Bài giảng Công nghệ hàn điện nóng chảy – Chương 5: Công nghệ hàn gang. Những nội dung chính được trình bày trong bài giảng gồm có: Thành phần, tổ chức kim loại và tính chất của gang; tính hàn của gang; nguyên tắc lựa chọn công nghệtrong hàn gang; nguyên tắc lựa chọn công nghệ trong hàn gang.
Trang 11
5.1 Thành ph n, t ch c kim lo i và tính ch t c a gang
5.2 Tính hàn c a gang
5.3 Nguyên t c l a ch n công ngh trong hàn gang
5.4 Ph ng pháp và k thu t hàn gang
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 22
5.1 Thành ph n, t ch c kim lo i và
tính ch t c a gang
• M t trong nh ng v t li u k t c u đ c dùng r ng rãi
nh t trong các máy móc và thi t b công nghi p.
• H p kim c a Fe và C, v i C > 2,14% (h Fe—C)
ho c C > 2,11% (h Fe—Fe3C), v i Si, Mn, Mg, P, S
và Cr, Ni, Ti, Mo, tùy theo ng d ng c th
• Phân lo i theo m c đ h p kim hóa:
– Gang h p kim th p (hàm l ng các nguyên t h p kim <
2,5%),
– Gang h p kim trung bình (2,5%÷10%) và
– Gang h p kim cao (> 10%)
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 33
• Phân lo i theo tr ng thái cacbon trong gang:
– Gang tr ng: cacbon t n t i d i d ng cemetnit Fe3C Gang tr ng c ng và
giòn, đ c s d ng ch y u làm các chi ti t ch ng mài mòn và đ ch t o
gang d o.
– Gang xám: ph n l n cacbon t n t i tr ng thái t do d i d ng graphit
D đúc, d gia công, ch ng rung đ ng t t S d ng ph bi n trong ch t o
các chi ti t d ng khung, b máy, v h p s , bánh r ng l n.
• Phân lo i theo theo hình d ng graphit:
– Gang xám th ng: graphit d ng t m b n c a lo i gang này th p.
– Gang bi n tính: graphit d ng h t nh ; c tính t t h n so v i gang xám
th ng.
– Gang d o: graphit d ng c m C tính c a lo i gang này t t.
• Gang c u: graphit d ng c u Có đ b n cao và có th nhi t
luy n đ c i thi n c tính
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 44
• Các nguyên t thúc đ y s grafit hóa trong gang là: C,
Si, Al, Ni, Co, Cu
• Các nguyên t c n tr s grafit hóa trong gang là: S, V,
Cr, Sn, Mo, Mn
• Theo m c đ graphit hóa, n n c a gang s là:
– Ferit: gang có m c đ grafit hóa m nh nh t
– Ferit – peclit
– Peclit
– Peclit − cementit
• T ch c c a gang ph thu c vào thành ph n hóa h c
(ch y u là C và Si) và t c đ ngu i khi k t tinh
5.1 Thành ph n, t ch c kim lo i và
tính ch t c a gang
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 55
%
Τ÷χ δνγ →ι ϖι σ γραπηιτ ηα
G G G
G
L
H Fe−C−Si
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 66
nh h ng c a C và Si và t c đ
ngu i đ n t ch c c a gang (m u đúc)
Chi u dày
Ι: Pερλιτ+Cεmεντιτ;
ΙΙ: Pερλιτ+Gραπηιτ;
ΙΙΙ: Fεριτ+Gραπηιτ
nh h ng c a C và Si đ n t ch c
c a gang (m u đúc), t = 50 mm
Ι ΙΙ
ΙΙΙ
5.1 Thành ph n, t ch c kim lo i và
tính ch t c a gang
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 77
• Thành ph n hóa h c trung bình tiêu bi u c a gang
1.Pha n n (P ho c F, v.v.),
2.L ng, phân b và hình d ng c a grafit
3.V t đúc thành m ng ( ng…): GX12−28
4.Chi ti t máy (xi lanh, máy c t g t…): GX21−40
5.Chi ti t máy ch u t I tr ng cao (bánh r ng…) GX24−44
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 88
5.2 Tính hàn c a gang
1.Kh n ng bi n d ng d o th p c a gang
2.Xu h ng hình thành các t ch c tôi c ng và giòn
khi hàn
3.S xu t hi n gang tr ng t i vùng nh h ng nhi t
4.Khó hàn gang t th khác hàn s p
5.Xu h ng r m i hàn
6.Tính đa d ng c a các s n ph m gang.
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 99
α: Φ+Χ (Φ+Γ) β: Φ+Α+Χ (Φ+Α+Γ) δ: Α+Χ (Α+Γ) ε: Α+Λ+Χ (Α+Λ+Γ) φ: Λ+Α
γ: Λ+Χ (Λ+Γ)
α
β δ
(L: liquidus; C: cementit)
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 1010
τρονγ η◊ν γανγ
•Kh c ph c s xu t hi n các t ch c tôi và t ch c bi n
tr ng (gang tr ng)
•Kh c ph c các v n đ liên quan đ n tính d o th p và
kh n ng d n t c a gang khi có ng su t v t quá đ
b n c a nó
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 1111
là:
1.Xác đ nh kim lo i c b n
1.Phân bi t gang và thép đúc
2.Ch n công ngh hàn thích h p cho các tr ng h p
1.S a ch a v t đúc m i b ng gang
2.Yêu c u v đ b n c a m i hàn
3.Yêu c u tính kín n c c a m i hàn
4.Kh n ng gia công c m i hàn sau khi hàn
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 1212
γανγ
Phân bi t gang và thép đúc
Gang đúc
1.V t đ c trên b m t l i
lõm, phoi v n
2.Hình d ng th ng ph c
t p, chi u dày thay đ i
3.M m
4.Khi mài: tia l a b n ra r t
dày màu đ đ n vàng r m,
500÷600 mm, t a nhánh r ng
5.V t n t: có màu đ c, s tay
vào có v t chì (graphit)
Thép đúc
1.V t đ c trên b m t sáng bóng, phoi li n
2.Hình d ng đ n gi n, chi u dày
đ ng đ u 3.C ng 4.Khi mài: tia l a b n ra dài h n,
ng t quãng, không t a nhánh
r ng 5.V t n t: l p lánh ánh kim
Πην τχη κιm τ 逢挨νγ ϖ◊ τη◊νη πη亥ν η⌠α η丑χ: χηνη ξ〈χ νη逢νγ τ嘘ν κm
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 1313
S a ch a v t đúc m i b ng gang:
• Màu c a m i hàn ph i gi ng c a kim lo i c b n
Các chi ti t ch u l c cao (khung máy…) c n đ b n t ng đ ng
kim lo i c b n, m c dù chi phí hàn có th cao (hàn nóng, hàn
v y)
Có th hàn không đòi h i cao v c tính (gi I pháp hàn ngu i, chi
phí th p
• Gia công c sau khi hàn:
Các chi ti t chính xác (l xu pap, bánh r ng…) đòi h i đ c ng
nh t đ nh đ có th gia công c sau khi hàn và ch ng mài mòn
trong v n hành
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 1414
γανγ
Các công ngh chính cho hàn gang:
•Hàn khí (hàn nóng, ngu i, n a ngu i)
•Hàn h quang tay (nóng, ngu i)
•Hàn v y đ p
Hàn nóng: Nung nóng s b 600÷650 oC, và gi nó kho ng
nhi t đ đó trong su t quá trình hàn
Hàn ngu i: S d ng công su t t i thi u c a ngu n nhi t hàn
Kh ng ch nhi t đ v t hàn trong quá trình hàn
Nung nóng s b là đi u b t bu c khi hàn nóng Còn khi hàn
ngu i, trong m t s tr ng h p có th ti n hành nung nóng s b
lên đ n nhi t đ 300400 oC (còn g i là hàn n a ngu i), ví d v i
các v t n t có hình d ng ph c t p và m i hàn có chi u dày l n
Trong c hai tr ng h p, đòi h i ph i có ph ng pháp nung thích
h p
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt
Trang 1515
• Nung nóng s b 600÷650 oC, và gi nó kho ng nhi t đ
đó trong su t quá trình hàn T c đ nung 120 oC/h
• Làm ngu i ch m sau khi hàn (120 oC/h/25 mm chi u dày)
trong lò ho c trong v b c cách nhi t Nên dùng khuôn grafit đ
giúp t o dáng m i hàn
• Que hàn th ng là lo i có lõi b ng gang ng kính que hàn
1416 mm V b c que hàn có chi u dày t i đa 2 mm và ph i b o
đ m h quang cháy đ u, và đ bù l i l ng nguyên t b oxi hóa
khi hàn c ng nh ch a m t l ng l n các nguyên t grafit hóa
• Tr c khi hàn, que hàn đ c s y và 200250 oC Dòng
đi n hàn Ι = (60100)δ
• Ph i ch ng nóng t t cho th hàn và ph i hàn th t nhanh
• Ph ng pháp hàn nóng ngày nay ít đ c s d ng, m c dù cho
ch t l ng m i hàn t ng đ ng v i c a kim lo i c b n và d
gia công c sau khi hàn
CuuDuongThanCong.com https://fb.com/tailieudientucntt