Nghiên cứu phương pháp luận xây dựng chỉ số đánh giá tổng hợp các chỉ tiêu thống kê khác nhau về kinh tế xã hội ở Việt Nam

Mỗi lĩnh vực (cũng có thể gọi là mỗi chủ đề) kinh tế xã hội thường bao gồm nhiều nội dung khác nhau, thể hiện trên nhiều mặt, qua nhiều góc độ khác nhau. Vì vậy để phản ánh được đầy đủ và toàn diện về các nội dung của hiện tượng kinh tế xã hội, không thể dùng một hay một số ít chỉ tiêu thống kê mà thường phải dùng nhiều chỉ tiêu thống kê khác nhau được đo bằng các đại lượng số tuyệt đối, số tương đối hoặc số bình quân. Ví dụ, để phản ánh kết quả hoạt động sản xuất công nghiệp thường dùng các chỉ tiêu: Giá trị sản xuất công nghiệp, chỉ số sản xuất công nghiệp, năng suất lao động, hiệu quả sử dụng tài sản cố định, giá thành sản phẩm, lợi nhuận thực hiện…; để phản ánh mức sống dân cư của cả nước hay một tỉnh, thành phố thường dùng các chỉ tiêu: Thu nhập bình quân đầu người, chi tiêu bình quân đầu người, tỷ lệ đói nghèo, mức độ phân hóa giàu nghèo…

NGHIÊN CỨU PHƯƠNG PHÁP LUẬN XÂY DỰNG CHỈ SỐ

ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP CÁC CHỈ TIÊU THỐNG KÊ KHÁC NHAU

VỀ KINH TẾ - XÃ HỘI Ở VIỆT NAM Cấp đề tài:

Thời gian nghiên cứu:

Đơn vị thực hiện:

Chủ nhiệm:

Cơ sở2014Hội Thống kê Việt NamPGS.TS Tăng Văn Khiên

LỜI NÓI ĐẦU

1 Mục tiêu của đề tài

Có được phương pháp luận xây dựng một chỉ số tổng hợp đánh giá kếtquả thực hiện các chỉ tiêu thống kê khác nhau về kinh tế - xã hội khi hiệntượng đó được phản ảnh bởi nhiều chỉ tiêu thống kê riêng biệt khác nhau Từ

đó có cơ sở để các nhà nghiên cứu, các cơ quan vận dụng để xây dựng các chỉ

số tổng hợp ở lĩnh vực nào đó khi có yêu cầu

2 Sự cần thiết nghiên cứu của đề tài

Mỗi lĩnh vực (cũng có thể gọi là mỗi chủ đề) kinh tế xã hội thường baogồm nhiều nội dung khác nhau, thể hiện trên nhiều mặt, qua nhiều góc độ khácnhau Vì vậy để phản ánh được đầy đủ và toàn diện về các nội dung của hiệntượng kinh tế xã hội, không thể dùng một hay một số ít chỉ tiêu thống kê màthường phải dùng nhiều chỉ tiêu thống kê khác nhau được đo bằng các đạilượng số tuyệt đối, số tương đối hoặc số bình quân Ví dụ, để phản ánh kết quảhoạt động sản xuất công nghiệp thường dùng các chỉ tiêu: Giá trị sản xuấtcông nghiệp, chỉ số sản xuất công nghiệp, năng suất lao động, hiệu quả sửdụng tài sản cố định, giá thành sản phẩm, lợi nhuận thực hiện…; để phản ánhmức sống dân cư của cả nước hay một tỉnh, thành phố thường dùng các chỉ

tiêu: Thu nhập bình quân đầu người, chi tiêu bình quân đầu người, tỷ lệ đóinghèo, mức độ phân hóa giàu nghèo…

Khi một chủ đề kinh tế xã hội được phản ảnh bởi nhiều chỉ tiêu thống kêkhác nhau, thì thông thường thống kê đều có đánh giá kết quả thực hiện theotừng chỉ tiêu riêng biệt để thấy được mỗi chỉ tiêu đó đã đạt được như thế nào,cao hay thấp; nếu so sánh theo thời gian thì tăng lên hay giảm đi, tăng giảmbao nhiêu…

Việc đánh giá chủ đề hay hiện tượng kinh tế - xã hội theo từng chỉ tiêuriêng biệt là rất cần thiết và không thể thiếu được Tuy nhiên, trong nhiềutrường hợp nếu chỉ dừng lại ở đó như xưa nay ta thường làm thì chưa đủ, chưa

có căn cứ để đánh giá một cách khái quát kết quả đạt được của hiện tượng đónhư trên cơ sở kết hợp nhiều chỉ tiêu thế nào, nhất là trong điều kiện cần phải

so sánh giữa các chủ thể cùng loại khác nhau theo không gian, hoặc so sánhkết quả đạt được của cùng một chủ thể nhưng theo thời gian khác nhau

Trước yêu cầu đó các nhà thống kê của các tổ chức quốc tế đã nghiên cứu

và hướng dẫn các nước trên thế giới (trong đó có Việt Nam) tính toán và đưavào áp dụng các chỉ số tổng hợp từ nhiều chỉ tiêu thống kê khác nhau của hiệntượng (chủ thể) ở một số lĩnh vực kinh tế - xã hội như chỉ số phát triển conngười (HDI), chỉ số nghèo tổng hợp (HPI), chỉ số thành tựu công nghệ (TAI),chỉ số năng lực công nghệ, chỉ số năng lực cạnh tranh quốc gia, chỉ số thịnhvượng quốc gia…

Các chỉ số tổng hợp trên cho phép ta đánh giá liên kết nhiều mặt, nhiềukhía cạnh được phản ánh bằng các chỉ tiêu thống kê khác nhau của hiện tượng,

từ đó cho phép đáng giá, so sánh tổng hợp về kết quả đạt được của mỗi hiệntượng theo thời gian và không gian…

Trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam khi mà nền kinh tế đang đẩy mạnhtheo cơ chế thị trường và tăng cường hội nhập quốc tế, thì việc tính chỉ sốđánh giá tổng hợp từ nhiều chỉ tiêu thống kê khác nhau đối với các hiện tượng

kinh tế xã hội là rất cần thiết, phục vụ thiết thực cho yêu cầu đánh giá so sánh,quản lý điều hành và phát triển kinh tế xã hội của cả đất nước cũng như từngngành, từng địa phương và từng khu vực.

Đối chiếu với tình hình thực tế về công tác thống kê ở Việt Nam, thấyrằng đã có nhiều lĩnh vực hoặc hiện tượng (chủ đề) kinh tế - xã hội đã tiếnhành tính toán hoặc đang nghiên cứu để đưa vào tính toán các chỉ số tổng hợp

từ nhiều chỉ tiêu riêng biệt khác nhau như “Chỉ số phát triển con người” (đãnêu ở trên), chỉ số nghèo tổng hợp, chỉ số thành tựu công nghệ, chỉ số môitrường bền vững… Nhưng có điều là việc tính toán các chỉ số tổng hợp đó đềudựa trên hướng dẫn của tổ chức thống kê Quốc tế hoặc dựa theo công thức đã

có sẵn từng được các nước trên thế giới áp dụng Vì vậy, về cơ bản mới chỉ ápdụng được trong các lĩnh vực hay chủ đề kinh tế đã có sẵn phương pháp cụ thể

và được giải thích đầy đủ Còn nhiều trường hợp rất cần có chỉ số chung đểđánh giá tổng hợp các chỉ tiêu thống kê khác nhau thì đến nay vẫn chưa có chỉ

số tổng hợp chung để đánh giá phát triển bền vững, chất lượng tăng trưởng,đổi mới công nghệ… thì hiện nay vẫn còn trong quá trình nghiên cứu, chưa cóđược phương pháp tính cụ thể và thống nhất

Thực tế trên đây cho thấy thống kê nước ta cần phải tập trung nghiên cứuphương pháp luận về nguyên tắc lựa chọn chỉ tiêu, xây dựng chỉ số tổng hợpđánh giá thực hiện các chỉ tiêu thống kê khác nhau làm cơ sở cho các nhàchuyên môn, các cơ quan chức năng có thể xây dựng và hình thành nên nhữngchỉ số tổng hợp cụ thể cho việc đánh giá kết quả thực hiện theo từng lĩnh vực(hiện tượng) một cách linh hoạt và thiết thực khi có yêu cầu Đó là lý do mà

Hội Thống kê Việt Nam đăng ký đề tài khoa học “Nghiên cứu phương pháp

luận xây dựng chỉ số đánh giá tổng hợp các chỉ tiêu thống kê khác nhau về kinh tế - xã hội ở Việt Nam”

3 Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu

3.1 Đối tượng: Là các hiện tượng kinh tế - xã hội được phản ánh bởi

nhiều chỉ tiêu thống kê khác nhau, cần được tính toán đánh giá tổng hợp

3.2 Phạm vi: Nêu lên được những nguyên tắc xây dựng (có lấy ví dụ các

đề tài trước đã nghiên cứu để làm ví dụ)

3.3 Phương pháp nghiên cứu: Kết hợp phương pháp định tính và phương

pháp định lượng, thông qua các tài liệu nghiên cứu để đánh giá nội dung của

từng chỉ tiêu, từng vấn đề đồng thời tìm cách đo lường để lượng hóa các nội

dung đã được phân tích đánh giá

4 Nội dung nghiên cứu

Theo tài liệu hướng dẫn của Tổ chức Hợp tác kinh tế và phát triển quátrình biên soạn chỉ số tổng hợp có thể thực hiện qua 10 bước:

Bước 1: Xác định rõ quan điểm mục đích đo lường chỉ số, phân chia hiệntượng thành các nhóm hay bộ phận cấu thành;

Bước 2: Lựa chọn các biến hay các chỉ tiêu phản ánh của mỗi lĩnh vựckinh tế - xã hội;

Bước 3: Gán những dữ liệu còn thiếu;

Bước 4: Phân tích đa biến, xác định các chỉ số và nhóm chỉ số cho phùhợp với điều kiện cụ thể;

Bước 5: Chuẩn hoá, kiểm tra điều chỉnh dữ liệu;

Bước 6: Tính quyền số và tổng hợp;

Bước 7: Định giá đo “vững mạnh” hay tin tưởng của chỉ số tổng hợp;

Bước 8: Xem xét lại các yếu tố chi tiết;

Bước 9: Xem xét đối chiếu liên kết với các chỉ số khác có liên quan;Bước 10: Trình bày và giới thiệu kết quả nghiên cứu

Ở đề tài này chúng tôi có nghiên cứu và tham khảo các bước nêu trên.Song căn cứ vào yêu cầu, mục đích nghiên cứu của đề tài, xuất phát từ đặcđiểm thực tế và cách trình bày theo truyền thống; trên cơ sở điều kiện kinh phí

và thời gian thực hiện của một đề tài cấp cơ sở Nội dung nghiên cứu của đềtài chỉ tập trung vào một số yêu cầu chính và được cấu trúc như sau:

4.1 Nguyên tắc và yêu cầu lựa chọn chỉ tiêu: Phân tích các vấn đề kinh tế

- xã hội để xem có những nội dung chủ yếu nào hiện nay đang đòi hỏi, đưa ranguyên tắc lựa chọn chỉ tiêu để nghiên cứu, lượng hóa các chỉ tiêu và đồngnhất đơn vị đo lường của các chỉ tiêu nghiên cứu

4.2 Phương pháp xây dựng và tính toán các chỉ tiêu riêng biệt: Lựa chọncông thức tính chỉ số theo từng chỉ tiêu riêng biệt; cách xác định giá trị tốithiểu và tối đa của các chỉ tiêu chuyển đổi, các chỉ tiêu hay chỉ số có dạngnghịch về dạng thuận để có thể tổng hợp chung được lại với nhau

4.3 Phương pháp tính toán các chỉ số thành phần và chỉ số tổng hợpchung

Lập luận về cách tính chỉ số bình quân đơn giản và chỉ số bình quân giaquyền Nếu tính gia quyền thì cần đưa ra yêu cầu và xác định quyền số của chỉ

số, khi tính chỉ số bình quân thì tính theo số bình quân cộng hay số bình quânnhân, làm rõ ưu nhược điểm và điều kiện vận dụng của mỗi cách tính

5 Sản phẩm của đề tài

- 4 báo cáo chuyên đề theo các nội dung đã trình bày

- 1 báo cáo tổng hợp đầy đủ và báo cáo tóm tắt kết quả nghiên cứu của đềtài

- 1 báo cáo tổng thuật về các chỉ số tổng hợp đã được nghiên cứu và ứngdụng.

- 1 báo cáo kết quả tổng hợp của điều tra thí điểm xác định quyền số phục

vụ cho tính toán chỉ số

6 Kết cấu của báo cáo tổng hợp qua nghiên cứu

Ngoài tổng quan về đề tài nghiên cứu, kết luận và kiến nghị, các phụ lục

và danh mục tài liệu tham khảo, báo cáo tổng hợp được kết cấu thành 3 phần

Phần một: Tổng quan về nghiên cứu các chỉ số tổng hợp và nguyên tắc

lựa chọn chỉ tiêu thống kê phản ánh mỗi hiện tượng kinh tế - xã hội để tínhtoán các chỉ số đó

Phần hai: Tính toán các chỉ số riêng biệt.

ơn các chuyên gia đã tham gia đóng góp ý kiến cho đề tài; cảm ơn Viện Khoahọc Thống kê cơ quan quản lý đề tài; cảm ơn Hội Thống kê Việt Nam đã tạođiều kiện cho BCN hoàn thành kết quả nghiên cứu đề tài khoa học này

PHẦN MỘT TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU CÁC CHỈ SỐ TỔNG HỢP VÀ NHỮNG NGUYÊN TẮC LỰA CHỌN CÁC CHỈ TIÊU THỐNG KÊ PHẢN ÁNH HIỆN TƯỢNG KINH TẾ XÃ HỘI ĐỂ TÍNH TOÁN CÁC CHỈ SỐ

ĐÓ

1.1 TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU CÁC CHỈ SỐ TỔNG HỢP

1.1.1 Chỉ số phát triển con người

Chỉ số phát triển con người (HDI) là thước đo tổng hợp phản ánh sự pháttriển của con người trên các phương diện thu nhập (thể hiện qua tổng sảnphẩm trong nước bình quân đầu người), tri thức (thể hiện qua chỉ số học vấn)

và sức khỏe (thể hiện qua tuổi thọ bình quân tính từ lúc sinh) theo tài liệuhướng dẫn trước đây của thống kê Liên hợp quốc

1.1.2 Chỉ số thành tựu công nghệ

Chỉ số thành tựu công nghệ (TAI) là một chỉ tiêu thống kê tổng hợp phảnánh tổng quan về thành tích của mỗi nước trong việc sáng tạo phổ biến côngnghệ và xây dựng cơ sở các kỹ năng của con người

1.1.3 Chỉ số nghèo tổng hợp

Chỉ số nghèo tổng hợp được xây dựng và áp dụng riêng cho 2 nhóm cácnước có trình độ phát triển khác nhau: Nhóm các nước đang phát triển vànhóm các nước phát triển mà trực tiếp là các nước thuộc Tổ chức Hợp tác kinh

tế và phát triển (viết tắt là OEDC)

1.1.4 Chỉ số năng lực cạnh tranh quốc gia

Mục đích tính chỉ số này là để xếp hạng các quốc gia do Viện Quốc tế vềphát triển quản lý IMD tại Thụy Sĩ tiến hành Chỉ số này được xây dựng trên

cơ sở 321 chỉ tiêu thống kê và tính toán cho 59 nước trên thế giới Các chỉ tiêuthống kê được chia thành 4 nhóm: Nhóm thứ nhất bao gồm các chỉ tiêu phảnánh tình hình kinh tế vĩ mô như giá trị, tốc độ tăng GDP, cán cân thương mại,đầu tư quốc tế, lao động, lạm phát…; nhóm thứ hai gồm các chỉ tiêu phản ánhtình hình tài chính công…; nhóm thứ ba gồm các chỉ tiêu phản ánh hiệu quảsản xuất của khu vực kinh doanh và nhóm thứ tư là các chỉ tiêu phản ánh kếtcấu hạ tầng

1.1.5 Chỉ số thịnh vượng quốc gia

Chỉ số này do World Paper và Viện Nghiên cứu các vấn đề tiền tệ của

Mỹ tính và công bố hàng năm nhằm đo lường sự thịnh vượng của các quốcgia

1.1.6 Chỉ số phát triển kinh tế và chỉ số năng lực công nghệ

Để có thông tin đánh giá về trình độ phát triển khoa học công nghệ của cáctỉnh, thành phố cũng như các ngành đối với sự phát triển kinh tế thuộc đề

tài:“Nghiên cứu thống kê đánh giá tác động của khoa học công nghệ đối với

phát triển kinh tế ở Việt Nam” hoàn thành năm 2007 BCN đề tài đã xây dựng

tính toán các chỉ số phát triển kinh tế và chỉ số năng lực công nghệ

Chỉ số phát triển kinh tế được tính toán trên cơ sở số bình quân cộng giaquyền giữa 4 chỉ số riêng biệt tính từ 4 chỉ tiêu tương ứng là: GDP bình quânđầu người, tốc độ phát triển GDP, tỷ lệ xuất khẩu so với giá trị sản xuất (theogiá thực tế) và tỷ lệ thu ngân sách so với GDP theo giá thực tế

Chỉ số năng lực công nghệ được tính theo bình quân cộng gia quyền từ 3chỉ số thành phần: Chỉ số sáng tạo công nghệ với quyền số 1, chỉ số chuyểngiao công nghệ với quyền số 3, chỉ số công nghệ thông tin và truyền thông vớiquyền số 4 Mỗi chỉ số thành phần trên đây được tính từ 2 hay nhiều chỉ sốriêng biệt tương ứng với từng chỉ tiêu thống kê cụ thể

Nhờ có 2 chỉ số phát triển kinh tế và chỉ số năng lực công nghệ tính được

từ số liệu thực tế của Việt Nam mà đề tài đã dùng phương pháp hồi quy để xácđịnh được mức độ tác động cụ thể của khoa học và công nghệ đến phát triểnkinh tế ở Việt Nam trong những năm nghiên cứu với mức độ cụ thể là baonhiêu

1.2 NGUYÊN TẮC LỰA CHỌN CHỈ TIÊU THỐNG KÊ PHẢN ÁNHMỖI HIỆN TƯỢNG KINH TẾ - XÃ HỘI

Yêu cầu đầu tiên của tính toán chỉ số tổng hợp là lựa chọn các chỉ tiêuthống kê để tính toán phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

(1) Những chỉ tiêu lựa chọn phải bao gồm các chỉ tiêu đặc trưng nhất,phản ánh được các mặt chủ yếu của hiện tượng theo mỗi nội dung, đáp ứngmục đích nghiên cứu đặt ra

(2) Tùy theo quy mô và tính chất của nội dung thuộc vấn đề nghiên cứu

mà các chỉ tiêu lựa chọn cần thiết với số lượng nhiều ít khác nhau và theonhững phương hướng phản ánh khác nhau

(3) Các chỉ tiêu lựa chọn nên đảm bảo có ở tất cả các đơn vị thuộc đốitượng nghiên cứu Cần hạn chế sử dụng các chỉ tiêu chỉ xuất hiện ở một sốtrong phạm vi của tổng thể nghiên cứu

(4) Các chỉ tiêu lựa chọn phải đảm bảo nguồn thông tin có thể thu thậpđược, tránh tình trạng có những chỉ tiêu đầu ra xem như rất cần thiết và hấpdẫn nhưng thực tế lại khó có thể có được nguồn thông tin đầy đủ để tính toán (5) Các chỉ tiêu lựa chọn có thể có cả chỉ tiêu định lượng lẫn chỉ tiêuđịnh tính Nếu có các chỉ tiêu định tính thì phải đảm bảo các chỉ tiêu này cókhả năng lượng hóa được

(6) Các chỉ tiêu thống kê lựa chọn không chỉ đảm bảo nguồn thông tin cóthể thu thập và tính toán được mỗi thông tin của các chỉ tiêu đó mà đòi hỏi thôngtin có được phải đảm bảo độ tin cậy cần thiết theo yêu cầu về chất lượng của sốliệu thống kê

(7) Tên gọi của chỉ tiêu phải rõ ràng cụ thể, phù hợp với yêu cầu đolường để lượng hóa

(8) Các chỉ tiêu thống kê lựa chọn vừa phải đảm bảo tính ổn định tươngđối, vừa phải có sự linh hoạt thay đổi nhất định theo yêu cầu nghiên cứu và điềukiện cụ thể

(9) Tùy theo nội dung của hiện tượng nghiên cứu mà các chỉ tiêu lựachọn có thể phải có cả các chỉ tiêu thuận chiều; có cả chỉ tiêu nghịch chiềuđồng thời cũng có thể có cả các chỉ tiêu có giá trị luôn dương và có cả các chỉtiêu có giá trị dương lẫn giá trị âm Trong trường hợp hiện tượng kinh tế cócác chỉ tiêu trái chiều nhau, hoặc kết quả có các chỉ tiêu đạt giá trị âm thì khiđánh giá tổng hợp chung có thể phải chọn các chỉ tiêu thay thế phù hợp hoặc

chuyển đổi về cùng một dạng có giá trị dương để đảm bảo tính đồng nhất chophép liên kết chúng lại với nhau.

PHẦN HAI TÍNH CÁC CHỈ SỐ RIÊNG BIỆT

2.1 LƯỢNG HÓA CÁC CHỈ TIÊU ĐỊNH TÍNH VÀ ĐỒNG NHẤTCÁC ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG VỀ CÁCH TÍNH CÁC CHỈ TIÊU THỐNG KÊ

2.1.1 Lượng hóa các chỉ tiêu định tính

Như trên đã nói các chỉ tiêu lựa chọn để đánh giá kết quả của mỗi hiệntượng kinh tế - xã hội có thể có cả chỉ tiêu định lượng và có cả các chỉ tiêuđịnh tính Đối với các chỉ tiêu mới chỉ là định tính thì phải nghiên cứu tìmcách lượng hóa làm căn cứ cho việc tính toán tổng hợp chung giữa các chỉtiêu

Nguồn thông tin để hình thành và lượng hóa các chỉ tiêu định tính có thể

là dựa trên các hệ thống chỉ tiêu đã được nghiên cứu và quy định sẵn hoặcphải tiến hành thu thập qua khảo sát điều tra lấy ý kiến của chuyên gia theophương pháp điều tra xã hội học

Việc thu thập thông tin cũng như lượng hóa các chỉ tiêu định tính khôngđơn giản, đòi hỏi người nghiên cứu phải chuẩn bị chu đáo, tiến hành một cáchkhoa học, có thảo luận lấy ý kiến của các chuyên gia có nhiều kinh nghiệm vềcách thu thập thông tin và hình thức lượng hóa để có được kết quả phù hợpvới yêu cầu mục đích nghiên cứu và đặc điểm thực tế của hiện tượng nghiêncứu

2.1.2 Đồng nhất đơn vị đo lường về cách tính của các chỉ tiêu thống kê

Các chỉ tiêu thống kê lựa chọn đề tài đánh giá kết quả thực hiện của cáchiện tượng kinh tế - xã hội có cả chỉ tiêu tính theo số tuyệt đối với các đơn vị

tính tự nhiên, các chỉ tiêu số tương đối và thậm chí còn có cả một số chỉ tiêuđịnh tính khi lượng hóa quy về số điểm Với đặc điểm đo lường khác nhaunhư trên, muốn tổng hợp liên kết các chỉ tiêu đó được lại với nhau thì trướchết các chỉ tiêu đó phải được đồng nhất về đơn vị tính.

Có thể có những cách đồng nhất đơn vị tính khác nhau Dưới đây giớithiệu 2 cách tiếp cận mà thực tế thường được áp dụng

Cách tiếp cận thứ nhất: Kết quả thực hiện các chỉ tiêu thống kê khác nhauđều được quy về số điểm

Cách tiếp cận thứ hai: Đưa kết quả thực hiện các chỉ tiêu thống kê có đơn

vị tính khác nhau về dạng chung cùng là số tương đối, bằng cách tính các chỉ

số riêng biệt (có đơn vị tính là số lần hoặc phần trăm) Trong đề tài nghiên cứuchúng tôi sẽ đi theo cách tiếp cận thứ hai và sẽ được trình bày cụ thể ở mục2.2 phần hai

Các chỉ tiêu của các chỉ số cá biệt để tính toán nhiều loại chỉ số tổng hợp

đã được các tổ chức thống kê quốc tế công bố để các nước áp dụng đều đã cógiá trị tối thiểu và tối đa quy định sẵn Đó là cơ sở để các nước tham khảo,tính toán thống nhất phục vụ cho yêu cầu đánh giá kết quả thực hiện từng hiệntượng kinh tế - xã hội của mỗi nước ở từng năm Tuy nhiên chúng ta phải dựatrên số liệu thực tế để xác định các giá trị tối thiểu và tối đa cho phù hợp vớiyêu cầu nghiên cứu và đặc điểm thực tế

2.2.3 Lựa chọn và áp dụng công thức tính toán các chỉ số riêng biệt