Daáu hieäu thöû thaùch cuûa naøng ñöôïc boäc loä giaùn tieáp qua lôøi noùi vôùi Teâ-leâ-maùc.Naøng noùi vôùi Teâ-leâ-maùc maø thöïc ra noùi vôùi Uy-lít-xô “ Cha vaø meï coù nhöõng daáu h[r]
Trang 1Tuần : 6 - Tiết : 16.17
NS: Đọc văn :
ND :
UY-LÍT-XƠ TRỞ VỀ
(Trích “Ô-đi-xê”- Sử thi Hi Lạp)
I.Mức độ cần đạt :
-Thấy được diện mạo tinh thần của người Hy Lạp cổ đại thể hiện ở trí tuệ và lòng chuhg thuỷ của nhân
vật lí tưởng
- Nắm được đặc điểm của nghệ thuật sử thi “Ô-đi-xê”â.
II.Phương tiện thực hiện :
SGK,SGV, Giáo án, Chuẩn kiến thức - kĩ năng
III Cách thức tiến hành :
1.Phương pháp:
Đọc diễn cảm, gợi tìm, phát vấn , trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi
2 Nội dung tích hợp:
- Sử thi Đăm-Săn
- Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ
IV.Tiến trình dạy học :
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ : Nêu đặc điểm của sử thi anh hùng Đăm-Săn về hai mặt nội dung và nghệ thuật ?
3 Bài mới.
@ Gọi HS đọc phần Tiểu dẫn và
trình bày vài nét về tác giả ?
@ Dựa vào SGK, em hãy tóm tắt
sử thi “Ô-đi-xê ?
@ Tác giả : Hô-me-rơ
@ Đây là nhà thơ mù của Hi Lạp sống vào khoảng thế kỷ IX và VIII TCN Ông sinh trưởng trong một gia đình nghèo bên kia sông Mê-lét, ông đã tập hợp tất cả những thần thoại và truyền thuyến để
hoàn thành hai bộ sử thi đồ sộ “Iliat” và
“Ô-đi-xê”.
@ “Ô-đi-xe”â kể lại cuộc hành trình về quê
của Uy-lít-xơ sau khi hạ thành Tơ-roa
Câu chuyện bắt đầu từ thời điểm Uy-lít-xơ đang bị nữ thần Ca-lít-xơ cầm giữ để cùng sống chung với nàng Các thần cầu xin Dớt Thần Dớt lệnh cho Ca-lít-xơ phải để chàng đi Uy-lít-xơ gặp bão rồi may mắn dạt vào xứ sở của An-ki-nô-ốt Tại đây Uy-lít-xơ kể lại cuộc hành trình của mình
Được nhà vua An-ki-nô-ốt giúp đỡ,
Uy-lít-xơ đã trở về quê hương
- Lúc này Pê-nê-lốp, vợ chàng, tại quê nhà phải đối mặt với 108 tên Vương tôn công tử đến cầu hôn Uy-lít-xơ cùng con trai và gia nhân lập mưu trừng trị bọn
I.Tìm hiểu chung : 1.Tác giả :
- Hô – me –rơ , người được coi là tác giả của hai sử thi nổi
tiếng “I-li-át” và “Ô- đi- xê”â,
là nhà thơ mù, sống vào khoảng thế kỉ IX – VIII (trước CN), xuất thân từ một gia đình nghèo
ở vùng I-ô-ni ven bờ biển Tiểu
Á ( Hy Lạp )
- Ông thường đi lang thang khắp HL để kể tác phẩm của mình
2 Tóm tắt sử thi “Ô- đi- xê”â
(Sách giáo khoa)
Trang 2
@ Hướng dẫn HS đọc đoạn trích
theo phân vai
- Xác định vị trí và nêu đại ý
đoạn trích “Uy-lít-xơ trở về” ?
@ Đoạn trích chia mấy đoạn
nhỏ? Nêu đại ý từng đoạn?
* GV hướng dẫn HS tìm hiểu
đoạn trích qua hệ thống câu hỏi:
@ Pê-nê-lốp đang ở trong hoàn
cảnh như thế nào ?
@ Đến khi nghe nhũ mẫu báo tin
chồng nàng đã trở về, đã trừng trị
bọn cầu hôn tâm trạng của
Pê-nê-lốp ra sao ?
@ Sau đó nhũ mẫu đưa ra bằng
chứng gì để thuyết phục
Pê-nê-lôp ?
@ Khi sắp gặp Uy-lít-xơ thì tâm
trạng của nàng như thế nào ?
chúng Gia đình Uy-lít-xơ đoàn tụ một nhà
@ Học sinh nêu : Đoạn trích thuật lại chuyện sau hai mươi năm đánh thắng thành Tơ-roa và lênh đênh phiêu bạt, Uy-lít-xơ trở về quê hương, chiến thắng bọn cầu hôn Pê-nê-lốp, đoàn tụ cùng gia đình
@ Đoạn trích chia thành 3 đoạn :
- Đoạn 1:Từ đầu “người giết chúng” :
tác động của nhũ mẫu đối với Pê-nê-lốp
- Đoạn 2:“Nói xong” “kém gan dạ” : tác
động của Tê-lê-mác đối với mẹ
- Đoạn 3 :Phần còn lại : cuộc đấu trí giữa Pê-nê-lốp và Uy-lít-xơ
@ Trả lời : Chờ đợi chồng 20 năm trời đằng đẵng, tâm trạng của Pê-nê-lốp được thể hiện bằng một thái độ nghi ngờ không tin
Nàng không tin rằng Uy-lít-xơ có đủ sức giết bọn cầu hôn và nàng cho rằng các vị
thần đã giết chúng vì chúng “láo xược”
Hai là vì thời gian đã 20 năm chờ đợi mõi mòn nên nàng nghĩ Uy-lít-xơ đã chết
@ Nhũ mẫu đưa ra bằng chứng vết thẹo ở chân Uy-lít-xơ và đồng thời đem tính mạng ra để đánh cuộc, nhưng Pê-nê-lốp vẫn không tin
@ Tâm trạng nàng “rất đỗi phân vân” và lúng túng tìm cách ứng xử “không biết nên
đứng xa hay nên lại gần ôm lấy đầu, cầm lấy tay người mà hôn” Nàng dò xét, suy
nghĩ, tính toán mông lung nhưng cũng không giấu được sự bàng hoàng xúc động
khôn cùng “ngồi lặng thinh trên ghế….
rách mướp”.
@ Tê-lê-mác trách mẹ gay gắt : “Mẹ ơi,
3 Đoạn trích : a.Vị trí đoạn trích :
Trích khúc ca XXIII, gần cuối sử thi
b Đại ý :
Đoạn trích thuật lại chuyện
sau hai mươi năm đánh thắng thành Tơ-roa và lênh đênh phiêu bạt, Uy-lít-xơ trở về quê hương, chiến thắng bọn cầu hôn Pê-nê-lốp, đoàn tụ cùng gia
đình
b Bố cục : gồm ba đoạn :
- Đoạn 1:Từ đầu “người giết
chúng” : tác động của nhũ mẫu
đối với Pê-nê-lốp
- Đoạn 2:“Nói xong” “kém
gan dạ” : tác động của
Tê-lê-mác đối với mẹ
- Đoạn 3 :Phần còn lại : cuộc đấu trí giữa Pê-nê-lốp và Uy-lít-xơ
II Đọc – hiểu văn bản
1.Nội dung : a.Tâm trạng của Pê-nê-lốp trước tác động của nhũ mẫu Ơ-ri- clê:
- Khi nghe nhũ mẫu báo tin chồng nàng trở về, tâm trạng của Pê-nê-lốp thể hiện bằng một thái độ nghi ngờ không tin,
vì nàng cho rằng Uy-lít-xơ không đủ sức giết bọn cầu hôn và cho rằng chàng đã chết
- Nhũ mẫu đưa ra bằng chứng vết thẹo ở chân Uy-lít-xơ và đồng thời đem tính mạng ra để đánh cuộc, nhưng Pê-nê-lốp vẫn không tin
- Khi sắp gặp Uy-lít-xơ nàng rất đỗi phân vân và lúng túng
tìm cách ứng xử “không biết
nên đứng xa hay nên lại gần cầm lấy đầu, cầm lấy tay người mà hôn”.
Trang 3@ Giữa lúc ấy, thái độ của
Tê-lê-mác thể hiện như thế nào?
@Trước lời lẽ của con, tâm trạng
của Pê-nê-lốp như thế nào ?
@ Em có suy nghĩ gì về tính cách
của Pê-nê-lốp?
@ Ai là người đưa ra thử thách
Dấu hiệu của thử thách là gì ?
Được bộc lộ ra sao ?
@ Ai là ngươì chấp nhận thử
thách ? Thái độ của người ấy
ntn ?Em có suy nghĩ gì về thái độ
ấy ?
* GV nhấn mạnh : Chi tiết
Pê-nê-lôp sai nhũ mẫu kê chiếc giường
ra cho Uy-lít-xơ ngủ thanh
minh chung thủy của mình hai
mươi năm qua
@ Tiếp theo Pê-nê-lốp đã làm
gì ? Em có suy nghĩ gì về chi tiết
này ? Tại sao Pê-nê-lốp sai nhũ
mẫu kê chiếc giường ra ?
mẹ thật tàn nhẫn và lòng mẹ độc ác quá chừng không, không một người đàn bà nào sắc đá đến mức đến vậy.”
@ Trước lời trách của con, tâm trạng của Pê-nê-lốp phân vân cao độ và xúc động
Nàng nói với con trai mình “Lòng mẹ kinh
ngạc quá chừng, mẹ không sao nói được một lời, mẹ không thể hỏi han cũng không thể nhìn thẳng mặt người”
@ Pê-nê-lốp là con người trí tuệ, thông minh và tỉnh táo, biết kìm nén tình cảm của mình Bên cạnh sự thông minh, tỉnh táo là sự thận trọng của người thiếu phụ ấy-> Pê-nê-lốp là người tỉnh táo mà tế nhị, kiên quyết mà thận trọng, trí tuệ mà giàu tình cảm
@ Pê-nê-lốp là người đưa ra thử thách
Dấu hiệu sự thử thách được trình bày qua lời của Pê-nê-lốp thật tế nhị và khéo léo
Nàng không trực tiếp nói với Uy-lít-xơ mà
thông qua đối thoại với con trai “Nếu quả
thật đây là Uy-lít-xơ thì thế nào cha và mẹ cũng nhận ra nhau” Chắc chắn Pê-nê-lốp
liên tưởng đến điều bí mật là chiếc giường vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ của Pê-nê-lốp
@ Uy-lit-xơ nói với Tê-lê-mác “Con
đừng làm rầy mẹ Mẹ con muốn thử thách cha tại cái nhà này Thế nào rồi mẹ con cũng nhận ra, chắc chắn như vậy” Câu
nói này thể hiện sự tế nhị, khôn khéo của Uy-lít-xơ ,nói với con nhưng chính là nói với Pê-nê-lốp
@ Pê-nê-lốp sai nhũ mẫu khiêng chiếc giường kiên cố ra khỏi phòng Việc sai nhũ mẫu khiên chiếc giường ra là để thử thách chứ không phải là mục đích
@ Uy-lít-xơ “giật mình” vì chiếc giường
đó không thể xê dịch được, sao bây giờ lại khiêng ra được Tình thế này buộc chàng phải lên tiếng
@ Chàng đã miêu tả chi tiết, tỉ mỉ chiếc giường, cách miêu tả ấy Uy-lít-xơ muốn
b.Tâm trạng của Pê-nê-lốp
trước tác động của Tê-lê-mác:
Trước lời lẽ của Tê-lê-mác tâm trạng của Pê-nê-lốp phân vân cao độ và xúc động Nàng
nói với con trai mình “Lòng mẹ
kinh ngạc quá chừng, mẹ không sao nói được một lời, mẹ không thể hỏi han cũng không thể nhìn thẳng mặt người”
Pê-nê-lốp là người trí tuệ, thông minh, thận trọng, tỉnh táo biết kìm nén tình cảm, kiên quyết mà thận trọng, trí tuệ mà giàu tình cảm
c.Cuộc đấu trí giữa
Pê-nê-lốp và Uy-lít-xơ :
- Pê-nê-lốp là người đưa ra thử thách Dấu hiệu thử thách của nàng được bộc lộ gián tiếp qua lời nói với Tê-lê-mác.Nàng nói với Tê-lê-mác mà thực ra
nói với Uy-lít-xơ “Cha và mẹ
có những dấu hiệu riêng, chỉ có hai người biết với nhau” vẻ
đẹp trí tuệ của Pê-nê-lốp -Uy-lít-xơ mặc dù chưa biết Pê-nê-lốp thử thách cái gì nhưng vẫn mĩm cười nói với
Tê-lê-mác “Thế nào rồi mẹ con
cũng nhận ra” chàng nói với
Tê-lê-mác mà cũng chính là nói với Pê-nê-lốp sự tế nhị, khôn khéo của Uy-lít-xơ
-Pê-nê-lốp muốn dùng chiếc giường có đặc điểm riêng để thử chồng mình nên bảo nhũ mẫu khiêng chiếc giường ra
-Uy-lít-xơ “giật mình” tưởng
rằng chiếc giường kỷniệm đã bị xúc phạm, nên đã kể lại gốc tích chiếc giường một cách chính xác
Trang 4@ Lúc bấy giờ thì Uy-lít-xơ như
thế nào ?
@ Uy-lít-xơ đã nói như thế nào ?
Em có nhận xét gì về cách miêu
tả này ?
@ Sau khi nghe lời kể chân tình
của Uy-lít-xơ về gốc tích chiếc
giường tâm trạng Pê-nê-lốp như
thế nào ?
@ Còn Uy-lít-xơ thì sao ?
@ Em có nhận xét gì về cuộc đấu
trí này ?
@ Qua việc đọc – hiểu hãy nêu
những nét nghệ thuật đặc sắc của
đoạn trích?
@ Qua việc đọc – hiểu em hãy
rút ra ý nghĩa của văn bản?
nhắc đến tình yêu vợ chồng sắt son cách đây 20 năm
@ Nàng “bủn rủn cả tay chân”, “bèn chạy
lại nước mắt chan hòa, ôm lấy cổ chồng, hôn lên chán chồng” cử chỉ ấy thật cảm
động Nàng nói lý do vì sao từ lâu nàng tự khép cánh cửa lòng mình
@ Chàng ôm lấy vợ nước mắt dầm dề, cảm động vì có một người vợ chung thủy
@ Pê-nê-lốp dùng sự khôn khéo để xác minh sự thật, Uy-lít-xơ bằng trí tuệ nhạy bén đáp ứng được điều thử thách ấy
@ Thảo luận trả lời :
- Miêu tả tâm lí nhân vật một cách chi tiết cụ thể, lối so sánh có đuôi dài rất sinh động, giàu hình ảnh mang đặc trưng của sử thi
- Ngôn ngữ trong sáng, hào hùng, giọng điệu kể chuyện chậm rãi, thết tha
-Nghe chồng kể xong,
Pê-nê-lốp “bủn rủn tay chân”, “nước
mắt chan hòa”, “ôm lấy cổ chồng” Nàng đã tin thực sự là
chồng của mình, còn Uy-lít-xơ thì ôm lấy vợ nước mắt dầm dề, cảm động vì có một người vợ chung thủy
Pê-nê-lốp dùng sự khôn khéo để xác minh sự thật, Uy-lít-xơ bằng trí tuệ nhạy bén đáp ứng được điều thử thách ấy
2 Nghệ thuật :
- Miêu tả tâm lí nhân vật một cách chi tiết cụ thể, lối so sánh có đuôi dài rất sinh động, giàu hình ảnh mang đặc trưng của sử thi
- Ngôn ngữ trong sáng, hào hùng, giọng điệu kể chuyện chậm rãi, thết tha
III Ý nghĩa văn bản :
Đoạn trích ca ngợi sức mạnh kì diệu của trí tuệ Hi lạp cổ đại và khát vọng đấu tranh bảo vệ hạnh phúc gia đình
4 Củng cố :
- Hãy cho biết tâm trạng của Pê-nê-lốp trước hai tác động của nhũ mẫu Ơ-ric-lê và Tê-lê-mác ?
- Kể lại sự đấu trí giữa Pê-nê-lốp và Uy-lít-xơ ?
5 Dặn dò :
- Hướng dẫn tự học :
+ Đọc theo kiểu đối thoại nhân vật kịch, thể hiện diễn biến tâm lí nhân vật và xung đột kịch.
+ Học theo nhóm, phân vai như tập diễn một hồi kịch
- Chuẩn bị bài :
Học bài + soạn : Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự