Hơi nước tuy chiếm một tỉ lệ rất nhỏ, nhưng lại là nguồn gốc sinh ra các hiện tượng khí tượng: mây, mưa...Vậy hơi nước tồn tại trong không khí như thế nào quá trình hình thành mưa ra sao[r]
Trang 1BÀI 20 HƠI NƯỚC TRONG KHƠNG KHÍ MƯA
I Mục tiêu bài học:
1/ Kiến thức:
Biết được vì sao khơng khí cĩ độ ẩm và nhận xét được mối quan hệ giữa nhiệt
độ khơng khí và độ ẩm
Trình bày được quá trình tạo thành mây, mưa Sự phân bố lượng mưa trên
Trái Đất
2/ Kĩ năng:
Dựa vào bảng số liệu, tính lượng mưa trong ngày, trong tháng, trong năm và lượng mưa trung bình năm của một địa phương
Đọc bản đồ phân bố lượng mưa trên thế giới và rút ra nhận xét về sự phân bố lượng mưa trên thế giới
3/ Thái độ:
Biết giải thích một số hiện tượng tự nhiên dựa trên các cơ sở khoa học
II Chuẩn bị:
1/ Tài liệu tham khảo:
Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng mơn Địa lí THCS; Sách giáo khoa Địa lí 6
2/ Phương pháp:
Phương pháp trực quan, nêu vấn đề, phân tích, giải thích, nhĩm
3/ Đồ dùng dạy học:
Bảng lượng hơi nước tối đa trong khơng khí
Biểu đồ mưa thành phố Hồ Chí Minh
Bản đồ phân bố mưa trên Thế giới
III Các bước lên lớp.
1/ Kiểm tra bài cũ: ( 5 phút )
Câu 1
a Khí áp là gì?
b Quan sát hình 50 sgk, cho biết các đai khí áp thấp và các đai khí áp cao nằm ở những vĩ độ nào ?
Câu 2 Em hãy nêu phạm vi hoạt động hoạt động và hướng thổi của Tín phong
và giĩ Tây ơn đới ?
2/ Bài mới:
Hơi nước tuy chiếm một tỉ lệ rất nhỏ, nhưng lại là nguồn gốc sinh ra các hiện tượng khí tượng: mây, mưa Vậy hơi nước tồn tại trong khơng khí như thế nào quá trình hình thành mưa ra sao chúng ta cùng nghiên cứu bài học hơm nay
Hoạt động 1 ( Cá nhân )
CH: Trong khơng khí, lượng hơi nước chiếm
bao nhiêu %
15 p 1 Hơi nước và độ ẩm của
khơng khí.
Tiết PPCT: 24
Ngày soạn: 24/02/2012
Ngày dạy: 27/02/2012
Trang 2CH: Nguồn cung cấp hơi nước cho không khí là
từ đâu ?
HS: Biển và đại dương, sông, hồ, động thực vật,
con người…
CH: Vậy trong những nguồn trên, nguồn cung
cấp hơi nước chính cho không khí là nguồn
nào?
HS: Biển và đại dương
CH: Nhờ hiện tượng nào mà không khí được
cung cấp hơi nước?
HS: Hiện tượng bốc hơi
CH: Không khí có độ ẩm hay không?
HS: Có
CH: Vậy vì sao trong không khí lại có độ ẩm ?
HS: Vì trong không khí có chứa hơi nước
GV: Vậy lượng hơi nước làm cho không khí có
độ ẩm
GV: Kết luận
GV: Cho học sinh quan sát hai ảnh trường học
vào buổi sáng và buổi trưa ( ảnh A và B )
CH: Quan sát ảnh em hãy so sánh độ ẩm của
không khí ?
CH: Muốn biết không khí có độ ẩm cao hay
thấp, chúng ta làm như thế nào?
HS: Phải đo độ ẩm của không khí
CH: Dụng cụ đo độ ẩm của không khí là gì?
HS: Ẩm kế
GV: Cho HS quan sát tranh và giới thiệu về ẩm
kế
GV: Cho HS quan sát bảng “ Lượng hơi nước
tối đa trong không khí”
CH: Dựa vào bảng số liệu, em hãy cho biết
lượng hơi nước tối đa khi nhiệt độ là: 100C,
200C, 300C?
CH: Nhận xét về mối quan hệ giữa nhiệt độ và
lượng hơi nước đó trong không khí?
HS: Nhiệt độ càng cao thì lượng hơi nước chứa
được càng nhiều
GV: Kết luận
CH: Không khí có chứa được lượng hơi nước
vô hạn không?
HS: Không
GV: Không khí chỉ chứa được lượng nước tối
đa -> Không khí bão hòa hơi nước
CH: Khi không khí bão hòa hơi nước mà vẫn
được cung cấp thêm hơi nước thì hiện tượng gì
xảy ra?
- Không khí bao giờ cũng chứa một lượng hơi nước nhất định, lượng hơi nước đó làm cho không khí có độ ẩm
- Nhiệt độ có ảnh hưởng đến khả năng chứa hơi nước của không khí Nhiệt độ không khí càng cao, lượng hơi nước chứa được càng nhiều (độ ẩm càng cao)
Trang 3HS: Hơi nước sẽ đọng lại thành các hạt nước ->
Hiện tượng ngưng tụ
GV: Ngoài ra khi không khí bốc lên cao bị lạnh,
hay tiếp xúc với một khối không khí lạnh ->
Hiện tượng ngưng tụ
( Biểu hiện bằng sơ đồ)
CH: Sự ngưng tụ sinh ra các hiện tượng gì trong
cuộc sống?
HS: Mây, mưa, sương…
Liên hệ: Ở miền Bắc nước ta
( Hiện nay, có do ảnh hưởng của khối không khí
lạnh nên hơi nước trong không khí ngưng tụ
sinh ra mưa phùn và sương khói )
GV: Chuyển ý sang phần 2
Hoạt động 2 ( Cá nhân/cặp ) GV: Cho học sinh quan sát sơ đồ biểu hiện quá
trình tạo mây và mưa
CH: Dựa vào sơ đồ, em hãy mô tả quá trình tạo
mây, mưa ?
HS: Khi không khí bốc lên cao, bị lạnh dần, hơi
nước sẽ ngưng tụ thành các hạt nước nhỏ, tạo
thành mây Gặp điều kiện thuận lợi, hơi nước
tiếp tục ngưng tụ, làm các hạt nước to dần, rồi
rơi xuống đất thành mưa
CH: Quan sát nội dung sách giao khoa, em hay
cho biết dụng cụ đo mưa la gì?
HS: Thùng đo mưa ( hay Vũ kế )
GV: Giới thiệu về thùng đo mưa
CH: Để tính lượng mưa trong ngày, tháng, năm
ta làm như thế nào?
HS:
- Ngày : Tổng lượng mưa các lần trong
ngày
- Tháng: Tổng lượng mưa các ngày trong
tháng
- Năm: Tổng lượng mưa trong 12 tháng
CH: Vậy, muốn tính lượng mưa trung bình năm
của một địa phương ta làm như thế nào?
HS:
Tổng lượng mưa của nhiều năm
Trung bình năm =
Số năm
20 p 2 Mưa và sự phân bố lượng
mưa trên Trái Đất.
* Quá trình tạo thành mây,
mưa: Khi không khí bốc lên
cao, bị lạnh dần, hơi nước sẽ ngưng tụ thành các hạt nước nhỏ, tạo thành mây Gặp điều kiện thuận lợi, hơi nước tiếp tục ngưng tụ, làm các hạt nước
to dần, rồi rơi xuống đất thành mưa
a.Tính lượng mưa trung bình của một địa phương
- Ngày : Tổng lượng mưa
các lần trong ngày
- Tháng: Tổng lượng mưa
các ngày trong tháng
- Năm: Tổng lượng mưa
trong 12 tháng
- Trung bình năm: Tổng lượng mưa của nhiều năm / số năm
Trang 4GV: Hướng dẫn hoc sinh quan sát biểu đồ
lượng mưa ( Hình 53 sgk)
CH: Quan sát biểu đồ, em hãy cho biết tháng
nào có mưa nhiều nhất? Lượng mưa khoảng bao
nhiêu mm?
HS: Tháng 9, lượng mưa khoảng 327.1 mm
CH: Quan sát biểu đồ, em hãy cho biết tháng
nào có mưa nhiều nhất? Lượng mưa khoảng bao
nhiêu mm?
HS: Tháng 2, lượng mưa khoảng 4.1 mm
GV: Cho hs làm bài tập về tính lượng mưa theo
cặp trong 2 phút ( bài tập 1 sgk trang 63)
GV: Hướng dẫn học sinh quan sát bản đồ phân
bố lượng mưa trên thế giới
CH: Chỉ ra các khu vực có lượng mưa trung
bình năm trên 2000mm, các khu vực có lượng
mưa trung bình năm dưới 200mm ?
CH: Nhận xét sự phân bố lượng mưa trên thế
giới?
HS: Trên Trất Đất, lượng mưa phân bố không
đều từ Xích đạo về cực
GV liên hệ: Việt Nam thuộc khu vực có lượng
từ 1001mm - 2000mm
Giáo dục môi trường:
CH: Tác dụng và tác hại của bốc hơi nước?
HS:
- Tác dụng: Phơi nông sản, hải sản, làm
muối…
- Tác hại: Cháy rừng, đất đai nứt nẻ…
CH: Tác dụng và tác hại của mưa?
HS:
- Tác dụng: cung cấp nước cho sản xuất
- Tác hại: gây lũ lụt, xói mòn đất, mất
mùa…
CH: Vậy để hạn chế tác hại của mưa và bốc hơi,
chúng ta phải làm gì?
HS: Trồng và bảo vệ rừng Đặc biệt là rừng đầu
nguồn
b Sự phân bố lượng mưa trên thế giới:
Trên Trất Đất, lượng mưa phân bố không đều từ Xích đạo
về cực Mưa nhiều nhất ở vùng Xích đạo, mưa ít nhất là hai vùng cực Bắc và Nam
3/ Củng cố, dặn dò ( 5 phút)
* Củng cố:
- GV hệ thống bài học bằng sơ đồ tư duy.
-Làm bài tập trắc nghiệm.
Chọn đúng sai cho các câu dưới đây để thể hiện rõ đặc điểm của hơi nước chưa trong không khí :
Trang 51 Hơi nước là thành phần của không khí, là nguồn gốc sinh ra các hiện tượng khí tượng như mây, mưa,
2 Nguồn chính cung cấp hơi nước cho khí quyển là nước mưa
3 Nhiệt độ là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến khả năng chứa hơi nước của không khí
4 Không khí đã bão hòa hơi nước nghĩa là không khí đã chứa một lượng hơi nước tối đa
5 Lượng hơi nước tối đa mà không khí chứa được ở 00C là 0 g/m3
6 Lượng hơi nước tối đa mà không khí chứa được ở 300C là 30 g/m3
Đáp án:
- Điền nội dung còn thiếu vào sơ đồ
Tiếp tục cung cấp hơi nước
Hoặc Gặp lạnh
* Dặn dò:
- Học bài
- Chuẩn bị bài thực hành: Tìm hiểu cách đọc biểu đồ khí hậu, xác định lượng mưa cao nhất, thấp nhất.
4/ Rút kinh nghiệm :
………
………
………
………
………
………
Không khí bão hòa hơi nước ………
Hiện tượng:………