đòi gìđược ấy, đã đẩy con vào con đường hư hỏng ăn chơi xa đọa, nghiện ngập hưhỏng; nhiều cha mẹ sử dụng quyền uy một cách cực đoan bắt con phải bỏ học

đi làm kiếm tiền khi chưa đủ tuổi lao động dẫn con đến con đường trộm cắp,cướp giật gây bao đau khổ cho mọi người; tấm gương phản diện của cha mẹ,người thân; có các hoàn cảnh éo le hoặc hay bị sử dụng bằng vũ lực Đã tácđộng không nhỏ đến sự hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh Songbên cạnh đó nhiều gia đình luôn quan tâm nuôi dạy sống có đạo lý, trọng nhâncách, có ý chí vươn lên, giáo dục con trở thành người có ích dù gia đình cònnhiều khó khăn về kinh tế

1.3.3 Về phía nhà trường

Mỗi cá nhân luôn mang dấu ấn văn hóa nhà trường, người xưa có câu:

“Thầy nào trò đấy”, người thầy luôn giữ vai trò quyết định chất lượng giáodục học sinh, vì vậy mỗi thầy cô giáo luôn là tấm gương sáng tự học và sángtạo để học sinh noi theo

Nhà trường luôn đề ra các giá trị, mục tiêu, động lực và có kế hoạch đểhọc sinh phấn đấu học tập và rèn luyện, lập thân, lập nghiệp trong tương lai.Nhà trường tạo ra môi trường điều kiện tốt, tổ chức các hoạt động văn hóahiệu quả thì học sinh sẽ thuận lợi trong học tập và tu dưỡng bản thân

Tuy nhiên thực trạng hiện nay vẫn còn một số cán bộ quản lí, giáo viên

và bạn bè thường có những định kiến, thiếu thiện cảm; sử dụng các biện pháphành chính thái quá; sự lạm dụng quyền lực của các thầy cô giáo, nhà quản lý;

sự thiếu gương mẫu trong mô phạm giáo dục; việc đánh giá kết quả, khenthưởng, kỷ luật thiếu khách quan và không công bằng; sự phối hợp khôngđồng bộ giữa các lực lượng giáo dục Đều có ảnh hưởng rất lớn đến quátrình giáo dục đạo đức cho học sinh

1.3.4 Về phía xã hô ̣i

Xã hội hiện nay ngày càng phát triển cùng với sự phát triển như vũ bãocủa khoa học công nghệ, vì vậy đời sống vật chất tinh thần của con người ngàycàng cao Con người được sống trong xã hội ngày càng hiện đại vì vậy nhận thứccủa con người ngày càng nhanh nhạy với sự phát triển, lối sống văn minh hơn,nhu cầu của con người không chỉ dừng lại ở ăn đủ mặc đủ mà hướng tới nhu cầu

ăn ngon, mặc đẹp hơn Đây là điều kiện thuận lợi để tổ chức tốt các hoạt động vănhóa học đường

Tuy nhiên do tác động của cơ chế thị trường, sự phát triển của khoa họccông nghệ, văn hóa hội nhập đem lại không ít sự lai căng lố bịch của một sốhọc sinh trung học phổ thông trong giao tiếp, ứng xử, ăn mặc, đi đứng…Cáctrang mạng xã hội có nhiều thông tin lệch chuẩn, phiến diện tác động lối sốnghám cơ sở vật chất hơn tính nhân văn, tiêm nhiễm vào thế hệ trẻ lối sống suyđồi về đạo đức, ích kỷ, thực dụng…Học sinh xem nhẹ lời khuyên của cha mẹ,thầy cô dẫn đến những biểu hiện lệch lạc về chuẩn mực đạo đức Đây cũng lànhân tố gây khó khăn cho việc quản lý hoạt động văn hóa học đường

*

Trong điều kiện sống thuận lợi về vật chất và tinh thần hiện nay, họcsinh được sống, học tập, vui chơi, giải trí trong một xã hội phát triển, nhờcó phương tiện thông tin hiện đại làm cho con người gần nhau hơn Tuynhiên một số vấn đề nổi cộm, nhức nhối mà xã hội gọi nó là sự xuống cấp

về văn hóa học đường với những hành vi lệch chuẩn của học sinh như vô

lễ với thầy cô, cha mẹ, nói tục chửi bậy, bạo lực, để đầu tóc kiểu “Thầntượng” ca sỹ, vận động viên thể thao, ăn mặc lố lăng…Đã làm mất đi vẻđẹp của văn hóa học đường Thực trạng này có nhiều nguyên nhân trongđó có nguyên nhân quản lý hoạt động văn hóa học đường còn chưa có cơ

sở lý luận, chưa tuyên truyền sâu rộng vào nhận thức của đội ngũ cán bộquản lý, cán bộ giáo viên, học sinh; quản lý hoạt động văn hóa học đường

chưa có nội dung cụ thể, chưa có tiêu chí đánh giá, khảo sát cụ thể, toàndiện và thực hiện thường xuyên…

Từ những vấn đề trên, cần phải nghiên cứu lý luận quản lý văn hóahọc đường, vai trò, nội dung tổ chức quản lý hoạt động văn hóa họcđường của học sinh trung học phổ thông, những nhân tố tác động đến hoạtđộng quản lý, làm cơ sở định hướng cho nghiên cứu thực trạng vấn đề nàytrong thực tiễn

Chương 2 THỰC TRẠNG VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG VĂN HOÁ

HỌC ĐƯỜNG CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

2.1 Vài nét về giáo dục trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay

Hà Nội ngày nay vẫn là trung tâm giáo dục lớn nhất Việt Nam Năm

2010, Hà Nội có 677 trường tiểu học, 581 trường trung học cơ sở và 186trường trung học phổ thông với 27.552 lớp học, 982.579 học sinh Hệ thốngtrường trung học phổ thông, Hà Nội có 40 trường công lập, một vài trong sốđó nổi tiếng vì chất lượng giảng dạy và truyền thống lâu đời, như Trung họcphổ thông chuyên Hà Nội- Amsterdam, Trung học phổ thông chuyên NguyễnHuệ, Trung học phổ thông Chu Văn An, Trung học phổ thông Trần Phú Bêncạnh các trường công lập, thành phố còn có 65 trường dân lập và 5 trường báncông Hà Nội cũng là địa điểm của ba trường trung học đặc biệt, trực thuộccác trường đại học, là trường trung học phổ thông Chuyên Ngoạingữ thuộc trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, trườngTrung học phổ thông chuyên Khoa học Tự nhiên thuộc Trường Đại học Khoahọc Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội và Trường Trung học phổ thôngChuyên thuộc Trường Đại học Sư phạm Hà Nội Các trường trung họcchuyên này là nơi tập trung nhiều học sinh phổ thông ưu tú không chỉ của HàNội mà còn của toàn Việt Nam Cùng với các trường trung học danh tiếng, hệthống giáo dục của thành phố vẫn duy trì những trường bổ túc và cả các lớphọc xóa mù chữ Các trường công lập “hot” theo điểm chuẩn vào lớp 10 năm2011-2012 gồm có: Trung học phổ thông Chu Văn An (55 điểm), Kim Liên(53,5 điểm), Thăng Long (53,5 điểm), Yên Hòa (53,5 điểm), Việt Đức (52,5điểm) Các trường trung học phổ thông dân lập và công lập trên đây, qua thống

kê các năm đều có điểm chuẩn vào lớp 10 nằm trong top đầu Tỉ lệ đỗ tốt nghiệphàng năm đạt 100% và khoảng 90% học sinh các trường này đỗ Đại học, Cao

đẳng Đặc biệt, theo số liệu thống kê của Cục Công nghệ Thông tin (BộGD&ĐT), trong tốp các trường trung học phổ thông của Hà Nội có chất lượngđiểm thi Đại học, Cao đẳng cao trong kì thi Đại học, Cao đẳng năm 2011, đứngđầu là Trung học phổ thông dân lập Lương Thế Vinh, Trung học phổ thôngNguyễn Tất Thành và Trung học phổ thông Kim Liên cùng đứng thứ 2.

Thông qua số liệu trên có thể khẳng định chất lượng giáo dục văn hoá của Hà Nội luôn đứng đầu cả nước, học sinh vào các trường trung học phổ

thông với điểm số cao, ý thức đạo đức tương đối tốt hàng năm tỉ lệ họcsinh xếp loại đạo đức khá và tốt >90%, cơ sở vật chất lớp học được đầu tưkhang trang sạch đẹp, 100% các trường đều đăng ký trường học thân thiệnhọc sinh tích cực Các hoạt động phong trào văn hoá thể dục thể thao,công tác đền ơn đáp nghĩa, nhân đạo từ thiện, chung sức cùng cộng đồngbảo vệ môi trường, phòng chống matuý, tệ nạn xã hội, bạo lực học đườngđược học sinh hưởng ứng tích cực, hiệu quả cao Công tác giáo dục nếpsống văn minh thanh lịch cho học sinh các trường trung học phổ thôngtrên địa bàn thành phố Hà Hội được thực hiện đại trà từ năm 2010

Tuy nhiên hiện tượng tiêu cực trong kiểm tra thi cử như hiện tượng coicóp trong các kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2013, bệnh chạy theothành tích vẫn còn

2.2 Đặc điểm văn hóa học đường của học sinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay.

Thứ nhất là: Trường học thân thiện, học sinh tích cực.

Cơ sở vật chất của các trường hiện nay rất khang trang, đã thực hiện tốt “

Ba đủ” , đa số các trường có các thiết bị dạy học hiện đại, có phòng thínghiệm, sân chơi và các thiết bị khác đáp ứng nhu cầu tổ chức các buổi ngoạikhóa và kỹ năng sống

Biểu hiện văn hóa ứng xử của học sinh được quy định theo phong cách họcsinh thủ đô văn minh thanh lịch như:

Thái độ, hành vi ứng xử trong quan hệ giữa bạn bè: Luôn thể hiện sự trongsáng vô tư, thân thiện, luôn sẵn sàng giúp đỡ nhau khi gặp khó khăn hoạn nạn.Nhưng hiện nay có một bộ phận nhỏ đã không giữ được vẻ đẹp của tình bạn như:Giao tiếp ứng xử thì văng tục, chửi bậy, những câu hỏi và trả lời cộc lốc, nói lóngđang trở thành trào lưu của học sinh Việc chia sẻ tri thức khoa học, ước mơ, hoàibão với nhau rất ít chủ yếu là chia sẻ với nhau về sở thích thời trang, âm nhạc,thần tượng, phim ảnh, kể cả tình cảm yêu đương cũng đem phơi bày trênfacebook, học sinh còn tụ tập nói xấu nhau trên facebook gây mâu thuẫn dẫn đếnbạo lực học đường

Thái độ, hành vi ứng xử trong quan hệ giữa giáo viên và học sinh: Đa

số là học sinh luôn kính trọng, lễ phép với thầy cô cũng như những ngườilớn tuổi, biết lắng nghe và cố gắng học tập để đền đáp lại thầy cô Tuynhiên bên cạnh đó vẫn còn một số học sinh tỏ ra vô lễ, coi thường thầy cô,đánh mất tình cảm thiêng liêng của tình thầy trò như gặp thầy cô khôngchào hỏi, đằng sau gọi thầy cô là ông, bà, thằng, con khi không bằng lòng

về thầy cô Quan hệ thầy trò bị thương mại hoá do tình trạng dạy thêm họcthêm

Thứ hai là: Biểu hiện thái độ, hành vi văn hóa trong học tập của học

sinh:

Đa phần các em thực hiện tốt nội quy, có động cơ, mục đích, ước mơ hoàibão khi cắp sách đến trường Nhà trường luôn chú trọng đến đổi mới phươngpháp học tập, phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng học tập cho các

em Bản thân các em luôn chịu áp lực về thi cử, học hành nên thời gian thamgia hoạt động khác còn ít Bên cạnh một số học sinh tích cực học tập còn cómột số học sinh vi phạm nội quy, lười học, chán học, học tập không có động

cơ mục đích, lôi kéo, rủ bạn lao vào con đường chơi bời nghiện hút Hiệntượng coi cóp trong thi cử vẫn còn

Việc thực hiện trang phục, đầu tóc đa số các em đã thực hiện tốt tuy nhiên vẫncòn có những em thực hiện đối phó, còn mặc quần bò, quần bó sát người, tóc

nhuộm các màu, cắt tóc giống kiểu “Thần tượng” Những việc vi phạm đó đãđánh mất hình ảnh đẹp, trong sáng nơi học đường.

Thứ ba là: Ý thức giữ gìn vệ sinh chung, bảo vệ môi trường đa số thực

hiện tốt khi có phong trào nhưng chưa trở thành thói quen tự giác, nhiều họcsinh ăn quà bánh vứt rác luôn tại sân trường, lớp học cho lao công dọn vì các

em này cho rằng việc quét rác là của lao công Lối sống thờ ơ, vô trách nhiệmvới cộng đồng, tập thể vẫn còn tồn tại trong ý thức của một số học sinh cầnphải tiếp tục giáo dục

Thứ tư là: Học sinh thủ đô có lối sống giàu truyền thống, vừa năng

động, sáng tạo, và hiện đại: Đa số học sinh đã được nhà trường quan tâm giáodục hành vi văn hoá học đường kỹ hơn, nhà trường luôn tạo bầu không khíthân thiện cởi mở để phát huy tính tích cực sáng tạo trong học tập của các em.Qua hoạt động trên cho thấy văn hoá học đường của học sinh trung học phổthông Hà Nội có sự gắn kết chặt chẽ với quá trình dạy học trên lớp và hoạtđộng giáo dục ngoài giờ; có định hướng thống nhất các yêu cầu, mục đíchgiáo dục giữa các tổ chức giáo dục trong và ngoài nhà trường; tính lâu dài củaquá trình hình thành, phát triển nhân cách và các phẩm chất đạo đức của họcsinh

Phong cách hiện đại và truyền thống của học sinh Hà nội được thể hiệnthông qua cách các em lựa chọn những bộ trang phục học đường rất tinh tế,giản dị, thanh lịch, rất văn minh nhưng vẫn mang đặc trưng riêng của mỗitrường, mỗi địa phương, phù hợp với phong tục, tập quán, văn hóa vùng miền

vì học sinh trung học phổ thông Hà Nội hiện nay mang đặc trưng nhiều dântộc khác nhau Đây là đặc điểm quan trọng để xây dựng văn hoá học đườngmang tính truyền thống và hiện đại phù hợp với các vùng miền của Hà Nội Thông qua các buổi giao lưu văn nghệ theo chủ đề vào các buổi sinhhoạt ngoại khóa, các hoạt động tham quan dã ngoại, các cuộc thi học sinhthanh lịch, nét đẹp tràng an, nữ sinh duyên dáng hà thành trong những nămqua đã thể hiện vẻ đẹp trí tuệ, tâm hồn của các em học sinh trung học phổthông thành phố Hà Nội vừa truyền thống, vừa hiện đại

Học sinh trung học phổ thông thành phố Hà Nội thông qua các phươngtiện thông tin đại chúng nên có sự hiểu biết sâu rộng nền văn hóa các nướctrên thế giới khác nhau nhưng các em cũng luôn giữ được ý thức tự tôn dântộc như đa số học sinh trung học phổ thông đều biết đến bài “ Lá cờ”, nhiều

em yêu thích các ca khúc cách mạng, nữ sinh luôn tỏa sáng với tà áo dài vàonhững dịp lễ hội truyền thống Các giá trị truyền thống đạo đức như uốngnước, nhớ nguồn, đền ơn đáp nghĩa, kính thày yêu bạn, một miếng khi đóibằng một gói khi no, lòng nhân ái, cách giao tiếp ứng xử nhẹ nhàng, lịchlãm Đa số các em thực hiện tốt

Trong những năm qua học sinh trung học phổ thông Hà Nội không chỉtham gia các phong trào thi đua học tốt mà còn tích cực tham gia các phongtrào “5 xung kích”, “4 đồng hành” đạt kết quả cao Đây là đặc điểm thuận lợitrong việc quản lý văn hoá học đường của học sinh trung học phổ thông trênđịa bàn thành phố Hà Nội

Tuy nhiên vẫn còn một số học sinh ăn mặc chạy theo mốt, mỗi khi rờighế nhà trường đi học thêm chỗ khác là các em mặc những bộ váy quá ngắn,

áo hở cổ, trễ sâu, phấn son Làm cho các thầy cô không nhận ra học trò củamình, nhiều em ham chơi, đua đòi lao vào cờ bạc, lô đề, mại dâm, trộm cắp,đâm chém nhau Bạo lực học đường đang là vấn nạn trên địa bàn Hà Nội, một

số em chỉ va chạm nhẹ đã sẵn sàng lao vào đánh bạn, hoặc gọi người đánh hộiđồng, hạ nhục nhân phẩm danh dự của nhau không thương xót Hiện tượngtàng trữ, lưu truyền văn hoá đồi truỵ độc hại làm tha hoá về đạo đức lối sốngcủa học sinh…Những đặc điểm đó đòi hỏi nhà trường phải tăng cường quản

lý học sinh bằng nội quy và các thiết chế khác, thực hiện quản lý quá trìnhgiáo dục văn hóa học đường, giáo dục hành vi văn hóa học đường thông quacác giờ dạy học trên lớp và hoạt động giáo dục ngoài giờ; hoạt động tự quảncủa học sinh, có phối hợp giáo dục giữa các tổ chức giáo dục trong và ngoàinhà trường; giữa Gia đình - Nhà trường – Xã hội

2.3 Thực trạng hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay

Hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung học phổ thông trênđịa bàn thành phố Hà Nội hiện nay có rất nhiều ưu điểm:

Thứ nhất là: Hoạt động học tập tích cực.

Đa số học sinh thực hiện tốt nội quy, có động cơ, mục đích học để lậpnghiệp, lập thân, nhiều em đạt kết quả cao trong học tập cũng như đạt giải caotrong các kỳ thi học sinh giỏi thành phố, quốc gia, quốc tế, tham gia nghiêncứu khoa học, vận dụng kiến thức liên môn Nhiều em đã vượt lên hoàn cảnhkhó khăn của gia đình để học tốt như em Hiếu của trường Hà NộiAmstecdam…Phong trào thực hiện “Hai không” rất tốt như không mắc bệnhthành tích, không tiêu cực trong kiểm tra thi cử; nhà trường luôn tạo môitrường lành mạnh, thân thiện để các em được phát triển toàn diện cá nhân

Thứ hai là Hoạt động văn hóa ứng xử, giao tiếp của học sinh

Đa số học sinh đã thực hiện theo văn bản quy định của nhà trường vềphong cách học sinh thủ đô văn minh, thanh lịch

Học sinh thực hiện tốt các quy định về giờ giấc, trang phục, đầu tóc, giầydép, giữ gìn vệ sinh cảnh quan môi trường xung quanh…

Luôn thân thiện với bạn bè và mọi người xung quanh, luôn kính trọng, lễphép với thầy cô cũng như những người lớn tuổi Học sinh đã lập trên trangmạng xã hội các hội như hội ủng hộ thày cô, Fan hâm mộ thày cô giáo yêuthích nhất Học sinh luôn chủ động , tích cực tham gia tổ chức các hoạtđộng như văn nghệ, “Nét bút tri ân”, bông hoa điểm 9,10 dâng tặng thàycô…Điều đó đã thể hiện tình cảm kính trọng, yêu mến của các em đối vớithày cô giáo

Phong cách học sinh trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội hiệnnay vừa giàu truyền thống, vừa năng động, sáng tạo và hiện đại Phong cáchhiện đại và truyền thống của học sinh Hà nội được thể hiện thông qua cáchcác em lựa chọn những bộ trang phục phù hợp với các loại hình hoạt động Sựnăng động sáng tạo còn được thể hiện trong việc các em luôn muốn chủ động

tự khẳng định “Cái tôi trưởng thành” trong việc lựa chọn địa điểm tham quan,các hình thức hoạt động giao lưu văn nghệ, các trò chơi trong các buổi dãngoại phong phú, bổ ích và hấp dẫn.

Thông qua các buổi giao lưu văn nghệ theo chủ đề vào các buổi sinhhoạt ngoại khóa, các cuộc thi học sinh thanh lịch, nét đẹp tràng an, nữ sinhduyên dáng hà thành trong những năm qua đã thể hiện vẻ đẹp trí tuệ, tâm hồncủa các em học sinh trung học phổ thông thành phố Hà Nội vừa truyền thống,hiện đại và năng động, sáng tạo

Học sinh trung học phổ thông thành phố Hà Nội luôn tiếp thu văn hóatiên tiến của thời đại nhưng các em cũng luôn giữ được bản sắc văn hóa dântộc, Ý thức tự tôn dân tộc, các giá trị truyền thống đạo đức như uống nước,nhớ nguồn, đền ơn đáp nghĩa, kính thày yêu bạn, một miếng khi đói bằng mộtgói khi no, lòng nhân ái, cách giao tiếp ứng xử nhẹ nhàng, lịch lãm Luônđược thể hiện bằng những việc làm cụ thể như phong trào tắp lửa tại nghĩatrang thành phố nhân ngày thương binh liệt sỹ, tham gia thăm viếng Đạitướng Võ Nguyên Giáp, tích cực ủng hộ quyên góp ủng hộ đồng bào bị lũ lụt,thiên tai, phong trào tình nguyện chia sẻ mùa thi đại học cho các bạn tỉnhngoài về Hà nội dự thi…

Thứ ba là: Các hoạt động bảo vệ môi trường đa số thực hiện tốt khi có

phong trào “Học sinh không vứt rác bừa bãi”, “Học sinh thấy rác là nhặt”.Nhiều Học sinh hăng hái tham gia các buổi tọa đàm bảo vệ môi trường, cácphong trào “Chủ nhật xanh”, phong trào “Bảo vệ môi trường, chống biến đổi

về khí hậu”, tích cực tham gia cuộc thi vận dụng kiến thức liên môn bảo vệmôi trường sống…

Những mặt tích cực trên cần được nhân rộng và là điều kiện thuận lợitrong việc quản lý hoạt động văn hoá học đường của học sinh trung học phổthông trên địa bàn thành phố Hà Nội

Bên cạnh những mặt tích cực, hoạt động văn hoá học đường của học sinhtrung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay còn tồn tại một

số mặt chưa tốt như sau:

Thứ nhất là: Về hoạt động học tập

Học sinh còn nghỉ học không lý do chính đáng, trốn tiết, lười học bài cũ,ngủ gật , ăn quà vặt, sử dụng điện thoại trong giờ học, gian lận trong kiểmtra , thi cử vi phạm ở mức cao, bài giảng của giáo viên chưa được hấp dẫn đểnhiều học sinh nói chuyện riêng trong giờ học

Thứ hai là: Về hoạt động giao tiếp, ứng xử và các hoạt động khác.

Một số học sinh còn vi phạm đạo đức, văn hóa, môi trường và pháp luậtnhư: Hiện nay có một bộ phận nhỏ đã không giữ được vẻ đẹp của tình bạnnhư: Giao tiếp ứng xử thì văng tục, chửi bậy, những câu hỏi và trả lời cộc lốc,nói lóng đang trở thành trào lưu của học sinh Tuy nhiên bên cạnh đó vẫncòn một số học sinh tỏ ra vô lễ, coi thường thầy cô, đánh mất tình cảmthiêng liêng của tình thầy trò như gặp thầy cô không chào hỏi, đằng sau gọithầy cô là ông, bà, thằng, con khi không bằng lòng về thầy cô Quan hệthầy trò bị thương mại hoá do tình trạng dạy thêm học thêm

Việc thực hiện trang phục, đầu tóc vẫn còn có những em thực hiện đối phó,còn mặc quần bò, quần bó sát người, tóc nhuộm các màu, cắt tóc giống kiểu

“Thần tượng” Một số học sinh ăn mặc chạy theo mốt, mỗi khi rời ghế nhàtrường đi học thêm chỗ khác là các em mặc những bộ váy quá ngắn, áo

hở cổ, trễ sâu, phấn son Làm cho các thầy cô không nhận ra học trò củamình, nhiều em ham chơi, đua đòi lao vào cờ bạc, lô đề, mại dâm, trộmcắp, đâm chém nhau Bạo lực học đường đang là vấn nạn trên địa bàn HàNội, một số em chỉ va chạm nhẹ đã sẵn sàng lao vào đánh bạn, hoặc gọingười đánh hội đồng, hạ nhục nhân phẩm danh dự của nhau khôngthương xót Hiện tượng tàng trữ, lưu truyền văn hoá đồi truỵ độc hại làmtha hoá về đạo đức lối sống của học sinh… Những việc vi phạm đó đãđánh mất hình ảnh đẹp, trong sáng nơi học đường Học sinh còn nhiều emchưa trở thành thói quen tự giác vứt rác đúng nơi quy định, có học sinh ăn quàbánh vứt rác luôn tại sân trường, lớp học cho lao công dọn vì các em này chorằng việc quét rác là của lao công Lối sống thờ ơ, vô trách nhiệm với cộng