Không xác định xây dựng cho mình một sự nghiệp văn chương nhưng do yêu cầu của hoạt động cách mạng, với tài năng nghệ thuật và vốn sống, vốn văn hóa sâu sắc, phong ph[r]
Trang 1CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP SÁNG TÁC CỦA NGUYỄN ÁI QUỐC - HỒ CHÍ MINH
1 Cuộc đời (1890- 1969)
- Quê quán: Nam Đàn, Nghệ An - một mảnh đất giàu truyền thống yêu nước
- Xuất thân: gia đình nhà nho yêu nước
- Học vấn: thuở bé học chữ Hán sau đó học chữ quốc ngữ và tiếng Pháp Do vậy, Người am hiểu văn hoá, văn học phương Đông (Trung Quốc) và văn hoá, văn học phương Tây (Pháp) Hai dòng phương Đông và phương Tây quyện chảy trong huyết mạch văn chương của Người
- Quá trình hoạt động cách mạng:
• 1911: ra đi tìm đường cứu nước
• 1918 – 1922: hoạt động Cách mạng trên đất Pháp, tích cực viết báo, viết sách tuyên truyền chống chủ nghĩa thực dân và đoàn kết các dân tộc thuộc địa
• 1923 – 1941: chủ yếu hoạt động ở Liên Xô, Trung Quốc, Thái Lan
• 1942-1943: bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt và giam giữ ở các nhà ngục Quảng Tây, Trung Quốc
• 2- 9 - 1945: đọc bản Tuyên ngôn độc lập…
=> Đánh giá: Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ cách mạng vĩ đại đồng thời là nhà văn, nhà thơ lớn với di sản văn học quí giá
2 Sự nghiệp sáng tác
Không xác định xây dựng cho mình một sự nghiệp văn chương nhưng do yêu cầu của hoạt động cách mạng, với tài năng nghệ thuật và vốn sống, vốn văn hóa sâu sắc, phong phú, Hồ Chí Minh đã để lại một sự nghiệp sáng tác đồ sộ với nhiều tác phẩm trên nhiều thể loại
a Văn chính luận
- Cơ sở: khát vọng giải phóng dân tộc khỏi ách nô lệ
- Mục đích: đấu tranh chính trị, tiến công trực diện kẻ thù, giác ngộ quần chúng, thể hiện những nhiệm vụ cách mạng của dân tộc qua những chặng đường lịch sử
- Phong cách: ngắn gọn, tư duy sắc sảo, lập luận chặt chẽ, lí lẽ đanh thép, bằng chứng thuyết phục, giàu tính luận chiến và đa dạng về bút pháp
- Tác phẩm tiêu biểu:
Trang 2• Bản án chế độ thực dân Pháp (1925) tố cáo đanh thép tội ác của thực dân Pháp ở thuộc địa, lay động người đọc bởi tính chân thực của các sự việc; tính chân xác của các dẫn chứng; chất sắc sảo, trí tuệ của nghệ thuật châm biếm, đả kích; tính mãnh liệt của tình cảm
• Tuyên ngôn độc lập (1945): công bố với toàn thể dân tộc và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam độc lập; bố cục ngắn gọn, súc tích; lập luận chặt chẽ; lí lẽ đanh thép; bằng chứng xác thực; ngôn ngữ hùng hồn, giàu tính biểu cảm; thể hiện những tình cảm cao đẹp của Bác với dân tộc, nhân dân, nhân loại…
• Các tác phẩm khác: Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946), Không có gì quí hơn độc lập tự do (1966)…
b Truyện và kí
- Mục đích:
• Vạch trần bộ mặt tàn ác, xảo trá, bịp bợm của chính quyền thực dân, châm biếm sâu cay vua quan phong kiến hèn nhát liếm giầy xâm lược
• Thể hiện lòng yêu nước nồng nàn và tinh thần tự hào về truyền thống anh dũng bất khuất của dân tộc
- Phong cách: Chất trí tuệ và tính hiện đại trong nghệ thuật trào phúng vùa sắc bén thâm thuý của phương Đông vừa hài hước hóm hỉnh của phương Tây
- Tác phẩm: Lời than vãn của bà Trưng Trắc (1922), Vi hành (1923), Những trog lố hay là Varen và Phan Bội Châu (1925)…
c Thơ ca
- Nhật kí trong tù:
• Mục đích: sáng tác trong thời gian bị cầm tù trong nhà giam Tưởng Giới Thạch từ mùa thu 1942 – mùa thu 1943 > “ngày dài ngâm nguội cho khuây”
• Nội dung: ghi chép chân thực, chi tiết những điều mắt thấy tai nghe trong nhà tù và trên đường đi đày; bức chân dung tự hoạ về con người tinh thần Hồ Chí Minh (nghị lực phi thường; tâm hồn khao khát hướng về Tổ quốc; vừa nhạy cảm trước vẻ đẹp thiên nhiên, dễ xúc đông trước nỗi đau con ngươi vừa tinh tường phát hiện những mâu thuẫn của xã hội mục nát để tạo tiếng cười đầy chất trí tuệ…)
- Sáng tác ở Việt Bắc (1941- 1945): Mục đích: tuyên truyền và thể hiện những tâm sự “nỗi nước nhà” của
vị lãnh tụ ưu nước ái dân
- Phong cách:
• Thơ tuyên truyền: ngôn ngữ giản dị, mộc mạc, dễ thuộc, dễ nhớ
Trang 3• Thơ nghệ thuật: viết theo hình thức cổ thi hàm súc, có sự kết hợp hài hoà giữa màu sắc cổ điển và tinh thần hiện đại, chất thép và chất tình