Trả lời: Trong ánh sáng chiếu từ Mặt Trời có nhiều màu sắc khác nhau như đỏ vàng xanh… Chảng hạn khi nhìn vào một bông hoa, bông hoa nhận ánh sáng từ Mặt Trời hắt một phần vào mắt ta.T[r]
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP VẬT LÝ 7 CHƯƠNG QUANG HỌC
-1 Mùa hè khi trời nắng nóng, đi trên mặt đường nhựa từ phía xa, ta có cảm giảng như mặt đường có nước Giải thích vì sao?
Trả lời: Do trời nắng nóng nên lớp không khí càng gần mặt đường càng nóng, càng lên cao độ nóng càng giảm Môi trường như vậy là không đồng tính nên ánh sáng sẽ không truyền theo đường thẳng Ánh sáng từ các đám mây, những hàng cây hai bên đường
….khi chiếu xuống mặt đường đều bị bẽ cong , khi ánh sáng này đến mắt gây cho ta hiện tượng ảo ảnh và có cảm giác như có nước trên mặt đường từ phía xa
2 Từ trên mái nhà nếu có lổ thủng nhỏ thì ta thấy có vệt sáng chiếu xuống nền nhà Nhờ đâu mà ta nhìn thấy vệt sáng đó?
Trả lời: Trong không khí có nhiều bụi Ánh sáng mặt trời chiếu xuống làm sáng các hạt bụi và ánh sáng từ các hạt bụi này hắt vào mắt ta làm ta thấy rõ chùm tia sáng chiếu qua lổ thủng xuống nền nhà
3 Ánh sáng có truyền đi được trong chân không hay không? Hảy cho ví dụ minh họa?
Trả lời: Ánh sáng có thể truyền được trong chân không Vì môi trường chân không là trong suốt Ánh sáng của Mặt Trời rọi xuống Trái Đất cúng phải đi qua môi trường chân không Ví dụ: Trong cái ruột phích củ nhưng còn nguyên vẹn, môi trường giửa hai lớp của ruột phích là môi trường chân không Nếu có những chổ bị mất lớp mạ ta có thể nhìn được phí bên kia hoặc chúng ta có thể rọi đèn pin củng có thể xuyên được lớp chân không đó để nhìn phía bên kia
4 Tại sao ở các sân bóng đá vào ban đêm người ta dùng 4 dàn đèn ở 4 gốc sân mà không để 4 dàn đèn đó ở cùng một gốc?
Trả lời: Ở các sân bóng đá vào ban đêm người ta dùng 4 dàn đèn ở 4 góc sân mà không đặt 4 dàn đèn ở một gốc vì: Nếu đặt 4 dàn đèn ở cùng một gốc sân thì trái bóng sẽ không nhận được ánh sáng đầy đủ, điều này có thể khiến người cầu thủ trên sân có thể không nhìn thấy hoặc khó nhìn thấy trái bóng ở phía không được đèn chiếu sáng Vì vậy người ta dùng 4 dàn đèn ở 4 góc sân thì Trái bóng được chiếu sáng từ nhiều phía và hắt lại ánh sáng từ nhiều phía nên người cầu thủ trên sân luôn nhìn thấy quả bóng ở trên sân
5 Khi nhìn vào một vật, ta có thể nhìn thấy nhiều màu sắc khác nhau như đỏ, vàng, xanh… Vì sao ta có thể nhìn và phân biệt được các màu như vậy? Hãy giải thích?
Trả lời: Trong ánh sáng chiếu từ Mặt Trời có nhiều màu sắc khác nhau như đỏ vàng xanh… Chảng hạn khi nhìn vào một bông hoa, bông hoa nhận ánh sáng từ Mặt Trời hắt một phần vào mắt ta.Trong số ánh sáng hắt vào mắt ta, một số màu của ánh sáng bị giử lại, chỉ một số màu nào đó được truyền đi và hắt vào mắt ta gây cho ta cảm giác về màu sắc của những màu đó
5 Khi ánh sáng chiếu vào các vật, hầu hết ta thấy các vật đó sáng lên, nhưng có một số vật ta không nhìn thấy chúng sáng lên mà lại có màu đen Hảy giải thích vì sao như vậy?
Trả lời: Vật màu đen là vật không tự phát ra ánh sáng được và nó cũng không hắt lại những ánh sáng chiếu vào nó(ánh sáng khi chiếu vào nó bị nó hấp thụ) Sỡ dĩ ta nhận ra được vật đen vì nó được đặt bên cạnh những vật sáng khác
7 Ban đêm nhìn lên bầu trời ta thấy nhiều vì sao lấp lánh Có phải tất cả chúng đều là nguồn sáng(Vật tự nó phát ra ánh sáng) không? Tại sao?
Trang 2Trả lời: Không phải tất cả các vì sao trên bầu trời mà ta nhìn thấy vào ban đêm đều là nguồn sáng Thực ra trong muôn vàn vì sao
đó chỉ có một số vì sao tự phát ra ánh sáng(Giống như mặt Trời), những vì sao này được xem là nguồn sáng Số còn lại không tự phát ra ánh sáng được Ta nhìn thấy chúng là do chúng nhận ánh sáng từ một nguồn khác (như Mặt Trời) và hắt một phần vào mắt
ta, chúng là những vật được chiếu sáng Ta thường nói sao sáng trên trời chỉ là một cách nói quen thuộc Thực ra trong khoa học
“Sao” dùng để chỉ những thiên thể tự phát sáng, những thiên thể không tự phát sáng được gọi là các hành tinh
8 Mắt có thể nhìn thấy rỏ những vật đặt phía sau tấm kính mỏng, nhưng nếu tấm kính càng dày thì càng khó nhìn Nếu tấm kính dày đến một mức nào đó thì mắt không thể nhìn được những vật đặt phía sau nó Hãy giãi thích vì sao như vậy? Chú ý rằng tấm kính đó vẩn là vật trong suốt!
Trả lời: Khi truyền qua các vật trong suốt, một phần ánh sáng bị hấp thụ, nếu bề dày của vật trong suốt khá lớn, ánh sáng từ vật phát ra có thể bị hấp thụ hết không truyền tới mắt ta được và mắt không thể nhìn thấy vật đặt phía sau
9 Quan sát tác dụng của chiếc đèn pin(thường dùng trong gia đình), một học sinh cho rằng dùng chiếc đèn pin có thể tạo ra được chùm sáng hội tụ, chùm sáng song song hoặc chùm sáng phân kì Theo em kết luận này có đúng với thực tế không? Nếu đúng, bộ phận nào trên đèn pin cho phép thực hiện được điều đó?
Trả lời: Kết luận trên là đúng: dùng chiếc đèn pin có thể tạo ra được cả ba loại chùm sáng trên: chùm sáng hội tụ, chùm sáng song song hoặc chùm sáng phân kì.Ở vành trước của chiếc đèn pin có bộ phận quay được, nếu điều chỉnh một cách khéo léo, ta có thể thu được chùm sáng song song, hội tụ hoặc phân kì
10 Vì sao ta không thể nhìn thấy được những vật ở sau lưng ta nếu ta không quay mặt lại? Hãy giãi thích
Trả lời: Ta có thể nhìn thấy một vật nếu có ánh sáng từ vật đó truyền vào mắt ta Những vật ở sau lưng có thể là những vật tự phát sáng và cũng có thể là những vật nhận ánh sáng từ nguồn sáng khác, nhưng ánh sáng này truyền trong không khí theo đường thẳng nên không thể truyền tới mắt ta được do đó ta không thể nhìn thấy Khi quay mặt lại, ánh sáng có thể truyền trực tiếp tới mắt ta làm cha mắt nhìn được vật
11 Trên một thữa ruộng người ta cắm 4 cái cọc thẳng đứng Trong tay không có mộ dụng cụ gì, làm thế nào để xác định 4 cái cọc
đó có thẳng hàng hay không? Hãy trình bày một phương án đơn giản để kiểm tra
Trả lời: Đặt mắt cs1 cái cọc(cọc đầu tiên) ngắm thẳng theo hướng của 4 cái cọc Nếu 3 cọc còn lại bị cọc đầu tiên che khuất thì cả
4 cọc đều thẳng hàng Phương án này dựa trên cơ sở của định luật truyền thẳng ánh sáng
12 Những người thợ mộc khi bào những thanh gổ thẳng , thỉnh thoảng họ lại nâng một đầu thanh gổ lên để ngắm Làm như vậy có tác dụng gì? Nguyên tắc này là dựa trên kiến thức vật lí nào mà em đã học?
Trả lời: Người thợ mộc nâng một đầu thanh gổ lên để ngắm nhằm mục đích để kiểm tra xem mặt gổ bào được phẳng chưa
Nguyên tắc của cách làm này dựa trên định luật truyền thẳng ánh sáng
13 Khi ngồi trước bếp lửa, qua phần không khí phía trên ngọn lửa ta nhìn thấy những vật phía bên kia đối diện, chúng có vẻ lung linh không được rỏ nét Giải thích vì sao như vậy?
Trả lời: Phần không khí phía trên ngọn lửa tuy là trong suốt nhưng không đồng tính (không đồng đều) Sự không đồng đều này có được vì nhiều lý do chẳng hạn phần không khí sát ngọn lữa bị ngọn lửa nung nóng nhiều hơn so với phần không khí ở trên nó Vì
Trang 3lí do này mà ánh sáng truyền từ vật phía trước đến mắt ta không còn đi theo đường thẳng nữa mà là những đường cong, những “tia sáng cong” này cũng không cố định mà luôn thay đổi , kết quả là vật phía trước mà mắt nhìn thấy có vẻ lung linh
14 Trong đêm tối, nếu ta bật một que diêm cháy sáng thì lập tức ta có thể nhìn thấy các vật gần đó Vậy có phải ánh sáng đã truyền đi một cách tức thời không? Hảy tìm hiểu và giải thích
Trả lời: Ánh sáng truyền đi một vận tốc nhất định nhưng rất lớn Người ta chứng minh được rằng trong chân không hay gần đúng trong không khí, vận tốc của ánh sáng là 300.000km/s Với vận tốc rất lớn này, trong một không gian hẹp(tức đường đi của ánh sáng là ngắn) thì thời gian truyền ánh sáng là vô cùng nhỏ, chính vì vậy mà ta có cảm giác ánh sáng truyền đi tức thời
Chú ý: Ánh sáng truyền từ Mặt trời đến Trái Đất mất khoãng gần 8 phút, còn ánh sáng từ Mặt Trăng truyền đến Trái Đất mất khoảng 1,3 giây
15 Giơ bàn tay chắn giữa ngọn đèn và bức tường, quan sát thấy trên bức tường xuất hiện một vùng tối hình bàn tay, xung quanh
có vùng mờ hơn Hãy giải thích hiện tượng đó?
Trả lời: Bàn tay chắn giữa ngọn đèn vầ bức tường đã đóng vai trò là vật chắn sáng, trên tường(tường đóng vai trò là màn chắn) sẽ xuất hiện vùng bóng tối và bóng nữa tối Hình dạng của bóng tối và bóng nữa tối giống bàn tay là do các tia sáng truyền theo đường thẳng
16 Vào ban đêm, trong phòng chỉ có 1 ngọn đèn sáp Khi ta đứng gần tường , bóng của ta in rỏ nét trên tường, nhưng khi ta tiến lại gần đèn thì bóng của ta trên tường ngày càng kém rỏ nét hơn Hãy giải thích tại sao?
Trả lời: Khi đứng gần tường(xa đèn) xuất hiện vùng bóng tối và bóng nữa tối Do khoãng cách giữa người và tường nhỏ hơn nhỏ hơn nhiều so với khoãng cách giữa người và đèn nên bóng nữa tối bị thu hẹp, ta thấy vùng bóng tối rỏ nét Khi đứng gần đèn vùng bóng nữa tối được nới rộng thêm nên vùng bóng tối lại kém rỏ nét
17 Khi có hiện tượng nhật thực và hiện tượng nguyệt thực, vị trí tương đối của Trái Đất, Mặt Trời và Mặt Trăng như thế nào?
Trả lời: Khi có hiện tượng nhật thực và hiện tượng nguyệt thực: Trái Đất, Mặt Trời và Mặt Trăng gần như cùng nằm trên một
đường thằng
- Trong hiện tượng nhật thực: Mặt Trăng nằm trong khoãng giữa Trái Đất và Mặt Trời
- Trong hiện tượng nguyệt thực: Trái Đất nằm trong khoãng giữa Mặt Trăng và Mặt Trời
18 Tại sao trong các lớp học người ta lắp nhiều bóng đèn ở nhiều vị trí khác nhau mà không dùng 1 bóng đèn lớn (độ sáng của 1 bóng đèn lớn có thể sáng bằng độ sáng của nhiều bóng đèn hợp lại)? Hãy giải thích?
Trả lời: Việc lắp đặt các bóng đèn trong các lớp học phải thỏa mản các yêu cầu sau:
- Thứ nhất: Phải đủ độ sáng cần thiết
- Thứ hai: Học sinh ngồi ở dưới không bị chói lóa khi nhìn lên bảng
- Thứ ba: Tránh các bóng tối và bóng nữa tối trên trang giấy mà tay học sinh viết bài có thể tạo ra
Trang 4Trong ba yêu cầu trên, một bóng đèn lớn chỉ có thể thỏa mãn yêu cầu thứ nhất mà không thỏa mãn hai yêu cầu còn lại Trong khi
đó nếu dùng nhiều đèn lắp ở các vị trí thích hợp sẽ thỏa mãn được cả ba yêu cầu Chính vì vậy mà trong các lớp học người ta lắp nhiều bóng đèn ở nhiều vị trí khác nhau
19 Khi xãy ra hiện tượng nhật thực, có phải tất cả mọi người đứng trên Trái Đất đều có thể quan sát được không? Hãy giải thích Trả lời: Trong khi xãy ra hiện tượng nhật thực, chỉ có người đứng trong vùng bóng tối của Mặt Trăng trên Trái Đất và những người đứng trong vùng lân cận(vùng bóng nữa tối) mới có thể quan sát được hiện tượng Những người không đứng trong những vùng này thì không thể quan sát được hiện tượng nhật thực
20 Trong những phòng học, người ta có lắp một số bóng đèn chiếu sáng Khi bật đèn, học sinh ngồi ở dưới thường bị chói khi nhìn một số dòng chữ trên bảng tại một số vị trí nào đó Vì sao lại như vậy? Hãy suy nghĩ một phương án để có thể khắc phục hiện tượng này
Trả lời: Ánh sáng từ những bóng đèn chiếu lên mặt bảng tạo ra các chùm sáng phản xạ từ bảng trở lại Nếu ánh sáng phản xạ tại một số vị trí trên bảng chiếu vào mắt học sinh thì học sinh có cảm giác bị chói khi nhìn những dòng chữ ở những vị trí đó Có thể khắc phục hiện tượng này bằng cách treo bóng đèn ở gần bảng hơn hoặc dùng máng chụp bóng đèn để tránh các tia phản xạ đi trực tiếp vào mắt học sinh
21 Chiếu 1 chùm tia sáng hẹp lên một gương phẳng, ta quan sát rất rõ chùm tia phản xạ của nó, nhưng khi chiếu một chùm tia sáng hẹp lên một tờ giấy trắng thì hầu như không có chùm tia phản xạ và ta có thể quan sát rất rõ vệt sáng trên mặt giấy Giải thích
vì sao như vậy?
Trả lời: Khi chùm sáng hẹp chiếu lên một tờ giấy trắng, do hiện tượng tán xạ mà ánh sáng bị hắt theo mọi hướng, do đó hầu như không có chùm tia phản xạ và mắt sẽ nhìn rỏ vệt sáng trên giấy
22 Trong các tiệm cắt tóc người ta thường bố trí hai cái gương: Một cái treo trước mặt người cắt tóc và một cái treo hơi cao ở phía sau lưng ghế ngồi Hai gương này có tác dụng gì? Giải thích
Trả lời: Gương phía trước dùng để người cắt tóc có thể nhìn thấy mặt và phần tóc phía trước của mình trong gương Gương treo phía sau có tác dụng tạo ảnh của mái tóc phía sau gáy , ảnh này được gương phía trước phản chiếu trở lại và người cắt tóc có thể quan sát được đồng thời ảnh của mái tóc phía trước lẩn phía sau khi nhìn vào gương trước mặt mình
23 Khi đứng trước gương soi, nếu em đưa tay phải lên thì ảnh của em trong gương lại giơ tay trái lên Tại sao lại như vậy?
Trả lời: Khi tạo ảnh của một vật qua gương, ảnh và vật có kích thước bằng nhau và đối xứng nhau qua gương Chính vì vậy mà khi giơ tay phải lên thì hình người trong gương sẽ đưa tay trái lên
24 Ở những chổ đường gấp khúc có vật cản che khuất(như những đoạn ngoằn ngoèo trên đèo), người ta thường đặt một gương cầu lồi lớn Hỏi gương này giúp ích gì cho người lái xe?
Trả lời: Giả sữ có hai xe đi ngược chiều nhau đến chổ đường gấp khúc, nếu không nhìn thấy nhau thì rất dễ xãy ra tai nạn Gương cầu lồi lớn để ở chổ gấp khúc có tác dụng làm cho các tài xế lái xe có thể nhìn trong gương cầu lồi thấy được xe cộ và các chướng ngại vật ở bên đường bị che khuất để tránh đường, giảm tốc độ tránh xãy ra tai nạn
25 Giải thích tại sao trong phòng có cửa gỗ đóng kín không bật đèn ta không nhìn thấy mảnh giấy trắng đặt trên bàn.
Trả lời:
Trang 5Vì khi không bật đèn thì không có ánh sáng chiếu tới mảnh giấy trắng và như vậy sẽ không có ánh sáng phản chiếu lại vào mắt ta, nên ta không nhìn thấy mảnh giấy trắng được
26: Cho 3 cái kim Hãy nêu rõ cách ngắm như thế nào để chúng thẳng hàng? Giải thích vì sao phải làm như thế?
Trả lời: Đặt mắt sao cho chỉ nhìn thấy kim gần mắt nhất mà không nhìn thấy kim còn lại
*Giải thích :Kim 1(kim gần mắt nhất) là vật chắn sáng của kim 2 , kim 2 là vật chắn sáng của kim 3 Do ánh sáng truyền theo đường thẳng nên ánh sáng từ kim 2,3 bị chắn không tới mắt
27 Khi ta bật đèn pin trong đêm tối, nếu ta thắp một nắm hương để cho khói bay lên ở phía trước đèn pin, ta sẽ thấy một vệt sáng
từ đèn phát ra xuyên qua khói Giải thích vì sao? Biết rằng khói gồm các hạt nhỏ li ti bay lơ lửng
Trả lời: Khói gồm nhiều hạt nhỏ li ti ,các hạt này được đèn chiếu sáng trở thành các vật sáng Các vật sáng nhỏ li ti xếp gần nhau tạo thành một vệt sáng mà ta nhìn thấy được
28 Nêu tác dụng của gương cầu lõm?
Trả lời: Gương cầu lõm có tác dụng biến đổi một chùm tia sáng tới song song thành chùm tia phản xạ hội tụ và ngược lại biến một chùm tia tới phân kì thích hợp thành chùm tia phản xạ song song
29 Người ta thường nói rằng: “khoãng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời vào khoãng 8 phút ánh sáng”.Hãy tìm hiểu và cho biết nói như vậy nghĩa là thế nào?
Trả lời: Ta biết vận tốc ánh sáng truyền trong không khí rất lớn, gần bằng 300.000km/s Nói”khoãng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời vào khoãng 8 phút ánh sáng” nghĩa là khoãng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời bằng quảng đường mà ánh sáng truyền đi trong
thời gian 8 phút Áp dụng công thức S = v.t ta có thể tính được khoãng cách từ Mặt Trời đến Trái Đất là: S = v.t = 300.000km/s
(8 60s) = 144.000.000km
30 Giải thích vì sao đứng ở nơi có nhật thực toàn phần ta không nhìn thấy Mặt Trời và thấy trời tối lại?
Trả lời: Nơi có nhật thực toàn phần nằm trong vùng bóng tối của Mặt Trăng, bị Mặt Trăng che khuất không cho ánh sáng từ Mặt Trời chiếu đến, vì thế đứng ở đó ta không nhìn thấy Mặt Trời và thấy trời tối lại
31 Ban đêm dùng 1 quyển vở che kính bóng đèn dây tóc đang sáng, trên bàn sẽ tối, có khi không thể đọc sách được.Nhưng nếu dùng quyển vở che đèn ống(Típ) thì ta vẩn có thể đọc sách được Giải thích vì sao lại có sự khác nhau đó?
Trả lời: Khi dùng quyển vở che kín bóng đèn dây tóc đang sáng, bàn nằm trong vùng bóng tối sau quyển vở, không nhận được ánh sáng từ đèn truyền tới nên ta không thể đọc sách được Dùng quyển vở không che hết được bóng đèn ống, bàn nằm trong vùng bóng nữa tối sau quyển vở, nhận được 1 phần ánh sáng của đèn truyền tới nên vẩn đọc được sách
32 a) Hãy vẽ ảnh của hai điểm M và N và hình dưới
b) Điền từ thích hợp vào ô trống:
Không nhìn thấy điểm vì
Nhìn thấy điểm vì
Trang 6Trả lời:
a Vẽ
Mắt
M N
Gương phẳng
Trang 7b) Không nhìn thấy điểm N vì chùm tia tới từ N cho chùm tia phản xạ trên gương không truyền tới mắt.
Nhìn thấy điểm M vì chùm tia tới từ M cho chùm tia phản xạ trên gương truyền đến mắt
33 Trên ô tô, xe máy người ta thường lắp một gương cầu lồi ở phía trước người lái xe để quan sát ở phía sau mà không lắp một gương phẳng Làm như thế có lợi gì?
Trả lời: Vùng nhìn thấy của gương càu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng có cùng kích thước, vì vậy giúp cho người lái xe nhìn thấy được khoãng rộng hơn ở phía sau
Mắ t
M’
N’
M N
Gương phẳng