Theo bà Bùi Ánh Tuyết thì: “Ngôn ngữ là một hệ thống các đơn vị và quy tắc kết hợp để tạo thành lời nói trong hoạt động giao tiếp như: âm vị, hình vị, từ, cụm từ cố định, câu.. Khái niệm
Trang 1BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 Lời giới thiệu
Chúng ta giao tiếp, chúng ta nói chuyện với nhau hàng ngày, chúng ta viết chính là ngôn ngữ Ngôn ngữ của trẻ phát triển tốt sẽ giúp cho trẻ nhận thức và giao tiếp tốt góp phần quan trọng vào việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ Ngôn ngữ cho là phương tiện để trẻ học tập và tiếp thu kiến thức, nhờ có ngôn ngữ sẽ giúp trẻ dễ dàng tiếp cận với các môn học khác như: Môn làm quen với môi trường xung quanh, làm quen với toán, âm nhạc, tạo hình Vậy ngôn ngữ là gì? Hiểu thế nào cho đúng về ngôn ngữ và ngôn ngữ được phân ra làm bao nhiêu loại?
Theo bà Bùi Ánh Tuyết thì:
“Ngôn ngữ là một hệ thống các đơn vị và quy tắc kết hợp để tạo thành lời nói trong hoạt động giao tiếp như: âm vị, hình vị, từ, cụm từ cố định, câu
Ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp của con người ở dạng tiềm tàng, được phản ánh trong ý thức của cộng đồng và trừu tượng khỏi tư tưởng, tình cảm cụ thể của con người Nghiên cứu ngôn ngữ xuất phát từ lời nói, ngôn ngữ được hiện thực hóa trong lời nói
Khái niệm: Ngôn ngữ là một hệ thống những đơn vị vật chất phục vụ cho việc giao tiếp của con người và được phản ánh trong ý thức tập thể, độc lập với
ý tưởng, tình cảm và nguyện vọng cụ thể của con người, trừu tượng hóa khỏi những tư tưởng, tình cảm và nguyện vọng đó.”
Ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục trẻ cho nên giáo dục ngôn ngữ cho lứa tuổi Mầm non là hết sức cần thiết, nó được thực hiện trong tất cả các thời điểm, ở mọi lúc, mọi nơi Sáu năm đầu đời là thời kỳ mẫn cảm đặc biệt của trẻ về ngôn ngữ và chỉ đến một lần trong cuộc đời Nếu chúng
ta bỏ qua giai đoạn “vàng” này, trẻ rất khó đạt tới độ phát triển ngôn ngữ tối ưu
và toàn diện về trí tuệ, thể chất, tinh thần Từ những lí do trên chúng tôi nhận thấy ngôn ngữ có vai trò vô cùng to lớn với sự phát triển nhân cách cũng như việc tiếp nhận tri thức của trẻ Mà trẻ mầm non là giai đoạn ngôn ngữ cực kì phát triển mà điều chúng tôi muốn nói ở đây đặc biệt là thông qua bộ môn làm quen văn học trẻ đọc thơ, kể chuyên, đóng kịch tạo cho trẻ được hoạt động nhiều, giúp trẻ khả năng phát triển trí nhớ, tư duy và ngôn ngữ, khả năng cảm thụ cái hay, cái đẹp, cái tốt cái xấu của mọi vật xung quanh trẻ Bởi vì ở lứa tuổi mầm non trẻ như một cây non chăm sao, uốn sao nên vậy, trẻ đến lớp như mở đầu trang sách cô giáo và người lớn vẽ nên những hình ảnh đẹp, cảm xúc thâm thiện hay trẻ học những điều chưa đúng đắn, không đẹp sẽ làm ảnh hưởng lớn
Trang 2đến sự phát triển nhân cách của trẻ về sau Thông qua những bài thơ, câu chuyện giúp trẻ mở mang kiến thức về thế giới thiên nhiên, về các mối quan hệ trong xã hội, thông qua môn văn học giúp trẻ phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một nhiệm vụ quan trọng trong chương trình giáo dục toàn diện trẻ Tuy nhiên, ở độ tuổi này trẻ chưa biết chữ, chưa thể tự đọc, tự hiểu đầy đủ về giá trị nội dung cũng như giá trị nghệ thuật của tác phẩm Việc nắm bắt tác phẩm ở trẻ phụ thuộc vào sự truyền thụ của giáo viên (nghe người lớn đọc, kể) Làm thế nào để chúng ta có thể giúp trẻ cảm thụ được các tác phẩm văn học một cách tốt nhất, có hiệu quả nhất? Chính vì xuất phát từ những trăng trở của mình chúng tôi đi sâu tìm tòi suy nghĩ và áp dụng một sống biện pháp nhằm timg ra những biện pháp hữu hiệu giúp trẻ mầm non phát triển ngôn ngữ mạch lạc Bản thân chúng tôi đang
đứng lớp 4 – 5 tuổi và 5 – 6 tuổi chúng tôi mạnh dạn đăng kí đề tài “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 -5 tuổi thông qua tác phẩm văn học”
2 Tên sáng kiến: “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 -5 tuổi thông qua tác phẩm văn học”
3 Tác giả sáng kiến:
- Tác giả 1: Đỗ Thị Lan
Số điện thoại:0973543112
Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường mầm non Cao Phong
Email: dothilan.gvc0caophong@vinhphuc.edu.vn
- Tác giả 2: Nguyễn Thị Hội
Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường mầm non Cao Phong
Số điện thoại: 0985312321
Email: nguyenthihoi.gvc0caophong@vinhphuc.edu.vn
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Đỗ Thị Lan
Nguyễn Thị Hội
5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
Sáng kiến “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 4 -5 tuổi thông qua tác phẩm văn học” Được áp dụng chủ yếu trong lĩnh vực phát triển ngôn
ngữ, bên cạnh đó có thể tích hợp vào các hoạt động khác như: Hoạt động tạo hình, Hoạt động vui chơi, âm nhạc… Và có thể áp dụng trong mọi hoạt động trong ngày của trẻ ở trường mầm non
6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 14/9/2020
Trang 37 Mô tả bản chất của sáng kiến:
- Về nội dung của sáng kiến:
Sự phát triên ngôn ngữ của trẻ là một quá trình từ thấp đến cao với các giai đoạn mang những đặc trưng khác nhau tuỳ thuộc vào độ tuổi của trẻ Trẻ bắt đầu nhận thức ngôn ngữ ngay từ khi còn trong bụng mẹ khi bộ não của trẻ được kích hoạt ngay từ những ngày cuối thai kỳ Trong giai đoạn này, thai nhi được tiếp xúc và làm quen với nhiều loại âm thanh khác nhau Đầu tiên là âm thanh của nhịp tim đập, tiếng chuyển động của bản thân mình, tiếng nhạc mà mẹ cho nghe, giọng nói của mẹ, tiếng cưng nựng của bố,… dần dần là các âm thanh phức tạp như tiếng nhạc, tiếng động từ hoạt động của mọi người xung quanh Hãy thường xuyên cho trẻ nghe nhạc và nói chuyện với trẻ Như vậy càng gia tang sự gắn kết tình cảm giữa bố mẹ và bé Nhiều chương trình thai giáo mở ra nhằm giúp mẹ và bé có một thai kì khỏe mạnh làm tiền đề vững chắc cho sự phát triển của trẻ về sau
Ngay từ lúc sinh ra, trẻ đã có thể phát ra những âm thanh nho nhỏ, mặc dù năng lực thính giác chưa có biểu hiện rõ ràng Đến tháng thứ hai, trẻ đã có thể bắt đầu phát ra những tiếng ọ ẹ, hay tạo ra những tiếng kêu khe khẽ thích thú Cũng ở tháng thứ hai, trẻ đã có thể hướng đầu tới phía nguồn phát ra âm thanh, bắt đầu chú ý đến những âm thanh quen thuộc, bắt đầu biết lắng nghe tiếng trò chuyện quanh mình, và cũng biết phản ứng lại các âm thanh to và lạ bằng cách giật mình Trẻ đã có thể bắt đầu cười ra tiếng khi tiếp xúc với cha mẹ và người thân
Bắt đầu từ bốn tháng tuổi trở đi, khả năng phản xạ lại âm thanh thu nhận được của trẻ trở nên rõ rệt hơn Trẻ có thể tự tạo ra các âm thanh đơn giản của chính mình hoặc đáp lại những âm thanh của người khác một cách tự nhiên hoặc bằng cử chỉ
Bước vào giai đoạn 6 - 12 tháng, những thành tựu ngôn ngữ mà trẻ có được ở giai đoạn trước phát huy mạnh mẽ Năng lực nghe và phát âm của trẻ tiến bộ rõ rệt Từ những tiếng bập bẹ nói gọi pa pa, ma ma, da da,… trẻ bắt đầu
có những phát triển rõ rệt hơn về mặt ngôn ngữ Số từ mà trẻ có thể hiểu có thể lên tới con số hàng trăm, trong đó trẻ dễ phản ứng theo những từ như bà, mẹ, bố, hôn, thơm, tạm biệt, há miệng, bế, đi chơi, về, đi làm, bú, ti,… Đồng thời, trẻ cũng đã nhận biết và có phản ứng phù hợp và rõ ràng với những lời nói tích cực (âu yếm, cưng nựng, cười đùa), những lời nói tiêu cực (tiếng quát mắng, cáu giận) hay lời nói “không” của cha mẹ
Cuối giai đoạn 6-12 tháng tuổi, trẻ có thể bập bẹ những âm thanh đầu tiên của ngôn ngữ mẹ đẻ của mình Những từ đó thường là những từ bà, mẹ/ mạ, ba, nhăm, măm,… Khi nói ra được những từ như vậy thì trẻ cũng đã bắt đầu biết kết hợp giữa cử chỉ và ngôn ngữ của mình để thực hiện các yêu cầu đơn giản
Bước vào năm một tuổi đa số trẻ có thể nói ra những từ đầu tiên của ngôn ngữ mẹ đẻ khi tròn một tuổi Bắt đầu từ đây, quá trình học ngôn ngữ của trẻ
Trang 4bước sang một giai đoạn mới, giai đoạn mà trẻ sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ một cách chính thức để tiến hành giao tiếp Đến 18 tháng tuổi, trẻ đã phát hiện ra rằng mỗi sự vật, hiện tượng, hành động đều có tên gọi riêng của mình Đây chính là điểm xuất phát khiến trẻ có thể bước vào giai đoạn bùng phát ngôn ngữ
ở thời kì tiếp theo Trẻ đã có thể nghe hiểu và đáp ứng các hành vi định danh và mệnh lệnh thân thuộc Ở cuối giai đoạn này, khi hỏi trẻ những câu hỏi như ở đâu, cái gì, chúng ta sẽ nhận được những câu trả lời thường xuyên và ổn định hơn trước nhiều, do chỗ trẻ đã biết gọi tên một số vật quen thuộc với mình, đã biết sử dụng ngón trỏ đi kèm lời nói
Bước sang tuổi thứ hai, trẻ bước sang giai đoạn bùng phát về mặt ngôn ngữ trên cả phương diện từ vựng lẫn phương diện tổ chức ngôn ngữ (Cũng bắt đầu từ đây, cá tính của trẻ đã được bộc lộ) Ở giai đoạn này, trẻ học từ mới rất nhanh Năng lực sử dụng từ ngữ cũng được cải thiện đáng kể, có thể gây ngạc nhiên cho người lớn
Trẻ không chỉ học cách gọi tên sự vật, hiện tượng, mà còn học cả những
từ chỉ quan hệ ngữ pháp (cái, của, rồi, chưa, à,…) Trẻ thường xuyên nói chuyện một mình, nói chuyện với đồ chơi, quan sát và bắt chước lời nói của người lớn (cũng như bắt chước làm theo việc người lớn làm) Đến ba tuổi, trẻ có thể có 1.000 từ Câu nói của trẻ dài năm – sáu âm tiết, thậm chí chín – mười âm tiết Năng lực và nhu cầu thực hiện các hành động ngôn ngữ tăng lên đáng kể – các nhu cầu, mong muốn của trẻ đều có thể được thể hiện trực tiếp bằng các hành động ngôn ngữ (Con muốn uống Đái tè…) Trẻ có thể hiểu, nhớ và làm theo một số mệnh lệnh đơn giản liên tiếp (đi ra ngoài, đóng cửa; bê ghế, ngồi vào bàn,…)
Giai đoạn từ 3 – 6 tuổi: Đây là giai đoạn mà chúng ta sẽ chứng kiến sự phát triển vượt bậc về chất và lượng trong ngôn ngữ trẻ Ở giai đoạn này, các lỗi
cơ bản về cách phát âm, ngữ pháp, cách sử dụng từ ngữ đã được trẻ tự khắc phục, loại bỏ dần dần Trẻ dễ dàng nói được các câu có năm-sáu từ Đến năm tuổi, trẻ có thể đã có khoảng 5.000 từ Trẻ nói đã rõ ràng, với một đứa trẻ nói ngọng, người lạ cũng có thể hiểu đến 75% những gì chúng nói
Trẻ gần như có thể hiểu hết những gì nghe được hay chủ động tiếp xúc Thời điểm này, trẻ đã khá thành thục với ngôn ngữ mẹ đẻ Trẻ cũng có thể phát
âm chính xác các chữ cái hay các âm riêng rẽ khi chúng ta dạy trẻ, kể cả những chữ cái hay âm không có trong ngôn ngữ mẹ đẻ Các kĩ năng giao tiếp được phát triển rất nhanh Trẻ biết chủ động gây sự chú ý hay thiết lập quan hệ bằng lời nói (như rủ bạn chơi)
Với những giai đoạn phát triển ngôn ngữ của trẻ nêu trên, có thể nhận thấy rằng, 6 năm đầu đời đặc biệt quan trọng đối với trẻ Chính vì vậy, chúng ta hãy mang tới cho con một môi trường sẵn sàng để phát triển ngôn ngữ tốt nhất
Đặc điểm vốn từ của trẻ mầm non nói chung và trẻ 4 - 5 tuổi nói riêng Trẻ rất nhạy cảm với ngôn từ, âm điệu, hình tượng của các bài thơ, đồng dao, ca
Trang 5dao sớm đi vào tuổi thơ Những câu chuyện cổ tích thần thoại đặc biệt hấp dẫn trẻ chính vì vậy hoạt động cho trẻ tiếp xúc với văn học là con đường phát triển ngôn ngữ cho trẻ tốt nhất hiệu quả nhất
Bằng các hình tượng văn học mở ra cho trẻ cuộc sống với xã hội và thiên nhiên, các mối quan hệ qua lại của con người Những hình tượng đó giúp trẻ nhận thức được tính rõ rang, chính xác của từ ngữ trong tác phẩm văn học
Năm học 2020-2021, lớp 4 tuổi A5 có 26 học sinh nhìn chúng các con đều khỏe mạnh, chăm ngon, bộ máy phát âm bình thường tuy nhiên sự phát triển ngôn ngữ của trẻ không đồng đều vẫn còn nhiều trẻ nói lắp, nói ngọng, nối tiếng địa phương, nói không đúng văn cảnh, nói sai cấu trúc… Theo dõi trên biểu đồ chiều cao, cân nặng 100% trẻ đều đạt kênh A cả về chiều cao và cân nặng,
không có trẻ suy dinh dưỡng nhẹ cân và thấp còi.
Để trẻ có cơ hội phát triển tốt nhất theo khả năng và độ tuổi của trẻ làm tiền đề cho những năm học tiếp theo tại trường phổ thông đòi hỏi trẻ phải có vốn
từ phong phú, kĩ năng giáo tiếp, tổng hợp, kĩ năng trruyền đạt ý muốn của mình một cách chính xác, hiểu lời nói Hơn thế nữa lớp chúng tôi có một trẻ dù rất khỏe mạnh, rất thông minh nhưng ngôn ngữ của cháu còn chậm, cháu còn nói ngọng nhiều, phát âm chưa chuẩn và một số cháu còn nói từ địa phương càng thôi thúc chúng tôi phải áp dụng nhiều biện pháp nhằm tìm ra biện pháp hữu hiệu nhất giúp trẻ phát triển ngôn ngữ
Bản thân chúng tôi là giáo viên lâu năm lại là con em trên quê hương Cao Phong anh hùng chúng tôi luôn băn khoăn trăng trở rằng: Cao Phong có tiếng địa phương nhưng tiếng địa phương có thể sử được không Sự thật có rất nhiều người Cao Phong khi đi công tác ra ngoài họ sửa được tiếng địa phương vậy tại sao lại để trẻ Cao Phong mãi nói tiếng địa phương để ảnh hưởng đến quá trình giao tiếp của trẻ và cả việc tiếp thu kiến thức của trẻ về sau? Trẻ lớp chúng tôi còn nói ngọng, nói lắp, nói sai văn cảnh nhiều đó cùng là điều làm chúng tôi phải suy nghĩ Từ những trăng trở trên chúng tôi đi sâu tìm tồi nhiều cách, áp dụng thử nghiệm nhiều phương pháp đi từ thất bại đến thành công Sau đây chúng tôi xin chia sẻ những biện pháp mà chúng tôi sử dụng để góp phần phát triển ngôn ngữ cho trẻ lớp chúng tôi rất thành công
Biện pháp 1: Tạo cho trẻ nhiều cơ hội trò chuyện gia tăng vốn từ và khả năng giao tiếp.
Như chúng ta đã biết ngôn ngữ không phải là sẵn có mà ngôn ngữ là phản
xạ có điều kiện Phải trải qua quá trình học tập, bắt chước nhất định mới hình thành Đây chính là nguyên nhân sao một đứa bé được bầy sói nuôi dưỡng lại không biết đi, biết nói mà em chỉ bò và có những hành động giống loài sói Đây
là những câu chuyện có thật mà chúng ta đã từng nghe Vậy để ngôn ngữ của trẻ phát triển hãy tạo cho trẻ cơ hội được thường xuyuên giao tiếp thông qua các hoạt động hằng ngày như: Trò chuyện với trẻ trong giờ đón, trả trẻ, trò chuyện với trẻ những lúc rảnh rỗi đặt câu hỏi để trẻ suy nghĩ và trả lời trong tất cả các
Trang 6hoạt động tạo cho trẻ có cơ hội giao tiếp với bạn bè Trong khi giao tiếp với trẻ
cô chú ý lặp lại câu hỏi nhiều lần đối với những câu hỏi khó, những từ khó, câu dài có thẻ cho trẻ nói theo …
Hình ảnh: Cô và trẻ trò chuyện.
Biện pháp 2 Xây dựng môi trường phát triển ngôn ngữ
Đối với trẻ mầm non môi trường lớp học rất cần thiết cho việc kích thích
sự tò mò, khơi gợi sự hứng thú của trẻ đối với các hoạt động Đây chính là nguyên nhân vì sao vào đầu năm giáo viên mầm non thường phải trang trí lớp phù hợp với độ tuổi và tâm sinh lí của trẻ Đây cũng là điểm khác biệt của bậc học mầm non với các bậc học khác Đọc thuộc lòng một bài thơ hoặc hát trọn vẹn một bài hát dành cho thiếu nhi (đúng lời và đúng giai điệu) Nói rõ ràng, rành mạch một câu đầy đủ để người khác hiểu Kỹ năng kể chuyện: trẻ có thể kể được một câu chuyện tương đối dài với tốc độ trung bình Nói một câu tiếng Việt chứa 5 đến 6 từ Ban đầu là câu đơn, dần dần sẽ là những câu có cấu trúc ngữ pháp phức tạp hơn Có thể nhớ rõ và kể lại rành mạch những sự việc xảy ra trong ngày của chính bản thân mình Thích thắc mắc về một số dạng câu hỏi như
ai, cái gì, vì sao, ở đâu, khi nào,… Trẻ bước vào giai đoạn tiền chữ viết vậy giáo viên là người nắm được những đặc điểm này để giúp trẻ phát triển đúng hướng Xây dựng môi trường cũng tốt sẽ kích thích ngôn ngữ của trẻ phát triển: Ngay
Trang 7từ đầu năm chúng tôi ưu tiên xây dựng góc làm quen với chữ cái, con số, sưu tầm những tranh ảnh ngộ ngghĩ có gắn những từ, những chữ cái…
Xây dựng góc sách, truyện với những câu truyện có hình ảnh đẹp, nội dung hấp dẫn mang tính giáo dục, hình ảnh nhân vật gần gũi, thân quen gần gũi trong cuộc sống mà trẻ yêu thích, cũng như các nhân vật trong câu chuyện chủ yếu là truyện cổ tích Hàng ngày xây dựng kế hoạch chúng tôi để một thời gian nhất định để đọc truyện cho trẻ nghe hoặc cho trẻ xem tranh, ảnh, xem sách để trẻ nhận biết những hình ảnh trong tranh, biết cách giở sách, đọc sách…
Những câu chuyện được thể hiện trên các mảng tường trong lớp sẽ xuyên suốt theo nội dung sự kiện hàng tháng để giúp trẻ dễ tri giác, trẻ được thảo luận, bàn bạc về câu chuyện, sự kiện đó
Hình ảnh minh họa câu chuyện “Cây khế”
Ngoài việc tạo những bức tranh trên mảng tường, những tập truyện tranh
tự tạo, giáo viên còn đi sâu làm một số đồ dùng trực quan cho trẻ hoạt động như: các loại rối khác nhau một số con rối dẹt, rối ngón tay, rối dây, rối que, rối nam châm sa bàn hộp, có thể thay đổi nhân vật, thay đổi hình nền, gắn dính được các chi tiết phụ sao cho phù hợp với nhiều nội dung chuyện Giúp trẻ thích thú khi tham gia các hoạt động kể chuyện sáng tạo theo ý tưởng của mình Hơn thế nữa cô còn tổ chức cho trẻ cùng cô làm sách bằng tranh theo chủ để Chúng tôi giao cho trẻ về nhà sưu tầm tranh ảnh theo chủ đề mang đến lớp cùng nhau chọn
và làm thành sách
Trang 8Hình ảnh: Trang trí lớp
Biện pháp 3: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.
Thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văm học chúng tôi xây dựng kế hoạch và lựa chọn những câu chuyện, bài thơ có nội dung hấp dẫn, hình ảnh đẹp,
có nhiều từ mới để dạy trẻ một phần cung cấp vốn từ mới cho trẻ một phần củng cố
Trang 9vốn từ đã có giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và giáo dục trẻ những điều nhân văn thông qua bài thơ, câu chuyện
Để lôi cuốn trẻ cô giáo phải tập luyện kể chuyện bằng giọng điệu diễn cảm, trong từng lời thoại có thêm sắc thái, ngữ điệu để lôi cuốn trẻ, sử dụng hệ thống câu hỏi phù hợp để giúp trẻ hiểu nội dung tác phẩm Giải thích từ mới cho trẻ bằng hình ảnh trực quan sinh động
Ngoài hoạt động kể chuyện cho trẻ nghe thì dạy trẻ kể lại truyện là một nội dung rất cần thiết trong tiết văn học Đây là hoạt động cơ bản giúp trẻ rèn luyện, thực hành, trải nghiệm nghệ thuật nó có ý nghĩa to lớn trong việc phát triển nhân cách của trẻ
Hình thức hướng dẫn trẻ kể lại chuyện theo tranh: Sau hoạt động kể chuyện cho trẻ nghe là hoạt động cho trẻ kể lại truyện theo tranh chúng tôi mà có thể cho trẻ làm quen với câu chuyện qua các hoạt động góc, hoạt động chiều, qua hoạt động 1 kể cho trẻ nghe truyện bằng những quyển truyện tranh to với những hình ảnh nhân vật rõ ràng, sinh động, cũng có thể kể bằng máy tính, máy chiếu, sa bàn,
mô hình….Hình thức kể chuyện theo tranh được trẻ thích thú
VD: Truyện “Tích Chu: - Chủ đề “Gia đình”
+ Tranh 1: Tích Chu ở với bà nhưng Tích Chu lại mải chơi không giúp đỡ bà
+ Tranh 2: Bà ốm và khát nước không thấy Tích Chu bà đi lấy nước và ngã xuống hóa thành chim
+ Tranh 3: Tích Chu về không thấy bà Tích Chu đi tìm thì gặp Bà tiên + Tranh 4: Tích Chu đi lấy nước suối tiên
+ Tranh 5: Tích Chu cho chim uống nước và chim hóa trở thành bà
Dạy trẻ kể chuyện theo tranh còn góp phần giúp trẻ tập nói những câu thoại ngắn, dài khác nhau trong những câu thoại ấy có sắc thái, tình cảm mà trẻ cần luyện đây sẽ là tiền đề để cho trẻ biết tiết chế tình cảm của mình khi giao tiếp sau này
Hình ảnh: Kể chuyện theo tranh
Trang 10Dạy trẻ đóng kịch cũng là một hình thức để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ Thông qua đóng kịch trẻ không những hiểu được tác phẩm văn học, nhớ được nội dung chuyện, nhớ lời thọai mà còn giúp trẻ nói theo lời thoại và thể hiện sắc thái tình cảm, điệu bộ, cử chỉ trên gương mặt, trẻ sẽ mạnh giạn khi giao tiếp, linh hoạt trọng việc ứng phó với tình huống trên sân khấu, để sau này trẻ có thể ứng phó với tình huống thật ngoài xã hội Để có thể hướng dẫn trẻ đóng kịch chúng tôi phải lựa chọn những tác phẩm có độ dài vừa phải, lời thoại từ đơn giản đến phức tạm, sau
đó biên kịch lại thành một kịch bản ngắn gọn, xúc tích, phân vai cho trẻ phù hợp với khả năng của trẻ Tổ chức cho trẻ luyện tập, khuyến khích trẻ sáng tạo trong khi diễn sau cùng là tổ chức cho trẻ tập biểu diễn
Với từng bài dạy, thể loại chúng tôi đưa ra hệ thống câu hỏi đã chuẩn bị
có tính lôgic, để đàm thoại với trẻ một cách sôi nổi theo phương trâm: “lấy trẻ làm trung tâm” để phát huy trí tưởng tượng, những cảm xúc của trẻ, tình liên hệ thực tiễn, sáng tạo phù hợp với từng nội dung của bài mà trẻ không bị áp đặt một cách gò bó
Ví dụ: Một số hệ thống câu hỏi trong truyện"Gấu con chia quà"
Khi bắt đầu đàm thoại câu chuyện “ Gấu con chia quà”
Câu hỏi 1: Cô vừa kể câu chuyện gì?
Câu hỏi 2: Trong câu chuyện có những ai?
Sau đó Cô dần hỏi đến những câu hỏi Vì sao? Như thế nào?
- Vì sao gấu con lại tìm đến nhà thầy Hươu học đếm?
- Khi gấu con học đếm đến 1,gấu mẹ cho gấu con mấy quả táo?
- Khi gấu con học đếm đến 2,gấu mẹ cho gấu con mấy quả táo?
- Khi gấu con học đếm đến 5, 10 gấu mẹ cho gấu con mấy quả táo?
- Năm mới đến gấu mẹ muốn làm gì?
- Ai đòi đi chợ mua quà?
- Gấu mẹ đưa tiền cho gấu con và dặn gì?
- Gấu con làm gì trước khi đi chợ?
- Khi đi chợ về gấu bố bảo gấu con như thế nào?
- Chuyện gì xảy ra khi gấu con chia quà?
- Vì sao gấu con không có phần?
- Gấu bố bảo sao khi nghe gấu con đếm lại?
- Các con thấy bạn gấu trong câu chuyện như thế nào?
Rõ ràng cách đặt câu hỏi ngắn gọn, rõ ràng sẽ giúp trẻ dễ dàng trả lời câu hỏi của cô hơn và trẻ cảm nhận được nội dung của tác phẩm tốt hơn
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các bài đồng dao, ca dao
Đồng dao, ca dao như một bức tranh với nhiều màu sắc thể hiện sự phong phú, đa dạng của cuộc sống, từ đời sống sinh hoạt vật chất và tinh thần, tình cảm của con người, nó có giá trị về mặt trí tuệ, tình cảm và ngôn ngữ, ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành, phát triển nhân cách trẻ.Ngôn ngữ trong đồng dao, ca dao là ngôn ngữ hát, kể, giàu tính nhạc, giàu hình ảnh, có sức tạo hình Nó rất