Để phát triển, hoàn thiện nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình hiện nay, đòi hỏi phải tạo dựng, phát huy được những ảnh hưởng tích cực, đồng
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lý do lựa chọn đề tài luận án
Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là đường lối chiến lược nhất quán, là mô hình kinh tế tổng quát trong suốt thời kỳ quá độ đi lên xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã tác động rất mạnh
mẽ và toàn diện đến các lĩnh vực của đời sống xã hội, các địa phương, khu vực, tổ chức và cá nhân, đến Nhân cách con người nói
chung, Nhân cách cán bộ nói riêng với cả mặt tích cực và tiêu cực
Cán bộ hậu cần quân đội là lực lượng nòng cốt thực hiện tham mưu
và bảo đảm công tác hậu cần cho các nhiệm vụ của quân đội và tham gia phát triển kinh tế đất nước Do đặc thù công việc và các mối quan hệ của mình, cán
bộ hậu cần quân đội chịu ảnh hưởng rất rõ rệt cả mặt tích cực và mặt tiêu cực của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Nhân cách của cán bộ hậu cần với hai yếu tố cấu thành chủ yếu là phẩm chất và năng lực đang chịu ảnh hưởng hai mặt của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta Thực tế những năm qua cho thấy, đại đa số cán bộ hậu cần quân đội đã nhận thức được những tác động tích cực của nềnkinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, từ đó không ngừng phấn đấu
tu dưỡng nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ năng lực để ngày càng hoàn thiện nhân cách đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ Nhưng vẫn còn một số cán bộ hậu cần quân đội nhận thức thiếu đầy đủ về thực chất, mức độ, tác hại ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức, lối sống Trước tác động của những tiêu cực từ kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã làm cho một bộ phận cán bộ hậu cần quân đội thiếu tu dưỡng, rèn luyện đã không giữ vững được lập trường tư tưởng, bản lĩnh chính trị, tha hóa về phẩm chất đạo đức, lối sống, nhất là không giữ được đức “Liêm” đức “Kiệm” của người cán bộ hậu cần Để phát triển, hoàn thiện nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình hiện nay, đòi hỏi phải tạo dựng, phát huy được những ảnh hưởng tích cực, đồng thời khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách của họ một cách khoa học, hiệu quả
Trước tình hình đặt ra như vậy, nhưng về mặt khoa học cho đến nay chưa có công trình khoa học và luận án nào đi sâu nghiên cứu một cách
cơ bản, hệ thống và toàn diện về ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam Bởi vậy, nghiên cứu sinh lựa chọn vấn đề này làm đề tài luận
Trang 2án có tính cấp thiết và không trùng lặp với các công trình khoa học, các luận
án đã được công bố
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích:
Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn về ảnh hưởng
của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người
cán bộ hậu cần quân đội; trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp cơ bản
phát huy những ảnh hưởng tích cực, khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực
của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta nhằm xây
dựng và phát triển nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội
* Nhiệm vụ
Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
Làm rõ thực chất ảnh hưởng của kinh tế thị trường và xác định
những nhân tố quy định ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân
dân Việt Nam
Đánh giá thực trạng, nguyên nhân, xác định những vấn đề đặt
ra từ ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
đến nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam
Đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm phát huy những ảnh
hưởng tích cực, khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta nhằm xây dựng và phát
triển nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam
3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu:Thực chất và những nhân tố quy định
ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến
nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam
* Phạm vi nghiên cứu:
Về nội dung: Nghiên cứu những ảnh hưởng tích cực và tiêu
cực của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước đến
nhân cách (giới hạn ở phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối
sống; năng lực nhận thức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ) người cán
bộ hậu cần ở các đơn vị trong quân đội Trọng tâm là cán bộ hậu cần
cấp Trung, Sư đoàn và tương đương
Về không gian: Tập trung nghiên cứu, khảo sát ở một số
đơn vị phía Bắc: Quân khu 1, Quân khu 2, Quân khu 3, Quân đoàn
1, Quân đoàn 2, Các đơn vi của Tổng cục Hâu cần và có sử dụng
số liệu của một số Quân chủng, Binh chủng, Học viện Hậu cần để
tham chiếu
Trang 3Về thời gian: Các tư liệu, số liệu sử dụng trong luận án được
giới hạn trong khoảng thời gian 10 năm trở lại đây
4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu
* Cơ sở lý luận
Luận án dựa vào lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh về vấn đề xây dựng nhân cách cán bộ và nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội Quan điểm của Đảng cộng sản Việt nam về xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta về vấn đề con người và phát triển con người Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới Đồng thời, luận án kế thừa
và phát triển kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học có liên quan đến đề tài
* Cơ sở thực tiễn
Thực tiễn thực hiện chức trách, nhiệm vụ và phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, trình độ nhận thức và năng lực chuyên môn nghiệp vụ của người cán bộ hậu cần quân đội trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, ở một số cơ quan, đơn vị hậu cần tiêu biểu trong toàn quân Những tư liệu tổng kết, số liệu thống kê của cơ quan chức năng, đơn vị và kết quả điều tra xã hội học, khảo sát thực tế của tác giả ở một số đơn vị phía Bắc
* Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, luận án sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của khoa học chuyên ngành và liên ngành, trong đó chú trọng các phương pháp cụ thể như; phương pháp lịch sử
- lôgic, phương pháp phân tích - tổng hợp, so sánh, hệ thống, tổng kết thực tiễn, điều tra khảo sát, phương pháp hoạt động - giá trị - nhân cách và phương pháp chuyên gia để làm sáng tỏ góc độ triết học của vấn đề nghiên cứu
5 Những đóng góp mới của luận án
Bước đầu làm rõ thực chất và những nhân tố quy định ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam
Khảo sát đúng thực trạng và xác định những vấn đề đặt ra từ ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước
ta đến nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội
Đề xuất những giải pháp cơ bản có tính khả thi cao, phù hợp với đặc điểm hoạt động hậu cần quân đội trong tình hình mới, phát huy những ảnh hưởng tích cực, khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực
Trang 4của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta nhằm xây dựng và phát triển nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội Quân đội nhân dân Việt Nam
6 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của luận án
* Ý nghĩa lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần
bổ sung, phát triển một số vấn đề lý luận khoa học về ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta đến nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội Đồng thời cung cấp luận cứ khoa học cho hoạt động thực tiễn để phát huy ảnh hưởng tích cực, khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta nhằm xây dựng và phát triển nhân cách
người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam
* Ý nghĩa thực tiễn: Cung cấp, bổ sung các tư liệu làm tài liệu
tham khảo trong giáo dục, nghiên cứu khoa học, giảng dạy, bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, nhân viên hậu cần cũng như cán bộ, chiến sĩ trong quân đội Cung cấp thêm cơ sở thực tiễn cho việc hoạch định chủ trương, biện pháp để lãnh đạo, chỉ huy các cấp trong quân đội đổi mới công tác tổ chức, lãnh đạo, quản lý, đào tạo, định hướng, phát triển nhân cách cho đội ngũ cán bộ hậu cần đáp ứng với yêu cầu xây dựng quân đội, xây dựng ngành Hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay
7 Kết cấu của luận án
Luận án gồm; Phần mở đầu; Nội dung bố cục thành 4 chương
(9 tiết); kết luận; danh mục các công trình khoa học đã được công bố
liên quan đến đề tài luận án; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục
Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
1.1.1 Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan ảnh
hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước
ta đến xã hội và nhân cách con người
Vũ Văn Viên, Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và vấn đề thực hiện công bằng, tiến bộ xã hội Nguyễn Hồng Sơn , Vấn
đề công bằng xã hội trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam hiện nay Công trình khoa học, Phân hóa giàu - nghèo trong quá trình chuyển sang kinh tế thị trường ở nước
ta - thực trạng, xu hướng biến động và giải pháp, của Nguyễn Thị
Trang 5Mai Hồng Công trình, Tiến bộ xã hội trong điều kiện kinh tế thị trường và biểu hiện của nó ở nước ta hiện nay, Của tác giả Nguyễn Hữu Vượng, Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn Quốc gia do
Hà Huy Thành (chủ biên), Những tác động tiêu cực của cơ chế kinh
tế thị trường ở Việt Nam Nguyễn Văn Ngừng với công trình, Tác động của kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế đối với quốc phòng, an ninh ở Việt Nam Các tác giả đều cho rằng, những ảnh
hưởng của kinh tế thị trường đến quá trình thực hiện nhiệm vụ, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là khá đậm nét và được biểu hiện trên các lĩnh vực của đời sống xã hội
Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan tới ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách
con người Ở nước ngoài, các nhà khoa học Trung Quốc đã bàn về
đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường, các quan điểm này được
tập hợp trong công trình, Những vấn đề đạo đức trong điều kiện nền kinh tế thị trường - Từ góc nhìn của các nhà khoa học Trung Quốc,
Trung tâm khoa học xã hội và nhân văn Quốc gia
Ở trong nước, Nguyễn Chí Mỳ, Sự biến đổi thang giá trị đạo đức trong nền kinh tế thị trường với việc xây dựng đạo đức mới cho cán bộ quản lý ở nước ta hiện nay Trịnh Duy Huy, Xây dựng đạo đức mới trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Về vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường, Mấy vấn đề đạo đức trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay, do Nguyễn
Trọng Chuẩn và Nguyễn Văn Phúc (đồng chủ biên), Phạm Văn Đức
với bài, Mối quan hệ giữa lợi ích cá nhân và đạo đức xã hội trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay Phạm Minh Hạc và
Lê Đức Phúc (chủ biên)Một số vấn đề nghiên cứu nhân cách Các tác
giả đã đánh giá sự tác động, ảnh hưởng của kinh tế thị trường là rất lớn, đưa ra định hướng, nội dung, chuẩn mực giá trị nhân cách cho con người nói chung, con người ở những lĩnh vực cụ thể, con người mới xã hội chủ nghĩa, con người gắn với điều kiện hiện thực ở những giai đoạn của sự nghiệp cách mạng
1.1.2 Những công trình khoa học tiêu biểu liên quan tới ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ trong quân đội, nhân cách người cán
bộ hậu cần
Đề cập đến giá trị nhân cách, Định hướng giá trị nhân cách đội ngũ sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay, do Tổng cục Chính trị biên soạn Nguyễn Văn Thế, Tăng cường bản chất giai cấp
Trang 6công nhân của quân đội dưới tác động của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần ở Việt Nam hiện nay Nghiên cứu ảnh hưởng của mặt trái kinh
tế thị trường đến đạo đức người cán bộ trong quân đội có; Nguyễn Đình
Tu, Nghiên cứu các giải pháp phòng, chống tác động, ảnh hưởng của mặt trái kinh tế thị trường đến đạo đức cán bộ trong quân đội hiện nay Đề cập tới lợi ích quân nhân trong nền kinh tế thị trường, Đinh Quang Tuấn, Lợi ích quân nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt nam hiện nay
Quan niệm về cán bộ hậu cần quân đội, Hà Nguyên Cát, Vấn
đề đạo đức cách mạng của người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam trong điều kiện hiện nay,Trần Như Chủ, Đặc điểm phát triển đạo đức cách mạng của người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam, Nguyễn Đức Tưởng, Xây dựng đội ngũ cán bộ hậu cần ở các Sư đoàn bộ binh đủ quân trong Quân đội nhân dân Việt Nam, Đặng Nam Điền, Giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ hậu cần quân đội trong tình hình mới Đinh Văn Bồng trong công trình, Đào tạo cán bộ hậu cần đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại trong giai đoạn cách mạng mới, Nguyễn Vĩnh Thắng nghiên cứu dưới góc độ điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan của nhiệm vụ xây dựng ngành hậu cần quân đội, Nguyễn Ngọc Ba nghiên cứu, Ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dụng đến nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam hiên nay, Nguyễn Hồng Châu, Nâng cao chất lượng đội ngũ chủ nhiệm hậu cần trung đoàn binh chủng hợp thành Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay Các công trình
đều khẳng định ảnh hưởng của điều kiện kinh tế - xã hội đến cán bộ trong quân đội là tương đối lớn với cả mặt tích cực và tiêu cực Các tác giả tiếp cận ở các khía cạnh khác nhau, chỉ ra những yêu cầu về phẩm chất, năng lực ở nhiều phương diện đối với cán bộ quân đội nói chung cũng như cán bộ hậu cần nói riêng
1.2 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình đã công
bố và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết
1.2.1 Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học tiêu biểu đã được công bố có liên quan đến đề tài luận án
Một là, các tác giả đã đề cập tương đối có hệ thống và luận
giải về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, ảnh hưởng của nó tới xã hội cũng như nhân cách con người theo những góc độ tiếp cận và các phương pháp nghiên cứu khác nhau Nhưng tựu chung lại, dù tiếp cận ở góc độ nào các tác giả cũng đều trên lập trường, quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về mối
Trang 7quan hệ giữa tồn tại xã hội với ý thức xã hội khi lý giải về những biến đổi của đời sống tinh thần nói chung và nhân cách con người nói riêng
Hai là, các công trình khoa học đã phân tích, luận giải và đi tới
khẳng định, ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến xã hội và nhân cách con người luôn theo hai chiều hướng, tích cực và tiêu cực, nó gắn liền với tính hai mặt của cơ chế thị trường
Ba là, khi nghiên cứu ảnh hưởng của kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa Các tác giả đều cho rằng, chúng ta chuyển đổi sang mô hình kinh tế thị trường, thì động lực lớn nhất để thúc đẩy hoạt động cá nhân đó là lợi ích, trong đó lợi ích kinh tế là quyết định nhất, chính vì vậy các tác giả đã đưa ra các giải pháp, tập trung tìm ra các động lực, hay đưa ra các biện pháp để phát huy động lực cơ bản ở các lĩnh vực, các cấp độ và chủ thể, khách thể khác nhau, từ đó nâng tính chủ động, tích cực, tự chủ, sáng tạo của các chủ thể
Bốn là, các công trình nghiên cứu về đội ngũ cán bộ hậu cần quân
đội, các tác giả đều khẳng định cán bộ hậu cần quân đội là một bộ phận cán bộ của Đảng và Nhà nước được giao nhiệm vụ chỉ đạo, quản lý, tổ chức thực hiện thắng lợi chủ trương, đường lối của Đảng về công tác hậu cần trong quân đội Từ ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, người cán bộ hậu cần phải được giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng toàn diện cả về phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, năng lực, tác phong công tác
1.2.2 Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết
Thứ nhất, trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc và tổng hợp các
quan niệm trước về ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến xã hội và con người Việt Nam nói chung, luận án tập trung làm rõ nội hàm, cấu trúc nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội, từ đó phân tích và xác định rõ thực chất ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta đến nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội
Thứ hai, các công trình khoa học trước đã phân tích và đưa ra các
quan niệm khác nhau về tính quy luật, tính chất, mức độ, phương thức ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến xã hội và nhân cách con người Tuy nhiên, nghiên cứu của các đề tài luận án, chưa
có công trình nào đề cập mang tính hệ thống tới những vấn đề có tính quy
luật về ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội Vì vậy, luận án đi sâu phân tích những nhân tố quy định ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã
Trang 8hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Thứ ba, đánh giá thực trạng ảnh hưởng của kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần ở một số đơn vị hậu cần tiêu biểu của quân đội những năm gần đây, đã đạt được nhiều kết quả đáng trân trọng Tuy nhiên, ở góc độ nghiên cứu của
mình, chưa có công trình nào đánh giá thực trạng ảnh hưởng của kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội, nếu có chỉ đánh giá tác động một mặt của kinh tế thị trường hay ở một mặt nào đó của nhân cách Do đó, luận án tiếp tục giải quyết vấn đề này Trên cơ sở thực tiễn luận án xác định những vấn đề đặt ra do ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội
Thứ tư, đến nay chưa công trình khoa học nào bàn về các giải
pháp phát huy ảnh hưởng tích cực, khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam Nếu có chỉ
đề cập đến một mặt, một yếu tố trong nhân cách hay chỉ là những giải pháp cho xây dựng đội ngũ cán bộ hậu cần quân đội trong tình hình mới nói chung Vì vậy, nghiên cứu ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội và đề xuất những giải pháp, phát huy những ảnh hưởng tích cực, khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nhằm xây dựng và phát triển nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay là vấn
đề mà đề tài luận án cần tiếp tục được luận giải
Kết luận chương 1
Các công trình khoa học đã công bố, nghiên cứu và đạt được nhiều thành tựu to lớn Tuy nhiên, chưa có công trình khoa học nào đi sâu nghiên cứu một cách cơ bản, có hệ thống dưới góc độ triết học vấn
đề lý luận và thực tiễn về: Thực chất, những nhân tố quy định, đánh giá thực trạng, xác định những vấn đề đặt ra, đề xuất những giải pháp, nhằm phát huy những ảnh hưởng tích cực, khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nhằm xây dựng
và phát triển nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam Do đó, việc lựa chọn hướng nghiên cứu của tác giả đề tài luận án
“Ảnh hưởng của kinh tế thị trường đến nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” là hoàn toàn mới, độc lập, không trùng lặp với các công trình khoa học đã được công bố
Trang 9Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ẢNH HƯỞNG
CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐẾN NHÂN CÁCH NGƯỜI CÁN BỘ HÂU CẦN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM 2.1 Nhân cách và ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam
2.1.1 Nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam
Nhân cách là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học, quan điểm Triết học về nhân cách con người, cơ bản có những khác biệt
so với quan điểm của các khoa học cụ thể Triết học Mác - Lênin khẳng định: Con người là một thực thể sinh học - xã hội, mặt sinh học và mặt
xã hội có mối quan hệ biện chứng và thống nhất với nhau Nhân cách là
hệ thống những phẩm giá của một người được hình thành và ngày càng hoàn thiện trong tổng hòa các mối quan hệ của con người gắn với điều kiện, hoàn cảnh cụ thể Cấu trúc nhân cách phản ánh sự thống nhất biện
chứng giữa “phẩm chất” và “năng lực”, giữa trình độ, nhận thức với thái
độ, động cơ, ý chí, tình cảm, niềm tin…của mỗi cá nhân Nhân cách không phải là một cái gì đó đã hoàn tất, mà là quá trình luôn đòi hỏi sự trau dồi thường xuyên
Cán bộ hậu cần quân đội là: Một bộ phận cán bộ của Đảng và Nhà nước hoạt động trong lĩnh vực hậu cần quân đội, bao gồm những sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, viên chức quốc phòng do cơ quan cán bộ quản lý, được lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng có trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ hậu cần giữ các chức vụ, chức danh của cán bộ hậu cần trong quân đội
Là những cán bộ quân đội trực tiếp chỉ huy, quản lý và tiến hành công tác hậu cần ở các cơ quan, đơn vị trong toàn quân Khái niệm cán bộ hậu cần quân đội bao quát toàn bộ các sĩ quan hậu cần, một bộ phận quân nhân chuyên nghiệp, viên chức quốc phòng có chức vụ hoạt động trong lĩnh vực hậu cần quân đội
Nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt
Nam: Là tổng hòa những phẩm chất, năng lực của người cán bộ hậu
cần được hình thành và phát triển thông qua quá trình giáo dục, tu dưỡng, rèn luyện, thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao trong môi trường công tác hậu cần và quan hệ xã hội của mỗi cá nhân, phản ánh những giá trị xã hội đặc trưng của cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam
Trang 10Ngày nay trước tác động của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đặt ra yêu cầu về phẩm chất, năng lực của người cán bộ hậu cần được thể hiện là:
Cán bộ hậu cần quân đội phải đặt lên hàng đầu tiêu chuẩn đạo đức, lối sống “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” Bởi vì, trong điều
kiện đất nước, quân đội còn khó khăn, trong khi đó cán bộ hậu cần lại trực tiếp quản lý, sử dụng, cấp phát một lượng lớn vật chất, kinh phí có nhiều nội dung liên quan đến đời sống, sinh hoạt và sức khỏe của bộ đội
Về chính trị, tư tưởng: Cán bộ hậu cần quân đội phải tuyệt
đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân, có bản lĩnh chính trị kiên định vững vàng, có hiểu biết cơ bản về chủ nghĩa Mác – Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, có ý chí quyết tâm cao, có tinh thần vượt mọi khó khăn, gian khổ để bảo đảm tốt công tác hậu cần cho đơn vị và quân đội trong mọi nhiệm vụ
Về năng lực, trình độ tri thức: Cán bộ hậu cần có kiến thức toàn
diện về khoa học cơ bản, khoa học xã hội và nhân văn, khoa học nghệ thuật quân sự đặc biệt là khoa học chuyên ngành hậu cần quân sự, chủ động, sáng tạo và linh hoạt trong vận dụng tri thức tổng hợp vào giải quyết những vấn đề thực tiễn hoạt động, công tác hậu cần đặt ra
Về năng lực chuyên môn nghiệp vụ, thực hiện và tham mưu
cho người chỉ huy bảo đảm tốt công tác hậu cần cho quân đội hoàn
thành nhiệm vụ trong mọi tình huống
2.1.2 Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam
Ở Việt Nam, trải qua một quá trình tìm tòi, nghiên cứu và tổng kết thực tiễn đến Đại hội XII của Đảng đã đưa ra quan niệm rõ
hơn về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa: “Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nền kinh tế vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các quy luật của kinh tế thị trường, đồng thời bảo đảm tính định hướng xã hội chủ nghĩa phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước Đó là nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế; có sự quản lý của Nhà nước pháp quyền
xã hội chủ nghĩa, do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo, nhằm mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” Kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay, có đặc điểm riêng so với kinh tế thị trường khác và được biểu hiện ở mục đích, mục tiêu, nội dung, tính chất
Trang 11Theo từ điển tiếng Việt, “ảnh hưởng” là sự tác động (từ
người, sự việc hoặc hiện tượng) có thể làm dần dần có những biến đổi nhất định trong tư tưởng, hành vi, hoặc trong quá trình phát triển ở sự vật hoặc người nào đó Ảnh hưởng luôn mang cả nội dung xấu và tốt, tích cực hay tiêu cực cho quá trình phát triển của chủ thể
Từ những luận giải trên có thể quan niệm ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu
cần Quân đội nhân dân Việt Nam: Là sự tác động với những yếu tố tích cực và tiêu cực của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa gây nên sự biến đổi nhất định về phẩm chất và năng lực của người cán
bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam trong quá trình giáo dục, học tập, tu dưỡng, rèn luyện, công tác, thông qua môi trường hậu cần và quan hệ xã hội của mỗi cá nhân
Sự biến đổi này diễn ra theo những chiều hướng khác nhau, tính chất, mức độ, kết quả của sự biến đổi đó lại phụ thuộc vào nội dung tác động của nền kinh tế, khả năng tiếp nhận hay lọc bỏ của mỗi cá nhân, vai trò của các tổ chức và được biểu hiện ở những nội dung cơ bản sau:
Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta đến nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội là một tất yếu, với hai chiều hướng tích cực và tiêu cực Ảnh hưởng tích cực: Kinh tế thị
trường đã thúc đẩy nền kinh tế đất nước phát triển, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho toàn xã hội, trong đó có quân đội, tạo môi trường về cơ
sở vật chất, khoa học kỹ thuật, tiến bộ xã hội, thuận lợi cho người cán bộ hậu cần nâng cao nhận thức, phát triển tài năng trong quá trình bảo đảm hậu cần cho quân đội Ảnh hưởng tiêu cực: Kinh tế thị trường đã kích thích tính tích cực cá nhân, đề cao lợi ích cá nhân dễ nảy sinh tư tưởng tự do cá nhân, chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa thực dụng vô nhân đạo, có lợi, có tiền cho mình thì làm, chính đây cũng là thứ men kích thích làm cho người cán bộ hậu cần quân đội dễ xem nhẹ chức năng, nhiệm vụ chủ yếu của mình, quá
đề cao lợi ích kinh tế, làm nảy sinh những biểu hiện tiêu cực
Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu quân đội có thể sớm bộc lộ, dễ nhận biết
và có những mặt phải qua thời gian nhất định mới có thể nhận biết được
Không thể đánh giá một cách đầy đủ, chính xác kết quả ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta tới nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội bằng nhận thức cảm tính Bởi
vì, kết quả ảnh hưởng của kinh tế thị trường tới các lĩnh vực như kinh tế, chính trị dễ nhận thấy hơn nhân cách con người, ảnh hưởng tới nhân cách
Trang 12con người nó phải qua quá trình tiếp nhận, chuyển đổi và biểu hiện ở hành
vi có ý thức
Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội nhân dân Việt Nam theo hai con đường trực tiếp và gián tiếp, trong đó trực tiếp là chủ yếu Người cán
bộ hậu cần quân đội là người trực tiếp tham gia vào hoạt động kinh tế, bảo đảm đời sống sinh hoạt cho bộ đội, chính điều đó mà chịu ảnh hưởng cả trực tiếp và gián tiếp trong đó ảnh hưởng trực tiếp là chủ yếu
Phạm vi ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta đến nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội bao hàm tất cả các đối tượng, song cách thức, mức độ, kết quả của ảnh hưởng đối với từng đối tượng cụ thể là không ngang bằng nhau Ảnh
hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta đến nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội là ảnh hưởng tới tất cả các đối tượng cán bộ hậu cần ở các cấp, các đơn vị trong toàn quân
Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta đến nhân cách người cán bộ hậu cần quân đội thông qua chức năng, nhiệm vụ và môi trường đặc thù của cán bộ hậu cần
Có thể thấy ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta đến đối tượng cán bộ trong quân đội nói chung, nhưng ngoài cái chung đó mỗi loại cán bộ có mức độ, tính chất, kết quả, phương thức ảnh hưởng khác nhau do chính điều kiện, môi trường và chức năng, nhiệm vụ của họ quy định
2.2 Những nhân tố quy định ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam
2.2.1 Ảnh hưởng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến nhân cách người cán bộ hậu cần Quân đội nhân dân Việt nam phụ thuộc vào nhận thức và giải quyết mối quan hệ về lợi ích của cán bộ hậu cần
Nhận thức, khi nhận thức đúng giúp họ không chỉ có tri thức
để phát huy những ảnh hưởng tích cực của nền kinh tế cho quá trình phát triển nhân cách, mà còn tạo sức “đề kháng” tốt để hạn chế những tiêu cực từ kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tác động
Việc giải quyết quan hệ lợi ích giữa cá nhân, lợi ích tập thể và
lợi ích xã hội là nhân tố quy định bộ mặt của nhân cách Con người nói chung và nhân cách nói riêng chỉ có thể phát triển đúng quy luật khi các cá nhân trong xã hội nhận thức đúng đắn, giải quyết tốt quan
hệ cá nhân - xã hội về mặt lợi ích