Mot so su kien lich su trong moi quan he dac bietViet Nam Lao

Để giúp Lào xây dựng khu Bắc Lào, nhất là tỉnh Hủa Phăn thành căn cứ địa trung ương của cách mạng Lào, làm chỗ dựa cho các cơ quan trung ương, mặt trận, chính quyền và quân đội Lào, chỉ [r]

Nguyễn Ái Quốc viết tài liệu " Phong trào cách mạng ở Đông Dương"

Ngày 20 tháng 9 năm 1930, Nguyễn Ái Quốc viết tài liệu “Phong trào cách mạng ở Đông Dương” Người kêu gọi công nhân, nông dân trên toàn thế

giới giúp đỡ công nhân, nông dân Đông Dương

Tháng 10

Hội nghị Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương

Theo sự phân công của Quốc tế Cộng sản, đồng chí Trần Phú đã xúc tiếnviệc họp Hội nghị Trung ương Đảng Tháng 10 năm 1930, Trung ương Đảng tổchức Hội nghị tại Hương Cảng (Trung Quốc) Hội nghị đã thảo luận và thông

qua bản "Luận cương chính trị" của Đảng, do đồng chí Trần Phú khởi thảo; thông

qua Nghị quyết về tình hình hiện tại ở Đông Dương và nhiệm vụ cần kíp củaĐảng Nghị quyết ghi rõ những quyết định quan trọng của Hội nghị

Hội nghị phân tích tình hình trước mắt ở Đông Dương, do khủng hoảngkinh tế và đế quốc Pháp tăng cường bóc lột nên đời sống của nhân dân lao độngngày càng cực khổ hơn, và cũng vì bị bóc lột nên công nông vùng dậy đấu tranh,phong trào công nông rầm rộ từ đầu năm 1930 Trước phong trào của quầnchúng công nông, đế quốc Pháp ra sức khủng bố trắng Đảng Cộng sản đi sâuvào quần chúng và lãnh đạo họ đấu tranh Hội nghị nhận định: hiện nay ĐôngDương đã đem lực lượng cách mạng tham gia vào phong trào đấu tranh rầm rộtrong thế giới, mở rộng mặt trận công nông chống đế quốc chủ nghĩa Vả lạiphong trào cách mạng bồng bột trong thế giới (nhất là ở Tàu và Ấn Độ) lại ảnhhưởng đến phong trào đấu tranh ở Đông Dương, làm cho cách mạng ĐôngDương càng mau bành trướng Vậy nên cách mạng thế giới và cách mạng ĐôngDương rất có quan hệ với nhau

Trước tình hình khủng bố của Pháp, Hội nghị xác định nhiệm vụ trướcmắt của Đảng là phải mở rộng phong trào đấu tranh rộng khắp Đông Dươngnhằm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân Trong đấu tranh phải chốngkhuynh hướng bạo động, khởi nghĩa non Phải gây thanh thế cho Đảng, tuyêntruyền đường lối của Đảng thông qua việc treo cờ đỏ búa liềm, diễn thuyết, rảitruyền đơn, ra sách báo, Bằng các biện pháp đó để cho quần chúng tin theoĐảng và đấu tranh theo đường lối của Đảng; khi đấu tranh phải chú ý giữ gìn lựclượng, tránh những tổn thất không cần thiết

Về công tác xây dựng đảng, Hội nghị nhấn mạnh việc thảo luận nhữngnghị quyết Đảng và của Quốc tế Cộng sản trong các chi bộ, để nâng cao trình độchính trị cho đảng viên; phái đảng viên vào các xí nghiệp quan trọng; tăng thêmthành phần công nhân và phụ nữ trong Đảng; chọn đảng viên mới phải lấy sựhăng hái đấu tranh và giác ngộ giai cấp làm cốt yếu Hệ thống tổ chức của Đảngphải tổ chức ra các xứ uỷ, tổ chức giao thông liên lạc

Về công tác quần chúng, Hội nghị cho rằng phải tăng cường công tác vậnđộng công nhân, mở rộng công hội, chuẩn bị lập Tổng Công hội Đông Dương;phân công các đồng chí phụ trách Hội Phản đế, Hội Cứu tế và Thanh niên cộngsản Đoàn; lập Bộ Quân sự của Đảng.

Thực hiện chỉ thị của Quốc tế Cộng sản và cũng xuất phát từ ba nước ViệtNam, Lào, Campuchia là thuộc địa của Pháp, đều chịu sự thống trị của Pháp,Hội nghị quyết định đổi tên Đảng Cộng sản Việt Nam thành Đảng Cộng sảnĐông Dương

Hội nghị đã cử ra Trung ương Đảng Cộng sản chính thức và cử đồng chíTrần Phú làm Tổng bí thư của Đảng

Đảng Cộng sản Đông Dương ra Án nghị quyết về tình hình Đông Dương

Cùng với việc thông qua Luận cương chính trị, Hội nghị Trung ươngĐảng Cộng sản Đông Dương tháng 10 năm 1930 còn ra Án nghị quyết về tìnhhình hiện tại ở Đông Dương và nhiệm vụ cần kíp của Đảng Án nghị quyết ghi

rõ những quyết định quan trọng của Hội nghị

Trước hết, Án nghị quyết phân tích tình hình trước mắt ở Đông Dương,

do khủng hoảng kinh tế và đế quốc Pháp tăng cường bóc lột nên đời sống nhândân lao động ngày một sa sút, phong trào cách mạng nổi lên rầm rộ đầu năm

1930, nổi bật là phong trào công nông Đảng Cộng sản đã đi sâu vào quần chúng

và lãnh đạo quần chúng Đế quốc Pháp vừa ra sức khủng bố trắng vừa rêu raonhững cải cách lừa bịp

Đồng thời, Án nghị quyết cũng kiểm điểm những thiếu sót của Đảngtrong thời gian qua, trong đó phần sai lầm về Điều lệ và tên Đảng, Án nghịquyết cho rằng việc hệ thống tổ chức đảng bỏ mất xứ bộ là sai, vì Trung ươngchỉ có bảy người nên không chỉ đạo chu đáo cho mỗi tỉnh được Trong Điều lệcông, nông hội thì tôn chỉ không rõ ràng Gọi là Đảng “Việt Nam Cộng sảnĐảng” thì không bao gồm được Lào và Cao Miên

Sau khi phân tích tình hình, Án nghị quyết nêu rõ nhiệm vụ chính trị củaĐảng là: “Chiếu theo tình hình chính trị hiện tại ở Đ D thì nhiệm vụ của Đảng

là phải khoách trương phong trào đấu tranh cho đều khắp xứ Đ D, phải làm chophong trào tranh đấu ở những chỗ đã có được thêm sâu thêm mạnh và phải hếtsức làm cho phong trào c m lan rộng ra những chỗ chưa có” Phải đẩy mạnhviệc tuyên truyền cương lĩnh, chính sách và gây thanh thế cho Đảng bằng nhữngbiện pháp thích hợp như treo cờ đỏ búa liềm, diễn thuyết, rải truyền đơn, ra sáchbáo làm sao cho quần chúng hiểu rõ và đi theo Đảng nhưng phải giữ kín lựclượng, tránh những hy sinh, tổn thất không cần thiết

Nghị quyết nhấn mạnh: ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia đều là thuộcđịa của Pháp Ba dân tộc khác nhau nhưng cùng chung một ách thống trị củathực dân Pháp, có quan hệ mật thiết với nhau về chính trị, kinh tế, địa lý, do đócần phải liên lạc chặt chẽ với nhau, đoàn kết và thống nhất hành động để chốngPháp

Án nghị quyết của Trung ương Đảng đã đề ra những nhiệm vụ căn bảncho toàn Đảng và nhân dân phát huy được sức mạnh đoàn kết của nhân dân banước Việt Nam, Lào, Campuchia

* NĂM 1945

THÁNG 3

Ngày 28 tháng 3

Ban lãnh đạo đội Tiền phong họp với đại biểu các chi bộ đảng ở Lào

Chấp hành Chỉ thị của Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông

Dương, ngày 28 tháng 3 năm 1945, Ban lãnh đạo đội Tiền phong họp với đại

biểu các chi bộ đảng ở Lào tại một địa điểm ở hữu ngạn sông Mê Công, đối diệnvới Viêng Chăn Hội nghị kiểm điểm tình hình, nêu lên những ưu điểm, khuyếtđiểm trong công tác vận động cách mạng vừa qua và nhấn mạnh: Cùng với việcvận động, tổ chức Việt kiều, phải hết sức coi trọng công tác tuyên truyền vậnđộng nhân dân bản địa, là lực lượng chính trị cơ bản, chủ yếu của phong tràocách mạng Lào

Để chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa giành chính quyền, Hội nghị thống nhất

đề ra một số công việc cấp bách trước mắt là: Tăng cường công tác tuyên truyền,vận động nhân dân Lào, Việt kiều ủng hộ và tham gia khởi nghĩa; xúc tiến việclập chiến khu, xây dựng lực lượng vũ trang, tổ chức huấn luyện quân sự đểchuẩn bị khởi nghĩa, vận động những người Lào trong Hội Lào tự do (LàoÍtxalạ) hợp tác tham gia phong trào cứu nước

Hội nghị đã bầu ra Xứ ủy Ai Lao (lần thứ tư) gồm bảy ủy viên chính thức(Nguyễn Chấn, Nguyễn Long, Đinh Văn Khanh, Trần Đức Vịnh, Nguyễn HữuKhiếu, Hai Xô, Mai Văn Quang) và hai ủy viên dự khuyết (Ba Đốc, Miền).Đồng chí Nguyễn Chấn được bầu làm Bí thư Xứ uỷ

Ngày 28 tháng 3

Thành lập Chiến khu Na Kè, Phu Phan và Bạn Mày

Thực hiện chủ trương tổ chức một số căn cứ trên đất Thái Lan, ngày 28tháng 3 năm 1945, Xứ ủy Ai Lao và Tổng hội Việt kiều Lào - Thái đã khéo léotranh thủ thành lập được các chiến khu Na Kè, Phu Phan (tỉnh Xakôn), Bạn Mày(tỉnh Nakhon Phạnôm)

Tại chiến khu Na Kè, một số lớp huấn luyện quân sự ngắn ngày được tổchức Mở đầu là lớp huấn luyện quân sự cho gần 30 thanh niên Việt kiều, tiếp đó

mở lớp huấn luyện cho hơn 150 đội viên Để có vũ khí, lương thực bảo đảm chohuấn luyện, lãnh đạo chiến khu Na Kè huy động Việt kiều đóng góp tiền mua

Về phía Hội Lào tự do (Lào Ítxalạ) cũng có một trung đội, gồm một số thanhniên yêu nước và lính khố xanh cũ được giác ngộ, đã đến huấn luyện ở chiếnkhu Na Kè Đây là lực lượng quan trọng trở về Lào hoạt động, phát triển phongtrào cách mạng những năm sau này

THÁNG 4

Ngày 1 tháng 4

Tổng hội sinh viên và thanh niên Hà Nội (Việt Nam) tổ chức kỷ niệm nhà yêu nước Nguyễn Thái Học

Tại Hà Nội, ngày 1 tháng 4 năm 1945, Tổng hội sinh viên và thanh niên

Hà Nội tổ chức lễ kỷ niệm nhà yêu nước Việt Nam Nguyễn Thái Học Chươngtrình kỷ niệm khá phong phú, gây xúc động lớn trong sinh viên và học sinh dựbuổi lễ Đồng chí Cayxỏn Phômvihản, đang là sinh viên Lào học ở Trường Đạihọc Luật, tham dự Tại buổi lễ, đồng chí Cayxỏn Phômvihản diễn thuyết ca ngợi

tinh thần chống Pháp của Nguyễn Thái Học Sau này, khi trở thành Chủ tịchĐảng Nhân dân cách mạng Lào, đồng chí Cayxỏn Phômvihản đã nói với cácchuyên gia Việt Nam tại Lào rằng đồng chí rất khâm phục tinh thần chống Phápcủa Nguyễn Thái Học, nhưng cũng cho rằng Nguyễn Thái Học thất bại là do ôngkhông định ra đường lối đoàn kết toàn dân Việt Nam chống thực dân Pháp xâmlược.

ý cho phép Việt kiều yêu nước ở Lào thành lập các đoàn thể, tổ chức các cuộcmít tinh, biểu tình và lập đội tự vệ vũ trang để cùng nhân dân Lào tham gia cáccuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc

Trên cơ sở đó, mọi hoạt động cách mạng của Việt kiều tại các địa phươngLào ở vào thế hợp pháp Dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Đảng Cộng sản ĐôngDương ở Lào, Việt kiều yêu nước ở Viêng Chăn đã cùng với nhân dân Lào đấutranh thành lập chính quyền cách mạng, công khai tổ chức các đội vũ trang, muasắm vũ khí, lập chiến khu huấn luyện quân sự cho các nam, nữ thanh niên sẵnsàng chiến đấu Lực lượng vũ trang của Việt kiều đã phối hợp với lực lượng vũtrang cách mạng Lào tổ chức tuần tra canh gác trên các đường phố, các cửa ô,góp phần giữ gìn trật tự trị an ở Viêng Chăn

THÁNG 5

Thành lập tổ chức "Lào Pên Lào" (nước Lào của người Lào)

Sau khi Nhật đảo chính Pháp, tháng 5 năm 1945, một số công chức, tríthức, sĩ quan người Lào ở các địa phương Lào có tinh thần dân tộc đã nhóm họp

ở Viêng Chăn, trong đó có Chạu Phếtxarạt, Phanha Khămmạo tham dự, thànhlập tổ chức “Lào Pên Lào” (gọi tắt là Lo Po Lo, có nghĩa là nước Lào của ngườiLào) Hội nghị bầu ra Ban Chấp hành Trung ương điều hành chung gồm có:

1 Thạo Xỉ Rátanacun (sau đổi họ Xavannavông) - Chủ tịch

2 Khăm Bây Philaphănđệt - Phó chủ tịch

3 Ămphon Phôrạt - Cố vấn và tám ủy viên, ba thư ký

Uỷ ban “Lào Pên Lào” cũng chỉ định một số Uỷ ban “Lào Pên Lào” ở một

số địa phương như:

1 Viêng Chăn (gồm Ămphon Phôrạt làm chủ tịch kiêm chỉ huy quân đội

và các ủy viên: Thai Phimôn, Thạo Xột Phệtlaxỉ, Mahả Xỉlaviravông, Thạo SuVăn Vilayvan)

2 Tỉnh Luổng Phạbang (gồm Chạu Xỉxumăng làm chủ tịch, Chạu BunPhovát làm phó chủ tịch và Thạo Uộn Kẹo làm ủy viên (quân nhân)

3 Tỉnh Khăm Muộn (Xỉngcapô làm chủ tịch, Thạo Bun Liêng làm ủyviên) Tỉnh Xavẳnnakhệt (Thạo Ùn Xánánicon làm chủ tịch, Thạo PhumiNòxavẳn làm ủy viên)

Sự ra đời của tổ chức “Lào Pên Lào” (nước Lào của người Lào) chứng tỏphong trào cách mạng, yêu nước do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo ởLào đã có ảnh hưởng lan rộng trong nhiều tầng lớp nhân dân, kể cả một số ngườitrong giới sĩ quan, binh lính, cảnh sát có xu hướng tiến bộ Đó là những nhân tốtạo thêm thế và lực mới cho phong trào cách mạng Lào - Việt Nam, đẩy mạnhcác mặt công tác chuẩn bị tiến hành khởi nghĩa giành chính quyền ở Lào

Ngày 11 tháng 5

Thành lập đơn vị vũ trang đầu tiên của Tổng hội Việt kiều

Sau một thời gian chuẩn bị, ngày 11 tháng 5 năm 1945, tại chiến khu Na

Kè, đơn vị vũ trang đầu tiên của Tổng hội Việt kiều chính thức được thành lập,

mang tên “Việt Nam độc lập quân” Báo Độc lập - cơ quan ngôn luận của Tổng

hội Việt kiều đưa tin về việc thành lập “Việt Nam độc lập quân” và tuyên ngôncủa đội quân này là sẵn sàng trở về Lào hoạt động theo yêu cầu của cách mạng

và nhân dân Lào

Ngày 2 tháng 9

Nước Việt Nam tuyên bố độc lập

Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, ngày 2 tháng 9 năm 1945, tạiquảng trường Ba Đình (Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm

thời trịnh trọng đọc bản "Tuyên ngôn Độc lập" tuyên bố trước quốc dân và thế giới: Nước Việt Nam dân chủ cộng hoà đã ra đời Tuyên ngôn nêu rõ:

"Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng

có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do".

" Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần

và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy".

Đây là một sự kiện trọng đại đối với cách mạng Việt Nam nói riêng vàcách mạng Đông Dương nói chung, đồng thời góp phần cổ vũ mạnh mẽ phongtrào giải phóng dân tộc trên thế giới

Ngày 4 tháng 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp Hoàng thân Xuphanuvông

Để giúp nhân dân Lào kháng chiến, ngày 4 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã mời Hoàng thân Xuphanuvông, lúc đó đang ở thành phố Vinh,tỉnh Nghệ An (Việt Nam), ra Hà Nội để gặp Người bàn về cuộc kháng chiến sắptới ở Lào Cuộc gặp gỡ lịch sử của hai nhà lãnh đạo đã góp phần tăng cường mốiquan hệ đoàn kết đặc biệt, liên minh chiến đấu giữa hai dân tộc Việt Nam - Làocùng chống kẻ thù chung, bảo vệ nền độc lập của mỗi nước Sau cuộc gặp,Hoàng thân Xuphanuvông trở về Lào để tham gia lãnh đạo nhân dân Lào xâydựng lực lượng nhằm đoàn kết với nhân dân Việt Nam, cũng như nhân dânCampuchia, tiến hành cuộc kháng chiến khi thực dân Pháp trở lại xâm lượcĐông Dương một lần nữa

Ngày 12 tháng 10

Nước Lào tuyên bố độc lập

Ngày 12 tháng 10 năm 1945, tại cuộc mít tinh lớn của hơn 2 vạn quầnchúng tổ chức tại sân vận động Viêng Chăn, Chính phủ Lào Ítxalạ, tượng trưngcho khối đại đoàn kết dân tộc, đã ra mắt nhân dân Thủ đô Viêng Chăn Đại diện

Chính phủ lđm thời chính thức công bố bản “Tuyín ngôn Độc lập” của nước Lăo

trước quốc dđn vă toăn thế giới Tuyín ngôn níu rõ việc thay đổi chính quyền,xoâ bỏ mọi Hiệp ước mă Lăo đê ký với Phâp trước đđy; công bố bản Hiến phâplđm thời, công bố quốc kỳ ba mău; tuyín bố việc thănh lập chính phủ lđm thời Đđy lă một sự kiện trọng đại trong đời sống chính trị của nhđn dđn câc bộ tộcLăo, góp phần to lớn văo cuộc đấu tranh của nhđn dđn Đông Dương, khu vực vătrín thế giới vì độc lập dđn tộc, dđn chủ vă chủ nghĩa xê hội

Ngăy 16 thâng 10

Chính phủ Việt Nam Dđn chủ Cộng hoă cử phâi viín tới Viíng Chăn (Lăo)

Sau khi Chính phủ độc lập Lăo Ítxalạ thănh lập, ngăy 16 thâng 10 năm

1945, Chính phủ Việt Nam Dđn chủ Cộng hoă lă chính phủ đầu tiín trín thế giớigửi điện công nhận Chính phủ Lăo độc lập vă cử ông Trần Đức Vịnh lăm phâiviín của Chính phủ Việt Nam đến Viíng Chăn, đânh dấu bước ngoặt trong mốiquan hệ mới đầy triển vọng giữa hai nước Việt Nam vă Lăo Phâi viín củaChính phủ Việt Nam Dđn chủ Cộng hoă được Chính phủ vă nhđn dđn Lăo cùngViệt kiều ở Viíng Chăn đón tiếp nồng nhiệt Tiếp đó, ông Trần Đức Vịnh vẵng Khăm Mạo Phanha, Thủ tướng Chính phủ độc lập Lăo Ítxalạ, hội đăm văthỏa thuận hai nước Việt Nam vă Lăo sẽ tăng cường đoăn kết, hợp tâc vă giúp

đỡ lẫn nhau trong cuộc chiến đấu chống kẻ thù chung lă thực dđn Phâp xđm

lư-ợc, giănh độc lập tự do cho cả hai dđn tộc

Ký kết Hiệp định "Tương trợ Lăo - Việt"

Ngăy 16 thâng 10 năm 1945, tại Viíng Chăn (Lăo), theo thỏa thuận, ôngKhăm Mạo Phanha, Thủ tướng Chính phủ độc lập Lăo Ítxalạ vă ông Trần ĐứcVịnh, phâi viín của Chính phủ Việt Nam Dđn chủ Cộng hòa, đê ký Hiệp định

“Tương trợ Lăo - Việt” giữa hai nước Lăo vă Việt Nam Nội dung chủ yếu củabản Hiệp định lă sự thỏa thuận giữa hai nước sẽ hợp tâc giúp đỡ nhau về mọimặt, nhất lă trín lĩnh vực quđn sự, để cùng nhau tiến hănh cuộc khâng chiếnchống thực dđn Phâp xđm lược, giănh độc lập cho mỗi nước, mỗi dđn tộc Hiệpđịnh “Tương trợ Lăo - Việt” lă văn kiện ngoại giao chính thức đầu tiín của Nhănước Việt Nam Dđn chủ Cộng hòa, cũng lă văn kiện ngoại giao chính thức đầutiín của nước Lăo, lă cơ sở phâp lý đầu tiín để Chính phủ, nhđn dđn hai nướcLăo, Việt Nam giúp đỡ nhau trong sự nghiệp đấu tranh chống kẻ thù chung lăthực dđn Phâp xđm lược vă bảo vệ nền độc lập của mỗi nước

Ngăy 30 thâng 10

Hiệp định thănh lập liín quđn Lăo - Việt

Trín cơ sở cuộc hội đăm giữa ông Khăm Mạo Phanha, Thủ tướng Chínhphủ độc lập Lăo Ítxalạ vă ông Trần Đức Vịnh (ngăy 16 thâng 10 năm 1945),ngăy 30 thâng 10 năm 1945, đại diện Chính phủ Việt Nam Dđn chủ Cộng hòa đênhất trí ký kết Hiệp định liín minh giữa Chính phủ độc lập Lăo Ítxalạ vă Chínhphủ Việt Nam Dđn chủ Cộng hoă (còn gọi lă Hiệp định thănh lập liín quđn Lăo

- Việt) Nội dung chủ yếu của Hiệp định xâc định sự hợp tâc về mọi mặt, chủyếu về quđn sự giữa hai nước Lăo - Việt Nam cùng chống lại cuộc chiến tranhxđm lược lần thứ hai của thực dđn Phâp ở Đông Dương Hiệp định quy định việcchuyển câc lực lượng vũ trang Việt kiều ở Lăo thănh câc đơn vị trực thuộc liín

quân Ban Chỉ huy liên quân gồm cán bộ người Lào và người Việt Nam, do Bộtrưởng Bộ Quốc phòng Lào trực tiếp chỉ huy

Ngày 1 tháng 11 năm 1945, Hoàng thân Xuphanuvông được Chính phủđộc lập Lào Ítxalạ cử làm Tổng Tư lệnh Lào, đồng thời là Tổng Chỉ huy các lựclượng vũ trang liên quân Lào - Việt Nam

Ngày 25 tháng 11

Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương ra chỉ thị

về Kháng chiến kiến quốc

Ngày 25 tháng 11 năm 1945, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản

Đông Dương ra Chỉ thị về "Kháng chiến kiến quốc" Nội dung nêu rõ: “Ở Đông

Dương hiện nay, về quân sự, cuộc kháng chiến đã lan ra nhiều tỉnh Nam Bộ vàvài tỉnh ở miền Nam Trung Bộ, vài tỉnh ở Ai Lao và biên giới Nam Bộ - Cao

Mên Mặt trận thống nhất chống thực dân Pháp xâm lược của các dân tộc bị áp

bức ở Đông Dương đã thành lập”

“ - Ta chủ trương rằng:

a) Cuộc tranh đấu của nhân loại cần lao và tiến bộ trên thế giới hiện nay là

tranh đấu cho hoà bình, tự do, hạnh phúc

b) Cuộc cách mạng Đông Dương lúc này vẫn là cuộc cách mạng dân tộc giải phóng Cuộc cách mạng ấy đang tiếp diễn, nó chưa hoàn thành, vì nước

chưa được hoàn toàn độc lập

c) Nhiệm vụ cứu nước của giai cấp vô sản chưa xong Giai cấp vô sản vẫn

phải hăng hái, kiên quyết hoàn thành nhiệm vụ thiêng liêng ấy Khẩu hiệu vẫn là

“Dân tộc trên hết Tổ quốc trên hết”.

d) Kẻ thù chính của ta lúc này là thực dân Pháp xâm lược phải tập trung

ngọn lửa đấu tranh vào chúng

e) Chiến thuật của ta lúc này là lập Mặt trận dân tộc thống nhất chống thực dân Pháp xâm lược

g) Thống nhất Mặt trận Việt - Mên - Lào chống Pháp xâm lược Kiênquyết giành độc lập - tự do - hạnh phúc dân tộc Độc lập về chính trị, thực hiệnchế độ dân chủ cộng hoà; cải thiện đời sống cho nhân dân”

“Về việc kháng chiến hiện nay ở Nam Bộ và miền Nam Trung Bộ, giặcPháp chiếm được nhiều tỉnh lỵ, nhưng ta vẫn làm chủ ở thôn quê Trái lại, ở Làomấy thành phố lớn như Viêntiane, Takhek, Savan, Xiêng Khuổng, Sằm Nưa,Sêpôn (Viêng Chăn, Thà Khẹc, Sa Van, Xiêng Khoảng, Sầm Nưa, Xêpôn), v.v.vẫn do quân Lào, có quân Việt Nam giúp sức làm chủ Còn ở thôn quê, quânPháp vẫn có thể hoành hành Ở Nam Bộ và miền Nam Trung Bộ quân ta vẫn baovây quân Pháp ở các thành thị, trái lại ở Lào, quân Pháp thỉnh thoảng lại bao vâyquân ta ở các thành thị

Vậy nhiệm vụ chiến thuật của ta ở Nam Bộ và miền Nam Trung Bộ làphải cắt đứt dây liên lạc giữa các thành phố đã lọt vào tay địch, phong toả nhữngthành phố ấy về kinh tế, bao vây về chính trị, nhiễu loạn về quân sự Còn ở Lào,

thì nhiệm vụ chiến thuật là phải tăng gia công việc võ trang tuyên truyền vận động quần chúng nhân dân ở thôn quê, làm cho Mặt trận thống nhất kháng Pháp của Lào - Việt lan rộng và chiến tranh du kích nảy nở ở thôn quê đặng bao vây

lại quân Pháp ở những nơi sào huyệt của chúng và quét sạch chúng khỏi đấtLào”.

Đây là văn kiện đầu tiên của Đảng Cộng sản Đông Dương về lãnh đạo,chỉ đạo liên minh chiến đấu Việt Nam - Lào trong cuộc kháng chiến chín nămchống thực dân Pháp xâm lược trên bán đảo Đông Dương

Một số sự kiện lịch sử về tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt Việt - Lào năm 1948-1949

là Mianma) và phối hợp giúp Lào xây dựng Mặt trận Tây Bắc Lào

Thành lập Ban Cán sự Đảng và Ban Xung phong Lào Bắc

Để giúp Lào xây dựng khu Bắc Lào, nhất là tỉnh Hủa Phăn thành căn cứ địatrung ương của cách mạng Lào, làm chỗ dựa cho các cơ quan trung ương, mặttrận, chính quyền và quân đội Lào, chỉ đạo công cuộc kháng chiến trong cảnước, ngày 16 tháng 5 năm 1948, Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương và

Bộ Tổng Chỉ huy Quân đội quốc gia và dân quân tự vệ Việt Nam quyết địnhthành lập Ban Cán sự Đảng Lào Bắc, do đồng chí Lý Thế Sơn làm bí thư; đồngthời quyết định thành lập Ban Xung phong Lào Bắc gồm các đồng chí:

1 Cayxỏn Phômvihản - Trưởng ban

2 Thạo Răng - Phó ban

3 Đông Tùng - Chính trị viên

Nhiệm vụ của Ban Xung phong Lào Bắc là dùng vũ trang tuyên truyền gây dựng

và phát triển lực lượng sang vùng Thượng Lào, từ dọc sông Mã qua Điện BiênPhủ, lên Phôngxalỳ

Nhân dịp thành lập Ban Xung phong Lào Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thưcăn dặn: Ban Xung phong Lào Bắc phải ra sức gây cơ sở quần chúng trong vùng

địch kiểm soát Trước khi Ban Xung phong Lào Bắc lên đường sang Lào, đồngchí Võ Nguyên Giáp, Tổng Chỉ huy Quân đội quốc gia và dân quân tự vệ ViệtNam đã gặp gỡ, trao đổi góp ý kiến về xây dựng và chiến đấu với đồng chíCayxỏn Phômvihản Lực lượng ban đầu của Ban Xung phong Lào Bắc cókhoảng 10 cán bộ cả Lào và Việt Nam, cùng một trung đội vũ trang tuyêntruyền, đứng chân ở một bản người Thái từ Mộc Châu (Sơn La, Việt Nam)chuyển lên vùng biên giới và ngày 20 tháng 5 năm 1948 sang tỉnh Hủa Phăn(Lào) Về hướng hoạt động của Ban Xung phong Lào Bắc, Bộ Tổng Chỉ huyQuân đội quốc gia và dân quân tự vệ Việt Nam đề ra một số quan điểm:

1 Phải xây dựng cơ sở chính trị Muốn gây được cơ sở chính trị thì phải có cán

bộ đi sâu vào vùng địch hoạt động tổ chức tiêu thổ bí mật, hoặc dùng vũ trangtuyên truyền do người địa phương có uy tín làm đội trưởng

2 Khi cơ sở phát triển rộng và vững thì phát động du kích chiến tranh Trong tácchiến phải trọng nguyên tắc bảo tồn lực lượng

3 Phải chú ý giúp đỡ nhân dân vùng tạm bị chiếm và tìm mọi phương tiện nângcao mức sinh hoạt cho nhân dân vùng tự do

4 Chú trọng giúp Lào đào tạo cán bộ người địa phương Đây sẽ là phương phápgiúp công cuộc giải phóng Lào có hiệu quả

Từ ngày 14 đến 18 tháng 1 năm 1949

Hội nghị cán bộ lần thứ sáu Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương

Nhằm đẩy mạnh cuộc kháng chiến ở Việt Nam và Lào, từ ngày 14 đến 18 tháng

1 năm 1949, Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương họp Hội nghị cán bộ lầnthứ sáu tại Việt Nam Hội nghị chủ trương: mạnh bạo đẩy mạnh vận động chiến

và khi đủ điều kiện thì kịp thời nâng vận động chiến lên địa vị quan trọng để tiếnsang giai đoạn phản công Trọng tâm trong lúc này là tiếp tục xây dựng lựclượng bộ đội chủ lực, tập trung cán bộ, tập trung vũ khí và phương tiện thông tinliên lạc cho những đơn vị có nhiệm vụ đánh vận động chiến Biên chế, huấnluyện, trang bị đều phải nhằm mục đích thực hiện vận động chiến mà tiến hànhtrên các chiến trường, kể cả Lào

Hội nghị đã nghe đồng chí Tổng Bí thư Trường Chinh đọc báo cáo “Tích cực cầm cự và chuẩn bị tổng phản công” Đối với Lào, báo cáo nêu rõ: cần phải tích

cực mở rộng Mặt trận kháng chiến Lào, gấp rút kiện toàn các đơn vị hoạt động ở

đó, điều động thêm cán bộ, đi tới thiết lập những căn cứ địa rộng lớn ngay trênđất Lào, xây dựng chỗ đứng chân vững chắc cho Chính phủ Lào độc lập; gây cơ

sở cho du kích của nhân dân Lào, nối liền các chiến khu đó

Hội nghị cũng đã nghe đồng chí Võ Nguyên Giáp đọc báo cáo “Nhiệm vụ quân

sự của chúng ta trong giai đoạn hiện tại” nêu rõ: “Ở mạn Trung Lào, Hạ Lào,

quân đội Lào cũng hoạt động mạnh, buộc địch phải đối phó” Về phương châmchiến lược căn bản của chúng ta (Việt Nam) trong giai đoạn mới: “lấy du kíchchiến làm chính, vận động chiến làm phụ” “Mở rộng mặt trận Lào, Miên, vìLào, Miên là hậu phương rộng rãi của địch, chúng ta cần phân tán lực lượng củađịch và giúp Lào, Miên giải phóng Tất cả những phương châm nói trên nhằmmục đích đánh phá lực lượng dự trữ của địch, không cho chúng bổ sung và tăngcường, tiêu diệt một bộ phận sinh lực của địch, làm cho chúng càng suy yếu và

ta càng lớn mạnh , đi tới thu hẹp phạm vi kiểm soát của địch, thực hiện một thếcầm cự ngày càng thuận lợi cho ta”

Về phối hợp tác chiến, trong năm 1948, Mặt trận Lào “chưa làm được nhiệm vụ,

ấy là thiếu một kế hoạch giúp đỡ cụ thể, thiếu một kế hoạch phối hợp sự hoạtđộng dọc biên giới Lào - Việt với sự hoạt động dọc biên giới Lào - Thái Lan Kiểm thảo lại các phương châm chiến lược, chiến thuật, chúng ta nhận thấytrong năm 1948 chúng ta đã thực hiện được một phần khá quan trọng cácphương châm đó và kết quả là đã đạt được nhiều thắng lợi căn bản”

Ngày 20 tháng 1 năm 1949

Thành lập đơn vị Látxavông và Quân đội Lào Ítxalạ

Trên cơ sở phong trào cách mạng quần chúng và lực lượng dân quân du kíchphát triển, Hội nghị cán bộ của Lào họp ở căn cứ Lào Húng ngày 20 tháng 1năm 1949, do đồng chí Cayxỏn Phômvihản chủ trì, đã quyết định thành lập mộtđơn vị Quân đội Lào Ítxalạ của khu Lào Bắc, mang tên đơn vị Látxavông Lúcđầu, đơn vị Látxavông có 25 người được lựa chọn trong số du kích và thanhniên đã được thử thách trong đấu tranh ở địa phương, cùng một số cán bộ, chiến

sĩ từ Trung Lào và Hạ Lào, tổ chức thành ba tiểu đội, do đồng chí CayxỏnPhômvihản trực tiếp chỉ huy, đồng chí Xỉxávạt Kẹo Bunphăn phụ trách chính trị

và đồng chí Khăm Mun làm chỉ huy phó Để giúp Lào tổ chức, huấn luyện đơn

vị Látxavông, Liên khu 10 (Việt Nam) cử một số cán bộ, do đồng chí Tắc Tịnhphụ trách quân sự, đồng chí Xámản phụ trách chính trị, cùng phía Lào sắp xếplực lượng, tổ chức huấn luyện quân sự, chính trị cho bộ đội Lào

Cùng ngày, được sự chỉ đạo của cơ quan Đảng Cộng sản Đông Dương trực tiếp

ở Lào, Hội nghị đã lấy đơn vị Látxavông làm nơi tổ chức lễ tuyên bố chính thứcthành lập Quân đội Lào Ítxalạ, do đồng chí Cayxỏn Phômvihản là chỉ huy tốicao Đồng thời, các đơn vị độc lập khác của Lào như Xây Xếtthảthilạt (TrungLào), Xaychắccaphắt, Chămpaxắc (Hạ Lào), Phạ Ngừm (Viêng Chăn), XalynhaVôngxả ở Thượng Lào cũng được chính thức tuyên bố ở trong hàng ngũ Quânđội Lào Ítxalạ Ngày 20 tháng 1 năm 1949 trở thành ngày thành lập Quân độinhân dân Lào

Quân đội Lào Ítxalạ ra đời là sự kiện quan trọng, đánh dấu một thời kỳ phát triểnmới của lịch sử đấu tranh cách mạng Lào, là nguồn gốc quyết định tạo nên sứcmạnh chiến đấu và chiến thắng của nhân dân Lào; đồng thời là nhân tố quantrọng tăng cường mối quan hệ đoàn kết chiến đấu giữa quân đội hai nước Lào -Việt trong những năm tiếp theo.

Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam: Lược sử quân đội các nước Đông Nam Á,Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2006

Ngày 25 tháng 10 năm 1949

Chính phủ độc lập Lào Ítxalạ kết thúc vai trò lịch sử

Sau mấy năm tạm thời lánh sang đóng trên lãnh thổ Thái Lan, Chính phủ độc lậpLào Ítxalạ dần dần bị phân hóa và tuyên bố tự giải tán Đứng trước tình hình đó,Hoàng thân Xuphanuvông đại diện cho lực lượng kháng chiến Lào, họp báo lên

án hành động phản bội của Khăm Mạo cùng đồng bọn và tuyên bố cuộc khángchiến của nhân dân Lào chống thực dân Pháp vẫn được tiếp tục Hoàng thân kêugọi nhân dân cả nước đoàn kết kháng chiến, kiên quyết đấu tranh giành độc lập,

tự do cho Tổ quốc Như vậy, đến hết tháng 9 năm 1949, Chính phủ độc lập LàoÍtxalạ kết thúc vai trò lịch sử của mình

Ngày 30 tháng 10 năm 1949

Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương xác định các lực lượng quân đội Việt Nam hoạt động tại Lào mang danh nghĩa là “Quân tình nguyện”

Trước tình hình cách mạng Lào đã có bước phát triển mới, ngày 30 tháng 10năm 1949, Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương họp, trong đó

có bàn về vấn đề Lào Hội nghị kiểm điểm tình hình và chủ trương công tác giúpLào trong giai đoạn 1945-1949; đề ra những nhiệm vụ cần kíp của cách mạngLào; đồng thời xác định rõ vấn đề tổ chức chỉ đạo và danh nghĩa của bộ đội ViệtNam hoạt động ở Lào Về nhiệm vụ quân sự, tập trung vào những nội dung chủyếu là:

1 Xây dựng căn cứ địa, mở rộng, phát triển nối liền các căn cứ địa

2 Phát triển bộ đội, du kích, xây dựng và chấn chỉnh bộ đội chủ lực

3 Phát triển chiến tranh du kích rộng rãi

4 Đặt kế hoạch quân sự cho Lào, phối hợp kế hoạch quân sự chung trên toànchiến trường Đông Dương trong giai đoạn chuẩn bị tổng phản công

5 Tổng kết kinh nghiệm chiến tranh ở Lào để rút kinh nghiệm và sửa chữanhững khuynh hướng sai lầm.

Sự kiện này đánh dấu các lực lượng quân sự của Việt Nam giúp Lào đã có bướcphát triển và trưởng thành; đồng thời thể hiện đường lối, quan điểm đúng đắncủa Đảng và quân đội ta trong thực hiện nhiệm vụ quốc tế giúp Lào

Trên cơ sở đó, Hội nghị nêu rõ: Cách mạng Lào là bộ phận của cách mạng ĐôngDương và thế giới Cách mạng Lào tiến tới cách mạng dân chủ nhân dân và tiến

lên cách mạng xã hội chủ nghĩa, không qua giai đoạn phát triển tư bản chủnghĩa Cách mạng Việt Nam và cách mạng Lào không thể tách rời nhau Songcách mạng Lào phải do nhân dân Lào tiến hành và quyết định Về tổ chức chínhquyền, xây dựng chính quyền ở Lào phải theo nguyên tắc: hình thức chính phủ

là quốc gia liên hiệp, chế độ quốc gia là quân chủ lập hiến, nội dung chínhquyền là chính quyền dân chủ mới Cuối cùng, Hội nghị đề ra những nội dung

cụ thể trước mắt về các mặt quân sự, chính trị, kinh tế, tài chính, văn hoá, giáodục, đào tạo cán bộ và xây dựng đảng giúp Lào

Một số sự kiện lịch sử về tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt Việt - Lào năm 1950

Từ ngày 20 đến 22 tháng 11 năm 1950, Đảng Cộng sản Đông Dương đã triệu tập Hội nghị đại biểu Mặt trận dân tộc thống nhất ba nước Đông Dương ở căn cứ địa Việt Bắc (Việt Nam) Đoàn đại biểu Mặt trận Liên Việt gồm các đồng chí Tôn Đức Thắng, Hoàng Quốc Việt, Lê Đình Thám, Lê Thị Xuyến Đoàn đại biểu Mặt trận Lào Ítxalạ gồm Hoàng thân Xuphanuvông, Phumi Vôngvichít, Nủhắc Phumxavẳn, Xỉxanạ Xi xản, Khăm Tày Xiphănđon Đoàn đại biểu Mặt trận Ítxarắc do đồng chí Siêu Riêng dẫn đầu

Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp đồng chí Cay-xỏn Phôm-vi-hản tháng 2-1966 Ảnh

tư liệu.

THÁNG 8 - 1950

Phân khu B chấn chỉnh lại tổ chức biên chế và phân công lại địa bàn hoạt động

Để đáp ứng với tình hình mới, tháng 8 năm 1950, Phân khu B giải thể Tiểu đoàn

204 (gồm các đại đội 72, 78 và cơ quan tiểu đoàn bộ) Tiểu đoàn bộ được tách rathành bộ phận phụ trách khoa huấn luyện quân chính Đại đội 72 sáp nhập với

đội vũ trang tuyên truyền Nặm Típ thành đơn vị mới mang tên Đại đội 214, hoạtđộng trên địa bàn biên giới Nặm Típ - Na Ngoi Đại đội 78 sáp nhập với đội vũtrang tuyên truyền Sằm Tớ thành đơn vị mới, mang tên Đại đội 216 hoạt độngtrên địa bàn cũ gồm Mương Dương, Mương Bò, Mương Nhia Tiếp đó, Phânkhu thành lập thêm ba đại đội 217, 215, 232 và Khoa Quân chính Đại đội 217 làđơn vị chủ lực của Phân khu, hoạt động bảo vệ vùng biên giới Nặm Cắn, trêntrục đường 7 đi Noỏng Hét Đại đội 215 chuyển vào hoạt động ở vùng ThàViêng, phía đông nam Xiêng Khoảng Đại đội 232 hoạt động ở vùng MươngKhun, phía bắc Xiêng Khoảng Khoa Quân chính gồm hai lớp chính trị và quân

sự, do đồng chí Vũ Quang Định, nguyên Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 204, phụtrách Lớp chính trị, do đồng chí Lương Đức Hoè làm lớp trưởng; lớp quân sự,

do đồng chí Vũ Duy Lân làm lớp trưởng Đối tượng được tuyển chọn đào tạo làtiểu đội trưởng và cán bộ trung đội, học trong ba tháng Kết thúc khóa học,những học viên là đảng viên được chuyển làm cán bộ chính trị trung đội, số cònlại được đề bạt làm cán bộ chỉ huy trung đội

Đại hội đại biểu các lực lượng giúp Lào ở Trung Lào

Thực hiện chủ trương mở rộng Mặt trận Trung Lào của Liên khu 4, tháng 8 năm

1950, tại chùa Đá, Linh Cảm, xã Châu Phong, huyện Đức Thọ (Hà Tĩnh), BanCán sự Trung Lào và Đoàn 280 quân tình nguyện Việt Nam tổ chức Đại hội đạibiểu các lực lượng giúp Lào ở Trung Lào Đại hội đánh giá tình hình địch, tatrên chiến trường Trung Lào, đề ra nhiệm vụ, phương châm giúp Lào tiến sâu,tiến mạnh về vùng đồng bằng, đẩy mạnh các hoạt động trong lòng địch, biến hậuphương địch thành tiền phương của ta, tạo điều kiện đưa phong trào kháng chiến

ở khu Trung Lào tiến lên một bước mới, phối hợp chặt chẽ với cuộc chiến đấuanh dũng của quân và dân Bình - Trị - Thiên (Việt Nam)

Từ ngày 13 đến 15 tháng 8- 1950

Đại hội các lực lượng kháng chiến Lào

Nhằm đẩy mạnh phong trào kháng chiến phát triển, từ ngày 13 đến 15 tháng 8năm 1950, Đại hội các lực lượng kháng chiến Lào (có tài liệu ghi là Đại hội toànquốc Mặt trận Lào kháng chiến, hay Đại hội Mặt trận dân tộc thống nhất, Đạihội Quốc dân Lào) đã được tiến hành Tham dự Đại hội có khoảng 150 đại biểu,đại diện cho nhân dân các dân tộc, các địa phương từ Bắc xuống Nam, từ cáckhu căn cứ kháng chiến đến vùng tạm kiểm soát của địch

Đại hội thảo luận và thông qua Cương lĩnh chính trị 12 điểm của cách mạng Làonhằm tăng cường đoàn kết toàn dân, phát triển chiến tranh nhân dân, đoàn kếtvới nhân dân Việt Nam anh em để cùng nhau đánh đuổi thực dân Pháp và canthiệp Mỹ Đại hội xác định mục tiêu phấn đấu của nhân dân Lào là: đánh đuổithực dân Pháp, can thiệp Mỹ và bọn tay sai bán nước, tiến tới xây dựng mộtnước Lào độc lập, thống nhất và thịnh vượng; thực hiện quyền tự do dân chủ củanhân dân, quyền bình đẳng giữa các dân tộc, tự do, tín ngưỡng, phát triển kinh

tế, cải thiện đời sống nhân dân, xóa nạn mù chữ, phát triển văn hóa dân tộc; tăngcường đoàn kết quốc tế Đây là cương lĩnh chính trị, quân sự, văn hóa và xâydựng đất nước

Để bảo đảm lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ cuộc kháng chiến, Đại hội đã chia toànLào thành ba khu kháng chiến gồm: Thượng Lào, do Trung ương Chính phủ vàMặt trận trực tiếp lãnh đạo; Trung Lào và Hạ Lào có đại diện Chính phủ vàTrung ương Mặt trận trực tiếp phụ trách

Đại hội thông qua tên nước, quốc kỳ, quốc huy; thông qua bản tuyên ngôn củaQuốc dân đại hội, kêu gọi toàn thể nhân dân các dân tộc đoàn kết thành một khốiđánh đuổi thực dân Pháp, can thiệp Mỹ, giành độc lập cho đất nước

Đại hội quyết định thống nhất các tổ chức Lào Ítxalạ, thành lập Mặt trận NeoLào Ítxalạ gồm 15 người, do Hoàng thân Xuphanuvông làm chủ tịch và thànhlập Chính phủ Kháng chiến Lào gồm tám người do Hoàng thân Xuphanuvônglàm chủ tịch, kiêm thủ tướng Chính phủ

Đại hội cũng nhất trí cử Hoàng thân Phếtxarạt làm cố vấn của Mặt trận và Chínhphủ Kháng chiến Lào

Đây là sự kiện lịch sử quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới của cuộc khángchiến ở Lào, làm cho thế và lực cách mạng Lào được tăng cường, liên minhchiến đấu Lào - Việt Nam củng cố vững chắc hơn

THÁNG 11- 1950

Đoàn 280 quân tình nguyện Việt Nam đẩy mạnh xây dựng cơ sở chính trị

và vũ trang bí mật ở vùng Trung Lào

Sau một thời gian hoạt động, được quân và dân Lào giúp đỡ, các đơn vị thuộcĐoàn 280 đã củng cố, xây dựng được vùng căn cứ rộng lớn, gồm 600 bản với 3

vạn dân ở vùng Trung Lào, sát dọc biên giới Việt - Lào Tại các khu căn cứ đó,chính quyền cách mạng, tổ chức quần chúng và lực lượng vũ trang của Lào đượcxây dựng khá mạnh Việt Nam và Lào đã phối hợp chiến đấu, đánh bại nhiềucuộc tiến công lấn chiếm của địch, buộc chúng phải rút bỏ gần chục vị trí về trấngiữ các thị trấn, thị xã và một số vị trí quan trọng khác Từ các căn cứ được xâydựng dọc phía đông Trung Lào, liên quân Lào - Việt đã đưa các đội vũ trangcông tác tuyên truyền tiến xuống các vùng sau lưng địch nhằm tuyên truyền, tổchức nhân dân xây dựng cơ sở chính trị và vũ trang bí mật ở các vùng HuộiMừn, Lahảnặm, Kẹng Koọc, Nặm Cha Lộ, Na Nhôm, Nhômmalạt, Hỉn Bun, bắtliên lạc với cơ sở vùng Bolịkhăn (phía đông Viêng Chăn), tạo bàn đạp phát triểnxuống vùng đồng bằng Trung Lào.

Về đoàn kết cán bộ: tốt nhất là dìu dắt theo công tác để huấn luyện, thỉnh thoảngdùng hình thức hội nghị để thảo luận kế hoạch công tác và một, hai vấn đề cótính chất lý luận dùng trong công tác để chứng minh Chú ý đào tạo cán bộ trungkiên, cán bộ thanh niên đều có thể phát huy, giúp công việc các cấp, giúpchuyên môn Cán bộ phải có uy tín trong nhân dân

Từ ngày 20 đến 22 tháng 11-1950

Hội nghị đại biểu Mặt trận dân tộc thống nhất ba nước Đông Dương

Từ ngày 20 đến 22 tháng 11 năm 1950, Đảng Cộng sản Đông Dương đã triệutập Hội nghị đại biểu Mặt trận dân tộc thống nhất ba nước Đông Dương ở căn

cứ địa Việt Bắc (Việt Nam) Đoàn đại biểu Mặt trận Liên Việt gồm các đồng chí

Tôn Đức Thắng, Hoàng Quốc Việt, Lê Đình Thám, Lê Thị Xuyến Đoàn đạibiểu Mặt trận Lào Ítxalạ gồm Hoàng thân Xuphanuvông, Phumi Vôngvichít,Nủhắc Phumxavẳn, Xỉxanạ Xi xản, Khăm Tày Xiphănđon Đoàn đại biểu Mặttrận Ítxarắc do đồng chí Siêu Riêng dẫn đầu.

Đại biểu mỗi nước đã phân tích tình hình thế giới, Đông Dương, trong nước,cuộc đấu tranh của dân tộc mình và xác định nhiệm vụ cơ bản trước mắt củacách mạng mỗi nước

1 Phối hợp hoạt động ở Xiêng Vảng: Tiểu đoàn 2 của Trung Lào hoạt động ởgần Mahả Xây sẽ phái một đội quân đến Xiêng Vảng để cùng bàn việc liên lạc

và phối hợp công tác Đầu tháng 1 năm 1951 đến nơi, ăn ở, cải trang, có mìn,lựu đạn Yêu cầu Xiêng Vảng bố trí đường sá, chuẩn bị lương thực và nơi tạmtrú

2 Phối hợp cùng Khăm Cợt và Bolịkhăn: Về giao thông Việt - Thái, Trung Lào

và Tây Lào từ nay tổ chức trực tiếp với nhau ở Sopving, không đi thủy nhưtrước Trạm ở đây do Tây Lào phụ trách Hai ban phụ trách hai vùng Bolịkhăn

và Khăm Cợt sẽ gặp nhau để bàn kế hoạch giúp đỡ nhau

3 Cán bộ: Tây Lào sẽ giúp cho Trung Lào 20 cán bộ trong số 27 người của TâyLào đang huấn luyện tại Trung Lào Tây Lào chuẩn bị cho Trung Lào 30 độiviên Việt kiều cứu quốc biết tiếng Lào, có tinh thần hăng hái và khỏe mạnh ởvùng Xiêng Vảng

4 Vũ khí: Liên khu ủy Khu 4 (Việt Nam) đã đồng ý coi Tây Lào là một bộ phậnđược nhận phần vũ khí của Liên khu 4, Tây Lào sẽ có người qua lấy, Trung Lào

sẽ giúp vận chuyển Trung Lào cấp mìn, lựu đạn cho bộ phận ở Xiêng Vảng

Một số sự kiện lịch sử về tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt Việt - Lào năm 1951

Để củng cố tinh thần đoàn kết liên minh chiến đấu chống kẻ thù chung, đưa

sự nghiệp giải phóng của mỗi nước đi đến thắng lợi hoàn toàn, từ ngày 11 đến 13 tháng 3 năm 1951, tại chiến khu Việt Bắc, các đại diện của ba mặt trận: Liên Việt, Ítxalạ và Ítxarắc đã họp Hội nghị thành lập Mặt trận đoàn kết liên minh Việt - Miên - Lào.

Đại hội liên minh Việt - Miên - Lào tại chiến khu Việt bắc tháng 3/1951 Ảnh tư liệu

THÁNG 2- năm 1951

Đoàn 280 quân tình nguyện Việt Nam đẩy mạnh hoạt động ở Trung Lào

Thực hiện chủ trương giúp Lào, tháng 2 năm 1951, Ban Cán sự Trung Lào vàBan Chỉ huy Đoàn 280 quân tình nguyện Việt Nam đã tăng cường chỉ đạo cácphân đoàn 9, 13 và 812, các đại đội độc lập và tiểu đoàn tập trung tiến sâu vàocác vùng đồng bằng, đẩy mạnh hoạt động tác chiến và gây dựng cơ sở, giúp Làothực hiện các chủ trương, kế hoạch đề ra Theo phương hướng đó, các đội côngtác cơ sở thuộc các phân đoàn 9, 13, 812 phân tán tổ chức thành nhiều nhóm.Mỗi nhóm gồm từ hai đến ba người cùng cán bộ Lào đi vào từng làng bản, thựchiện “ba cùng” với dân, tuyên truyền vận động nhân dân tham gia kháng chiến,đánh bại mọi âm mưu, thủ đoạn phá hoại của địch

Đối với những nơi có phong trào quần chúng rộng, các nhóm giúp Lào xâydựng, củng cố các đoàn thể Lào Ítxalạ, các tổ dân quân du kích và chính quyền

cơ sở; đồng thời tổ chức học tập bồi dưỡng chính trị và quân sự tại chỗ cho cán

bộ địa phương và các lực lượng vũ trang Lào; tiến hành tuần tra canh gác, sẵnsàng chống địch càn quét, giữ vững căn cứ kháng chiến Qua những ngày lăn lộnsinh hoạt, làm công tác xây dựng cơ sở, cán bộ và chiến sĩ Đoàn 280 được nhândân Lào yêu mến, tin cậy coi như con em của mình Để đẩy mạnh các mặt giúpLào hiệu quả, Ban Chỉ huy Đoàn 280 phân công lại địa bàn hoạt động Tiểuđoàn 1 (Tiểu đoàn 364 cũ) phụ trách khu vực đường 9, chuyển xuống hoạt động

ở vùng đồng bằng Lahảnặm, dọc theo đường 23 đến khu vực Kẹng Koọc Tiểuđoàn 2 phụ trách khu vực đường 12 tiến dọc theo dải núi Phu Xăng He, hoạtđộng trong vùng địch kiểm soát đến cuối vùng đồng bằng huyện Mahả Xây.Theo phương châm hoạt động “kết hợp quân sự với chính trị” và vận dụngphương thức “trung đội cơ động đánh địch, tiểu đội phân tán làm công tác cơsở” ở từng khu vực, các tiểu đoàn 1, 2 quân tình nguyện luôn hỗ trợ các phânđoàn 9, 13 và 812 đi sâu tuyên truyền gây dựng cơ sở chính trị, xây dựng lựclượng vũ trang ở các địa phương; đồng thời sẵn sàng chiến đấu và chiến đấuchống địch càn quét, bảo vệ các khu căn cứ kháng chiến.

Chuyển cơ quan Ban Cán sự và Bộ Tư lệnh Mặt trận Tây Lào đến căn cứ mới

Thực hiện chủ trương mới, tháng 2 năm 1951, Mặt trận Tây Lào tổ chức chuyểnlực lượng cùng trang thiết bị cơ quan Ban Cán sự và Bộ Tư lệnh Mặt trận TâyLào đến nơi mới Các trường, lớp (trường quân chính, các lớp đào tạo vô tuyếnđiện - báo vụ, cơ công, dân vận ), trạm quân y, kho cung cấp, các bộ phậnchuyên môn cơ yếu, điện đài, tiếp tế, vận tải; một bộ phận công binh xưởngcũng từ Nặm Tòn chuyển tới vùng Na Khưa, Na Lưởng Lúc này, quân số củacác cơ quan, đơn vị tăng lên nhiều, nên việc ăn, ở, sinh hoạt khó khăn hơn ởNặm Tòn, Mương Phương Việc nuôi quân chủ yếu dựa vào nhân dân, do nhândân cung cấp lương thực, thực phẩm Đường giao thông tiếp tế từ Thái Lan sangcũng phải chuyển hướng từ đầu cầu phía tây bắc sang đầu cầu phía đông nam,quãng đường xa, có đoạn địch kiểm soát gắt gao

Cơ quan Ban Cán sự và Bộ Tư lệnh Mặt trận Tây Lào chuyển đến căn cứ mớichưa được củng cố bao lâu đã phải thường xuyên chống các cuộc càn quét củađịch Lúc đầu, địch chỉ càn qua các làng bản thăm dò, trinh sát rồi rút quân vềđồn Tiếp đó, chúng chuyển đến đóng quân ở cạnh các làng bản và lùng sục cáckhu rừng, nương rẫy, gây cho liên quân Lào - Việt một số khó khăn, tổn thất.Một số đồng chí bị địch phục kích khi vận chuyển lương thực đã anh dũng hysinh, một số bị địch bắt Các cơ quan, đơn vị luôn phải di chuyển địa điểm đểbảo toàn lực lượng

Từ ngày 11 đến 19 tháng 2- năm 1951

Đại hội lần thứ II Đảng Cộng sản Đông Dương

Nhằm giải quyết những yêu cầu cách mạng trong tình hình mới, từ ngày 11 đến

19 tháng 2 năm 1951, Đại hội lần thứ II Đảng Cộng sản Đông Dương đã đượctiến hành tại xã Vinh Quang, huyện Chiêm Hoá, tỉnh Tuyên Quang (Việt Nam).Tham dự Đại hội có 158 đại biểu chính thức và 53 đại biểu dự khuyết thay mặtcho trên 76 vạn đảng viên Về phía quốc tế, bên cạnh đại biểu của Đảng Cộngsản Trung Quốc, Đảng Cộng sản Xiêm, có đại biểu của Miên và Lào Đoàn đạibiểu Đảng bộ Lào do đồng chí Cayxỏn Phômvihản làm trưởng đoàn

Tại Đại hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc Báo cáo chính trị, đồng chí Trường

Chinh trình bày luận cương “Hoàn thành giải phóng dân tộc, phát triển dân chủ nhân dân, tiến tới chủ nghĩa xã hội”, đồng chí Hoàng Quốc Việt đọc báo cáo

“Củng cố khối đại đoàn kết để chiến thắng”, đồng chí Võ Nguyên Giáp đọc báo cáo “Xây dựng quân đội nhân dân, hoàn thành chiến tranh giải phóng”, đồng chí Cù Vân đọc “Báo cáo về kinh tế tài chính”.

Đại hội đã thông qua Nghị quyết “Về Báo cáo chính trị của đồng chí Hồ Chí Minh”, nêu rõ: vì điều kiện mới của Đông Dương và thế giới, ở Việt Nam đổi

tên Đảng Cộng sản Đông Dương thành Đảng Lao động Việt Nam có Chínhcương, Điều lệ thích hợp với hoàn cảnh Việt Nam Ở Cao Miên và Ai Lao,thành lập ở mỗi nước một chính đảng riêng lấy tên là Đảng Nhân dân Khơme vàĐảng Nhân dân Lào Đảng Lao động Việt Nam có nghĩa vụ giúp đỡ các đồngchí và những tổ chức cách mạng Miên, Lào để lãnh đạo cuộc kháng chiến củahai dân tộc ấy giành lấy thắng lợi cuối cùng Nội dung cụ thể của Nghị quyết vềviệc thành lập ở Lào, Miên mỗi nước một chính đảng riêng là:

1 Để lãnh đạo cuộc cách mạng giải phóng dân tộc ở mỗi nước, để phù hợp vớitình hình của hai nước ấy và tình hình trên thế giới, Đại hội đã quyết nghị thànhlập ở mỗi nước một chính đảng có tính chất nhân dân gồm những người yêunước tiến bộ nhất, hăng hái chiến đấu nhất trong hàng ngũ những người khángchiến ở Lào, Miên Các đồng chí người Lào, Miên sẽ đứng ra tổ chức chínhđảng với sự giúp đỡ của Đảng Lao động Việt Nam, mà trực tiếp là các đảng viênhoạt động ở Miên, Lào

2 Tính chất của Đảng ấy phải là một Đảng của giai cấp công nhân, một Đảngtiên phong, một Đảng lãnh đạo cách mạng Phải căn cứ vào những tính chất đó

và điều kiện cụ thể của mỗi nước mà định chính cương của Đảng

3 Về tổ chức đảng phải theo nguyên tắc dân chủ tập trung, nhưng phải tùy trình

độ đảng viên, điều kiện kháng chiến và lợi ích của cách mạng mà áp dụngnguyên tắc tập trung cho thích hợp

4 Kỷ luật phải nghiêm minh và tự giác nhưng cũng phải thích hợp với trình độđảng viên, trình độ tổ chức của Đảng

Nghị quyết còn nêu ra một số điểm cụ thể về kế hoạch tổ chức thực hiện: tổchức Đảng Nhân dân tốt để lãnh đạo cuộc cách mạng giải phóng dân tộc Lào -Miên Thành lập Đảng phải đưa đến tăng cường đoàn kết thêm sức mạnh chocuộc kháng chiến của dân tộc Đảng là của tất cả các tầng lớp nhân dân, đượcquần chúng tín nhiệm yêu quý

Những đồng chí Lào, Miên ở địa phương đứng ra tổ chức “nhóm sáng lập ĐảngNhân dân” hoạt động để phát triển nhóm ấy bằng cách kết nạp những chiến sĩ

yêu nước, hăng hái tiến bộ nhất trong lực lượng kháng chiến Tổ chức “nhómsáng lập Đảng Nhân dân” phải hoạt động bí mật, khi tổ chức đã khá rộng, vữngchắc để lãnh đạo mọi mặt công tác thì phải chuẩn bị triệu tập đại hội đại biểu cácnhóm để chính thức thành lập Đảng Nhân dân, thông qua Chính cương, Điều lệ

và bầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng

Nghị quyết cũng nêu ra một số nguyên tắc và mối quan hệ giữa tổ chức ĐảngLao động Việt Nam với Đảng Nhân dân như: địa phương nào thành lập đượcĐảng Nhân dân thì trong các tổ chức Đảng Lao động Việt Nam chỉ có các đảngviên người Việt Nam Quan hệ giữa tổ chức Đảng Lao động Việt Nam với tổchức Đảng Nhân dân dựa trên tinh thần quốc tế anh em để liên lạc giúp đỡnhưng phải bí mật

Ngày 19 tháng 2- năm 1951

Liên quân Lào - Việt đánh đồn Nặm Phả Năng

Thực hiện chủ trương tăng cường hoạt động đánh địch, ngày 19 tháng 2 năm

1951, Tiểu đoàn 2 thuộc Đoàn 280 quân tình nguyện Việt Nam phối hợp với đội

du kích Bạn Naphào (Lào) đánh tập kích vào đồn Nặm Phả Năng (nằm giữa haiđồn Bạn Naphào và Pạc Cuội), loại khỏi vòng chiến đấu hàng chục tên, số cònlại hoảng sợ bỏ đồn chạy trốn Liên quân Việt - Lào thu hai súng trung liên, 600viên đạn Đây là trận đánh đầu tiên của Tiểu đoàn 2 trong quá trình hoạt động ởvùng đồng bằng Mahả Xây (Lào) Sau khi làm chủ đồn Nặm Phả Năng, Tiểuđoàn 2 tổ chức hành quân làm công tác vũ trang tuyên truyền trong các tàxẻng(tổng) thuộc huyện Mahả Xây Đi đến đâu, cán bộ, chiến sĩ tình nguyện đều tậptrung dân tuyên truyền về chiến thắng, đồng thời vạch trần âm mưu, thủ đoạnphá hoại của địch, khẳng định tình đoàn kết Việt - Lào chống thực dân Phápxâm lược, được nhân dân địa phương hoan nghênh, mến phục Ngay sau đó,Tiểu đoàn 2 phóng thích ba tù binh, cho phép trở về đoàn tụ gia đình Trước sựrộng lượng của ta, họ hết sức cảm phục, biết ơn cách mạng và hứa trở về quêlàm ăn chân chính, không đi lính theo Pháp chống lại nhân dân nữa

Trong thời gian này, tại đồn Bạn Naphào có một tiểu đội trưởng quân nguỵ Làođược cách mạng giác ngộ, đã dẫn đầu một tiểu đội gồm 10 người, mang đầy đủ

vũ khí ra đầu hàng bộ đội Việt - Lào Tin binh lính đồn Bạn Naphào rời bỏ hàngngũ địch trở về với Mặt trận Lào Ítxalạ được lan truyền nhanh chóng ra các địaphương, làm hoang mang tinh thần binh lính trong các đồn địch, tạo khí thếphấn khởi, càng tin tưởng vào kháng chiến của nhân dân

THÁNG 3- năm 1951

Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam đề ra nhiệm vụ quân sự trên chiến trường Thượng Lào

Nhằm đẩy mạnh kháng chiến, tháng 3 năm 1951, Bộ Tổng Tư lệnh Quân độinhân dân Việt Nam đề ra nhiệm vụ quân sự trên chiến trường Thượng Lào năm

1951 là: đẩy mạnh chiến tranh du kích nhằm phối hợp chặt chẽ với cuộc chiếntranh giải phóng của nhân dân Việt Nam với phương châm chiến lược du kíchchiến là chính, tiến tới vận động chiến Chú trọng xây dựng lực lượng vũ trang,bán vũ trang địa phương và xây dựng căn cứ địa vững chắc

Phương thức hoạt động chủ yếu là vũ trang tuyên truyền dưới hình thức banxung phong công tác, đại đội độc lập hoạt động nhằm phát triển du kích chiếnrộng rãi Giúp đỡ xây dựng quân đội cách mạng Lào, ra sức đào tạo cán bộngười Lào Lấy khu tam giác Sầm Nưa, Xiêng Khoảng, Luổng Phạbang làmtrung tâm xây dựng thành căn cứ địa vững chắc Giáo dục cán bộ, chiến sĩ thấmnhuần tinh thần quốc tế, nhận thức rõ Đông Dương là một chiến trường và tầmquan trọng của mối quan hệ mật thiết giữa Lào và Việt Nam

Từ ngày 11 đến 13 tháng 3- năm 1951

Hội nghị thành lập Mặt trận đoàn kết liên minh Việt - Miên - Lào

Để củng cố tinh thần đoàn kết liên minh chiến đấu chống kẻ thù chung, đưa sựnghiệp giải phóng của mỗi nước đi đến thắng lợi hoàn toàn, từ ngày 11 đến 13tháng 3 năm 1951, tại chiến khu Việt Bắc, các đại diện của ba mặt trận: LiênViệt, Ítxalạ và Ítxarắc đã họp Hội nghị thành lập Mặt trận đoàn kết liên minhViệt - Miên - Lào

Hội nghị thảo luận tình hình thế giới, Đông Dương, phân tích tình hình mỗinước và xác định nhiệm vụ cơ bản cũng như nhiệm vụ trước mắt của từng nước

Từ ngày 13 đến 16 tháng 3- năm 1951

Hội nghị lần thứ nhất Trung ương Đảng Lao động Việt Nam

Nhằm đáp ứng với tình hình mới, từ ngày 13 đến 16 tháng 3 năm 1951, BanChấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam đã họp Hội nghị lần thứ nhất,

ra nghị quyết về việc tổ chức và đề ra nhiệm vụ giúp cách mạng Lào - Miên Đốivới cách mạng Lào, nghị quyết nêu rõ: đối với bộ phận Đảng Lao động ViệtNam ở Lào, để thực hiện Nghị quyết của Đại hội lần thứ II của Đảng, các đồngchí ở Lào sẽ thành lập bộ phận Đảng Lao động Việt Nam ở Lào Mỗi bộ phậnphải tổ chức theo một hệ thống thích hợp, để thống nhất sự chỉ đạo từ trênxuống Hệ thống ấy là Ban Cán sự các cấp và dưới cùng là chi bộ (địa phương,

cơ quan, đơn vị)

Nhiệm vụ của bộ phận Đảng Lao động Việt Nam ở Lào là: giúp đỡ cách mạngLào; động viên, tổ chức, lãnh đạo Việt kiều tham gia và ủng hộ cách mạng Lào;phục vụ quyền lợi Việt kiều Bộ phận Đảng Lao động Việt Nam ở Lào, nếu nơinào xét có lợi thì công khai hợp pháp; nơi nào xét không có lợi thì bí mật

Về Đảng Nhân dân Lào, nghị quyết nêu rõ: để sự lãnh đạo cách mạng dân tộcgiải phóng Lào thích hợp với tình hình của Lào và tình hình thế giới hiện nay,Đại hội lần thứ II đã ra nghị quyết giúp đỡ những người cách mạng tiên tiến Làothành lập một chính đảng nhân dân cách mạng, gồm những người ái quốc và dânchủ, trung thành, hăng hái và có ý nghĩa nhất trong hàng ngũ kháng chiến Lào.Chính cương của Đảng sẽ căn cứ vào những nguyên tắc nêu trong Luận cươngcách mạng Lào và tình hình cụ thể của nước Lào mà định

Về quan hệ giữa bộ phận Đảng Lao động Việt Nam ở Lào và “Nhóm” hay ĐảngNhân dân Lào là quan hệ của tổ chức Lào, dựa trên tinh thần quốc tế chủ nghĩa

Bộ phận Đảng Lao động Việt Nam sẽ phân công một số đồng chí phụ trách liênlạc và giúp đỡ “Nhóm” hay Đảng Nhân dân Lào Những việc liên lạc này phảigiữ đúng nguyên tắc bí mật Tiếp đó, ngày 16 tháng 4 năm 1951, Ban Chấp hànhTrung ương Đảng ra nghị quyết “Về việc thành lập các ban và tiểu ban giúpviệc” Trung ương Đối với Tiểu ban Miên - Lào gồm các đồng chí Phạm Tô (tứcPhạm Văn Đồng) làm trưởng ban, Hoàng Quốc Việt, Văn (tức Võ Nguyên Giáp)làm ủy viên

Một số sự kiện lịch sử về tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt Việt - Lào năm 1953

Nhằm giành thắng lợi trên mặt trận quân sự ở chiến trường Lào, ngày 2 tháng 2 năm 1953, Tổng Quân ủy Việt Nam thông qua phương hướng, đề nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh cho phối hợp với quân và dân Lào anh em mở chiến dịch Sầm Nưa (Thượng Lào) Đồng chí Cayxỏn Phômvihản gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Sau khi thực dân Pháp tăng quân đánh chiếm khu vực Thượng Lào, đầu tháng 2năm 1953, đồng chí Cayxỏn Phômvihản đã gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp Hai

vị Tổng Tư lệnh của quân đội cách mạng hai nước Lào - Việt đã trao đổi và nhấttrí đề nghị Chính phủ hai nước Lào - Việt cùng phối hợp mở chiến dịch ThượngLào Đề nghị này đã được chính phủ hai nước Việt - Lào chấp thuận thực hiện,nhằm đẩy mạnh cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp cả ở Việt Nam và Làogiành thắng lợi to lớn hơn nữa.

ra, đây còn là dịp để rèn luyện thêm cho bộ đội chủ lực Việt Nam về chiến thuật

và chấp hành chính sách quốc tế của Đảng

Ngay trong tháng 2, thực hiện chỉ thị của Trung ương Đảng, Chính phủ, Chủtịch Hồ Chí Minh và theo yêu cầu của Chính phủ Kháng chiến Lào, Mặt trậnLào Ítxalạ, Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam quyết định phối hợpvới quân và dân Lào mở chiến dịch tiến công địch ở Sầm Nưa (Thượng Lào).Mục đích là nhằm “tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, giải phóng một phần đấtđai, giúp Chính phủ Kháng chiến Lào mở rộng và xây dựng căn cứ địa chính củacách mạng Lào, tạo điều kiện đẩy mạnh cuộc kháng chiến của nhân dân Lào”

Bộ Chỉ huy chiến dịch: Phía Việt Nam có Đại tướng Võ Nguyên Giáp - Chỉ huytrưởng, đồng chí Nguyễn Chí Thanh - Chủ nhiệm chính trị, Thiếu tướng HoàngVăn Thái - Tham mưu trưởng, đồng chí Nguyễn Văn Nam - Chủ nhiệm cungcấp và đồng chí Nguyễn Khang - Đặc trách công tác ở chiến trường Lào PhíaLào có Hoàng thân Xuphanuvông (Thủ tướng Chính phủ Kháng chiến), đồngchí Cayxỏn Phômvihản (Bộ trưởng Quốc phòng), đồng chí Xỉngcapô XỉkhốtChunlamany (Thứ trưởng Quốc phòng) và đồng chí Ma Khảy Khămphithun (Bíthư tỉnh Sầm Nưa)

Sau khi trao đổi thống nhất với Chính phủ Kháng chiến Lào, cuối tháng 2 năm

1953, các đơn vị Lào - Việt được giao nhiệm vụ tham gia mở chiến dịch ThượngLào, gấp rút triển khai chuẩn bị về mọi mặt Trên hướng Sầm Nưa (hướng chủyếu) có Đại đoàn 308, Đại đoàn 312 (hai trung đoàn), Đại đoàn 316 (một trungđoàn) và Đoàn 80 quân tình nguyện Việt Nam ở tỉnh Hủa Phăn Phía Lào có

khoảng 500 bộ đội địa phương, trong đó có một đại đội tập trung của tỉnh và lựclượng dân quân du kích các huyện Xiêng Khọ, Mương Xon.

Hội nghị cán bộ quân chính giúp Lào ở Mặt trận Thượng Lào

Nhằm tăng cường công tác giúp Lào, tháng 4 năm 1953, Mặt trận Thượng Lào

đã tổ chức Hội nghị cán bộ quân chính Sau khi kiểm điểm tình hình thực hiệnnhiệm vụ và hiệu quả các mặt công tác giúp cách mạng Lào, Hội nghị cán bộquân chính Mặt trận Thượng Lào đã thông qua nghị quyết đẩy mạnh công táctrong thời gian tới:

1 Tăng cường đoàn kết Lào - Việt

2 Đẩy mạnh công tác dân vận, mặt trận phát triển lên bước mới

3 Thúc đẩy tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm

4 Phát triển chiến tranh du kích rộng rãi

Đại tướng Võ Nguyên Giáp tới dự Hội nghị phát biểu nêu rõ cần nâng cao tinhthần quốc tế, tin tưởng vào lực lượng cách mạng Lào, ra sức giúp đỡ bộ đội LàoÍtxalạ và nhân dân Lào tiêu diệt kẻ thù chung, cùng nhau đem lại độc lập, tự do,hạnh phúc cho hai nước, cùng nhau chiến đấu để góp phần vào công cuộc bảo vệhòa bình dân chủ ở Đông Nam châu Á và thế giới, để sau này cùng nhau tiến tớichủ nghĩa xã hội

Đầu tháng 4 năm 1953

Quán triệt nhiệm vụ chiến dịch Thượng Lào

Trước khi mở chiến dịch Thượng Lào, ngày 1 tháng 4 năm 1953, Ban Chấphành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam đã gửi thư cho Tổng Quân uỷ, cácđại đoàn ủy và Ban Cán sự Thượng Lào, cùng các đơn vị phối hợp với Lào thamgia chiến dịch Nội dung thư nêu rõ ý nghĩa, tầm quan trọng của chiến dịch vàquán triệt những nhiệm vụ cần nghiêm túc thực hiện để chiến dịch đạt thắng lợicao nhất, thể hiện tình đoàn kết Việt - Lào.

Ngày 3 tháng 4 năm 1953, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho các đơn vị bộđội Việt Nam tham gia chiến dịch Trong thư, Người yêu cầu các đơn vị và bộđội phải:

1 Vượt mọi khó khăn, thi đua diệt địch, chiến đấu anh dũng ở bên Lào cũng như

4 Tất cả phải có quyết tâm rất cao, rất bền, tranh nhiều thắng lợi

Tiếp đó, trong hai ngày 5 và 6 tháng 4 năm 1953, Tổng Quân ủy Việt Nam đã

mở hội nghị gồm cán bộ từ cấp trung đoàn trở lên để quán triệt tình hình vànhiệm vụ tác chiến Tại buổi bế mạc hội nghị, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Bộtrưởng Bộ Quốc phòng, Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam nhắc nhởcán bộ trước khi ra trận Nội dung chủ yếu gồm: Cần nhận định đúng tình hìnhđịch, không đánh giá địch thấp, nhưng cũng không đánh giá địch cao; quán triệtphương châm và kế hoạch tác chiến Đại tướng cũng nhắc nhở cần lưu ý một sốđiểm trong khi thực hiện nhiệm vụ tác chiến như: hành quân phải nhanh chóng,

bí mật, nhiệm vụ chính của bộ đội nhỏ đi trước, những đơn vị có nhiệm vụ tiêudiệt một số cứ điểm quan trọng ở ngoại vi cần phải bảo đảm chắc thắng; nhữngđơn vị có nhiệm vụ đánh vào trung tâm, những đơn vị có nhiệm vụ tiêu diệt nốtnhững cứ điểm còn lại, hay truy kích tàn binh địch thì yêu cầu về chỉ huy, vềcông tác chính trị, công tác hậu cần, phải phát huy cao độ tinh thần yêu nướcchân chính kết hợp với tinh thần quốc tế anh dũng chiến đấu

Ngày 9 tháng 4 năm 1953, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Bộ Quốcphòng, Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam gửi thư cho các đơn vị bộđội chủ lực Việt Nam nêu rõ: Tất cả cán bộ, chiến sĩ phải phát huy cao độ tinhthần yêu nước chân chính và tinh thần quốc tế chủ nghĩa, anh dũng chiến đấu,tiêu diệt nhiều sinh lực địch trên chiến trường nước Lào, cũng như trên đất nướcViệt Nam, làm đúng 10 điều quy định của Quân đội nhân dân Việt Nam sang tácchiến ở Lào; tôn trọng chủ quyền, yêu kính nhân dân, đoàn kết với bộ đội vànhân dân Lào đánh đổ kẻ thù chung là thực dân Pháp

100 tên, thu 70 súng các loại Sau chiến dịch này, Đại đội 216 được Bộ Tổng Tưlệnh Quân đội nhân dân Việt Nam tặng thưởng Huân chương Quân công hạng

Ba do đã lập thành tích xuất sắc trong chiến dịch Thượng Lào

Cũng thời gian này, trên hướng đường 7, các đại đội 214, 232 và đội vũ trangPắtchây Lào phối hợp với hai Trung đoàn 66 và 9 thuộc Đại đoàn 304 tiến côngtiêu diệt đồn Noỏng Hét, Bạn Ban và tiến về hướng Cánh đồng Chum Ở hướngnam đường 7, các đại đội 210, 215, 217 thuộc Đoàn 81 và bộ đội địa phươngMương Mọc, du kích Xảm Chè phối hợp với Trung đoàn 57 (Đại đoàn 304)vượt qua Then Phun tiến áp sát thị xã Xiêng Khoảng Địch ở đây hoảng sợ rútchạy về co cụm ở Cánh đồng Chum

Trước nguy cơ Cánh đồng Chum bị ta tiến công, Bộ Chỉ huy Pháp vội điều độngmột số tiểu đoàn từ Nà Sản, kể cả từ đồng bằng Bắc Bộ (Việt Nam) sang hỗ trợ,xây dựng Cánh đồng Chum thành tập đoàn cứ điểm mạnh, cố giữ bằng được vịtrí chiến lược quan trọng này

Trên hướng sông Nặm U (hướng phối hợp), Trung đoàn 148 (Quân khu TâyBắc), Đoàn 82 quân tình nguyện phối hợp với bộ đội Lào Ítxalạ và du kích đẩymạnh hoạt động phối hợp với hướng chính Sầm Nưa Ngày 21 tháng 4, liênquân Lào - Việt diệt một đại đội địch ở Mương Ngòi Địch ở Nặm Bạc hoảng sợ

bỏ chạy về Pạc U Thừa thắng, một bộ phận quân chủ lực, quân tình nguyện vàlực lượng vũ trang Lào tiến công tiêu diệt vị trí Mương Khỏa; tiếp đó tiến côngloại khỏi vòng chiến đấu một đại đội địch ở Pạc Xương Cuối tháng 4 năm 1953,

bộ đội chủ lực và quân tình nguyện cùng với lực lượng vũ trang Lào được bạngiúp đỡ tiếp tục truy kích đánh địch rút chạy từ khu vực sông Nặm U về LuổngPhạbang Cuộc chiến đấu của các đại đoàn chủ lực 308, 304, 312, 316 phối hợpvới các đoàn 80, 81, 82 quân tình nguyện và lực lượng vũ trang Lào tiếp tục diễn

ra, kéo dài đến ngày 14 tháng 5 năm 1953 thì kết thúc

Trước thắng lợi vang dội của chiến dịch Thượng Lào, hàng vạn nhân dân huyệnMương Khăm đã kéo đến dự cuộc mít tinh lớn tại Bạn Ban, do Uỷ ban Khángchiến tỉnh Xiêng Khoảng tổ chức Tại cuộc mít tinh, ông Phumi Vôngvichít, đạidiện Chính phủ Kháng chiến Lào đọc diễn văn ca ngợi thành công của chiếndịch Thượng Lào là thắng lợi to lớn của tình đoàn kết chiến đấu giữa hai dân tộcViệt - Lào, giữa Quân đội nhân dân Việt Nam với Quân đội Lào Ítxalạ cùngchống kẻ thù chung là thực dân Pháp xâm lược Tiếp đó, ông kêu gọi mọi tầnglớp nhân dân các bộ tộc Lào đoàn kết một lòng, kiên quyết tiến lên đánh thắngthực dân Pháp, can thiệp Mỹ và bọn tay sai, giành độc lập, tự do cho dân tộcLào.

Kết quả toàn chiến dịch, các đại đoàn chủ lực, các đoàn quân tình nguyện ViệtNam và lực lượng vũ trang cách mạng Lào đã loại khỏi vòng chiến đấu 500, bắt1.800 và làm tan rã 500 tên địch, giải phóng tỉnh Hủa Phăn, một phần các tỉnhXiêng Khoảng, Luổng Phạbang, Phôngxalỳ với hàng chục vạn dân, nối liền căn

cứ kháng chiến Lào với vùng Tây Bắc Việt Nam, tạo thế chiến lược cho cuộckháng chiến của nhân dân hai nước Việt - Lào có điều kiện phát triển thuận lợi

Một số sự kiện lịch sử về tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt Việt - Lào năm 1955

1954-Đồng chí Nguyễn Chí Thanh, Uỷ viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam, Phó Bí thư Tổng Quân uỷ, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, thay mặt Trung ương Đảng, Tổng Quân uỷ và Bộ Tổng

Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam công bố quyết định ký ngày 16 tháng

7 năm 1954 về việc thành lập Đoàn cố vấn quân sự Việt Nam, mang phiên hiệu Đoàn 100.

Tháng 7 năm 1954

Thành lập Đoàn 100 cố vấn quân sự Việt Nam giúp cách mạng Lào

Theo đề nghị của Chính phủ Kháng chiến Lào và Bộ Quốc phòng Lào, đồng chíNguyễn Chí Thanh, Uỷ viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Laođộng Việt Nam, Phó Bí thư Tổng Quân uỷ, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, thaymặt Trung ương Đảng, Tổng Quân uỷ và Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dânViệt Nam công bố quyết định ký ngày 16 tháng 7 năm 1954 về việc thành lậpĐoàn cố vấn quân sự Việt Nam, mang phiên hiệu Đoàn 100, có nhiệm vụ giúpquân đội Pathết Lào trong thời kỳ mới Đồng chí Chu Huy Mân, Chính uỷ Đạiđoàn 316 (giữa năm 1955 đổi thành sư đoàn), được cử làm trưởng đoàn cố vấnquân sự kiêm bí thư Đảng uỷ Đoàn 100

Bộ Quốc phòng Việt Nam giao nhiệm vụ cho Cục Tổ chức cán bộ thuộc Tổngcục Chính trị và Cục Quân lực thuộc Bộ Tổng Tham mưu nghiên cứu, lựa chọn

và điều động ngay một số cán bộ trung cấp, sơ cấp, bản lĩnh chính trị vững vàng,

có nhiều kinh nghiệm trong xây dựng, chiến đấu và bảo đảm chiến đấu, từngcông tác ở các cơ quan chiến lược, các đại đoàn chủ lực và lực lượng vũ trangđịa phương của Việt Nam tham gia Đoàn 100 sang Lào giúp xây dựng quân đội

Pathết Lào ở ba cấp: Bộ Quốc phòng, nhà trường và các đơn vị, địa phương Saukhi được lựa chọn và nhận quyết định của Bộ Quốc phòng, hầu hết số cán bộtham gia Đoàn 100 tập trung về trạm Thống nhất của Bộ Quốc phòng ở khu vựcChợ Chu, huyện Định Hoá, tỉnh Thái Nguyên để học tập chính trị, nắm vữngđường lối quốc tế trong sáng của Đảng và tư tưởng "giúp bạn là mình tự giúpmình" của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Từ ngày 22 tháng 3 đến 6 tháng 4 năm 1955

Đại hội thành lập Đảng Nhân dân Lào

Trước sự chuyển biến của tình hình thế giới, Đông Dương và ở Lào, thực hiệnNghị quyết Đại hội Đảng Cộng sản Đông Dương (tháng 2 năm 1951), Hội nghịđại biểu các chiến sĩ cộng sản Lào đã được triệu tập từ ngày 22 tháng 3 đến 6tháng 4 năm 1955 tại tỉnh Sầm Nưa Tham dự có 20 đại biểu chính thức thaymặt cho gần 400 đảng viên đang chiến đấu và công tác trên khắp các chiếntrường Lào Hội nghị diễn ra tích cực, khẩn trương, trong không khí phấn khởi,tin tưởng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc Lào và được sự giúp đỡ chí tình củaTrung ương Đảng Lao động Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh

Hội nghị đã phân tích, thảo luận, thông qua các văn kiện quan trọng:

1 Báo cáo thành lập Đảng Nhân dân Lào Xuất phát từ tình hình, đặc điểmchính trị xã hội ở Lào, Hội nghị đã quyết định thành lập một chính Đảng lấy tên

là "Đảng Nhân dân Lào", xác định tính chất là đảng của giai cấp công nhân.Đảng lấy chủ nghĩa Mác-Lênin làm nền tảng tư tưởng, làm kim chỉ nam chohành động của Đảng

2 Thông qua chương trình hành động (trước mắt) của Đảng

3 Tình hình và nhiệm vụ cách mạng Lào

4 Điều lệ Đảng Nhân dân Lào

Sau đó Hội nghị bầu Ban Lãnh đạo toàn quốc của Đảng (Ban Chấp hành Trungương) gồm năm đồng chí: Cayxỏn Phômvihản, Nủhắc Phumxavẳn, Bun PhômMahảxây, Xỉxávạt Kẹo Bunphăn, Khăm Xẻng Sau đó, Ban Lãnh đạo bổ sungthêm bốn ủy viên gồm các đồng chí: Xuphanuvông, Phumi Vôngvichít, PhunXipaxợt và ủy viên bổ sung sau Ban Lãnh đạo toàn quốc đã bầu đồng chíCayxỏn Phômvihản làm Bí thư Ban Chỉ đạo kiêm Bí thư Quân ủy Trung ương,Tổng Chỉ huy quân đội Phân công các đồng chí khác phụ trách các ngành:tuyên huấn, tổ chức, chính quyền, mặt trận

Đại hội thành lập Đảng Nhân dân Lào thành công, đánh dấu bước trưởng thànhmới của cách mạng Lào và mở ra triển vọng phát triển mới trong quan hệ đoànkết giúp đỡ lẫn nhau giữa Đảng, Quân ủy, quân đội hai nước Việt Nam - Lào

thành, đã tiếp tục sự nghiệp của Đảng Cộng sản Đông Dương đấu tranh thắnglợi.

Hòa bình đã trở lại, ngày nay đứng trước tình hình mới, chúng tôi cùng nhau họphội nghị thành lập Đảng Nhân dân Lào, vạch đường lối chính sách đấu tranhtrước mắt; đồng thời thành lập Ban Chỉ đạo để dẫn đường chỉ lối cho cuộc cáchmạng Lào đi tới thắng lợi cuối cùng Chúng tôi thành công trong việc thành lậpĐảng Nhân dân Lào là nhờ công ơn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã theo dõi, dìudắt và nhờ sự giúp đỡ vô điều kiện của Trung ương Đảng Lao động Việt Namtrong thời gian qua

Trong hội nghị có treo ảnh các lãnh tụ, trong đó có ảnh của Hồ Chí Minh, hìnhảnh Người ảnh hưởng đến tinh thần chúng tôi, làm cho suốt thời gian diễn ra hộinghị tất cả chúng tôi đều phấn khởi, hào hứng tích cực làm việc, làm cho hộinghị thu được kết quả tốt đẹp

Từ nay, chúng tôi có Đảng Nhân dân Lào tổ chức theo đường lối Mác-Lênin làđội tiên phong lãnh đạo cách mạng Lào Vì thế, chúng tôi tin tưởng cách mạngLào nhất định sẽ thắng lợi tốt đẹp Chúng tôi xin hứa cùng Chủ tịch Hồ ChíMinh và Đảng Lao động Việt Nam rằng: chúng tôi sẽ noi theo tinh thần và sựnghiệp đấu tranh của Đảng Cộng sản Đông Dương để đẩy mạnh cách mạng Làođến thắng lợi cuối cùng

Chúng tôi xin báo cáo tin thành lập Đảng, chúc Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trungương Đảng Lao động Việt Nam sức khỏe để lãnh đạo đấu tranh giải phóng nướcViệt Nam và tiếp tục giúp đỡ cách mạng Lào đi đến thành công, làm cho hainước độc lập hoàn toàn, bảo vệ và củng cố hòa bình ở Đông Dương, Đông Nam

Tháng 7 năm 1959

Bộ Chính trị Trung ương Đảng Lao động Việt Nam và Bộ Chính trị Trung ương Đảng Nhân dân Lào quyết định phối hợp mở đợt hoạt động quân sự trong mùa mưa năm 1959

Tháng 7 năm 1959, Bộ Chính trị Trung ương Đảng Lao động Việt Nam và BộChính trị Trung ương Đảng Nhân dân Lào quyết định phối hợp mở đợt hoạtđộng quân sự trong mùa mưa năm 1959, lấy Tiểu đoàn 2 Pathết Lào làm nòngcốt chiến đấu, chuyển từ đấu tranh công khai hợp pháp sang đấu tranh vũ trangtrên toàn quốc, đẩy mạnh chiến tranh du kích, giành lại chính quyền ở thôn, xã,vận động thanh niên tòng quân, xây dựng bộ đội chủ lực và phát triển lực lượng

vũ trang địa phương, chuẩn bị chiến đấu lâu dài Đồng thời liên hệ đón số binh

sĩ cũ của Tiểu đoàn 1 phân tán ở khu vực Xiêng Ngân ra vùng căn cứ, bổ sungquân số, khôi phục lại tiểu đoàn

Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam đề xuất phương án hoạt động quân sự ở Lào

Tháng 7 năm 1959, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam đề xuấtphương án hoạt động quân sự ở Lào Hướng chiến lược chủ yếu là Thượng Lào,lấy hai tỉnh Sầm Nưa và Phôngxalỳ làm căn cứ Trung Lào là hướng hoạt độngphối hợp, Hạ Lào thì xây dựng lực lượng chính trị, quân sự bí mật rồi tiến tớiđấu tranh vũ trang Phương châm hoạt động là kết hợp quân sự với chính trị, tácchiến tuyên truyền với xây dựng

Ngày 2 tháng 7 năm 1959

Bộ Chính trị Trung ương Đảng Lao động Việt Nam nhận định về tình hình Lào và đề ra chủ trương giúp cách mạng Lào xây dựng, phát triển lực lượng trong tình hình mới

Ngày 2 tháng 7 năm 1959, Bộ Chính trị Trung ương Đảng Lao động Việt Namnhận định về tình hình Lào và đề ra chủ trương giúp Lào xây dựng, phát triểnlực lượng trong tình hình mới Về tình hình chính trị hiện nay ở Lào, Bộ Chínhtrị Đảng Lao động Việt Nam nhận định: sau khi Hiệp định Giơnevơ được ký kết,

âm mưu nhất quán của đế quốc Mỹ là tích cực can thiệp mọi mặt vào nội bộ củaLào để đi đến thay thế hẳn cho đế quốc Pháp, biến nước Lào thành một thànhviên của khối xâm lược Đông Nam Á, một căn cứ quân sự và thuộc địa kiểu mớicủa Mỹ, nhằm xúc tiến việc chuẩn bị chiến tranh chống miền Bắc Việt Nam

Từ khi việc hợp tác giữa nhà vua với các lực lượng Pathết Lào được thực hiệnthì phong trào yêu nước chống Mỹ của nhân dân Lào đã phát triển mạnh khắp cảnước, nhưng “có bề rộng mà chưa có bề sâu, ảnh hưởng cách mạng thì rộngnhưng tổ chức quần chúng thì yếu Đảng Nhân dân mới thành lập cũng chưa kịpphát triển và củng cố hàng ngũ thành một lực lượng lãnh đạo vững chắc”

Đặc điểm của tình hình chính trị hiện nay ở Lào là: “đế quốc Mỹ đã can thiệpsâu vào mọi mặt của nước Lào Từ ngày 11 tháng 5, Chính phủ PhủiXánánicon, tay sai của đế quốc Mỹ bắt tay vào việc tiêu diệt hai tiểu đoàn PathếtLào, giam lỏng các lãnh tụ Neo Lào Hắc Xạt thì cục diện đã trở nên rất nghiêmtrọng Chúng đã gây ra nội chiến, làm cho sinh hoạt chính trị trong nội bộ nướcLào mất hết khả năng phát triển hòa bình”

Về nhiệm vụ trước mắt của cách mạng Lào, Bộ Chính trị dự định: “nhiệm vụtrước mắt của cách mạng Lào thì không thay đổi, nhưng trước tình hình mới, vềsách lược đấu tranh thì cần chuyển từ hình thức đấu tranh công khai hợp pháp làchủ yếu sang hình thức đấu tranh vũ trang là chủ yếu, đồng thời kết hợp các hìnhthức đấu tranh khác”

Bộ Chính trị xác định nhiệm vụ của Đảng Lao động Việt Nam và nhân dân ViệtNam đối với cách mạng Lào là: tích cực ủng hộ cách mạng Lào phải được coi làmột nhiệm vụ quốc tế hết sức quan trọng của Đảng và nhân dân Việt Nam , làmột công tác có ý nghĩa trọng đại đối với sự nghiệp củng cố miền Bắc và đấutranh thống nhất nước Việt Nam Chúng ta cần phải thống nhất tư tưởng trongĐảng và trong cán bộ về tình hình và nhiệm vụ của cách mạng Lào, về nhiệm vụquốc tế của Đảng Lao động Việt Nam đối với cách mạng Lào Đối với miền BắcViệt Nam, cần kiểm tra và tăng cường kế hoạch phòng thủ miền Bắc, đề phòngkhả năng cách mạng Lào gặp khó khăn hơn, quân địch công khai lôi kéo nướcLào vào khối quân sự xâm lược Đông Nam Á, chúng có thể có những hành độngkhiêu khích đối với nền an ninh của Việt Nam; cần tăng cường ráo riết công táccủng cố và mở mang miền núi, nhất là Tây Bắc và Tây Khu 4, đặc biệt chú trọngvấn đề củng cố biên giới và xúc tiến việc mở mang hệ thống đường sá giaothông.

Từ nhận định trên, để giúp Lào xây dựng, phát triển lực lượng đáp ứng yêu cầutrong tình hình mới, Bộ Chính trị Việt Nam đã giao nhiệm vụ cho Đoàn cán bộViệt Nam (Đoàn 959) giúp Lào xây dựng, phát triển Tiểu đoàn 2 thành ba tiểuđoàn (1, 2, 3) Quân số mỗi tiểu đoàn khoảng 200 người Theo yêu cầu của Lào,Đoàn cán bộ Việt Nam cử ba tổ cán bộ đến giúp xây dựng ba tiểu đoàn, mỗi tổ

có một đồng chí phụ trách và bộ phận cơ yếu, điện đài Ngoài ra, Việt Nam còngiúp Lào bổ sung vũ khí, trang bị, quân trang, quân dụng và tổ chức huấn luyện

về kỹ thuật, chiến thuật cho các đơn vị Pathết Lào

Ngày 6 tháng 7 năm 1959

Thành lập Ban Công tác Lào

Ngày 6 tháng 7 năm 1959, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt

Nam quyết định thành lập Ban Công tác Lào do các đồng chí Võ Nguyên Giáplàm trưởng ban, Nguyễn Khang làm phó ban, Nguyễn Chính Giao là ủy viênthường trực và một số ủy viên khác của ban như: Nguyễn Vịnh, Nguyễn ĐứcDương, Lê Chưởng Nhiệm vụ chính của Ban là chủ động theo dõi nghiên cứumọi diễn biến về Lào, qua đó đề xuất và xin ý kiến chỉ đạo của Trung ương thựchiện kế hoạch viện trợ cho Lào

Ngày 11 tháng 7 năm 1959

Ban Bí thư Trung ương Đảng Lao động Việt Nam chỉ thị về việc tăng cường lãnh đạo công tác củng cố miền Tây các tỉnh Liên khu 4 cũ

Ngày 11 tháng 7 năm 1959, Ban Bí thư Trung ương Đảng Lao động Việt Nam

ra Chỉ thị số 147-CT/TW về việc tăng cường lãnh đạo công tác củng cố và mởmang miền Tây các tỉnh Liên khu 4 cũ Về vị trí quan trọng của miền Tây, chỉthị nhấn mạnh: miền Tây các tỉnh Liên khu 4 cũ gồm những địa bàn khá rộng,

nói chung dân cư thưa thớt và thuộc nhiều dân tộc Miền Tây có những tàinguyên phong phú hiện chưa phát hiện đầy đủ, lại có biên giới dài giáp với nướcLào.

Về nhiệm vụ củng cố miền Bắc, thực hiện chính sách dân tộc, phát triển kinh tếcũng như tăng cường quốc phòng, miền Tây có một vị trí rất quan trọng

Trong thời gian qua, công tác miền Tây đã có những tiến bộ nhất định Nhưngnhững tiến bộ ấy còn rất kém so với yêu cầu của nhiệm vụ củng cố và mở mangmiền Tây Các mặt kinh tế, văn hóa phát triển chậm; trình độ giác ngộ của nhândân còn thấp; cơ sở đảng và chính quyền nhiều nơi còn yếu, nhất là ở một sốvùng cao

Hiện nay, tình hình chính trị ở Lào đang có những biến chuyển; cuộc vận độngcách mạng của nhân dân Lào đang có những tiến triển mới Bọn đế quốc Mỹ vàtay sai ở Lào đang trắng trợn phá hoại Hiệp định Giơnevơ, gây ra nội chiến ởLào, hòng biến nước Lào thành thuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự của Mỹ.Tình hình đó đòi hỏi chúng ta càng phải tăng cường lãnh đạo đối với công tácmiền Tây

Các cấp ủy, các ngành cần có nhận thức đầy đủ đối với nhiệm vụ củng cố và mởmang miền Tây, tích cực tăng cường lãnh đạo, xúc tiến công tác ở miền Tây mộtcách toàn diện, có kế hoạch trước mắt và lâu dài; và ra sức thực hiện kế hoạch

đó một cách khẩn trương hơn, quyết tâm vượt qua mọi khó khăn để hoàn thànhnhiệm vụ

Ngày 15 tháng 7 năm 1959

Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam chuẩn bị phương hướng hoạt động quân sự và chủ trương xây dựng lực lượng vũ trang giúp cách mạng Lào

Đầu tháng 7, Bộ Chính trị Trung ương Đảng Lao động Việt Nam xác định giúpnhiệm vụ trước mắt của cách mạng Lào: cần chuyển hình thức đấu tranh côngkhai hợp pháp là chủ yếu sang hình thức đấu tranh vũ trang là chủ yếu Quántriệt tinh thần đó, ngày 15 tháng 7 năm 1959, Bộ Tổng Tham mưu Quân độinhân dân Việt Nam dự kiến một số vấn đề về phương hướng hoạt động quân sự

và xây dựng lực lượng vũ trang giúp cách mạng Lào

Về phương hướng hoạt động quân sự: phương hướng chiến lược chủ yếu là ởThượng Lào Lấy lại hai tỉnh Phôngxalỳ và Sầm Nưa làm căn cứ, Trung Lào làhướng hoạt động phối hợp; ở Hạ Lào thì xây dựng lực lượng chính trị quân sự bímật rồi tiến tới đấu tranh vũ trang

Chủ trương xây dựng lực lượng vũ trang đến cuối năm 1959 là: mỗi tỉnh có haitrung đội đến một đại đội; mỗi huyện có từ một tiểu đội đến một trung đội bộđội địa phương; bộ đội chủ lực có từ ba đến năm tiểu đoàn ở cơ sở, tổ chức lựclượng du kích để hoạt động vũ trang tuyên truyền.

Chủ trương hoạt động trong mùa mưa là dùng lực lượng quân sự mở các đợthoạt động vũ trang tuyên truyền, đánh nhỏ ở vùng sâu, vùng biên giới và vùngtrọng điểm Phương châm hoạt động là kết hợp quân sự với chính trị; tác chiếntuyên truyền với xây dựng

Để giúp Lào hoạt động và xây dựng theo phương châm trên, cần trang bị súngcho lực lượng bộ đội chủ lực, cấp dưỡng hoàn toàn cho cơ quan lãnh đạo, cho bộđội chủ lực, một phần cho bộ đội địa phương và giúp đỡ nhân dân Lào phát triểnsản xuất để tự túc

Ngày 18 tháng 7 năm 1959

Các đơn vị Pathết Lào trở về hoạt động chiến đấu bảo vệ vùng giải phóng

Thực hiện chủ trương giúp Lào mở đợt hoạt động trong mùa mưa năm 1959,Tổng Quân ủy Việt Nam chỉ thị cho Quân khu Tây Bắc (nay là Quân khu 2) vàQuân khu 4 cử một số đơn vị cấp đại đội, tiểu đoàn, phối hợp với các đơn vịPathết Lào tiến công một số cứ điểm của địch ở sát biên giới Việt - Lào, sau đóchia thành ba bộ phận theo ba hướng trở về nước chiến đấu Bộ phận thứ nhấtgồm Tiểu đoàn 2, do đồng chí Cayxỏn Phômvihản, Tổng Bí thư Đảng Nhân dânLào trực tiếp chỉ đạo; đồng chí Lê Chưởng, phụ trách Đoàn trưởng Đoàn cán bộViệt Nam giúp Lào cùng đi với tiểu đoàn tiến từ Đông Nam Sầm Nưa lên vùngĐông Nam Xiêng Khoảng (hướng chủ yếu) Bộ phận thứ hai, gồm Tiểu đoàn 4,

do đồng chí Khăm Tày Xiphănđon, Uỷ viên Trung ương Đảng Nhân dân Làotrực tiếp chỉ đạo, tiến từ Mương Xon - Bắc Sầm Nưa, Phôngxalỳ - LuổngPhạbang đến Xiêng Ngân (hướng thứ yếu) Bộ phận thứ ba do một đại đội củaTiểu đoàn 1 phụ trách từ Bắc đường 8 đến đường 12 - Khăm Muộn (hướng phốihợp) Các Tiểu đoàn 1, 2, 4 đều có một tổ chuyên gia và bộ phận điện đài đicùng theo từng hướng

Được sự hỗ trợ của các đơn vị Pathết Lào, nhân dân các địa phương đã nổi dậyđập tan ách kìm kẹp của địch, giải phóng các huyện Mương Xăm, Sằm Tớ,Mương Xon (tỉnh Sầm Nưa), Xốp Nao, Xốp Hùn (tỉnh Phôngxalỳ); Pạc Khao,Xốp Văn (tỉnh Luổng Phạbang), khu vực Xảm Chè (Xiêng Khoảng), vùngKhăm Cợt, Bolịkhăn (tỉnh Bolikhămxay), Na Pê, Na Hương, Lắc Xao (tỉnhKhăm Muộn)

Tháng 8 năm 1959

Ngày 5 và 8 tháng 8 năm 1959