Nhận thức được vấn đề này, Đảng và nhà nước đã đề ra những chủ trương, đường lối mới trong việc liên kết các hoạt động sản xuất, kinh doanh dịch vụ trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn
KẾT QUẢ THỰC TẬP
Khái quát về cơ sở thực tập
3.1.1 Điều kiện tự nhiên xã Phấn Mễ
Xã Phấn Mễ mằm ở phía tây nam của huyện Phú Lương cách trung tâm huyện 4 km, có diện tích là 2.142,92 ha và 10.022 nhân khẩu
Phía bắc và tây bắc giáp với xã Động Đạt
Phía đông bắc giáp với hai xã Yên Lạc và Tức Tranh
Phía đông giáp với xã Vô Tranh
Phía đông nam giáp với thị trấn Giang Tiên
Phía tây và tây nam giáp với hai xã Tân Linh và Phục Linh của huyện Đại Từ
Tuyến quốc lộ 3 chạy qua phần phía đông của xã còn dòng sông Đu chảy qua khu vực trung tâm của xã theo chiều bắc - nam, một dòng suối chảy từ hai xã Phục Linh và Tân Linh đổ vào sông Đu tại cực nam của Phấn Mễ Trên địa bàn xã có mỏ than Phấn Mễ Ngoài ra, trên địa bàn xã Phấn Mễ còn có khoáng sản đất cao lanh Quốc lộ 3 chạy qua là điều kiện thuận lợi để phát triển sản xuất, giao lưu kinh tế giữa các vùng trên cả nước
- Tình hình sử dụng đất đai của xã Phấn Mễ Đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế được đối với sản xuất nông nghiệp Đất đai ảnh hưởng trực tiếp đến năng xuất cũng như sản lượng của sản phẩm nông nghiệp
Xã Phấn Mễ có 2.142,92 ha đất tự nhiên Để thấy rõ hơn tình hình sử dụng quỹ đất của xã Phấn Mễ năm 2018 ta cùng nghiên cứu qua bảng 3.1
Bảng 3.1 Tình hình sử dụng đất đai của xã Phấn Mễ tính đến 9/2018
Chỉ tiêu Kí hiệu Diện tích
Tổng diện tích đất tự nhiên 2.142,92 100,00
2 Đất cây hằng năm CHN 577,9 26,97
3 Đất cây lâu năm CLN 486,37 22,7
4 Đất nuôi trồng thuỷ sản TSN 21,77 1,02
II Đất phi nông nghiệp 597,14 27,86
3 Đất nghĩa trang, nghĩa địa NTD 13,02 0,608
III Đất chưa sử dụng BCS 20,08 0,94
(Nguồn: Địa chính xã Phấn Mễ, 9/2018)
Qua bảng 3.1 ta thấy, tổng diện tích đất tự nhiên xã Phấn Mễ tính đến tháng 9 năm 2018 là 2.142,92 ha trong đó diện tích đất nông nghiệp chiếm tỉ lệ cao nhất là 1.525,7 ha chiếm 71,2% tổng diện tích đất tự nhiên Trong đó: Diện tích đất trồng lúa là 397,68 ha chiếm 18,56% tổng diện tích tự nhiên; Diện tích đất cây hằng năm là 577,9 ha chiếm 26,97% tổng diện tích đất tự nhiên
Diện tích đất cây lâu năm của xã là 486,37 ha chiếm 22,7% tổng diện tích đất tự nhiên Diện tích đất cây lâu năm của xã chủ yếu là đất trồng chè; diện tích chè năm 2018 là 463,5 ha chiếm 95,3% diện tích đất cây lâu năm của xã Diện tích đất lâm nghiệp của xã là 439,65 ha chiếm 20,52% tổng diện tích đất tự nhiên Năm 2017 diện tích đất nuôi trồng thuỷ sản của xã là 32 ha nhưng sang năm 2018 diện tích nuôi trồng thuỷ sản của xã đã giảm xuống còn hơn 21 ha cụ thể là 21,77 ha chiếm 1,02% tổng diện tích đất tự nhiên của xã Đất phi nông nghiệp của xã có diện tích 597,14 ha chiếm 27,86% tổng diện tích đất tự nhiên của xã; Trong đó diện tích đất thổ cư là 86,56 ha chiếm
4,04% tổng diện tích đất tự nhiên; Diện tích đất chưa sử dụng của xã khá ít
20,08 ha chiếm 0,94% tổng diện tích đất tự nhiên, diện tích đất này chủ yếu thuộc khu vựa gần mỏ than Phấn Mễ
Với địa hình chủ yếu là địa hình trung du miền núi bán sơn địa có độ dốc từ Tây bắc xuống Đông nam, độ dốc bình quân là 10 – 12 độ, có nhiều cánh đồng xen kẽ với đồi núi thấp, có tài nguyên đất, nước đa dạng tương đối thuận lợi để phát triển rừng, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp chế biết và phụ vụ dân sinh.[5]
3.1.2 Điều kiện kinh tế xã hội xã Phấn Mễ
Phấn Mễ là xã có điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý thuận lợi cho việc giao thông đi lại, có chợ là nơi giao lưu hàng hoá với các xã bạn để nâng cao chất lượng dịch vụ, tiểu thủ công nghiệp, thương nghiệp, phát triển kinh tế là giàu chính đáng góp phần vào mục tiêu xoá đói giảm nghèo ở địa phương
Bảng 3.2 Diện tích, năng suất, sản lượng của một số cây trồng chính của xã Phấn Mễ năm 2018 Chỉ tiêu
(Nguồn: Phòng NN và PTNT, UBND xã Phấn Mễ, 2018)
Qua bảng 3.2 cho ta thấy diện tích, năng suất và sản lượng của cây lúa năm 2018 của xã Phấn Mễ cụ thể là: Lúa xuân có diện tích 358,0 ha, năng suất 57,3 tạ/ha, sản lượng 2.052,3 tấn; Lúa mùa có diện tích 391,0 ha, năng suất 52,1 tạ/ha, sản lượng 2.037,5 tấn Qua đó ta thấy Lúa mùa có diện tích và sản lượng lớn hơn Lúa xuân nhưng năng suất lại thấp hơn vì điều kiện thời tiết mưa nhiều làm ảnh hưởng đến năng suất lúa Tổng diện tích lúa cả năm của xã là 749,0 ha, năng suất trung bình 54,7 tạ/ha, tổng sản lượng lúa năm 2018 của xã là 4.089, 8 tấn
Diện tích ngô năm 2018 của xã cũng được chia thành 2 mùa vụ: Ngô xuân có diện tích 90,6 ha, năng suất 44,0 tạ/ha, sản lượng 396,0 tấn; Ngô đông có diện tích 55,5 ha, năng suất 42,0 tạ/ha, sản lượng 233,0 tấn
Lạc thuộc cây trồng hằng năm của xã; Lạc xuân có diện tích 10,4 ha, năng suất 15,4 tạ/ha, sản lượng 16,0 tấn; Lạc mùa diện tích trồng ít hơn 8 ha, năng suất 16,5 tạ/ha, sản lượng 13,2 tấn Qua đó ta thấy lạc mùa mang lại năng suất cao hơn lạc xuân Cây thực phẩm chủ yếu là cây rau các loại được người dân trồng làm hai vụ; Vụ xuân có diện tích 12 ha, năng suất 176,0 tạ/ha, sản lượng 211,2 tấn; Vụ mùa trồng 11 ha, năng suất 166,4 ta/ha, sản lượng 183,0 tấn Rau không phải cây trồng chủ lực của địa phương nhưng cũng mang lại thu nhập khá cho người đân trong nhưng giai đoạn nông nhàn
Khoai lang được trồng chủ yếu vào vụ đông diện tích là 55,8 ha, năng suất 74,9 tạ/ha, sản lượng 412,0 tấn Diện tích chè của xã là 463,5 ha năng suất 55,08 tạ/ha, sản lượng 2.533 tấn, chè được trồng ở diện tích khá lớn nhưng vì chưa được chú trọng lên sản phẩm chè của xã Phấn Mễ chưa được biết đến và cũng vì diện tích trồng mới chưa cho thu hoạch lên sản lượng chè của xã chưa cao.[6]
Bảng 3.3 Tình hình chăn nuôi của xã Phấn Mễ tính đến 9/2018
Tên vật nuôi Kế hoạch Thực hiện
(Nguồn: UBND xã Phấn Mễ, 9/2018)
Qua bảng 3.3 cho ta thấy tổng đàn trâu trong kế hoạch năm 2018 của xã là 370 con trong khi thực hiện thì tổng đàn trâu là 328 con thấp hơn son với kế hoạch đã đặt ra là 42 con
Với đàn bò có sự tăng khá mạnh so với kế hoạch đặt ra cụ thể: kế hoạch là 20 con khi thực hiện thì đàn bò đã tăng lên thêm 21 con so với kế hoạch Như vậy tổng đàn bò của xã 9/2018 là 41 con Đàn lợn có sự tăng nhẹ so với kế hoạch cụ thể: Kế hoạch đề ra tổng đàn lợn trong năm 2018 là 6.300 con; khi thực hiện tổng đàn lợn đã đạt 8.475 con tăng 2.175 con so với kế hoạch đã đề ra
Về chăn nuôi gia cầm của xã trong năm 2018 thì tổng đàn gia cầm của xã khá thấp cụ thể: 295 con dù đã vượt kế hoạch đề ra nhưng với một xã có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc chăn nuôi mà tổng đàn gia cầm lại có số lượng rất thấp
Về y tế, dân số, kế hoạch hóa gia đình, trẻ em
Công tác thăm khám, chữa bệnh cho nhân dân được duy trì tốt, trạm y tế xã bố trí và phân công các kíp trực 24/24 giờ đảm bảo sơ, cấp cứu kịp thời các trường hợp bệnh nhân tại trạm y tế xã Trong năm 2018 đã thăm khám chữa bệnh cho 3.968 lượt người, đồng thời tổ chức tiêm phòng cho trẻ em vào ngày
20 hàng tháng đảm bảo đúng quy định
Tham mưu cho UBND xã tổ chức chiến dịch phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết tại 26 xóm trên địa bàn xã; Đã tổ chức được 25 đợt phát dọn vệ sinh phòng chống dịch sốt xuất huyết với trên 1.800 người tham gia; Tổ chức kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm tại các buổi chợ phiên và các cơ sở có vụ ngộ độc thực phẩm nào xảy ra; Tổ chức thành công chiến dịch chăm sóc sức khỏe sinh sản kế hoạch hóa gia đình đợt I, đợt II/2018 đạt kế hoạch đề ra
Tổng sinh năm 2018 là 126 cháu trong đó Nam là 48 cháu; Nữ là 78 cháu, về sinh con thứ 3 trở lên có 20 trường hợp trong đó 1 trường hợp là Đảng viên
Trong năm UBND xã đã tổ chức thăm tặng quà cho các cháu thiếu niên, nhi đồng nhân dịp lễ tết với tổng số tiền là 8.000.000 đồng
Kết quả thực tập
3.2.1 Những công việc tham gia làm tại HTX
3.2.1.1 Công việc 1: Làm cỏ, dọn cành
- Mục đích: Nhằm phá vỡ nơi cư trú của sinh vật hại cho cây cà gai leo giúp cây sạch dịch bệnh, làm quang gốc cà tăng năng suất đồng thời giúp cho việc chăm sóc, bón phân sau này
- Công việc làm cỏ, dọn cành được thực hiện ngay sau khi thu hoạch cây cà gai và trong thời gian cây phát triển khi nào có cỏ ta lại tiếp tục làm sạch cỏ
- Dụng cụ: Liềm, quần áo lao động, găng tay vải, ủng, mũ, nón, chậu, ghế
- Dùng liềm để cắt gốc cỏ (đối với cây cỏ khó nhổ) còn bình thường sẽ dùng trực tiếp tay để làm cỏ và cắt những cành cây cà còn sót lại Những cành còn sót lại sau khi cắt sẽ được gọm lại điểm mang về còn cỏ thì sẽ được người lao động tận dụng làm thức ăn cho cá, trâu bò Nhìn chung công việc làm cỏ khá đơn giản chỉ cần ngồi ghế và dùng liềm, tay để cắt và nhổ cỏ bỏ cỏ vào chậu khi đầy chậu sẽ có người đem đi đổ ra chỗ để thuận lợi cho việc mang đi tận dụng
- Lưu ý: Khi nhổ cỏ phải nhổ tận gốc vì nếu không nhổ tận gốc cỏ sẽ rất nhanh mọc lại điều đó sẽ khiến mất rất nhiều công làm cỏ và cỏ khi mọc lại sẽ canh tranh dinh dưỡng với cây cà
Bài học rút ra của bản thân: Sau khi làm cỏ và dọn cành sẽ giúp cho cây cà tăng trưởng và phát triển tốt hơn, phá vỡ nơi trú ẩn của sâu bệnh hại cho cây, khi làm cỏ lên làm vào những lúc khô ráo Làm phải cẩn thận vì cây cà có gai sẽ làm bị thương nếu ta không cẩn thận
3.2.1.2 Công việc 2: Bón phân cho cây cà gai leo
- Mục đích: Bón phân cho cây cà là khâu quan trọng giúp cây sinh trưởng tốt, lấy chất dinh dưỡng để nuôi cây sau quá trình thu hoạch, làm tăng năng suất và chất lượng của cây cà gai leo
- Dụng cụ: Găng tay, khẩu trang, xô chậu, quần áo lao động, ủng, xe rùa
- Thời điểm bón phân: Bón phân sau khi thu hoạch và khi cây cà đi vào trạng thái ngủ đông
- Vì cây cà gai leo là cây dược liệu lên phân bón được sử dụng chính 100% là phân hữu cơ không sử dụng phân vô cơ Phân hữu cơ được bón 30 –
40 tấn/ha/năm, phân bón sẽ được bón trực tiếp lên mặt đất sao cho phân phủ kín luống trồng cà Chú ý tưới nước (nếu trời không mưa) và giữ đủ ẩn khoảng
Bài học kinh nghiệp rút ra: Cần bón phân đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng duy nhất loại phân để cây sinh trưởng và phát triển tốt nhất cho năng suất cao và dược tính cao Cần thường xuyên thăm cây giúp sớm phát hiện sâu bệnh và độ ẩm của đất
3.2.1.3 Công việc 3: Cắt cây cà gai leo (thu hoạch)
- Mục đích: Để đảm bảo được số lượng và chất lượng của cây cà gai leo phải tiến hành thu hoạch đúng thời gian cây có dược tính cao nhất nhanh gọn và cẩn thận
- Thu hoạch cà gai leo được thực hiện theo lứa, trung bình 4 – 5 tháng sẽ được thu 1 lứa, bình quân 1 năm cà gai leo cho thu hoạch 2 – 3 lứa thân cây cà Khi quả cà chín cũng là lúc cây bắt đầu có thể thu hoạch
- Dụng cụ: Máy cắt cây, gang tay, quần áo bảo hộ, kính bảo hộ, ủng, khẩu trang, cào,dây buộc
- Cách thu hoạch: Thu hoạch cài gai leo cần phải có 2 người mới thu hoạch được, một người cắt cây 1 người cào quấn thành bó Kỹ thuật cắt như sau: người cắt sẽ cắt cách gốc cây từ 10 – 15 cm để cây thuận lợi sinh trưởng và phát triển ở vụ sau Người cào làm công việc quấn thân cây cà thành bó; người cắt, cắt tới đâu người cào, cào quấn tới đó công việc thực hiện liên tục cho đến hết diện tích
Vì chưa đầu tư được máy móc trang thiết bị lên việc thu hoạch mất khá nhiều thời gian và công lao động Lên chọn thời gian thu hoạch có thời tiết khô ráo và nắng để thuận lợi cho việc thu hoạch và sau thu hoạch
- Lưu ý: Khi thu hoạch phải thu hoạch thật kĩ để tránh mất thêm công thu gom dọn dẹp luống cà cho vụ sau, khi quấn thành bó thì phải vừa để tiện cho việc xếp lên xe để vận chuyển về kho bãi
Bài hoạch kinh nghiệm rút ra: Khi cắt phải cứng tay không sẽ cắt quá sâu khiến cho cây bị kém phát triển ở vụ sau, khi 2 người cùng làm phải hiểu ý nhau để ý đến nhau không rất dễ gây bị thương
3.2.1.4 Công việc 4: Băm cây cà gai leo
Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX Dược liệu Phú Lương 65 1 Giải pháp về phương thức tổ chức, cơ sở hạ tầng và nguồn vốn
3.3.1 Giải pháp về phương thức tổ chức, cơ sở hạ tầng và nguồn vốn
HTX Dược liệu Phú Lương có phạm vi hoạt động còn hạn chế cho nên việc cọ sát và cạnh tranh trên thị trường còn yếu do đó công tác quản lý thiếu tính chuyên nghiệp Từ đó cho thấy HTX Dược liệu Phú Lương cần phải:
- Đẩy mạnh việc củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của HTX
- Chủ động định hướng và liên kết trong sản xuất kinh doanh
- Xây dựng bộ máy quản lý gọn nhẹ, tạo được sự tín nhiệm của các thành viên và người lao động
- Tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ, thành viên tham gia tìm hiểu luật HTX, học hỏi trao đổi kinh nghiệm bằng nhiều hình thức: Cung cấp tài liệu tập huấn, truyền thanh, lập quỹ đào tạo khi cần thiết trích cho cán bộ đi học, tập huấn,
- Nâng cao ý thức tự học hỏi, trau dồi kiến thức của mỗi cán bộ, thành viên hợp tác xã
- Cần chỉnh trang lại toàn bộ hệ thống cơ sở hạ tầng của cơ sở để nâng cao hiệu quả kinh tế và thu hút thêm nhiều khách hàng
- Khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia vào quá trình sản xuất để tăng nguồn vốn, kỹ năng, kinh nghiệm nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao
- Tạo thêm nhiều kênh tiêu thụ rộng lớn và giá cả ổn định
- HTX cần đầu tư khoa học kỹ thuật tiến bộ và trong quá trình trồng và sản xuất
- HTX thường xuyên kiểm tra việc thực hiện theo luật của các cán bộ quản lý, các cán bộ kiểm tra lẫn nhau, khắc phục những sai phạm khi áp dụng luật đồng thời khen thưởng kịp thời những ai làm tốt, năng động sáng tạo trong công việc
3.3.2 Giải pháp về cơ chế chính sách
Nhà nước cần có những chính sách khuyến khích dưới nhiều hình thức góp vốn: Bằng tiền, tài sản cố định, đất đai, máy móc và các yếu tố khác có thể quy về vốn để tăng thêm vốn kinh doanh cho HTX
Tạo điều kiện thuận lơi cho HTX dễ dàng tiếp cận với nguồn vốn vay Cần có chính sách nâng cao giá trị sản phẩm sản xuất ra để tăng lợi nhuận cho HTX
Sản phẩm cà gai leo của HTX hiện nay đã có thị trường tiêu thụ ổn định nhưng sản phẩm chưa đạt theo tiêu chuẩn GACP của tổ chức Y tế thế giới, do đó HTX cần:
- Sản xuất và chế biến sản phẩm theo tiêu chuẩn GACP
- Mở rộng dịch vụ ngành nghề nhằm thu hút các nguồn vốn đầu tư và vốn góp của thành viên, góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập, xóa đói, giảm nghèo, khắc phục dần tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, phân tán
3.3.2.3 Ứng dụng khoa học công nghệ
- Tạo điều kiện cho HTX Dược liệu Phú Lương ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ về giống, bảo quản, chế biến cà gai leo, hệ thống tưới tiêu cho cây cà gai leo
- Tăng cường công tác tập huấn cho các thành viên HTX trong việc tiếp thu công nghệ mới thuộc các chương trình ứng dụng và chuyển giao khoa học công nghệ phục vụ cho việc phát triển trồng cà gai leo chất lượng cao
Tiếp tục thực hiện các chương trình, dự án khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư cho phát triển nông nghiệp nông thôn, từ đó tạo điều kiện cho các HTX nông nghiệp được hưởng các cơ chế, chính sách ưu đãi trong sản xuất nông nghiệp.