THỰC TRẠNG điều HÀNH lãi SUẤT ở VIỆT NAM KINH NGHIỆM điều HÀNH lãi SUẤT ở các nước và KHUYẾN NGHỊ đối với VIỆT NAM

Chính sách lãi suất: Tuỳ thuộc vào từng mục tiêu của chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước áp dụng cơ chế điều hành lãi suất phù hợp  nhằm ổn định và phát triển thị trường tiền tệ, tạo

ĐÀI TRUYỀN HÌNH

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

GROUP 1 PRODUCTION

10

9

START

ĐÀI TRUYỀN HÌNH

ĐẠI HỌC KINH TẾ HUẾ

GROUP 1 PRODUCTION

BẢN TIN

THỰC TRẠNG ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT Ở VIỆT NAM KINH NGHIỆM ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT Ở CÁC NƯỚC VÀ

KHUYẾN NGHỊ ĐỐI VỚI VIỆT NAM

NỘI DUNG CHÍNH

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước

và khuyến nghị đối với Việt Nam

Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam

Lí luận chung về lãi suất

1 Khái niệm:

Lãi suất (interest rate)

 Là tỷ lệ phần trăm giữa số tiền lãi trên số tiền vốn.

 Là giá cả của quyền sử dụng một đơn vị vốn vay trong một đơn vị thời gian nhất định

 Là giá cả của các khoản vay, được hình thành trên cơ sở giá trị sử dụng của khoản vốn vay, được biểu hiện bằng số tương đối.

I – Lí luận chung về lãi suất

I – Lí luận chung về lãi suất

2 Các nhân tố ảnh hưởng đến lãi suất:

 Sự ổn định của nền kinh tế

 Các chính sách vĩ mô của Chính phủ

I – Lí luận chung về lãi suất

3 Vai trò của lãi suất đối với nền kinh tế

 Điều kiện tồn tại và phát triển ngân hàng, các hoạt

động tiền tệ- tín dụng

 Đòn bẩy kinh tế củng cố và tăng cường hạch toán

kinh tế và hiệu quả của sản xuất kinh doanh

 Công cụ điều tiết vĩ mô- chính sách tiền tệ quốc gia,

điều chỉnh cơ cấu, điều tiết tăng trưởng thông qua điều tiết tổng đầu tư

 Thu hút ngoại tệ và đầu tư nước ngoài

 Phát triển thị trường tài chính và thị trường chứng

khoán

I – Lí luận chung về lãi suất

4 Chính sách lãi suất

 Chính sách lãi suất là một trong những công cụ chính của chính sách tiền tệ

I – Lí luận chung về lãi suất

4 Chính sách lãi suất:

Tuỳ thuộc vào từng mục tiêu của chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước áp dụng cơ chế điều hành lãi suất phù hợp  nhằm ổn định và phát triển thị trường tiền tệ, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động ngân hàng và sự phân bổ có hiệu quả các nguồn vốn trong nền kinh tế.

I – Lí luận chung về lãi suất

4 Chính sách lãi suất:

Các công cụ điều hành chính sách lãi suất:

1 Công cụ lãi suất cơ bản

2 Chính sách dự trữ bắt buộc

3 Công cụ nghiệp vụ thị trường mở

4 Công cụ tái cấp vốn

5 Công cụ hạn mức tín dụng

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

1 Lãi suất ở thời kỳ thực thi cơ chế quản lý nền

kinh tế theo phương thức quản lý kế hoạch hóa tập trung (trước năm 1988)

2 Lãi suất thời kỳ nền kinh tế bắt đầu chuyển sang

nền kinh tế thị trường phát triển theo định

hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của Nhà

nước (từ năm 1988 đến nay).

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

▪ Áp dụng chính sách lãi suất

bao cấp khá nặng nề.

 Lãi suất đựơc xây dựng thoát

ly lãi suất của nền kinh tế thế

giới

 Dẫn đến lãi suất thực thi

trong thời kỳ này với tình

trạng “lãi giả và lỗ thật” làm

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam

 Do lạm phát tăng cao và lãi suất thực là số âm, vì

tỷ lệ lạm phát đã lớn hơn lãi suất danh nghĩa

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

Bước ngoặt trong tiến trình đổi mới, cải cách nền kinh tế VN trong lĩnh vực ngân hàng bắt đầu bằng Nghị định 53/HĐBT ngày 26.3.1988 của Hội đồng

bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ)

“Xóa hẳn mô hình ngân hàng một cấp và xây dựng mô hình ngân hàng hai cấp phù hợp với mô hình của ngân hàng các nước có nền kinh tế thị trường phát triển”.

 Cơ chế thực thi chính sách lãi suất cố định 5/1992)

(1989- Cơ chế điều hành khung lãi suất (6/1992-1995)

 Cơ chế điều hành lãi suất trần (1996-7/2000)

 Cơ chế điều hành lãi suất cơ bản kèm biên độ

(8/2000-5/2002)

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

• Cơ chế thực thi chính sách lãi suất cố định

(1989-5/1992)

Có sự thay đổi căn bản, theo nguyên tắc của việc

xác định lãi suất là: Bảo toàn được vốn và có lãi, được áp dụng ở các doanh nghiệp của các thành phần kinh tế

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

Cơ chế lãi suất này được điều chỉnh theo biến động của chỉ số giá, đặc biệt là lãi suất ngoại tệ được

áp dụng theo mức lãi suất của thị trường tiền tệ quốc

tế

Thực tế vận hành trong một thời gian 1992), cơ chế lãi suất thời kỳ này đã bắt đầu phát huy tác dụng, là bước chuyển của cơ chế lãi suất thực âm

(1989-II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

• Cơ chế điều hành khung lãi suất (6/1992-1995):

Đặc trưng của cơ chế:

Ngân hàng Nhà nước điều hành cơ chế lãi suất theo khung lãi suất, quy định rõ sàn lãi suất tiền gửi và trần lãi suất cho vay đối với nền kinh tế

Đây là cơ chế lãi suất khởi đầu cho quá trình tự do hóa lãi suất ở Việt Nam.

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

• Cơ chế điều hành lãi suất trần (1996-7/2000):

Đặc trưng của cơ chế:

Ngân hàng Nhà nước đã thay đổi căn bản cơ chế điều hành linh hoạt trần lãi suất, bước đầu đã thực hiện tự do hóa lãi suất huy động (lãi suất đầu vào của ngân hàng thương mại) và linh hoạt trần lãi suất cho vay (lãi suất đầu ra)

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

Cơ chế lãi suất này đã góp phần duy trì sự tăng

trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát, ổn định sức mua của VND trong sự tương quan của các đồng tiền

trong khu vực do có khủng hoảng tiền tệ năm

1997-1998 ở các nước Đông Nam Á

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

• Cơ chế điều hành lãi suất cơ bản kèm biên độ

(8/2000-5/2002):

Nội dung của cơ chế:

Ngân hàng Nhà nước đã điều hành cơ chế lãi suất theo luật ngân hàng để thay thế cho cơ chế lãi suất trần Lãi suất cơ bản và biên độ được công bố định kỳ hàng tháng, trường hợp cần thiết, Ngân hàng Nhà

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

Đối với lãi suất cho vay bằng ngoại tệ, về cơ bản các ngân hàng thương mại, các tổ chức tín dụng được ấn định lãi suất cho vay trên cơ sở lãi suất thị trường quốc tế và cung cầu vốn trong nước của từng loại ngoại tệ

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

• Cơ chế lãi suất thỏa thuận

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

Trong năm 2008, Ngân hàng nhà nước Việt Nam

đã tăng lãi suất cơ bản 3 lần và tới thời điểm tháng 6/2008, mức lãi suất đang là 14%, mức cao nhất ở Châu Á, từ mức 12% trước đó NHNN cũng giảm giá đồng VND 2% trong tháng này nhằm giải tỏa áp lực đối với đồng tiền trong nước.

Năm 2008 chứng kiến sự biến động mạnh của lãi suất với sự điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt và uyển chuyển của NHNN.

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

NHNN, ngày 26-2-2010, đã ra quyết định cho phép các ngân hàng

thỏa thuận lãi suất cho vay trung và dài hạn (có kỳ hạn trên 365 ngày) với doanh nghiệp.

Những điều chỉnh của Ngân hàng Nhà nước,

cùng với động thái tích cực của lãi suất huy động

vốn mới nhất cận kề trung tuần tháng 4-2010, những thay đổi rõ nét đang diễn ra

Khảo sát nhanh ngày 16-4-2010 tại các ngân

hàng thương mại ghi nhận mức lãi suất huy động

phổ biến dao động từ 11,5%/năm đến 11,9%/năm

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

Quá trình điều hành lãi suất ở

nước ta trong thời gian qua không

tránh khỏi những hạn chế như:

- Chính sách lãi suất bị động đi

sau diễn biến kinh tế vĩ mô.

-Điều hành lãi suất quá dựa vào

tín hiệu từ các doanh nghiệp.

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

- Chính sách lãi suất chưa khuyến khích được các

tổ chức tín dụng cho vay trung và dài hạn.

-Chính sách hỗ trợ lãi suất của ngân hàng nhà

nước cũng chưa đạt hiệu quả cao.

II - Thực trạng điều hành lãi suất ở Việt Nam:

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Mỹ

Nhật Bản

Trung Quốc

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Từ sau chiến tranh thế giới lần thứ II

Thực trạng:

Đồng USD vẫn luôn giữ được vị trí số một trong nền kinh tế thế giới

Từ sau chiến tranh thế giới lần thứ II :

Đồng USD vẫn luôn giữ được vị trí số một trong nền kinh tế thế giới.

= No.1

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Chính sách áp dụng:

Có được điều này là do từ sau Thế chiến thứ II, dựa

trên một nền kinh tế vững mạnh nhất, với uy tín

cao đồng USD được các nước sử dụng như một

tập quán quốc tế và với sự đơn giản và tiện lợi,

USD trở thành đồng tiền mạnh nhất, là đồng tiền

tiêu chuẩn trên thị trường ngoại hối.

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Từ năm 1983 đến năm 2007:Thực trạng:

Giai đoạn 1973 - 1979:đồng USD mất giá.

Giai đoạn 1980 - 1985: đồng USD

tăng giá mạnh trở lại.

Giai đoạn 1985 – 1987:đồng USD sụt giá.

Giai đoạn 1987 – giữa năm 1995:đồng USD

từ từ mất giá.

Giai đoạn 1995 – 2002: có những biến động

lên xuống bất thường về giá đồng USD

nhưng nhìn chung giá đồng USD có chiều

hướng tăng lên theo thời gian

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

 Đầu năm 2005, FED áp dụng chính sách một

Quan điểm:

“FOMC (Ủy ban thị trường tự do Liên bang Mỹ) sẽ

có những đối phó cần thiết với những thay đổi trong triển vọng kinh tế để đảm bảo trách nhiệm của chính phủ trong việc ổn định giá cả”

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

 Những thay đổi lãi suất của FED đã có tác động tích cực đến sự tăng trưởng trở lại của nền kinh tế

và tăng giá của đồng USD, ổn định được giá cả, kiềm chế lạm phát và đóng góp vào tăng trưởng của nền kinh tế Mỹ những năm tiếp theo

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Diễn biến lãi suất chỉ đạo của FED trong năm 2004-2006

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Từ năm 2007 đến nay:

Bong bóng nhà ở vỡ làm

nhiều người vay tiền

ngân hàng đầu tư nhà

nổi khoản ngân hàng cho

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Diễn biến thay đổi giá nhà trong thời kỳ bong bóng thị trường nhà ở.

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Ngay khi khủng hoảng tín dụng nhà ở thứ cấp nổ

ra, FED bắt đầu can thiệp bằng cách hạ lãi suất

Đến khi tình hình phát triển thành khủng hoảng tài chính từ tháng 8 năm 2007, FED đã tiếp tục tiến

hành các biện pháp nới lỏng tiền tệ để tăng thanh

khoản cho các tổ chức tài chính

FED còn thực hiện nghiệp vụ thị trường mở và hạ lãi suất tái chiết khấu.

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Năm 1980, Nhật Bản đã là nước cho vay lớn nhất

thế giới.

Vào các năm 1985 và 1986, đồng Yên đã tăng giá từ

mức 260 Yên lên đến mức 150 Yên ăn một đô la Mỹ

Với tâm lý lo sợ rằng các mặt

hàng xuất khẩu và nền kinh tế nước

này có thể sẽ suy thoái, ngân hàng

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Sau khi chứng kiến đồng Yên lên giá ở mức cao

nhất trong vòng 15 năm qua, ngân hàng Trung ương Nhật (BOJ) quyết định bơm thêm cho hệ thống ngân hàng nước này 10.000 tỷ Yên (tương đương 118 tỷ

USD) dưới dạng các khoản vay kỳ hạn 6 tháng với

lãi suất cố định để ngăn chặn sự tăng trưởng của

giảm phát.

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Ngày 25 tháng 12 năm 1989, Ngân hàng Trung

ương Nhật Bản (BOJ) đã quyết định tăng mức lãi

suất.

“Thập kỉ mất mát của nền kinh tế Nhật Bản”.

Tháng 8 /2000, NHTƯ Nhật Bản đã công

bố về sự chấm dứt và kết thúc của tình trạng giảm phát và đã tăng các tỷ lệ lãi suất Sáu tháng sau, áp dụng mức lãi suất bằng 0%.

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Một thập niên về trước, hệ thống ngân hàng

Trung Quốc vật vã dưới gánh nặng nợ khó đòi.

Chính phủ Trung Quốc đã cam kết sẽ hạ tỷ lệ này

xuống 15% vào năm 2005.

Sang năm 2000, số liệu chính thức cho biết tỷ lệ nợ xấu ở các ngân hàng thương mại lớn giảm xuống

mức 29%.

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Năm 2007, Trung Quốc nâng lãi suất để kiềm chế lạm phát.

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Cơn sốt tín dụng ở trung quốc.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (ảnh) dự báo sẽ thực hiện các biện pháp siết chặt tín dụng để tránh nguy cơ gia tăng tỷ

lệ nợ xấu trong hệ thống tài chính

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Cũng như nhiều chính phủ khác, Bắc Kinh đã đối phó với cuộc khủng hoảng tài chính cuối năm 2008

bằng một gói kích thích kinh tế lớn, trị giá 4.000 tỷ

nhân dân tệ (586 tỷ đô la Mỹ), thực hiện trong hai

năm

Nhưng không giống các chính phủ khác, ngoài gói kích thích này, Bắc Kinh còn ra lệnh – chứ không

phải yêu cầu – các ngân hàng thực hiện một biện

pháp kích thích tương tự dưới hình thức đẩy mạnh

cho vay.

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Sử dụng tỷ lệ dự trữ bắt buộc của ngân hàng như

là một công cụ chính sách; và ngày 12/1 vừa qua

ngân hàng trung ương nước này đã công bố tăng tỷ

lệ dự trữ bắt buộc thêm 0,5 điểm phần trăm, các

ngân hàng phải dành 16% tổng lượng tiền gửi để

làm quỹ dự trữ bắt buộc.

Kinh nghiệm điều hành lãi suất ở các nước trên thế giới

Những khuyến nghị đối với Việt Nam

Những khuyến nghị đối với VN tập trung chủ yếu

2 Việc xác định lãi suất chiết khấu, lãi suất cơ bản không nên hướng đến duy trì một mức tăng CPI

ổn định hoặc duy trì tỷ lệ tăng trưởng kinh tế ổn định mà nên căn cứ vào vào các đúc kết thực tiễn của chính NHNNVN như các biến động cung-cầu

về vốn vay trên thị trường, tăng giảm năng suất của nền kinh tế, cấu trúc của hệ thống tài chính quốc gia, thói quen sử dụng tiền tệ của dân chúng v.v để sao cho các mức lãi suất danh nghĩa trên thị trường sát với mức lãi suất tự nhiên của nền kinh tế

Những khuyến nghị đối với Việt Nam

3

Việt Nam cũng nên tiếp tục cho phép nhiều đồng tiền quốc tế làm phương tiện giao dịch trên lãnh thổ Việt Nam Sự biến đổi tỷ giá cũng như các mức lãi suất ngoại tệ xác lập trên thị trường là những chỉ báo tốt giúp cho NHNNVN dễ dàng hơn trong việc

dò tìm ‘mức lãi suất tự nhiên’ cho nền kinh tế hơn.

Những khuyến nghị đối với Việt Nam

4

Việc xác định tỷ giá chính thức nên được xem là bài toán sau khi NHNNVN xác lập lãi suất danh

nghĩa cho nền kinh tế

Tỷ giá xác lập trên thị trường sẽ dao động căn cứ vào lãi suất danh nghĩa VND, lãi suất ngoại tệ, cung cầu ngoại tệ và vàng trên thị trường

NHNNVN nên chọn thời điểm thích hợp để nới

lỏng hơn nữa biên độ giao động tỷ giá

Những khuyến nghị đối với Việt Nam

Cần tăng cường hơn nữa công tác thông tin cho công

Những khuyến nghị đối với Việt Nam

Chân thành cảm ơn quý vị và các bạn!

Tạm biệt và hẹn gặp lại vào các