Tìm hiểu hoạt động của cán bộ phụ trách nông nghiệp tại phòng nông nghiệp huyện mường tè thành phố lai châu tỉnh lai châu

i LỜI CẢM ƠN Thực tập tốt nghiệp là thời gian để sinh viên có nhiều cơ hội áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế, đồng thời tạo điều kiện cho sinh viên có khả năng tự tìm hiểu, n

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM –––––––––––––––––––––

PHAN VĂN THẮNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành : Phát triển nông thôn

Khoa : Kinh tế & PTNT

Khóa học : 2014 - 2018

Thái Nguyên - 2018

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM –––––––––––––––––––––

PHAN VĂN THẮNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành : Phát triển nông thôn

Khoa : Kinh tế & PTNT

Khóa học : 2014 - 2018

Giảng viên hướng dẫn : Th.S Dương Thị Thu Hoài Cán bộ hướng dẫn cơ sở: Lò Phương Thảo

Thái Nguyên - 2018

i

LỜI CẢM ƠN

Thực tập tốt nghiệp là thời gian để sinh viên có nhiều cơ hội áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế, đồng thời tạo điều kiện cho sinh viên có khả năng tự tìm hiểu, nghiên cứu, trau dồi và bổ sung kiến thức chuyên môn, rèn luyện đạo đức, phẩm chất, tác phong của mình

Qua đây em xin cảm ơn tới ban giám hiệu trường đại học Nông lâm Thái Nguyên, Ban chủ nhiệm khoa kinh tế và phát triển nông thôn cùng các thầy,

cô giáo đã trang bị cho em những kiến thức cơ bản, giúp em có những kiến thức trong quá trình thực tập tại cơ sở cũng như ngoài xã hội Đặc biệt em xin

bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới cô giáo Th.S Dương Thị Thu Hoài đã trực

tiếp hướng dẫn, tận tình chỉ bảo giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập và hoàn thành bài khóa luận này

Em cũng xin gửi lời cảm ơn tới Trưởng Phòng và các đoàn thể cán bộ chuyên môn trong phòng nông nghiệp đã quan tâm tạo điều kiện để em hoàn thành tốt kỳ thực tập tốt nghiệp trong thời gian em thực tập tại cơ quan

Trong quá trình thực tập mặc dù đã có nhiều cố gắng để thực hiện đề tài một cách hoàn chỉnh nhất, nhưng do kiến thức còn hạn hẹp nên khóa luận không thể tránh khỏi những thiếu sót mà bản thân chưa nhận thấy được

Em kính mong được sự góp ý của thầy, cô giáo để khóa luận được hoàn chỉnh hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Ngày tháng năm 2018

Sinh Viên

Phan Văn Thắng

ii

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1: Tình hình sử dụng đất đai của huyện Mường tè qua 3 năm 20

Bảng 3.2: Kết quả và kế hoạch nghành trồng trọt năm 2015 - 2017 của huyện Mường Tè 22

Bảng 3.3 Kết quả và kế hoạch nghành chăn nuôi năm 2015 2017 của huyện Mường Tè 24

Bảng 3.4 Hiện trạng tình hình dân số và lao động củahuyện Mường Tè 2017 29

Bảng 3.5 Kết quả thu thập thông tin thứ cấp 31

Bảng 3.6 Cơ cấu cán bộ, công chức của phòng nông nghiệp huyện MườngTè năm 2017 32

Bảng 3.7 Hoạt động của CBNN qua 3 năm 2015 - 2017 38

Bảng 3.8 Các công việc được tham gia tại cơ sở thực tập 41

Bảng 3.9 Những hoạt động đoàn thể tại cơ sở thực tập 44

iii

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC BẢNG ii

MỤC LỤC iii DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT v

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu 2

1.3 Ý nghĩa của đề tài 5

1.4 Nội dung và phương pháp thực hiện 5

1.4.1 Nội dung 5

1.4.2 Phương pháp thực hiện 5

1.5 Thời gian, địa điểm, nhiệm vụ, chức năng của cơ sở thực tập 6

1.5.1 Thời gian thực tập 6

1.5.2 Địa điểm 6

PHẦN 2: TỔNG QUAN 7

2.1 Cơ sở lý luận 7

2.1.1 Một số khái niệm liên quan đến nội dung thực tập 7

2.1.2 Các văn bản pháp lý liên quan đến nội dung thực tập 10

2.2 Cơ sở thực tiễn 11

2.2.1 Đặc điểm nông nghiệp Việt Nam 11

2.2.2 Những tấm gương điển hình sản xuất nông nghiệp thành công 13

PHẦN 3: KẾT QUẢ THỰC TẬP 17

3.1 Khái quát về cơ sở thực tập 17

3.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của cơ sở thực tập 17

3.1.2 Những thành tựu đã đạt được của cơ sở thực tập 28

iv

3.1.3 Những thuận lợi và khó khăn liên quan đến nội dung thực tập 30

3.2.Kết quả thực tập 31

3.2.1 Thu thập thông tin thứ cấp 31

3.2.2 Tìm hiểu vai trò, chức năng, nhiệm vụ của cán bộ phụ trách nông nghiệp tại phòng nông nghiệp huyện Mường Tè 32

3.2.3 Các công việc của CBNN được tham gia tại cơ sở thực tập 41

3.2.4 Các hoạt động đoàn thể tham gia trong thời gian thực tập 44

3.2.5 Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tế 46

3.2.6 Đề xuất giải pháp nâng cao vai trò, nhiệm vụ, chức năng của cán bộ phụ trách nông nghiệp 47

PHẦN 4: KẾT LUẬN 49

4.1 Kết luận 49

4.2 Kiến nghị 50

TÀI LIỆU THAM KHẢO 52

1

PHẦN 1

MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam vẫn được coi là nước nông nghiệp với khoảng trên 80% dân số

sống ở nông thôn và khoảng 74,6% lực lượng lao động làm nông nghiệp Có thể nói nông nghiệp, nông thôn là bộ phận quan trọng trong nền kinh tế quốc dân của Việt Nam Nông nghiệp đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp, xuất khẩu nông sản đem lại nguồn ngoại tệ quan trọng trong nền kinh tế, tạo việc làm và thu nhập cho người dân, nơi bảo tồn và phát triển các truyền thống văn hóa các dân tộc Nhờ được sự quan tâm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước mà trong những năm qua ngành nông nghiệp và nông thôn đã gặp hái được nhiều thành tựu hết sức đáng mừng Nông nghiệp Việt Nam không những đảm bảo tự cung tự cấp mà còn trở thành một cường quốc trên thế giới trong lĩnh vực xuất khẩu nông sản Sản xuất nông nghiệp có được những thành công như vậy không thể không nói tới vai trò tích cực của cán bộ phụ trách nông nghiệp Cán bộ phụ trách nông nghiệp đóng vai trò quan trọng vào quá trình đào tạo rèn luyện tay nghề cho nông dân, tư vấn giúp nông dân nắm bắt được các chủ trương, chính sách về nông lâm nghiệp của đảng và nhà nước mang lại nhiều kiến thức và kỹ thuật, thông tin về thị trường để thúc đẩy sản xuất cải thiện, đời sống, góp phần xây dựng và phát triển nông thôn mới Mường Tè là huyện vùng cao biên giới của tỉnh Lai Châu, nằm phía Tây bắc Việt Nam Huyện có tổng diện tích tự nhiên 267.934 ha, chiếm 29,6% diện tích của tỉnh Lai Châu, huyện Mường Tè có dân số khoảng 43.576 nghìn người; gồm 10 dân tộc anh em và một số dân tộc khác cùng sinh sống Thuận lợi: là một huyện biên giới nhưng tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng luôn được giữ vững, ổn định và có sự phát

Để có những thành tựu như ngày hôm nay cũng như tiếp tục khai thác các thế mạnh về điều kiện tự nhiên, phát triển nông nghiệp không thể thiếu sự đóng góp của cán bộ phụ trách nông nghiệp

Với mong muốn tìm hiểu thực trạng hiện nay đội ngũ cán bộ nông nghiệp họ đang hoạt động như thế nào, đã phát huy được hết vai trò, năng lực của mình hay chưa, có giải pháp nào giúp họ nâng cao năng lực của mình hay không? Xuất phát từ thực tiễn trên em đã chọn phòng nông nghiệp huyện

Mường Tè, tỉnh Lai Châu để thực hiện đề tài “Tìm hiểu hoạt động của cán

bộ phụ trách nông nghiệp tại phòng nông nghiệp huyện Mường Tè, thành phố Lai Châu, tỉnh Lai Châu” Để từ đó có những những giải pháp

nhằm giải quyết các vấn đề khó khăn và đưa ra cái nhìn chính xác và cụ thể hơn về những cán bộ sống và làm việc cùng dân

1.2 Mục tiêu

1.2.1 Mục tiêu chung

- Tìm hiểu vai trò, nhiệm vụ, chức năng và những công việc thực tế của CBNN đang thực hiện tại phòng nông nghiệp, từ đó học hỏi, tích lũy kinh nghiệm phục vụ cho phát triển năng lực bản thân sau này

1.2.2.Mục tiêu cụ thể

- Trong quá trình thực tập do thời gian có hạn nên sinh viên chỉ tìm hiểu được vai trò, nhiệm vụ, chức năng của cán bộ phụ trách mảng nông nghiệp của phòng nông nghiệp huyện Mường tè

3

- Mô tả công việc thực tế của CBNN

- Tìm hiểu được điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tại huyện Mường

a) Về chuyên môn nghiệp vụ

- Vận dụng các kiến thức đã học vào công việc thực tế, góp phần rèn luyện

kỹ năng làm việc, kỹ năng giải quyết vấn đề thực tế

- Tạo khả năng tư duy sáng tạo, chủ động trong công việc ứng dụng những kiến thức đã học vào thực tế tại cơ sở

- Chuẩn bị tốt kiến thức chuyên ngành và hành trang để áp dụng vào thực tế trong tương lai

- Học hỏi để nâng cao kỹ năng về chuyên môn tác phong làm việc độc lập, tinh thần trách nhiệm trong việc giải quyết các vấn đề trong học tập và cuộc sống

- Đánh giá đúng tình hình, hoạt động sản xuất nông nghiệp của huyện

- Đánh giá được cách thức tổ chức và phương hướng chỉ đạo sản xuất nông nghiệp của cán bộ phòng nông nghiệp

- Đánh giá về trình độ khả năng của cán bộ phụ trách nông nghiệp

- Giải pháp phải có tính khả thi, phù hợp với thực trạng của địa phương

4

chức để biết thêm thông tin về tình hình hoạt động và phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn

c) Yêu cầu về kỷ luật

- Chấp hành phân công của khoa, quy chế thực tập của trường và các quy định của nơi thực tập

- Đảm bảo kỷ luật lao động, có trách nhiệm trong công việc

- Chịu sự chỉ đạo trực tiếp của người hướng dẫn tại nơi thực tập

- Luôn trung thực trong lời nói và hành động

d) Yêu cầu về tác phong ứng xử

- Luôn giữ thái độ khiêm nhường, cầu thị Thực tập ngoài trường không chỉ là để học tập chuyên môn mà còn là một dịp tốt để tập làm việc trong tập thể, đặc biệt trong lĩnh vực giao tiếp và xử thế

- Tạo mối quan hệ thân thiện với mọi người trong cơ quan nhưng không can thiệp vào những việc nội bộ của cơ quan thực tập

- Hòa nhã với các nhân viên tại nơi thực tập

- Phong cách, trang phục luôn chỉnh tề, phù hợp, lịch sự

e) Yêu cầu về kết quả đạt được

- Tạo mối quan hệ tốt với mọi người tại cơ quan thực tập

- Thực hiện công việc được giao với tinh thần trách nhiệm cao góp phần giữ vững chất lượng đào tạo và uy tín của trường

- Đạt được các mục tiêu do bản thân đề ra và tích luỹ được kinh nghiệm

- Không được tự tiện sử dụng các trang thiết bị ở nơi thực tập

- Tiết kiệm (không sử dụng điện thoại ở nơi thực tập cho việc riêng)

- Không tự ý sao chép dữ liệu hoặc các phần mềm của cơ quan thực tập

- Không mang đĩa riêng vào cơ quan để đề phòng mang virus vào máy tính

5

1.3 Ý nghĩa của đề tài

Ý nghĩa học tập và nghiên cứu

- Nâng cao ý thức, kỹ năng và rút ra những bài học kinh nghiệm thực tế

phục vụ cho công tác sau này

- Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã học tập vào tìm hiểu

- Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập và xử lý thông tin của sinh viên

trong quá trình tìm hiểu

Ý nghĩa thực tiễn

- Đánh giá được đời sống vật chất, tinh thần của người dân trong địa

bàn huyện

- Đề xuất những giải pháp khả thi nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống

của người dân ở địa phương nói riêng, góp phần ổn định xã hội nói chung

1.4 Nội dung và phương pháp thực hiện

1.4.1 Nội dung

- Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Mường Tè

- Đánh giá thực trạng sản xuất nông nghiệp huyện Mường Tè

- Tìm hiểu vai trò, chức năng, nhiệm vụ của cán bộ phụ trách nông tại phòng nông nghiệp huyện

- Đánh giá hiệu quả sản xuất về trồng trọt và chăn nuôi trên địa bàn

- Đề xuất giải pháp nâng cao vai trò, nhiệm vụ của cán bộ phụ trách nông nghiệp

1.4.2 Phương pháp thực hiện

- Quan sát, tiếp cận có sự tham gia của cán bộ phụ trách nông nghiệp

- Quan sát tác phong làm việc, cách làm việc và xử lý công việc của các cán bộ, công chức

- Phương pháp thu thập số liệu, thông tin thứ cấp: Các thông tin thứ cấp được lấy từ nhiều nguồn khác nhau như sách, Internet, báo cáo tổng kết của

6

phòng nông nghiệp, các nghị định, thông tư, quết định của Nhà nước có liên quan đến vai trò, nhiệm vụ, chức năng của cán bộ nông nghiệp huyện

+ Tiến hành khảo sát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, tình hình nông nghiệp trên địa bàn huyện với sự có mặt của người dân và cán bộ để cùng nhau bàn bạc giải quyết vấn đề

- Sau khi đã thu thập được số liệu cần thiết cho khía cạnh tìm hiểu của

đề tài, tiến hành phân tích, đánh giá và tổng hợp để thấy được sự hiệu quả hay không hiệu quả của vấn đề đặt ra

1.5 Thời gian, địa điểm, nhiệm vụ, chức năng của cơ sở thực tập

7

Phần 2 TỔNG QUAN 2.1 Cơ sở lý luận

2.1.1 Một số khái niệm liên quan đến nội dung thực tập

 Khái niệm nông nghiệp

Nông nghiệp là quá trình sản xuất cơ sở vật chất cơ bản của xã hội, sử dụng đất đai để trồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng vật nuôi làm tư liệu và nguyên liệu chủ yếu để tạo ra lương thực, thực phẩm và một số nguyên liệu cho công nghiệp

Nông nghiệp là một nghành kinh tế quan trọng trong nền kinh tế mỗi nước, đặc biệt là trong các thế kỷ trước đây khi công nghiệp chưa phát triển

và nông nghiệp chiếm tỉ trọng cao trong nền kinh tế

Nông nghiệp là tập hợp các phân nghành như : trồng trọt, chăn nuôi, chế biến nông sản và công nghệ sau thu hoạch

Trong nông nghiệp cũng có hai loại chính, việc xác định sản xuất nông nghiệp thuộc dạng nào cũng rất quan trọng:

* Nông nghiệp thuần nông hay nông nghiệp sinh nhai là lĩnh vực sản xuất nông nghiệp có đầu vào hạn chế, sản phẩm đầu ra chủ yếu phục vụ cho chính gia đình của mỗi người nông dân Không có sự cơ giới hóa trong nông nghiệp sinh nhai

Nông nghiệp chuyên sâu: là lĩnh vực sản xuất nông nghiệp được chuyên môn hóa trong tất cả các khâu sản xuất nông nghiệp, gồm cả việc sử dụng máy móc trong trồng trọt, chăn nuôi, hoặc trong quá trình chế biến sản phẩm nông nghiệp Nông nghiệp chuyên sâu có nguồn đầu vào sản xuất lớn, bao gồm cả việc sử dụng hóa chất diệt sâu, diệt cỏ, phân bón, chọn lọc, lai tạo giống, nghiên cứu các giống mới và mức độ cơ giới hóa cao Sản phẩm đầu ra chủ yếu dùng vào mục đích thương mại, làm hàng hóa bán ra thị trường hay

8

xuất khẩu Các hoạt động trên trong sản xuất nông nghiệp chuyên sâu là sự cố gắng tìm mọi cách để có nguồn thu nhập tài chính cao nhất từ ngũ cốc, các sản phẩm được chế biến từ ngũ cốc hay vật nuôi

Nông nghiệp hiện đại vượt ra khỏi sản xuất nông nghiệp truyền thống, loại sản xuất nông nghiệp chủ yếu tạo ra lương thực cho con người hay làm thức ăn cho các con vật Các sản phẩm nông nghiệp hiện đại ngày nay ngoài lương thực, thực phẩm truyền thống phục vụ cho con người còn các loại khác như: sợi dệt ( sợi bông, sợi len, lụa, sợi lanh), chất đốt ( mê tan, dầu sinh học, ethanol ), da thú, cây cảnh, sinh vật cảnh, chất hóa học ( tinh bột, đường, mì chính, cồn, nhựa thông), lai tạo giống, các chất gây nghiện cả hợp pháp và không hợp pháp như ( thuốc lá, cocaine )

Thế kỷ 20 đã trả qua một sự thay đổi lớn trong sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là sự cơ giới hóa trong nông nghiệp và nghành sinh hóa trong nông nghiệp Các sản phẩm sinh hóa nông nghiệp gồm các hóa chất để lai tạo, gây giống, các chất trừ sâu, diệt cỏ, diệt nấm, phân đạm [10]

 Khái niệm khuyến nông

Khuyến nông là cách đào tạo và rèn luyện tay nghề cho nông dân, đồng thời giúp họ hiểu được những chủ trương, chính sách về nông nghiệp những kiến thức về kỹ thuật, kinh nghiệm về quản lý kinh tế, những thông tin về thị trường để họ có đủ khả năng tự giải quyết được các vấn đề của gia đình và cộng đồng nhằm đẩy mạnh sản xuất, cải thiện đời sống, nâng cao dân trí góp phần xây dựng và phát triển nông thôn mới

Khuyến nông nông nghiệp là một hệ thống giáo dục không theo một quy định thống nhất nào mà cũng không theo một hệ thống chung nào để huấn luyện nông dân nhằm mục đích giúp họ có những kỹ năng và trình độ kỹ thuật tốt hơn, phát triển hơn quan điểm xác thực về sự đổi mới dành được thế chủ động trong sản xuất, kinh doanh và cuộc sống của họ

9

Khuyến nông là một quá trình dịch vụ thông tin truyền bá kiến thức và đào tạo tay nghề cho nông dân, làm cho nông dân có đủ khả năng tự giải quyết lấy các vấn đề của gia đình, của làng xã Nói cách khác, khuyến nông là một biện pháp giúp đỡ nông dân phát triển sản xuất, kinh doanh dịch vụ, xây dựng phát triển nông thôn và cải thiện điều kiện vật chất, tinh thần cho nông dân

Vậy: Khuyến nông là một quá trình truyền bá kiến thức và huấn luyện tay nghề cho nông dân làm cho họ có khả năng tự giải quyết lấy các vấn đề của họ nhằm phát vị thuộc triển sản xuất, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho nông dân [9]

Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào nghành, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng Sản Việt Nam, nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện trong cơ quan, đơn Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân

mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ( sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập ), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật

- Cán bộ phụ trách nông nghiệp là công dân Việt Nam, là công chức, viên chức, cán bộ tuyển dụng, bổ nhiệm phụ trách nông nghiệp Là những người hoạt động hỗ trợ xây dựng và phát triển nông thôn Ngoài việc hướng dẫn người nông dân phát triển kinh tế nông nghiệp, cán bộ phụ trách nông nghiệp còn giúp người nông dân liên kết lại với nhau, hiểu biết các chính sách

10

luật lệ nhà nước, giúp người nông dân khả năng tự quản, điều hành tổ chức sản xuất cũng như các hoạt động xã hội [5]

Họ là những người trưởng thành về thể chất và trưởng thành về mặt xã hội, họ được tuyển dụng hoặc bỏ nhiệm giữ một chức vụ thường xuyên trong các công sở của nhà nước, họ đang trực tiếp tham gia vào bộ máy công quyền của nền hành chính quốc gia, họ là những người tự làm chủ được hành vi, thái

độ của mình và phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật với tư cách là một công dân, một công chức hành chính Họ trưởng thành ở mặt xã hội còn biểu hiện ở giá trị sản phẩm lao động của họ được xã hội công nhận và bằng sức lao động của mình, họ đã nuôi sống được bản thân Hơn nữa sự trưởng thành

về mặt xã hội còn thể hiện ở cuộc sống riêng tư của họ, họ là những người có đầy đủ điều kiện hành vi trước pháp luật

- Họ là những người đã có vị thế xã hội, vì cán bộ phụ trách nông nghiệp là những người đang giữ chức vụ hoặc trách nhiệm nhất định theo trình độ đào tạo và được xếp vào nghạch bậc tương ứng trong hệ thống hành chính

- Họ có nhiều kinh nghiệm sống được tích lũy tùy theo lĩnh vực mà họ hoạt động Bởi là cán bộ, họ phải được đào tạo ở trình độ nhất định, cùng với

vị trí làm việc của mình trong bộ máy công quyền

- Họ có những hiểu biết về nông nghiệp như lĩnh vực sản xuất, kĩ thuật, chuyên môn kĩ thuật được đào tạo với những kỹ năng chuyên nghành lĩnh vực nông nghiệp

2.1.2 Các văn bản pháp lý liên quan đến nội dung thực tập

- Nghị quyết số 26- NQ/TW ngày 5/8/2008 của Ban chấp hành Trung ương đảng khóa X “về nông nghiệp, nông dân, nông thôn”

11

- Chính phủ 2008 Nghị quyết 24/2008/NQ-CP ngày 28/10/2008 “ Ban

hành chương trình hành động của chính phủ thực hiện nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn”

- Thông tư 05/2014/TT-BNNPTNT Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia lĩnh vực trồng trọt

- Thông tư 41/2012/TT-BNNPTNT Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khảo nghiệm, kiểm định giống vật nuôi và thức ăn chăn nuôi

- Thông tư 48/2014/TT-BNNPTNT Hướng dẫn quản lý, xây dựng, ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, công bố tiêu chuẩn quốc gia thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

2.2 Cơ sở thực tiễn

2.2.1 Đặc điểm nông nghiệp Việt Nam

 Nền nông nghiệp nhiệt đới

a) Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên cho phép nước ta phát triển một nền nông nghiệp nhiệt đới:

- Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, phân hóa theo chiều Bắc – Nam và theo chiều cao của địa hình ảnh hưởng rất căn bản đến cơ cấu mùa vụ và cơ cấu sản phẩm nông nghiệp

- Sự phân hóa của các điều kiện địa hình và đất trồng cho phép và đồng thời đòi hỏi áp dụng các hệ thống canh tác khác nhau giữa các vùng

- Ở trung du và miền núi, thế mạnh là các cây lâu năm và chăn nuôi gia súc lớn

- Ở đồng bằng, thế mạnh là cây trồng ngắn ngày, thâm canh tăng vụ và nuôi trồng thủy sản

12

- Tính chất nhiệt đới gió mùa của thiên nhiên nước ta lafmcho việc phòng chống thiên tai, sâu bệnh hại cây trồng, dịch bệnh đối với vật nuôi luôn luôn là nhiệm vụ quan trọng

b) Nước ta đang khai thác có hiệu quả nền nông nghiệp nhiệt đới

- Các tập đoàn cây con được phân bố phù hợp với các vùng sinh thái nông nghiệp

- Cơ cấu mùa vụ có những thay đổi quan trọng

- Tính mùa vụ được khai thác tốt hơn nhờ đẩy mạnh hoạt động vận tải,

áp dụng rộng rãi công nghiệp chế biến và bảo quản nông sản

- Đẩy mạnh sản xuất nông sản xuất khẩu ( gạo, cafe, cao su, hoa quả )

 Phát triển một nền nông nghiệp hiện đại sản xuất hàng hóa góp phần

nâng cao hiệu quả nền nông nghiệp nhiệt đới

Nền nông nghiệp nước ta hiện nay tồn tại song song nền nông nghiệp cổ truyền và nền nông nghiệp hàng hóa

Có rất nhiều nguyên nhân chi phối tới hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp nhưng cơ bản vẫn là do:

- Nông nghiệp nước ta đi lên từ một nền nông nghiệp lạc hậu với tính chất tự cấp, tự túc và phụ thuộc nhiều vào tự nhiên

- Do đường lối đổi mới của nước ta là chuyển sang nền kinh tế thị trường sản xuất hàng hóa có sự điều tiết của nhà nước

- Nước ta có nhiều điều kiện để phát triển một nền nông nghiệp hàng hóa hiện đại như: điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên phong phú, trình độ chuyên môn kinh tế ngày càng tăng

- Nền nông nghiệp cổ truyền thường tồn tại ở khu vực Trung du miền núi phía bắc hạn chế trong việc áp dụng khoa học kĩ thuật vào sản xuất

- Nền nông nghiệp hiện thể hiện ở việc hình thành các vùng chuyên canh hiệu quả kinh tế tương đối cao tạo nông sản cho xuất khẩu Từ việc thay

13

đổi trong hình thức sản xuất đã tạo ra sự chuyển dịch trong nền kinh tế nông thôn và đây cũng là một đặc điểm của nền nông nghiệp nước ta

 Kinh tế nông thôn nước ta đang chuyển dịch rõ nét

- Hoạt động nông nghiệp là bộ phận chủ yếu của kinh tế nông thôn:

+ Khu vực kinh tế bao gồm: nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, thủy sản + Các hoạt động phi nông nghiệp ( Công nghiệp và xây dựng, dịch vụ) ngày càng chiếm tỉ trọng lớn hơn trong kinh tế nông thôn

- Kinh tế nông thôn bao gồm nhiều thành phần kinh tế:

+ Các doanh nghiệp nông-lâm nghiệp thủy sản

+ Các hợp tác xã nông-lâm nghiệp và thủy sản

+ Kinh tế hộ gia đình

+ Kinh tế trang trại

 Cơ cấu kinh tế nông thôn đang từng bước chuyển dịch theo hướng sản

xuất hàng hóa và đa dạng, trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa:

- Sản xuất hàng hóa trong nông nghiệp thể hiện rõ nét ở sự đẩy mạnh chuyên môn hóa nông nghiệp, hình thành các vùng nông nghiệp chuyên môn, kết hợp nông nghiệp với công nghiệp chế biến, hướng mạnh ra xuất khẩu

* Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn thể hiện ở:

- Thay đổi tỉ trọng của các thành phần tạo nên cơ cấu

- Các sản phẩm chính trong nông-lâm-thủy sản và các sản phẩm phi nông nghiệp khác

2.2.2 Những tấm gương điển hình sản xuất nông nghiệp thành công

 Điện Biên sản xuất nông nghiệp thành công nhờ ứng dụng khoa học

kỹ thuật

Trong vòng 10 năm (2005-2015) tỉnh Điện Biên đã tập trung triển khai

có hiệu quả công nghệ sinh học vào sản xuất và đời sống, góp phần tích cực làm chuyển đổi cơ cấu kinh tế, tạo ra các giống cây trồng, vật nuôi có năng

14

suất, chất lượng Các ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Khoa học

và Công nghệ, Công ty giống nông nghiệp Điện Biên, Trung tâm Khuyến nông – Khuyến lâm đã triển khai nhiều danh mục, đề tài, dự án hỗ trợ sản xuất giống ngô lai F1 – LVN10; dự án hỗ trợ giống lúa cấp I tại một

số hợp tác xã trọng điểm của tỉnh

Thực hiện chủ trương của UBND tỉnh, huyện Điện Biên đã phối hợp với

Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn xây dựng dự án thâm canh tăng vụ đạt cánh đồng 40 triệu đồng/ha Năm 2004, huyện Điện Biên đưa cây vụ đông vào gieo trồng trên ruộng 1 vụ, cho năng suất cao Các xã đã tích cực hướng dẫn nông dân mở rộng diện tích thâm canh cây trồng vụ đông, chú trọng vào 2 giống ngô và đậu tương Theo tính toán, 1ha đất trồng ngô vụ đông cho năng suất 35 tạ, giá bán 2.000 đồng/kg, tổng thu 7 triệu đồng/vụ; đậu tương, năng suất 1,5 tấn/ha, giá bán 6.000 đồng/kg, thu nhập 9 triệu đồng/vụ Hai vụ lúa + 1 vụ màu cho thu nhập 40 triệu đồng/ha Trồng hoàn chỉnh 1.000 ha cây vụ đông, huyện Điện Biên đã giải quyết công ăn việc làm thời gian nông nhàn (từ tháng 9 – 12) cho gần 10.000 lao động của 10 xã Ứng dụng công nghệ sinh học vào sản xuất đã giúp đồng bào các dân tộc địa phương xóa đói giảm nghèo Sản xuất nông nghiệp thành công cần có sự phối hợp chặt chẽ của "4 nhà" Sản xuất theo hợp đồng là hình thức bảo đảm tính

ổn định, chủ động tiêu thụ sản phẩm cho nông dân, chấp hành nghiêm các điều kiện hợp đồng đã ký kết

Có như vậy công tác xoá đói giảm nghèo và vươn lên làm giàu của nhân dân các dân tộc tỉnh Điện Biên mới phát triển bền vững

 Lào Cai thí điểm thành công liên kết 4 nhà trong sản xuất ngô

Để giúp nông dân gỡ khó và sản xuất ngô bền vững, vụ ngô 2014-2015,

Sở NN&PTNT Lào Cai, Trung tâm khuyến nông Lào Cai, Công ty Dekalb Việt Nam, Công ty CP giống Cây trồng miền Nam (SSC) và Công ty TNHH

15

MTV An Nghiệp (doanh nghiệp thu mua) đã cùng vào cuộc, hỗ trợ hơn 100

hộ nông dân trên địa bàn tỉnh Lào Cai triển khai thí điểm

Trong khuôn khổ của chương trình, tỉnh Lào Cai đã trồng thí điểm trồng 110 ha ngô lai trên địa bàn 5 huyện Bảo Thắng, BảoYên, Mường Khương, Bảo Hà và Si Ma Cai Đây là lần đầu tiên, nông dân trên địa bàn tỉnh

và doanh nghiệp cùng “bắt tay” trồng giống ngô lai DK8868 của Dekalb Việt Nam do SSC phân phối trên một diện tích rộng Sau thu hoạch, Cty

An Nghiệp thu mua toàn bộ sản lượng ngô cho bà con với giá hợp lý Giống được bán chịu, sản xuất ra sản phẩm có đơn vị thu mua, bà con góp đất, công chăm bón Do được tạo rất nhiều điều kiện thuận lợi như trên nên không có lý

do gì mà người nông dân không tham gia

Sự vào cuộc của doanh nghiệp từ đầu vào đến tiêu thụ giúp nông dân yên tâm sản xuất, không chịu sự bấp bênh của thị trường Trong khi năng suất bình quân trước đó của tỉnh Lào Cai chỉ đạt 3,65 tấn/ha thì năng suất vụ ngô 2014-2015 trên 110ha trồng giống của Dekalb đã cho năng suất vượt rội, trung bình 12-13 tấn ngô tươi/ha, tương đương 6-6,5 tấn ngô khô/ha [6]

 Hòa Bình gắn phát triển sản xuất nông nghiệp với công tác khuyến nông

Bám sát đặc điểm của một tỉnh vùng cao, thời gian qua, trên cơ sở phát huy tốt vai trò của đội ngũ khuyến nông viên cơ sở, công tác khuyến nông ở Hòa Bình đã đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ nông dân tiếp cận tiến bộ khoa học kỹ thuật, đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững, hiệu quả

Tham gia thực hiện mô hình “Nuôi gà thả vườn an toàn” do Trạm Khuyến nông - Khuyến ngư (KN - KN) huyện Mai Châu tổ chức, từ năm 2013 đến nay, anh Bùi Văn Dũng ở xã Tòng Đậu đã thu lãi lớn từ việc nuôi gà trong vườn cây ăn quả của gia đình Vừa kiểm tra đàn gà chuẩn bị xuất bán cho thương lái, anh Dũng vừa phấn khởi chia sẻ: “Tham gia mô

16

hình, tôi đã được hỗ trợ một phần chi phí giống gà và vắcxin phòng bệnh Đặc biệt, tôi còn được tham gia lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật và được cán bộ khuyến nông xã tận tình hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, phòng

và chữa các bệnh thường gặp ở gà Do đó, đến nay, tuy dự án đã kết thúc song những kiến thức được chuyển giao vẫn rất bổ ích, giúp tôi mở rộng quy

mô chăn nuôi” Được biết, với trên 1.000 con gà xuất bán mỗi năm, anh Dũng

đã có thu nhập trên 200 triệu đồng mỗi năm [7]

17

Phần 3 KẾT QUẢ THỰC TẬP 3.1 Khái quát về cơ sở thực tập

3.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của cơ sở thực tập

3.1.1.1 Điều kiện tự nhiên

a) Vị trí địa lý

Mường Tè là huyện vùng cao biên giới của tỉnh Lai Châu, nằm phía

Tây bắc Việt Nam Huyện có tổng diện tích tự nhiên 267.934 ha, chiếm 29,6% diện tích của tỉnh Lai Châu, đứng đầu 8 huyện, thành phố của tỉnh về diện tích

- Phía Bắc: giáp tỉnh Vân Nam, Trung Quốc

- Phía Nam: giáp huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu

- Phía Đông: giáp huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu

- Phía Tây: giáp huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên

b) Địa hình, diện mạo

Huyện Mường tè do chịu ảnh hưởng lớn của hoạt động kiến tạo địa chất nên có địa hình rất phức tạp, mức độ chia cắt sâu và ngang rất mạnh bởi các dãy núi cao chạy dài theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, phổ biến là kiểu địa hình núi cao và núi trung bình xen lẫn thung lũng Độ cao trung bình từ 900 - 1.500m so với mặt nước biển

Nhìn tổng quát huyện Mường Tè được chia thành 2 vùng địa hình khác nhau:

* Vùng núi cao: Tổng với độ cao trung bình từ 1000 - 2000m so với mặt nước biển thuận lợi cho việc phát triển chăn nuôi đại gia súc, phát triển kinh tế rừng và trồng các loại cây vùng ôn đới

18

* Vùng đồi núi thấp: Với độ cao trung bình từ 400 - 1000m, thuận lợi cho việc phát triển cây công nghiệp như cao su, quế, các cây ăn quả có giá trị kinh tế cao và nuôi trồng thủy sản [8]

c) Khí hậu

Khí hậu Mường Tè mang đặc điểm của vùng nhiệt đới núi cao Tây Bắc,

ít chịu ảnh hưởng của bão, thời tiết quanh năm chia thành 2 mùa rõ rệt: Mùa đông lạnh, mưa ít, mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều

Chế độ mưa: Hàng năm mùa mưa bắt đầu từ cuối tháng 4 và kết thúc vào

tháng 10 trùng với kỳ thịnh hành của gió Tây Nam: vùng cao lượng mưa lên tới 3000mm/năm, vùng núi trung bình có biến động từ 2000 - 2500mm Vùng núi thấp và thung lũng từ 1500 - 1800mm Mùa khô bắt đầu từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau, lượng mưa ít (316,4mm), trong thời gian này thường

có sương mù và suất hiện sương muối vào một số ngày trong tháng 1 và tháng 2 Lượng mưa trung bình năm là 2.531mm, tháng 7 chiếm 87,5% lượng mưa cả năm

Chế độ nhiệt: Do chịu ảnh hưởng của địa hình nên chế độ nhiệt cũng

phân hóa theo vùng trong đó: Vùng núi cao Nhiệt độ cao trung bình 150

C; Vùng núi cao trung bình nhiệt độ trung bình đạt 200

C Vùng núi thấp nhiệt

độ đạt 230 C Tổng nhiệt độ trung bình toàn huyện là 22.40

C

Chế độ gió: Từ tháng 3 - tháng 7 thường có gió mùa Tây Nam, gió

mùa Đông Nam thổi mạnh từ tháng 4 - tháng 10, gió mùa Đông Bắc xuất hiện

* Tài nguyên nước:

Huyện Mường Tè có mạng lưới sông, suối khá dày đặc, trong huyện có

1 sông chính là sông Đà, ngoài ra còn có 4 con suối có trữ lượng nước lớn: Nậm Ngà, Nậm Na, Nậm Củm, Nậm Sì Lường Đặc biệt, huyện là khu vực đầu nguồn xung yếu và cực kỳ quan trọng của Sông Đà, con sông có giá trị lớn về thuỷ điện và cung cấp nước cho vùng đồng bằng Bắc bộ, nên Mường

Tè có vị trí quan trọng về phát triển kinh tế của đất nước Tuy nhiên, vào mùa khô sông suối thường khô cạn, thiếu nước cho sinh hoạt và sản xuất; mùa mưa

có lũ lụt, lũ quét, sạt lở gây ảnh hưởng đến tính mạng và tài sản con người, gây sói mòn mạnh, khả năng sử dụng nước vào sản xuất còn nhiều hạn chế

* Tài nguyên Khoáng sản:

Trên địa bàn có nhiều loại khoáng sản có giá trị kinh tế cao: vàng, sắt, đồng chì Tuy nhiên trữ lượng vừa và nhỏ, phân bố không đều, khó khai thác

và sử dụng

* Tài nguyên rừng:

Huyện Mường Tè có tổng diện tích rừng khá lớn Năm 2015 diện tích rừng của huyện có khoảng 162.842,98 ha, bảo vệ rừng trên 200.000 lượt ha, khoanh nuôi tái sinh 65.760,2 lượt ha Diện tích được chi trả dịch vụ môi trường rừng từ năm 2012 đến năm 2015 là 614.884,3 ha Rừng Mường Tè có

hệ động thực vật đa dạng, phong phú với nhiều loại gỗ quý như: giổi, lát, gù hương; nhiều cây dược liệu quý hiếm, nhiều sản vật rừng nổi tiếng như: mật ong rừng, tam thất, nấm hương, thảo quả

20

Năm 2015 tỷ lệ che phủ rừng của huyện đạt 61,5% Diện tích rừng phân bố ở tất cả các xã trong huyện, nhờ quan tâm phát triển kinh tế đồi rừng, kinh tế trang trại rừng đã góp phần đem lại thu nhập cao cho người dân và góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, giữ nước đầu nguồn, cải thiện cảnh quan khu vực [8]

Bảng 3.1: Tình hình sử dụng đất đai của huyện Mường tè qua 3 năm

2 Đất phi nông nghiệp 618,37 619,39 620,42

(Nguồn: UBND huyện Mường Tè 2015 - 2017)

Đất sản xuất nông nghiệp: Trong diện tích đất sản xuất nông nghiệp thì đất trồng cây hàng năm chiếm diện tích lớn hơn đất trồng cây lâu năm Qua các năm diện tích đất trồng cây hàng năm có sự biến động Năm 2015 là 158,53 ha đến năm 2016 là 160,61 ha tăng lên Nguyên nhân có sự thay đổi là diện tích cây trồng hàng năm tăng lên ( lúa, ngô, lạc ) do có nhiều giống mới năng suất cao, chất lượng tốt nên người dân đã mở rộng thêm diện tích để trồng các loại cây trồng cho năng suất cao

21

Đất lâm nghiệp: giảm nhẹ qua các năm, năm 2015 là 150,51 ha đến năm 2017 là 149,76 ha, nguyên nhân chủ yếu là do người dân chuyển đổi mục đích sử dụng đất

Đất nuôi trồng thủy sản: Có xu hướng tăng lên năm 2015 là 96,1 ha đến năm 2017 là 125,2 ha ( tăng 29,1 ha ) nguyên nhân là do nhà nước xây dựng công trình thủy điện Lai châu, diện tích lòng hồ tăng kéo theo nhu cầu của người dân và nguồn lợi thủy sản tăng

Đất phi nông nghiệp: Diện tích đất phi nông nghiệp nhìn chung tăng nhẹ qua các năm gần đây năm 2015 là 618,37 ha năm 2017 là 620,42 ha Nguyên nhân của việc tăng là do xây dựng thêm nhà ở, các công trình phục

vụ nhu cầu xã hội như nhà văn hóa thôn, trường học…

Đất chưa sử dụng: Diện tích đất chưa sử dụng có sự thay đổi đáng kể năm 2015 là 116,59 ha, do được khai phá để chuyển qua loại đất khác cho nên năm 2017 diện tích chỉ còn 114,52 ha

+ Quán triệt phương hướng mục tiêu phát triển kinh tế chung của huyện, đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, phát huy thế mạnh của địa phương, tổ chức các mô hình sản xuất mới, áp dụng khoa học kĩ thuật vào trồng trọt, chăn nuôi; chuyển đổi vật nuôi, cây trồng phù hợp theo hướng hàng hóa

22

Năm 2016, sản lượng lương thực có hạt ước đạt 62,0 tấn, trong

đó sản lượng lúa đạt 33,0 tấn; sản lượng ngô đạt 29,0 tấn

- Cây công nghiệp và cây ăn quả

+ Các loại cây công nghiệp ngắn ngày được khuyến khích phát triển + Cây thảo quả diện tích trên địa bàn huyện năm 2016 là 2.029,5 ha, diện tích thiệt hại do rét đậm, rét hại đầu năm trên 700 ha, hiện nay số diện tích này phục hồi, cây sinh trưởng phát triển tốt

+ Cây cao su năm 2016 kế hoạch giao 200 ha, thực hiện 100 ha ( do Công ty cổ phần cao su Lai Châu II thực hiện) đạt 50% kế hoạch Tổng diện tích hiện có là 418 ha

Bảng 3.2: Kết quả và kế hoạch nghành trồng trọt năm 2015 - 2017 của

(Nguồn: UBND huyện Mường tè 2015- 2017)

Qua bảng 3.2 cho thấy tình hình sản xuất nông nghiệp của huyện có sự biến động nhẹ Diện tích thay đổi nhẹ nhưng năng suất sản lượng tăng do điều kiện thời tiết khi hậu ổn định cùng với sự phát triển khoa học kĩ thuật Cụ thể như sau: