Lặng lẽ Sa Pa là câu chuyện về cuộc gặp gỡ với những con người trong một chuyến đi thực tế của nhân vật ông hoạ sĩ, qua đó, tác giả thể hiện niềm yêu mến đối với những con người có lẽ [r]
Trang 1A PhÇn I : VĂN BẢN
Ý NGHĨA VĂN BẢN LỚP 9-HKI 1.Phong cách HCM- Lê Anh Trà
Bằng lập luận chặt chẽ, chứng cứ xác thực, tác giả Lê Anh Trà đã cho thấy cốt cách văn hoá HCM trong nhận thức và trong hành động Từ đó đặt ra vấn đề của thời kì hội nhập: tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, đồng thời phải giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc
2 Đấu tranh cho một thế giới hoà bình- G.G.Mác -Két
Văn bản thể hiện những suy nghĩ nghiêm túc, đầy trách nhiệm của G.G Mác –két đối với hoà bình nhân loại.
3.Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em.
Văn bản nêu lên nhận thức đúng đắn và hành động phải làm vì quyền sống, quyền được bảo vệ
và phát triển của trẻ em
4.Chuyện người con gái Nam Xương- Nguyễn Dữ.
Với quan niệm cho rằng hạnh phúc khi đã tan vỡ không thể hàn gắn được, truyện phê phán thói ghen tuông mù quáng và ca ngợi vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ VN
5 Hoàng Lê nhất thống chí- Ngô gia văn phái
Văn bản ghi lại hiện thực lịch sử hào hùng của dân tộc ta và hình ảnh người anh hùng Nguyễn Huệ trong chiến thắng mùa xuân năm Kỉ Dậu (1789)
6.Chi em Thuý Kiều – Nguyễn Du.
Chị em Thuý Kiều thể hiện tài năng nghệ thuật và cảm hứng nhân văn ca ngợi vẻ đẹp và tài năng của con người của tác giả Nguyễn Du
7 Cảnh ngày xuân- Nguyễn Du.
Cảnh ngày xuân là đoạn trích miêu tả bức tranh mùa xuân tươi đẹp qua ngôn ngữ và bút pháp nghệ thuật giàu chất tạo hình của Nguyễn Du
8 Kiều ở lầu Ngưng Bích- Nguyễn Du.
Đoạn trích thể hiện tâm trạng cô đơn, buồn tủi và tấm lòng thuỷ chung , hiếu thảo của Thuý Kiều
9 Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga- Nguyễn Đình Chiểu.
Ca ngợi phẩm chất của hai nhân vật Lục Vân Tiên , Kiều Nguyệt Nga và khát vọng hành đạo cứu đời của tác giả
10.Từ biệt cố nhân – Nguyễn Đình Chiểu.
11.Đồng chí- Chính Hữu.
Bài thơ ngợi ca tình cảm đồng chí cao đẹp giữa những người chiến sĩ trong thời kì đầu kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ
12 Bài thơ về tiểu đội xe không kính- Phạm Tiến Duật.
Bài thơ ca ngợi người chiến sĩ lái xe Trường Sơn dũng cảm, hiên ngang, tràn đầy niềm tin chiến thắngtrong thời kì chống giặc Mĩ xâm lược
13.Đoàn thuyền đánh cá- Huy Cận.
Bài thơ thể hiện nguồn cảm hứng lãng mạn ngợi ca biển cả lớn lao, giàu đẹp ngợi ca nhiệt tình lao động vì sự giàu đẹp của dất nước những người lao động mới
14 Bếp lửa- Bằng Việt.
Từ những kỉ niệm tuổi thơ ấm áp tinh bà cháu,nhà thơ cho ta hiểu thêm về những người bà, những người mẹ, về nhân dân nghĩa tình
15 Khúc hát ru những em bé lớn lên trên lưng mẹ- Nguyễn Khoa Điềm.
Trang 2Ca ngợi tình cảm thiết tha và cao đẹp của bà mẹ Tà-ôi dành cho con, cho quê hương, đất nước trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước
16.Ánh trăng- Nguyễn Duy.
Ánh trăng khắc hoạ một khía cạnh trong vẻ đẹp của người lính sâu nặng nghĩa tình, thuỷ chung sau trước
17 Làng –Kim Lân
Thể hiện tình cảm yêu làng, tinh thần yêu nước của người nông dân trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp
18 Lặng lẽ Sa Pa- Nguyễn Thành Long.
Lặng lẽ Sa Pa là câu chuyện về cuộc gặp gỡ với những con người trong một chuyến đi thực tế của nhân vật ông hoạ sĩ, qua đó, tác giả thể hiện niềm yêu mến đối với những con người có lẽ sống cao đẹp đang lặng lẽ quên mình cống hiến cho Tổ quốc
19.Chiếc lược ngà- Nguyễn Quang Sáng.
Là câu chuyện cảm động về tình cha con sâu nặng, chiếc lược ngà cho ta hiểu thêm về những mất mát to lớn của chiến tranh mà nhân dân ta đã trải qua trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước
20.Cố hương- Lỗ Tấn.
Cố hương là nhận thức về thực tạivà là mong ước đầy trách nhiệm của Lỗ Tấn về một đất nướcTrung Quốc đẹp đẽ trong tương lai
21.Nhũng đứa trẻ- M Go-rơ-ki.
Đoạn trích thể thiện tình bạn tuổi thơ trong sáng, đẹp đẽ và những khao khát tình cảm của những đứa trẻ
Ý NGHĨA VĂN BẢN LỚP 9 HKII
1 Bàn về đọc sách – Chu Quang Tiềm:
Tầm quan trọng ý nghĩa của việc đọc sách và cách lựa chọn cách đọc sách sao cho hiệu quả
2 Chuẩn bị hành trang vào thế kĩ mới – Vũ Khoan:
Những điểm mạnh, điểm yếu của con người Việt Nam : từ đó cần phát huy những điểm mạnh , khắc phục những hạn che61d9e63 xây dựng đất nước trong thế kĩ mới,
3 Chó sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của La Phông – ten của Hi –Pô –lít Ten:
Qua phép so sánh hình tượng chó sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của La Phông –ten với những dòng viết về hai con vật ấy của nhà khoa học Buy – phông, văn bản đã làm nổi bật đặc trưng của sáng tác nghệ thuật là yếu tố tưởng tượng và dấu ấn cá nhân của tác giả
4 Tiếng nói văn nghệ - Nguyễn Đình Thi:
Nội dung phản ánh của văn nghệ, công dụng và sức mạnh kì diệu của văn nghệ đối với cuộc sống của con người
5 Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải:
Bài thơ thể hiện những rung cảm tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân của thiên nhiên, đất nước và khát vọng được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời
6 Viếng lăng Bác –Viển Phương:
Bài thơ thể hiện tâm trạng xúc động, tấm lòng thành kính , biết ơn sâu sắc của tác giả khi vào lăng viếng Bác
7.Sang thu – Hữu Thỉnh:
Bài thơ thể hiện những cảm nhận tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của thiên nhiên trong
khoảnh khắc giao mùa
8.Nói với con – Y Phương:
Trang 3Bài thơ thể hiện tình yêu thương thấm thiết của cha mẹ dành cho con cái : tình yêu , niềm tự hào về quê hương đất nước
9.Mây và sóng – Ta- go:
Bài thơ ca ngợi ý nghĩa thiêng liêng của tình mẩu tử
10 Bến quê- Nguyễn Minh Châu:
- Cuộc sống , số phận con người chứa đầy những điều bất thường , nghịch lí, vượt ra ngoài dự định và toan tính của chúng ta
-Trên đường đời , con người ta khó lòng tránh khỏi những vòng vèo hoặc chùng chình để rồi
vô tình không nhận ra được nhũng vẻ đẹp bình dị gần gũi trong cuộc sống
- Thức tỉnh sự trân trọng giá trị của cuộc sống gia đình và những vẽ đẹp bình dị của quê hương
11.Những ngôi sao xa xôi – Lê Minh Khuê:
Truyện ca ngợi vẻ đẹp của ba cô gái thanh niên xung phong trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt
12 Rô – bin- xơn ngoài đảo hoang – Đ Đi –phô:
Ca ngợi sức mạnh , tinh thần lạc quan, ý chí của con người trong những hoàn cảnh đặc biệt
13 Bố của Xi- mông – Mô- pa- xăng:
Truyện ca ngợi tinh yêu thương và lòng nhân hậu của con người
14 Con chó Bấc – G Lân –đơn
Ca ngợi lòng yêu thương và sự gắn bó cảm động giữa con người và loài vật
15 Bắc sơn – Nguyễn Huy Tưởng:
Văn bản là sự khẳng dịnh sức thuyết phục của chính nghĩa
16.Tôi và chúng ta:
Phản ánh cuộc đấu tranh gay gắt giữa cái mới - cái cũ và sự chiến thắng tất yếu của cái mới , tiến bộ trong cuộc sống
B NHAN ĐỀ MỘT SỐ TÁC PHẨM VĂN HỌC LỚP 9
1 Đồng chí – Chính Hữu
Bài thơ viết về tình đồng đội của những người lính được tác giả đặt tên là “Đồng chí” vì: Đồng chí là cùng chung một chí hướng , một lí tưởng.Ngoài ra, đây cũng là cách xưng hô của những người cùng trong một đoàn thể cách mạng.Vì thế, đồng chí là mức độ cao nhất, sâu sắc nhất, là bản chất cách mạng của tình đồng đội
2 Bài thơ về tiểu đội xe không kính – Phạm Tiến Duật
Bài thơ tiểu đội xe không kính với một hình ảnh độc đáo sáng tạo : Những chiếc xe không kính làm nổi bật hình ảnh những người lính lái xe Trường Sơn hiên ngang , dũng cảm , trẻ trung , sôi nỏi
3 Bếp lửa- Bằng Việt
Bếp lửa gợi lên những kỉ niệm ấm nồng thắm thiết mà rất đổi thiêng liêng trọn đời luôn nâng
đở dưỡng nuôi tâm hồn tác giả
4.Khúc hát ru những em bé lớn lên trên lưng mẹ- Nguyễn Khoa Điềm
- Những em bé chứ không phải một em bé nhằm mang tính khái quát Chỉ một thế hệ những con người lớn lên được nuôi dưỡng từ trên lưng mẹ Người mẹ Tà Ôi trong tác phẩm cũng là đại diện cho các bà mẹ VN có tình yêu con gắn liền với tình yêu đất nước
-Chủ đề:
Trang 4Bài thơ khắc họa hỡnh ảnh người mẹ Tà ễi yờu thương con tha thiết chan hũa, tỡnh yờu thương
ấy với tỡnh yờu thương bộ dội , tỡnh yờu đất nước , cựng với ý chớ chiến đấu và niềm tin vào ngày chiến thắng
5.Ánh trăng – Nguyễn Duy
- Ánh trăng chỉ một thứ ỏnh sỏng dịu hiền, ỏnh sỏng ấy cú thể len lỏi vào những nơi khuất lấp trong tõm hồn con người để thức tỉnh họ nhận ra những điều sai trỏi, hướng con người ta đến với những giỏ trị đớch thực của cuộc sống
- chủ đề của bài thơ “ánh trăng”:
Bài thơ là tiếng lòng, là những suy ngẫm thấm thía, nhắc nhở ta về thái độ, tình cảm đối với những năm tháng quá khứ gian lao, nghĩa tình, đối với thiên nhiên, đất nớc bình dị, hiền hậu
Bài thơ có ý nghĩa nhắc nhở, củng cố ngời đọc thái độ sống “Uống nớc nhớ nguồn”, ân
nghĩa, thuỷ chung cùng quá khứ
6 Đoàn thuyền dỏnh cỏ –Huy Cận
Bài thơ là một khỳc ca – một trỏng khỳc về lao dộng và về thiờn nhiờn đất nước giàu đẹp Khỳc ca ấy vừa phơi phới , hào hứng vừa khỏe khoắn , mạnh mẽ , kết hợp cả õm thanh , nhịp điệu và những động tỏc nhịp nhàng của con người với sự vận động , tuần hoàn của thiờn nhiờn,
vũ trụ
7 Con cũ- Chế Lan Viờn
Tứ thơ xuất phỏt và triển khai từ hỡnh ảnh con cũ trong ca dao , trong những lời ru của mẹ Con cũ trở thành hỡnh ảnh biểu tượng của tinh mẹ bao la , qua lời ru ngọt ngào của mẹ, trở thành bầu sưa tinh thần khụng bao giờ vơi cạn trong suốt cuộc đời con
8 Mựa xuõn nho nhỏ- Thanh Hải
-Tờn bài thơ là một sỏng tạo độc đỏo, một phỏt hiện mới mẻ của nhà thơ
- Hỡnh ảnh mựa xuõn nho nhỏ là biếu tương cho những gỡ tinh tỳy nhất, đẹp đẽ nhất của
sự sống và của cuộc đời mỗi con người
- Thể hiện nguyện ước của nhà thơ muốn làm một mựa xuõn,nghĩa là sống đẹp, sống với tất cả sức sống tươi trẻ của mỡnh nhưng rất khiờm nhường là một mựa xuõn nhỏ gúp vào mựa xuõn lớn của đất nước của cuộc đời
- Thể hiện quan điểm về sự thống nhất giữa cỏi riờng và cỏi chung, giữa cỏ nhõn và cộng đồng
9 Viếng lăng Bỏc- Viễn Phương
Bài thơ thể hiện niềm xỳc động tràn đầy và lớn lao , tỡnh cảm thành kớnh sõu sắc và cảm động của tỏc giả- cũng là của đồng bào miền Nam khi viếng lăng Bỏc
10.Sang thu – Hữu Thỉnh
Sang thu , khỳc giao mựa nhẹ nhàng , thơ mộng bõng khuõng mà cũng thỡ thầm triết lớ cuộc sống
11.Núi với con - Y Phương
Từ tỡnh cảm riờng mở rộng thành tỡnh cảm chung: Từ tinh cảm với con , tinh cảm gia đỡnh mở rộng ra tinh yờu quờ hương , từ kỉ niệm gần gũi nõng lờn thành lẽ sống : tự hào về gia đinh về quờ hương , tự tin ở bản thõn khi bước vào đời
Trang 512 Mây và Sóng - Ta -go.
Ca ngợi tinh mẹ con phổ biến thiêng liêng và bất diệt
Tình mẫu tử thiêng liêng sâu nặng là một trong những tình cảm cao đẹp và gần gũi nhất trong cuộc sống con người nó có thể biến thành sức mạnh giúp con người vượt qua những cám dỗ, những quyến rũ, ham muốn nhất thời Nó thành điểm tựa vững chắc trong cuộc sống con người
15 Hoàng Lê nhất thống chí
- Ghi chép lại việc vua Lê thống nhất đất nước
14 Làng – Kim Lân:- Đặt tên “Làng” mà không phải là “Làng chợ Dầu” vì nếu thế thì vấn đề
tác giả đề cập tới chỉ nằm trong phạm vi nhỏ hẹp của một làng cụ thể
- Đặt tên là “Làng” vì truyện đã khai thac một tình cảm bao trùm, phổ biến trong con người thời kì kháng chiến chống Pháp: tình cảm với quê hương ,với đất nước
=> Tình cảm yêu làng yêu nước không chỉ là tình cảm của riêng ông Hai mà còn là tình cảm chung của những người dân Việt Nam thời kì ấy
15 Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long:
- Lặng lẽ Sa Pa, đó chỉ là cái vẻ lặng lẽ bên ngoài của một nơi ít người đến, nhưng thực
ra nó lại không lặng lẽ chút nào, bởi đằng sau cái vẻ lặng lẽ của Sa Pa là cuộc sống sôi nổi của những con người đầy trách nhiệm đối với công việc, đối với đất nước, với mọi người mà tiêu biểu là anh thanh niên làm công tác khí tượng một mình trên đỉnh núi cao
=> Trong cái không khí lặng im của Sa Pa Sa Pa mà nhắc tới người ta chỉ nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi lại có những con người ngày đêm lao động hăng say, miệt mài lặng lẽ, âm thầm, cống hiến cho đất nước
16 Bến quê – Nguyễn Minh Châu:
- Bến: tức là chỗ đỗ, chỗ đậu
- Quê hương (gia đình, vợ con)và những gì thân thương nhất chính bến đỗ của cuộc đời
- Câu chuyện thức tỉnh mỗi chúng ta phải biết trân trọng, nâng niu những vẻ đẹp bình dị, gần gũi của gia đình, quê hương
17 Những ngôi sao xa xôi – Lê Minh Khuê
- Những ngôi sao là biểu tượng cho vẻ đẹp anh hùng của những cô gái thanh niên TS Ở
họ luôn có những phẩm chất tốt đẹp, có sức tỏa sáng kì diệu Ánh sáng ấy không phô trương
mà phải chịu khó tìm hiểu chúng ta mới cảm nhận được vẻ đẹp diệu kì Các chị xứng đáng là
những ngôi sao xa xôi trên đỉnh Trường Sơn.
18 Chiếc lược ngà – Nguyễn Quang Sáng:
Trang 6- Vì chiếc lược ngà là kỷ vật cuối cùng ông Sáu giành cho con.
- Là minh chứng cho tình cảm giữa hai cha con ông Sáu-> chiếc lược của hi vọng và niềm tin, là quà tặng của người đã khuất
19.Truyện Kiều ( Đoạn trường tân thanh- Tiếng kêu mới về nỗi đau đút ruột)
Giá trị nội dung - nghệ thuật:
a Giá trị nghệ thuật:
- Ngôn ngữ dân tộc,thể thơ lục bát
- Nghệ thuật tự sự miêu tả thiên nhiên – con người
- Là kiệt tác đạt thành tựu về nhiều mặt
b Giá tri nội dung: có giá trị hiện thực và nhân đạo lớn
* Giá trị hiện thực :
Phản ánh sâu sắc hiện thực xã hội đương thời với bộ mặt tàn baọ của tàng lớp thông trị và số phận những con người bị áp bức đau khổ , đặc biệt là số phận bi kịch của người phụ nữ
* Giá trị nhân đạo:
Thể hiện niềm thương cảm sâu sắc trước những đau khổ của con người ; sự lên án tố cáo những thế lực tàn bạo; sự trân trọng đề cao con người từ vẻ đẹp hình thức , phẩm chất đến những ước mơ những khát vọng chân chính
C TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ.
* Lưu ý:
- Cần nắm được yêu cầu của việc tóm tắt văn bản tự sự:
+ Đảm bảo được nội dung cơ bản của văn bản.
+ Đảm bảo đựoc tính khách quan: Không thêm bớt những chi tiết không có trong văn bản; Không
bình luận khen chê trong văn bản tóm tắt
+ Đảm bảo được tính hoàn chỉnh của bản tóm tắt: Bản tóm tắt phải giúp người đọc hình dung được
toàn bộ nội dung câu chuyện
+ Đảm bảo tính cân đối: Phải lựa chọn các chi tiết chính, nhân vật chính, tiêu bểu cho các phần của
văn bản
+ Nên nhớ quy tắc sau:
Chỉ nêu các tình tiết chính
Không kể lại lời thoại
Không nêu các tình tiết phụ
- Tuỳ vào yêu cầu đề bài mà lựa chọn các chi tiết cho phù hợp ( có thể dài ngắn khác nhau, nhưng phải chú ý các tình tiết chính cần thiết cho việc tóm tắt)
1 Chuyện người con gái Nam Xương (Nam Xương nữ tử truyện).
Vũ Thị Thiết, người con gái quê ở Nam Xương tính tình hiền dịu, lại thêm tư dung tốt đẹp Trương Sinh là người cùng làng mến vì dung hạnh đã xin mẹ trăm lạng vàng để cưới nàng về làm vợ Biết tính chồng đa nghi nên Vũ Nương luôn giữ gìn khuôn phép, không để vợ chồng xảy ra chuyện thất hoà
Cuộc sum vầy chưa được bao lâu thì Trương Sinh phải đi lính đánh giặc Chiêm Ngày tiễn chồng biêt bao xúc động, nàng mong chàng trở về với hai chữ bình yên,vợ chồng được đoàn tụ
Chàng đi chưa đầy tuần thì Vũ Nương sinh con trai đặt tên là Đản Ở nhà một mình nuôi con, chăm sóc mẹ chồng, nàng vẫn khôn nguôi thương nhớ chồng mình Mỏi mòn vì thương nhớ con trai, mẹ
Trang 7chồng nàng sinh bệnh Nàng hết sức thuốc thang chạy chữa, khuyên lơn mẹ chồng Bệnh nặng mẹ chồng qua đời, nàng lo tang chay như chính mẹ đẻ của mình
Hết giặc Trương Sinh về làng, đưa con đi thăm mộ mẹ, đứa con ngây thơ hỏi: "Thế ra ông cũng là
cha tôi ư ?" Trương Sinh gạn hỏi, đứa bé trả lơi: "Trước đây có một người đàn ông đêm nào cũng đến,
mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi nhưng chưa bao giờ bế Đản cả".
Vốn tính hay ghen, Trương Sinh cho là vợ hư, chàng la mắng vợ thậm tệ Vũ Nương khóc lóc phân trần nhưng chẳng được, chàng vẫn một mực đánh đuổi nàng đi Quá oan ức, Vũ Nương nhảy xuống sông Hoàng Giang tự vẫn Nàng được Linh Phi vợ vua Nam Hải cứu về ở động rùa
Không bao lâu, trong một đêm vắng vẻ ngồi với con trong căn nhà vắng dưới ánh đèn khuya, bỗng
đứa bé chỉ vào chiếc bóng trên vách mà nói rằng: "Cha Đản lại đến kia kìa" Lúc bấy giờ Trương Sinh
mới thấu nỗi oan của vợ
Trong làng có chàng Phan Lang nhà gần bến Hoàng Giang, trong một lần chạy giặc bị rơi xuống sông, được Linh phi cứu vì chàng là ân nhân của Linh Phi trước đây Trong buổi tiệc Linh Phi thết đãi Phan Lang, chàng gặp lai Vũ Nương Nàng bày tỏ nỗi nhớ gia đình tha thiết Nhân dịp Phan Làng trở
về làng, nàng gửi chàng chiếc hoa vàng cho Trương Sinh cùng lời nhắn, hãy lập đàn giải oan cho Vũ Nương ở bến Hoàng Giang thì nàng quay về
Phan Lang về làng, Trương Sinh nhận lại vật dùng của vợ trước lúc ra đi, nghe lời vợ Vũ Nương, chàng bèn lập đàn giải oan cho vợ mình Vũ Nương hiện về sau ba ngày Trương Sinh lập đàn, nàng ngồi trên một chiếc kiệu hoa, theo sau có 50 chiếc xe cờ tán võng lọng rực rỡ đầy sông Nàng vẫn ở
giữa giòng mà nói vọng vào: "Đa tạ tình chàng, thiếp chẳng về nhân gian được nữa", rồi bóng nàng
loang loáng mờ dần mà biến mất trong chôc lát
2 Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh (Trích "Vũ trung tuỳ bút" - Phạm Đình Hổ)
Chuyện kể rằng, khoảng năm Giáp Ngọ, Ất Mùi, Thinh Vương ( Trịnh Sâm) thích chơi đèn đuốc, và các thú vui khác lạ thái quá
Mỗi tháng ba bốn lần, Chúa cho bày ra nhiều trò nhố nhăng như cho binh lính hầu quanh vòng hồ, nội thần mặc áo đàn bà, bày bán bách hoá như ở chợ Đền đài cứ xây dựng liên miên
Buổi ấy, bao nhiêu trân cầm, dị thú, cổ mộc quái thạch, chậu hoa cây cảnh trong chốn dân gian đều
bị chúa thu lấy Mỗi khi đêm thanh cảnh vắng, tiếng chim kêu vượn hót ran khắp bốn bề, như mưa sa gió táp, vỡ tổ tan đàn Kẻ thức giả xem đó là điềm chẳng lành
Bọn hoạn quan được thế làm càn nhũng nhiễu nhân dân, mọi nhà oán hận Khắp chốn bọn hoạn quan
ra sức hoành hành nhân dân, buộc lòng họ phải đập phá cây cảnh, đập bỏ núi non bộ cho khỏi tai hoạ Nhà tác giả cũng vì thế mà phải chặt bỏ mất cây lê quý giá
3 Hoàng Lê nhất thống chí - Ngô gia văn phái (trích)
Hồi thứ mười bốn:
"Đánh Ngọc Hồi, quân Thanh bị thua trận
Bỏ Thăng Long Chiêu Thống trốn ra ngoài".
Nghe tin cấp báo Quân Thanh đã đến Thăng Long, vua Lê đã làm lễ thụ phong, Nguyễn Huệ bèn cho đắp đàn trên núi Bân, tế cáo trời đất lên ngôi hoàng đế lấy hiệu Quang Trung rồi hạ lệnh xuất quân Hôm ấy nhằm ngày 25 tháng Chạp năm Mậu Thân (1788)
Ngày 29 tháng Chạp, Quang Trung cùng đại quân thuỷ bộ đến Nghệ An Đầu tiên, Quang Trung xin
ý kiến của La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp Sau đó, kén thêm lính mới Số lính cũ chia thành bốn doanh: tiền, hậu, tả, hữu còn số lính mới thì làm trung quân Quang Trung cưỡi voi ra an ủi, kêu gọi quân lính trước sau một lòng đòng tâm hiệp lực đánh giặc cứu nước
Ngày 30 tháng Chạp, Quang Trung mở tiệc khao quân, sửa lễ cúng tết, đến tối 30 thì lập tức lên đường Nửa đêm ngày mùng 3 tháng giêng, Quang Trung lặng lẽ vây Hà Hồi, rồi bắc loa truyền gọi, tiếng quân lính thay phiên nhau dạ ran nghe như có hơn vạn người Quân Thanh sợ hãi xin hàng
Mờ sáng mùng 5, Quang Trung tiến sát đồn Ngọc Hồi, nhờ có 60 tấm ván ghép với rơm dấp nước, dàn thành hình chữ nhất mà quân Thanh nổ nổ súng không trúng người nào cả Nhân có gió Bắc, quân
Trang 8Thanh bèn phun khói mù trời, trời bỗng đổi gió Nam, thành ra quân Thanh tự hại mình Những người cầm binh khí theo sau nhất tề xông lên, chém giết quân giặc khiến chúng đại bại
Tên Thái thú Điền Châu Sầm Nghi Đống thắt cổ tự tử tại gò Đống Đa Tôn Sĩ Nghị sợ mất mật, ngựa không kịp đóng yên, bỏ chạy Quân giặc nghe tin hoảng hốt tán loạn bỏ chạy tranh nhau qua cầu, sang sông xô đẩy nhau rơi xuống nước mà chết không biết bao nhiêu mà kể Sông Nhị Hà vì thế mà tắc nghẽn không chảy được Bọn vua Lê nghe tin báo cuống quýt chạy gấp lên cửa ải gặp bọn Tôn Sĩ Nghị Chúng nhìn nhau than thở oán trách, chảy nước mắt
4 Truyện Kiều ( Đoạn trường tân thanh- Tiếng kêu mới về nỗi đau đút ruột)
( Tóm tắt theo sgk 78-79 )
Ttruyện Kiều-Nguyễn Du.
A Nguồn gốc – tên gọi.
-Dựa theo cốt truyện Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân nhưng phần sáng tạo của Nguyễn Du là rất lớn
- Tên gọi : Đoạn trường tân thanh
( tiếng kêu mới đứt ruột ) Truyện Kiều
B Đại ý:
- Là một bức tranh hiện thực về xã hội bất công, tàn bạo; là tiếng nói thương cảm trước số phận bi kịch của con người, tiếng nói lên án thế lục xấu xa và khẳng định tài năng , phẩm chất, thể hiện khát vọng chân chính của con người
C Tóm tắt tác phẩm:
+ Phần 1: - gặp gỡ và đính ứơc
+ Phần 2: Gia biến và lưu lạc
+ Phần 3: đoàn tụ
5 Truyện Lục Vân Tiên (theo sgk trang 113).
6 Làng - kim Lân
Ông Hai là một nông dân quê ở làng chợ Dầu, ông rất yêu và tự hào về làng của mình Vì thế cuộc kháng chiến bùng nổ, ông cùng gia đình đi tản cư nhưng lòng ông khôn nguôi nhớ làng Nhớ làng, ông hay kể chuyện về làng của mình Một lần tình cờ ông Hai nghe tin làng chợ Dầu của ông theo giặc từ miệng của người đàn bà tản cư, ông vô cùng đau đớn, tủi hổ Trong lòng ông diễn ra cuộc đấu tranh nội tâm gay gắt giữa về lại làng hay là ở lại vùng tản cư Về làng vì yêu làng, ở lại vùng tản cư vì ủng
hộ kháng chiến, nhưng làng theo giặc, về lại làng tức là bỏ kháng chiến, bỏ cụ Hồ Cuối cùng ông tự
khẳng định tinh thần ủng hộ cách mạng, kháng chiến của ông: "Làng thì yêu thật, nhưng làng theo tây
rồi thì phải thù", và ông quyết định ở lại vùng tản cư, kông quay lại làng nữa Khi nghe tin về làng Dầu
theo gặc được cải chính, gặp ai ông cũng khoe tin: "Tây nó đốt nhà tôi rồi" như một bằng chứng thuyết
phục rằng làng Dầu của ông không theo giặc Ông sung sướng và hạnh phúc, tối tối ông lại vén quần tới bẹn vểnh chân lên mà kể say sưa về làng của mình trong niềm kiêu hãnh tự hào
7 Lặng lẽ Sa Pa - Nguyễn Thành Long.
Truyện kể lại cuộc gặp gỡ tình cờ giữa ông hoạ sĩ già, cô kĩ sư, bác lái xe và anh thanh niên làm công tác khí tượng thuỷ văn kiêm vật lí địa cầu ở trên đỉnh Yên Sơn (Sa Pa) cao 2600 m
Tranh thủ 30 phút hành khách nghỉ ngơi, anh thanh niên mời ông hoạ sĩ cùng cô kĩ sư lên thăm nơi làm việc của anh Dù cuộc sống một mình nhưng anh không hề cảm thấy cô đơn, vẫn tổ chức cuộc sống rất ngăn nắp gon gàng và kỉ luật: có bàn học, kệ sách, trồng hoa, nuôi gà Anh mời mọi người uống trà, chân tình ngắt hoa tặng cô gái giới thiệu các máy móc và công việc của anh rất nhiệt tình trong niềm hăng say đam mê công việc hiện tại của mình và khát khao được nghe chuyện của mọi người Khi ông hoạ sĩ có ý được vẽ bức chân dung anh, thì anh nhẹ nhàng từ chối và giới thiệu những người khác theo anh là xứng đáng hơn mình
Trang 9Trong khoảng thời gian rất ngắn ngủi nhưng cả ông hoạ sĩ, cô kĩ sư và anh thanh niên như được nhận thêm bao điều ý nghĩa về cuộc sống từ nhau Họ để lại trong nhau thật nhiều ấn tượng đẹp đẽ, đặc biệt là anh thanh niên đã giúp ông hoạ sĩ hoàn thành bức chân dung vĩ đại của một đời săn tìm và lưu giữ cái đẹp; cô kĩ sư thì quyết đoán hơn trong việc lựa chọn con đường và lí tưởng của mình sau khi gặp anh thanh niên
8 Chiếc lược ngà- Nguyễn Quang Sáng (trích)
Ông Sáu xa nhà đi káng chiến từ khi con gái anh vừa tròn tuổi Sau hiệp định kí kết lập lại hoà bình cho đất nước anh được về phép thăm con gái và gia đình Với lòng mong mỏi được gặp con của mình, anh khát khao được nhận con gái Nhưng bé Thu, con gái anh không nhận anh là cha chỉ vì vết sẹo trên mặt không giống với bức ảnh anh chụp với vợ anh lúc cưới Không những thế, bé Thu còn đối xử với anh như ngưòi xa lạ, luôn xa lánh anh Sáu Anh khổ tâm vô cùng Trong suốt ba ngày nghỉ phép, anh không đi chơi đâu, chỉ quanh quẩn ở nhà chăm sóc con, mong được gần gũi và được con gái mình gọi một tiếng cha thiêng liêng ý nghĩa Cho đến tận giây phút cuối cùng chia tay mọi ngưòi để anh trở lại chiến khu, thì bất ngờ bé Thu thét gọi cha mình trong niềm xúc động mãnh liệt Trở lại chiến trường anh mang theo lời hứa sẽ mua cho con chiếc lược Tháng ngày ở chiến khu, với lòng nhớ con khôn nguôi, anh dồn toàn bộ tâm sức, tình thương của mình vào việc khắc tặng con một chiếc lược bằng ngà voi, mong ngày chiến thắng trở về yêu tặng con mình Nhưng thật không may, trong một trận càn của địch, ông Sáu bị thương nặng Trước lúc nhắm mắt, ông chỉ kịp trao lại cho ngưòi bạn của mình là ông Ba chiếc lược với lời nhắn hãy trao tận tay con gái bé bỏng của ông món quà thiêng thiêng này Thực hiện nguyện ước của bạn mình như đã hứa, ông Ba đã trao tận tay bé Thu chiếc lược khi cô đã là cô giao liên giỏi giang, dũng cảm mưu trí
9 Những ngôi sao xa xôi- Lê Minh Khuê (trích)
Tại một trọng điểm trên tuyến đường Trường Sơn có ba cô gái thanh niên xung phong là Thao, phương Định và Nho được biên chế thành một tổ trinh sát mặt đường Thao là tổ trưởng, lớn hơn Nho
và Phương Định
Nhiệm vụ của họ là quan sát địch ném bom, sau đó đo khối lượng đất đá phải san lấp, đánh dấu các quả bom chưa nổ và phá bom Công việc rất nguy hiểm vì phải chạy lên cao điểm giữa ban ngày và máy bay địch có thể ập đến và dội bom bất cứ lúc nào Cuộc sống và chiến đấu của ba cô gái trẻ trên trọng điểm đánh phá của địch dù rất khắc nghiệt và muôn vàn hiểm nguy nhưng các cô vẫn bình thản, vui tươi lạc quan và không kém phần lãng mạn, đặc biệt là trong gian khổ hy sinh họ càng gắn bó yêu thương nhau hơn Nhân vật Phương Định, một cô gái Hà Nội xinh đẹp trẻ trung, giàu cảm xúc, lãng mạn và mơ mộng, hay nhớ về gia đình và thành phố thân yêu Trong một lần phá bom, Nho bị thương, Thao và Định vô cùng lo lắng Sau phút hiểm nguy họ lại vui bên nhau trong cơn mưa đá bất ngờ
10 Bến quê- Nguyễn Minh Châu
Nhĩ lam một công việc mà anh có thể đi khắp nơi trên trái đất Vậy mà cuối đời, một căn bệnh quái
ác đã buộc chặt anh vào giường bệnh Tất cả mọi sinh hoạt của anh phải trông chờ vào sự giúp đỡ của người khác, đặc biệt là Liên, vợ anh
Buổi sáng hôm ấy, sau khi được vợ cho ăn, Liên đỡ anh ngồi dậy, anh có điều kiện để ngắm những bông hoa bằng lăng cuối mùa, ngắm dòng sông, ngắm bãi bồi bên kia sông Hồng- một nơi rất gần- mà anh chưa hề đặt chân đến bao giờ Anh ngắm cả Liên và bây giờ anh mới chợt nhận ra rằng trên chiếc
áo hoa vá Liên đang mặc là cả một đời tần tảo, hy sinh Anh khao khát được đặt chân lên bãi bồi bên kia sông Hồng Anh phải nhờ đứa con của mình đi qua bên kia sông Hồng hộ mình Cậu con trai không hiểu ý bố, miễn cưỡng đi nhưng lại sa vào đám giải cờ thế trên phố nên trễ mất chuyến đò duy nhất trong ngày Từ đó Nhĩ nghiệm ra rằng cuộc đời thật lắm vòng vèo và chùng chình, sẽ làm lỡ mất
cơ hội mà có khi đó lại là cơ hội duy nhât trong đời
D C¸ch viÕt më bµi mét bµi v¨n nghÞ luËn
Trang 10I/ Cách viết phần mở bài:
1 Mục đích :
Mục đích của phần mở bài là nhằm giới thiệu vấn đề mà mình sẽ viết, sẽ trao đổi, bàn bạc trong bài Vì thế, khi viết Mở bài thc chất là trả lời câu hỏi : Anh (chị ) định viết, định bàn bạc vấn đề gì ? Các cách mở bài dễ viết nhất :
a Mở bài trực tiếp : Tức là trả lời thẳng vào việc đó
b Mở bài gián tiếp: Tức là dẫn ra một ý khác có liên quan gần gũi, sau đó, nêu vấn đề
sẽ bàn trong bài Để bài viết có không khí tự nhiên và có chất văn, ngời ta thờng mở bài theo kiểu gián tiếp Có nhiều cách mở bài gián tiếp này nhng tựu trung có 4 cách cơ bản:
Dù viết mở bài gián tiếp theo cách nào thì trong đó cũng cần làm rõ 3 vấn đề:
1 Nêu ngắn gọn về tác giả, tác phẩm, xuất xứ
Mở bài 2 Nêu vấn đề (dựa vào gợi ý ở đề bài )
3 Nêu cảm nhận của mình về vấn đề
2 Một số vấn đề cần tránh :
- Tránh dẫn dắt vòng vo quá xa mãi mới gắn đợc vào việc nêu vấn đề
- Tránh ý dẫn dắt không liên quan gì đến vấn đề sẽ nêu
- Tránh nêu vấn đề quá dài dòng, chi tiết, có gì nói hết luôn rồi thân bài lại lặp lại những điều
đã nói ở phần Mở bài
3 Một mở bài hay cần phải :
- Ngắn gọn: Dẫn dắt thờng vài ba câu, nêu vấn đề một vài câu và giới hạn vấn đề một câu
II Một số Mở bài tham khảo :
1 truyện Kiều của Nguyễn Du
a Đề : “Cảm nhận về bức tranh xuân trong đoạn trích Cảnh ngày xuân”
Thời gian vẫn trôi đi và bốn mùa luôn luân chuyển Con ngời chỉ xuất hiện một lần trong đời và cũng chỉ một lần ra đi mãi mãi vào cõi vĩnh hằng Nhng những gì là thơ, là văn, là nghệ thuật đích thực…thì vẫn còn mãi mãi với thời gian Truyện Kiều của Nguyễn Du là một tác phẩm nghệ thuật nh thế, đặc biệt là đoạn thơ viết về Cảnh ngày xuân – một mùa xuân mới mẻ, tinh khôi và giàu sức sống
b Trong vô số những nạn nhân của xã hội phong kiến có một tầng lớp mà hết thảy các nhà
văn nhân đạo đều đau sót trân trọng và tập chung viết về họ đó là ngời phụ nữ trong số những tác phẩm viết về đề tài này nổi bật nhất phảI kể đến truyện Kiều của Nguyễn Du ở cuối thế kỉ 18 đầu thế kỉ 19 Nhân vật Thuý Kiều là điển hình cho những ngời phụ nữ tài sắc vẹn toàn, đức hạnh thanh cao nhng lại bị cuộc đời vùi dập, xô đẩy vào những đau thơng bất hạnh Ta sẽ thấy rõ điều đó qua các đoạn trích: “Chị em Thuý Kiều”, “Mã giám Sinh mua Kiều”, “Kiều ở lầu Ngng Bích”
c “ Tiếng thơ ai động đất trời
Nghe như non nước vọng lời nghỡn thu
Ngàn năm sau nhớ ND
Tiếng thương như tiếng mẹ ru những ngày”
Khi nói đến tác giả của TK, ko chỉ nhân dân lao động mà tất cả các nhà văn, nhà nghiên cứu
đều thống nhất tên gọi: “ Đại thi hào dân tộc” Với “con mắt trông thấu sáu cõi & tấm lòng nghĩ tới muôn đời” (Mộng Liên Đờng), ND nổi tiếng trớc hết bởi cái tâm của một ng luôn nghĩ đến nhân dân, luôn bênh vực cho nhg cuộc đời, những số phận éo le, oan trái, đặc biệt là ng phụ nữ trong XH cũ Những câu thơ của ND sở dĩ có thể khắc sâu trong lòng đọc nh vậy còn bởi trong TK ông đã bộc lộ sự tài hoa, sắc sảo trong việc miêu tả nhân vật Đoạn trích…
d ND là một bậc thầy về tả cảnh Nhiều câu thơ tả cảnh của ông có thể coi nh là chuẩn mực
cho vẻ đẹp của thơ ca cổ điển ND ko chỉ giỏi về tả cảnh mà còn giỏi về tả tình, tả tâm trạng tren quan niệm của ông, hai yếu tố tình & cảnh ko tách rời nhau mà luôn đi liền với nhau, bổ sung cho nhau Đoạn trích KƠLNB là sự kết hợp giao hòa của hai yếu tố này
e “ Dẫu sỳng đạn nặng đường ra hỏa tuyến
Đi đường dài em giữ Truyện Kiều theo”
( Chế Lan Viờn)
Trải qua mấy trăm năm với bao thử thỏch giụng tố của thời gian Truyện Kiều của ND vẫn giữ vị trớ hàng đầu trong nền văn học dõn tộc Một trong mhững ngyờn nhõn làm cho TK cú sức sống lõu bền trong lũng bạn đọc là vỡ nhiều nhõn vật của ND đó trở thành bất tử, người đọc nhớ nhõn vật hơn cả cốt truyện Đú chớnh là do nghệ thuật miờu tả nhõn vật của ND Đoạn trớch……… sẽ giỳp
ta hiểu rừ điều đú