Tài liệu Luận văn tốt nghiệp "Nghiên cứu các phương pháp bảo quản tài liệu nghe-nhìn tại trung tâm lưu giữ quốc gia III" doc

Tài liệu nghe - nhìn được sản sinh ra trong hoạt động của các cơquan văn hoá, thông tin, tuyên truyền, các cơ quan quản lý Nhà nước, các cơquan nghiên cứu khoa học và những người chụp ản

Luận văn Nghiên cứu các phương pháp bảo quản tài liệu nghe – nhìn tại

Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III

Mục Lục

LỜI NÓI ĐẦU 4

1 Lý do chọn đề tài: 4

2 Mục đích nghiên cứu: 7

3 Lịch sử nghiên cứu vấn đề: 7

4 Nguồn tài liệu tham khảo và phương pháp nghiên cứu: 10

5 Bố cục khoá luận: 11

CHƯƠNG 1 13

1.1 Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III: 13

1.1.1 Chức năng, nhiệm vụ: 13

1.1.2 Cơ cấu tổ chức: 14

1.2 Thành phần, nội dung tài liệu nghe – nhìn hiện đang bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III: 15

1.2.1 Thành phần, nội dung tài liệu ảnh: 15

1.2.2 Thành phần, nội dung của tài liệu phim điện ảnh: 17

1.2.3 Thành phần, nội dung của tài liệu ghi âm: 18

1.3 Đặc điểm của tài liệu nghe – nhìn: 21

1.4 Tình trạng vật lý của tài liệu nghe – nhìn hiện đang bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III: 23

1.4.1 Các dạng hư hỏng của tài liệu ảnh: 24

1.4.2 Các dạng hư hỏng của tài liệu phim điện ảnh: 27

1.4.3 Các dạng hư hỏng của tài liệu ghi âm: 28

1.5 Nguyên nhân gây hư hỏng, xuống cấp tài liệu nghe – nhìn: 29

1.6 Nhận xét: 31

CHƯƠNG 2: 33

2.1 Các văn bản quy định về công tác bảo quản tài liệu nghe – nhìn: 34

2.2 Tình hình bảo quản tài liệu nghe – nhìn tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III:

LỜI NÓI ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Tài liệu nghe - nhìn là một loại hình tài liệu có ý nghĩa quan trọngtrong Phông Lưu trữ Quốc gia Việt Nam Tài liệu nghe - nhìn chiếm khốilượng lớn trong toàn bộ khối lượng trong Phông Lưu trữ Quốc Gia Việt Nam.Chính vì vậy, đây là loại hình tài liệu phản ánh các mặt đời sống chính trị, vănhoá, tinh thần bằng hình ảnh động, hình tượng âm thanh, nên nó tác động trựctiếp và nhanh chóng đến thế giới quan của con người Những âm thanh vàhình ảnh của sự kiện được phản ánh trong tài liệu đúng thời điểm mà sự kiệndiễn ra nên thời gian qua đi khi nghe và xem lại các hình ảnh, âm thanh vềcác sự kiện đó, ta vẫn hình dung được không khí ấy, con người ấy, sự kiện ấynhư đang diễn ra trước mắt Việc ghi lại những hình ảnh, âm thanh về các sựkiện như nó đang diễn ra là ưu điểm nổi trội mà tài liệu giấy không thể cóđược

Tài liệu nghe - nhìn được sản sinh ra trong hoạt động của các cơquan văn hoá, thông tin, tuyên truyền, các cơ quan quản lý Nhà nước, các cơquan nghiên cứu khoa học và những người chụp ảnh, quay phim và ghi âm,ghi hình nghiệp dư có giá trị khoa học, lịch sử và thực tiễn không kể thờigian, địa điểm sản sinh và trên những vật liệu gì mà nó mang tin, được nộplưu và các kho (viện) Lưu trữ Nhà nước theo các chế độ nhất định.

Do tính chất và tầm quan trọng của tài liệu nghe - nhìn được Nhànước khẳng định như vậy, nên bảo quản an toàn, kéo dài tuổi thọ cho tài liệulưu trữ quốc gia nói chung và tài liệu nghe-nhìn nói riêng đã, đang và sẽ mãimãi là một trong những nhiệm vụ khó khăn, nặng nề, phức tạp của toàn ngànhlưu trữ Vì muốn gìn giữ tài liệu lâu dài, vĩnh viễn để phục vụ các mục đíchphát triển xã hội thì cần có những biện pháp bảo quản an toàn tài liệu khỏi sựphá hoại do tự nhiên hoặc do con người gây ra Đặc biệt, vị trí nước ta lại nằmtrong khu vực nhiệt đới nóng ẩm, gió mùa nên tài liệu lưu trữ bị lão hoá và hư

hỏng rất nhanh Nếu không có biện pháp bảo quản tốt thì tài liệu lưu trữ cóthể sẽ bị mất mát, hư hỏng toàn bộ

Thành tựu của các ngành khoa học hiện nay đang được ứng dụngvào công tác bảo quản an toàn cho tài liệu Muốn bảo quản an toàn những tàiliệu quý giá của đất nước, ngành lưu trữ còn rất nhiều việc phải làm như: Xâydựng các tiêu chuẩn, chế độ bảo quản cho các kho lưu trữ Do vậy, muốn lưugiữ hàng trăm năm và lâu hơn thế nữa tài liệu lưu trữ nguồn di sản văn hoáquý báu của Đảng và Nhà nước, ngoài việc áp dụng các biện pháp khoa học

kỹ thuật tiên tiến, còn phải khai thác cả các kinh nghiệm cổ truyền của ôngcha ta để lại

Nhiều năm qua, Nhà nước ta đã chi hàng chục tỉ đồng cho công tácbảo quản an toàn tài liệu như: Đầu tư xây dựng mới Trung tâm Lưu trữ Quốcgia I, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III ở Hà Nội, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia

II ở Thành phố Hồ Chí Minh và Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV ở Đà Lạt và

hàng chục Trung tâm Lưu trữ tỉnh như Hà Tây, Hà Tĩnh, Trà Vinh Nhà nướccũng đã cho phép Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước mời các chuyên gia hàngđầu thế giới về bảo quản tài liệu lưu trữ của Anh, Nhật Bản đến Việt Nam tậphuấn cho cán bộ lưu trữ của chúng ta về nghiệp vụ bảo quản tài liệu Đồngthời, cử nhiều đoàn cán bộ lưu trữ Việt Nam đi các nước để khảo sát, học tậpkinh nghiệm Hơn thế nữa, không ít cán bộ nghiệp vụ của Việt Nam cử sangNhật Bản, Malaysia, Cộng hoà Pháp để thực tập, tu nghiệp dài ngày vềchuyên đề công tác bảo quản tài liệu.

Mặc dù vậy, tài liệu lưu trữ vẫn đang hàng ngày, hàng giờ bị lãohoá, bị hư hỏng Nhiều tài liệu lưu trữ thuộc danh mục tài liệu đặc biệt quý,hiếm đã bị ố vàng, giòn, mờ, cong, mối, mọt Trước tình hình đó, phải nghiêncứu những phương pháp bảo quản cụ thể để khắc phục, đặc biệt là tài liệunghe – nhìn, do được cấu tạo bằng những vật liệu đặc biệt, nên chế độ bảoquản cũng khác so với tài liệu chữ viết

Qua nghiên cứu, khảo sát thực tế tại Trung tâm Lưu trữ Quốc giaIII, cho thấy công tác lưu trữ ở đây nói chung và công tác bảo quản tài liệunói riêng còn hạn chế Mặc dù được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, Trungtâm Lưu trữ Quốc gia III chỉ mới xử lý được một số khối và phông tài liệuquan trọng còn trong tình trạng lộn xộn, chưa được phân loại, chỉnh lý, xácđịnh, giá trị và bị hư hỏng đã tồn đọng nhiều năm qua Số tài liệu còn lại, donhững nguyên nhân như chiến tranh, thiên tai, môi trường, khí hậu khắcnghiệt, điều kiện bảo quản không đáp ứng yêu cầu nên phần lớn tài liệunghe – nhìn cũng bị xuống cấp nghiêm trọng, một bộ phận đáng kể đã bị hưhỏng hoặc đang bị hư hỏng ở các mức độ khác nhau

Từ những lý do trên, với mong muốn góp phần hoàn thiện công tácbảo quản tài liệu nghe – nhìn ở Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III chúng tôi đã

chọn đề tài: “Nghiên cứu các phương pháp bảo quản tài liệu nghe – nhìn tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III” làm khoá luận tốt nghiệp của mình.

Với đề tài này, vì thời gian có hạn nên chúng tôi chỉ tập trung vàoviệc nghiên cứu các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác bảo quản đối với loạihình tài liệu ảnh, phim điện ảnh và ghi âm được bảo quản tại Trung tâm Lưutrữ Quốc gia III do Phòng Phim-Ảnh-Ghi âm đang trực tiếp quản lý.

2 Mục đích nghiên cứu:

Nghiên cứu những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác bảo quản tàiliệu nghe – nhìn tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III Cụ thể, với đề tài nàychúng tôi hướng đến những mục đích cơ bản sau:

- Giới thiệu khái quát thành phần, nội dung tài liệu nghe – nhìn hiệnđang được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III; qua đó thấy đượctình trạng tài liệu nghe-nhìn bị hư hỏng, mất mát và tìm ra nguyên nhân gây

hư hỏng đó;

- Tìm hiểu tình hình bảo quản tài liệu nghe – nhìn tại Trung tâmLưu trữ Quốc gia III;

- Nghiên cứu và đưa ra các phương pháp bảo quản tài liệu nghe –nhìn với mục đích nhằm hoàn thiện công tác bảo quản tài liệu nghe - nhìn tạiTrung tâm Lưu trữ Quốc gia III;

- Mục đích cuối cùng mà tác giả muốn đề cập là thông qua đề tàinày sẽ được bồi dưỡng thêm kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ về công táclưu trữ nói chung và công tác bảo quản tài liệu nghe – nhìn nói riêng

3 Lịch sử nghiên cứu vấn đề:

Công tác lưu trữ tài liệu nghe – nhìn nói chung và công tác bảoquản tài liệu nghe – nhìn nói riêng có ý nghĩa rất quan trọng Công tác bảoquản làm tốt sẽ góp phần nâng cao nhận thức của người dân về ý nghĩa và tầmquan trọng của tài liệu lưu trữ, một nguồn di sản văn hóa của dân tộc Do vậy,

từ trước đến nay đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu khoa học, bài viết đăng trêntạp chí ngành, các luận văn thạc sĩ và khoá luận tốt nghiệp, giáo trình giảng

dạy, tập bài giảng ở bậc đại học chuyên ngành lưu trữ đã đề cập cả phươngdiện lý luận và thực tiễn Cụ thể:

Về mặt lý luận: Công tác bảo quản đã được đề cập trong các sách

chuyên khảo, giáo trình như: “Công tác Lưu trữ Việt Nam” của Cục Lưu trữ

Nhà nước và Vũ Dương Hoan làm chủ biên, năm 1987 của Nhà xuất bản

Khoa học xã hội Hà Nội; “Lý luận và thực tiễn công tác lưu trữ” của các tác

giả Đào Xuân Chúc - Nguyễn Văn Hàm - Vương Đình Quyền - Nguyễn VănThâm, năm 1990 của Nhà xuất bản Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp Hà

Nội; “Lưu trữ tài liệu nghe – nhìn” Tập bài giảng của PGS.TS Đào Xuân

Chúc; tư liệu Khoa lưu trữ học và Quản trị văn phòng Qua giáo trình và tậpbài giảng đã cung cấp những cơ sở lý luận chung nhất về công tác bảo quảntài liệu lưu trữ cũng như công tác bảo quản tài liệu nghe – nhìn

Bên cạnh đó, về mặt thực tiễn các luận văn thạc sĩ và khoá luận tốtnghiệp của sinh viên Khoa Lưu trữ học và Quản trị Văn phòng đã đề cập và

nghiên cứu với một số đề tài liên quan đến lưu trữ tài liệu nghe - nhìn như:

Luận văn Thạc sĩ “Công tác lưu trữ tài liệu nghe nhìn ở các Đài Truyền hình

- Thực trạng và giải pháp” của Nguyễn Thị Thuý Bình năm 2002, “Ứng dụng chương trình photoshop để xử lý tài liệu ảnh lưu trữ bị hư hỏng” của Dương Mạnh Hùng năm 2004, “Tổ chức khoa học tài liệu ảnh tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III” của Nguyễn Minh Sơn năm 2003; khoá luận tốt nghiệp: “Tổ chức và quản lý tài liệu phim, ảnh, ghi âm ở nước ta hiện nay” của sinh viên Lê Thị Vân Anh, “Công tác lưu trữ tài liệu nghe – nhìn ở Trung tâm Nghe nhìn thông tấn xã Việt Nam-Thực trạng và giải pháp” của sinh viên Nguyễn Thị Việt Hoa, “Công tác lưu trữ tài liệu ghi âm ở Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III - Thực trạng và giải pháp” của sinh viên Nguyễn Lan Phương, “Bước đầu tìm hiểu về tài liệu ghi âm và quá trình ứng dụng công nghệ thông tin tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III” của sinh viên Đỗ Thị Thơm, “Bước đầu xây dựng những nguồn tài liệu ảnh cần giao nộp vào

Kho Lưu trữ Trung ương” của sinh viên Nguyễn Thị Bích Vi Các đề tài của

các tác giả trên chủ yếu tập trung nghiên cứu, tìm hiểu và đánh giá về tổ chứckhoa học lưu trữ tài liệu nghe – nhìn, ứng dụng công nghệ thông tin trong tàiliệu nghe – nhìn Đối với công tác bảo quản tài liệu nghe – nhìn có một đề tàicũng đề cập một phần nhỏ trong đề tài nghiên cứu của mình, còn tìm hiểu sâu

về vấn đề này thì có ít tác giả nghiên cứu

Ngoài ra, trên Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam còn có một số bàiviết, bài nghiên cứu của một số tác giả đề cập cũng liên quan ít nhiều tới nội

dung của khoá luận tốt nghiệp như: “Công tác bảo quản và phục vụ khai thác băng ghi âm từ tính” của tác giả Đặng Anh Đào, Tạp chí Văn thư – Lưu trữ số 01/1978; “Bảo quản phim điện ảnh” của tác giả Xuân Lâm, Tạp chí Văn thư – Lưu trữ số 3/1979; “Cần quan tâm hơn nữa đến công tác lưu trữ tài liệu ảnh, phim điện ảnh và ghi âm” của tác giả Đào Xuân Chúc, Tạp chí Văn thư – Lưu trữ số 3/1983; “Một số lưu ý trong việc bảo quản các tư liệu

ảnh” của Joref Hanus do Nguyễn Ngọc Hường dịch theo Tạp chí ATLANTI

số 5, được đăng trên Tạp chí Lưu trữ Việt Nam số 2/1998 Những bài viết,bài nghiên cứu của các tác giả được đăng trên tạp chí ngành đã góp phầnkhẳng định công tác bảo quản tài liệu nghe – nhìn có vị trí rất quan trọngtrong việc bảo quản an toàn và sử dụng tài liệu lưu trữ có hiệu quả

Công tác bảo quản tài liệu nghe – nhìn của nước ta hiện nay vẫncòn nhiều vấn đề cần được quan tâm, nghiên cứu Những công trình và cácbài viết chỉ giải quyết từng vấn đề cụ thể Chính vì vậy, để có cái nhìn toàndiện hơn về lĩnh vực bảo quản, chúng tôi đã nghiên cứu các giải pháp nhằmhoàn thiện công tác bảo quản tài liệu nghe – nhìn tại Trung tâm Lưu trữ Quốcgia III

4 Nguồn tài liệu tham khảo và phương pháp nghiên cứu:

Do tài liệu nghe – nhìn có giá trị đặc biệt về nội dung nên bảo quản

và phát huy giá trị của loại hình tài liệu này là rất quan trọng Tuy nhiên,

nguồn tài liệu để phục vụ cho đề tài nghiên cứu còn chưa nhiều, nên quá trìnhviết khoá luận, chúng tôi chỉ tập trung vào những nguồn tài liệu tham khảosau:

- Các văn bản của Đảng và Nhà nước về công tác lưu trữ;

- Các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ của Cục Văn thư Lưu trữ nhànước;

- Tài liệu giảng dạy của lớp tập huấn về bảo quản và tu bổ tài liệucủa Cục Lưu trữ nhà nước năm 1995;

- Luận văn thạc sĩ, khoá luận tốt nghiệp liên quan đến tài liệu nghe– nhìn

- Tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam;

- Tư liệu khảo sát thực tế ở Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III

Để nghiên cứu đề tài này, chúng tôi đã vận dụng nhiều phươngpháp nghiên cứu khác nhau như: Chúng tôi dựa trên cơ sở phương pháp luận

của chủ nghĩa Mác – Lê Nin và phương pháp luận của Lưu trữ học, phươngpháp phân tích tổng hợp, phương pháp phỏng vấn và phương pháp điều tra,khảo sát để nắm được số lượng, thành phần, nội dung của tài liệu nghe – nhìncũng như tình trạng vật lý của tài liệu nghe – nhìn hiện đang bảo quản tạiTrung tâm Lưu trữ Quốc gia III

5 Bố cục khoá luận:

Khoá luận ngoài phần lời nói đầu và kết luận, phần nội dung chínhđược chia thành 3 chương:

Chương 1: Tình hình tài liệu nghe-nhìn tại Trung tâm Lưu trữ

Quốc gia III

Chương này sẽ tập trung trình bày tình hình tài liệu nghe-nhìn tạiTrung tâm Lưu trữ Quốc gia III, cụ thể là tìm hiểu thành phần, nội dung; đặcđiểm của tài liệu nghe-nhìn; tình trạng vật lý của tài liệu nghe-nhìn hiện đangbảo quản tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III; từ đó tìm ra nguyên nhân gây hư

hỏng, xuống cấp tài liệu nghe-nhìn và đưa ra những nhận xét về tình hình tàiliệu nghe – nhìn tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III.

Chương 2: Thực trạng bảo quản tài liệu nghe-nhìn tại Trung

tâm Lưu trữ Quốc gia III

Chương này, chúng tôi tập trung nêu tình hình bảo quản tài liệunghe – nhìn tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III, cụ thể là nghiên cứu tìm hiểucác văn bản về chế độ bảo quản, kho bảo quản, trang thiết bị phục vụ chocông tác bảo quản, thực hiện các biện pháp kỹ thuật bảo quản, hệ thống thiết

bị chống cháy Chính vì vậy, chương này chính là cơ sở để đưa ra những giảipháp nhằm hoàn thiện công tác bảo quản tài liệu nghe – nhìn tại Trung tâmLưu trữ Quốc gia III

Chương 3: Những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác bảo quản

tài liệu nghe – nhìn tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III

Đây là chương quan trọng nhất mà khoá luận hướng tới, trongchương này, chúng tôi tập trung trình bày các phương pháp bảo quản tài liệunghe – nhìn nhằm mục đích hoàn thiện công tác bảo quản tài liệu nghe – nhìntại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III Để đưa ra những phương pháp bảo quảnđối với tài liệu nghe – nhìn, chúng tôi đã nghiên cứu, tìm hiểu tình hình thực

tế và cùng một số kinh nghiệm của các chuyên gia bảo quản, các nước trênthế giới Từ đó đưa ra những kiến nghị về công tác bảo quản để công tác lưutrữ nói chung và công tác bảo quản tài liệu nghe – nhìn nói riêng ngày cànghoàn thiện và phát triển

Trong quá trình hoàn thành khoá luận, do hạn chế về mặt thời gian

và nhận thức, khóa luận không tránh khỏi những sai sót nhất định, chúng tôimong nhận được những ý kiến đóng góp của thầy cô và các bạn Thực hiện đềtài này, ngoài sự cố gắng, nỗ lực của bản thân, tác giả còn nhận được sự giúp

đỡ nhiệt tình của các cô, chú trong Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III Qua đây

tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới các cô, chú trong Trung tâm Lưu trữQuốc gia III, các thầy cô giáo trong Khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng

và đặc biệt cảm ơn PGS.TS Đào Xuân Chúc - Người thầy đã tận tình hướngdẫn và định hướng cho tôi làm khoá luận này

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 20 tháng 10 năm 2007

Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III được thành lập theo Quyết định số118/TCCB-TC ngày 10 tháng 6 năm 1995 của Bộ trưởng - Trưởng Ban Tổchức Cán bộ Chính Phủ (nay là Bộ Nội vụ).

Tại Quyết định số 35/QĐ-VTLTNN ngày 06/4/2004 của Cục Vănthư và Lưu trữ nhà nước quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu

tổ chức của Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III như sau:

Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III có trụ sở tại Hà Nội, có tư cáchpháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng

Về nhiệm vụ:

- Thu thập, bổ sung tài liệu, tư liệu lưu trữ của các cơ quan, tổ chức

và cá nhân ở trong nước và ngoài nước thuộc thẩm quyền được giao;

- Kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các cơ quan, tổ chức và cá nhânthuộc nguồn nộp lưu chuẩn bị hồ sơ tài liệu nộp vào Trung tâm Lưu trữ Quốcgia III;

- Phân loại, chỉnh lý, xác định giá trị, bảo vệ, bảo quản tài liệu, tưliệu lưu trữ đã nộp vào Trung tâm;

- Phối hợp với Trung tâm Bảo hiểm tài liệu lưu trữ quốc gia lập bảnsao bảo hiểm đối với tài liệu lưu trữ đặc biệt quý, hiếm thuộc phạm vi quản lýcủa Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III;

- Phối hợp với Trung tâm Tu bổ phục chế tài liệu lưu trữ thuộc CụcVăn thư và Lưu trữ nhà nước để thực hiện việc tu bổ, phục chế và khử nấmmốc, khử trùng, khử axít đối với tài liệu lưu trữ bảo quản ở Trung tâm Lưutrữ Quốc gia III;

- Xây dựng và quản lý hệ thống công cụ thống kê, tra cứu tài liệu,

tư liệu lưu trữ; thực hiện thống kê và báo cáo thống kê lưu trữ lên Cục Vănthư và Lưu trữ nhà nước;

- Thực hiện việc thông báo, giới thiệu, công bố và phục vụ sử dụngtài liệu, tư liệu lưu trữ thuộc phạm vi quản lý của Trung tâm Lưu trữ Quốc giaIII;

- Tổ chức nghiên cứu khoa học, áp dụng những thành tựu khoa học

và công nghệ, công nghệ thông tin vào thực tiễn công tác của Trung tâm Lưutrữ Quốc gia III;

- Quản lý tổ chức, biên chế, cơ sở vật chất kỹ thuật, vật tư, tài sản

và kinh phí của Trung tâm theo quy định của pháp luật và quy định phân cấpcủa Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước

1.1.2 Cơ cấu tổ chức:

Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III có Giám đốc và các Phó Giám đốc

do Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước bổ nhiệm

Cơ cấu tổ chức gồm:

- Phòng Thu thập, Bổ sung tài liệu;

- Phòng Chỉnh lý tài liệu;

- Phòng Tin học và Công cụ tra cứu;

- Phòng Bảo quản tài liệu;

và cơ cấu tổ chức của các đơn vị thuộc Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III

1.2 Thành phần, nội dung tài liệu nghe – nhìn hiện đang bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III:

Qua nghiên cứu, khảo sát tình hình thực tế tại Trung tâm Lưu trữQuốc gia III hiện đang bảo quản hơn 6.000 mét giá tài liệu với bốn loại hìnhtài liệu chính là: Tài liệu quản lý hành chính với khoảng 145 phông của các

cơ quan trung ương và cơ quan địa phương; tài liệu khoa học kỹ thuật của hơn

60 công trình trọng điểm quốc gia; tài liệu văn học - nghệ thuật của gần 50văn nghệ sĩ, các nhà khoa học tiêu biểu; tài liệu phim, ảnh, ghi âm và ghihình Qua tài liệu nghe – nhìn chúng ta thấy được một cách tổng thể nhữnghình ảnh, âm thanh sống động và chân thực về nhiều sự kiện lịch sử quantrọng; phản ánh tinh thần anh dũng, quật cường của nhân dân ta trong chiếnđấu; phản ánh đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân ta…

1.2.1 Thành phần, nội dung tài liệu ảnh:

Theo báo cáo số liệu thống kê của năm 2006 đến nay, Trung tâmLưu trữ Quốc gia III đang bảo quản tài liệu ảnh với tổng số ảnh là 111.463tấm trong đó đã thống kê biên mục 25.205 tấm ảnh; tổng số phim âm bản là53.891 chiếc trong đó đã thống kê biên mục 12.150 Khối tài liệu ảnh nàyđược chia thành hai thời kỳ: Trước Cách mạng và sau Cách mạng tháng Tám

1945 Khối tài liệu ảnh này rất đa dạng về thành phần và phong phú về nộidung Tài liệu ảnh được phân thành 3 thể loại chính:

Tự trị Việt Bắc như các Hội nghị Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân, cáchội nghị nông nghiệp, công nghiệp, giáo dục…

Ảnh về những ngày toàn quốc kháng chiến năm 1946 với những

hình ảnh oai hùng của tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh

Ảnh về hoạt động quân sự với nhiều chiến dịch quân sự quan trọng

ở miền Nam đã được các phóng viên chiến tranh ghi lại như chiến dịch GiòngDứa (Mỹ Tho), chiến dịch Trà Vinh năm 1949, chiến dịch Sóc Trăng năm1950; ảnh của các nhà máy quân giới trong các vùng giải phóng như Nhà máy

Cơ Khí Trần Hưng Đạo, cảnh Đại hội Uỷ ban Kháng chiến Nam Bộ; nhữngbức ảnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh-vị Tổng Tư lệnh các lực lượng vũ trangcùng với các đồng chí Trường Chinh, Phạm Văn Đồng…[66]

Ảnh về hoạt động Ngoại giao - Hợp tác quốc tế bao gồm những bứcảnh nói về hoạt động đối ngoại trong nước và nước ngoài như: Hoạt động củalãnh đạo các nước tại Việt Nam; tiếp đón các đoàn đại biểu Quốc hội cácnước; tiếp các vị Đại sứ, đại diện các tổ chức quốc tế; hoạt động của đại sứquán, tổng lãnh sự quán nước ngoài tại Việt Nam; hội nghị quốc tế tại ViệtNam

Ảnh về hoạt động kinh tế, văn hoá-xã hội với những bức ảnh nhưphong trào Bình dân học vụ(1945-1946); những tấm ảnh ghi lại Hội diễnNghệ thuật sân khấu chèo, cải lương, kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc từnăm 1980 diễn ra tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng; hoạt độngcủa đoàn nghệ thuật nước ngoài…

Ngoài ra còn hàng nghìn tấm ảnh thể hiện sự giúp đỡ, ủng hộ củabạn bè quốc tế đối với nhân dân Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến; ảnhthể hiện tấm lòng của đồng bào cả nước và bạn bè khắp năm châu với Chủtịch Hồ Chí Minh.

Bên cạnh những khối ảnh trên, chúng ta không thể không kể đến làkhối ảnh về phong cảnh đất nước và con người Việt Nam, về các loại đìnhchùa, lễ hội truyền thống, tập quán sinh hoạt, sắc phục của đồng bào các dântộc; ảnh về các hoạt động văn hoá, thể thao và một số công trình xây dựnglớn

1.2.2 Thành phần, nội dung của tài liệu phim điện ảnh:

Hiện nay, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III đang bảo quản tài liệuphim điện ảnh với số lượng gồm 96 bộ phim (gần 377 cuộn phim), 290 cuộnbăng video và 7 đĩa đều được quy ra 500 giờ chiếu trong đó thống kê, biênmục 100 giờ chiếu Tài liệu phim điện ảnh Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IIIthu được chủ là phim thời sự - tài liệu – khoa học do Xưởng phim Tài liệu vàKhoa học Trung ương và Xưởng phim Quân đội nhân dân sản xuất và một sốcác bộ, ban ngành Ngoài ra còn có một số phim thời sự - tài liệu của các hãngphim nước ngoài như Nhật, Pháp, CHDC Đức, Cu ba

Nội dung chính của các bộ phim là tố cáo tội ác chiến tranh mà đếquốc Mỹ đã gây ra ở hai miền Nam - Bắc Việt Nam, đồng thời phản ánh tinhthần lao động cần cù và ý chí đấu tranh anh dũng của nhân dân ta trong cuộc

kháng chiến chống Mỹ cứu nước và xây dựng Chủ nghĩa xã hội Nhiều phimcòn phản ánh sự ủng hộ và đồng tình của nhân dân Việt Nam Có thể nói, đây

là những thước phim hết sức quý giá, thể hiện bằng chứng sinh động cho cácthế hệ tương lai nghiên cứu và thấy được toàn cảnh cuộc chiến tranh khốc liệt

ở Việt Nam

Một số phim tài liệu - thời sự phản ánh công cuộc sản xuất và đờisống sinh hoạt của nhân dân ta ở Khu Tự trị Việt Bắc – căn cứ địa của cuộckháng chiến chống thực dân Pháp và cũng là An toàn khu, hậu phương củathời kỳ chiến tranh chống Mỹ

Bên cạnh những thước phim tài liệu - thời sự nói trên còn có hàngtrăm băng hình nghệ thuật (video) của ngành sân khấu Đó là những bănghình ghi lại các cuộc hội diễn, liên hoan sân khấu, hội thi tài năng sân khấu

toàn quốc Đây là những băng ghi hình rất có giá trị, vì nội dung của chúng

phản ánh cả một nền sân khấu nước nhà trong một số thời điểm nhất định Cónhiều băng ghi trọn vẹn các vở diễn đạt giải cao với hình ảnh những nghệ sĩ,đạo diễn có tên tuổi đã từng đạt nhiệt danh hiệu vinh dự cao quý của Nhànước

1.2.3 Thành phần, nội dung của tài liệu ghi âm:

Tài liệu ghi âm là loại hình tài liệu có nội dung rất phong phú và đadạng, phản ánh các mặt đời sống chính trị, văn hoá, tinh thần bằng hình tượng

âm thanh một cách sinh động

Qua khảo sát thực tế và theo báo cáo số liệu thông kê năm 2006hiện nay Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III đang bảo quản gần 5.000 cuốn băngtương đương 3.000 giờ băng, trên 2.000 băng cassette về các kỳ họp của Quốchội, 115 đĩa ghi âm Nguồn thu chủ yếu là Văn phòng Quốc hội, Bộ Văn hoáthông tin, Đài Tiếng nói Việt Nam…

Thành phần chủ yếu của tài liệu ghi âm là những băng ghi âm sựkiện, bao gồm những loại băng sau:

- Băng ghi âm từ tính;

- Băng ghi âm cassette;

- Đĩa ghi âm;

- Đĩa CD

Khối tài liệu ghi âm có nội dung nói về những sự kiện lịch sử quantrọng của đất nước, những chương trình liên hoan ca múa nhạc toàn quốc Tàiliệu ghi âm được chia thành 02 khối: Tài liệu ghi âm sự kiện và tài liệu ghi

âm nghệ thuật

* Khối tài liệu ghi âm sự kiện bao gồm các nhóm tài liệu sau:

- Tài liệu ghi âm tiếng nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Đây là băng

ghi âm các bài phát biểu của Hồ Chủ tịch tại các sự kiện trọng đại của đấtnước như: Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945, đọclời kêu gọi toàn quốc kháng chiến ngày 19/12/1945 và đọc lời chúc mừngnăm mới từ năm 1955-1969; bài nói chuyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh với

Đoàn đại biểu Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam do bác sỹ Phùng VănCung dẫn đầu ra thăm miền Bắc ngày 28/2/1969 Ngoài ra, có nhiều tài liệughi âm khác của Chủ tịch Hồ Chí Minh như trong các kỳ họp Quốc hội, Đạihội Đảng…Đặc biệt khối tài liệu ghi âm tiếng nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh

có những bài nói với nhân dân nước ngoài bằng những ngôn ngữ khác nhautiếng Anh, Pháp, Nga

Có thể nói, nhóm tài liệu này tuy không nhiều, về mặt nội dung cònchưa đầy đủ nhưng cũng đã phản ảnh những hoạt động của Chủ tịch Hồ ChíMinh, đây cũng là nguồn tư liệu giúp cho những nhà nghiên cứu khi tìm hiểumột phần về thân thế sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh

- Tài liệu ghi âm các kỳ Đại hội Đảng gồm: Các loại băng ghi âm

về Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 3 năm 1960 và lần thứ 4 năm 1976, các bàibáo cáo, tham luận tại Đại hội, những lời chào mừng của đại biểu các Đảngdân chủ và Đảng Xã hội, cùng với lời chào mừng của các Đảng Cộng sản cácnước tới tham dự Đại hội Đảng ta Đây là những băng gốc do Trung tâm Kỹthuật âm thanh Hà Nội ghi âm

- Tài liệu ghi âm về hoạt động của Quốc hội: Nhóm tài liệu này

chiếm số lượng lớn trong khối băng ghi âm sự kiện hiện đang bảo quản tạiTrung tâm Lưu trữ Quốc gia III Các băng ghi âm đã ghi lại đầy đủ hoạt độngcủa Quốc hội từ khoá VI đến khoá X

Qua những băng ghi âm này người sử dụng có thể nghiên cứuđường lối xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và cuộc đấu tranh thốngnhất đất nước của dân tộc ta trong năm 60 – 80 của thế kỷ 20 và chiến lượccông nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trong những năm gần đây Nghiêncứu những băng ghi âm này người sử dụng có thể nắm được một cách đầy đủ,toàn diện tình hình kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh chính trị của đất nước quatừng năm, tình hình xây dựng và ban hành các luật và đạo luật của đất nước.Trong nhóm tài liệu ghi âm về hoạt động của Quốc hội còn có tài liệu về hộinghị toàn quốc Hội đồng nhân dân lần thứ 2, thứ 3 và thứ 4 vào các năm 1990– 1992.

Ngoài các nhóm chính trên đây trong khối băng ghi âm sự kiện còn

có những băng ghi âm về các sự kiện quan trọng khác như lễ truy điệu Chủtịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Tôn Đức Thắng, hoạt động của nhân dân Thủ đômừng miền Nam giải phóng năm 1975…

* Khối tài liệu thứ 2 trong tài liệu ghi âm đó là khối tài liệu ghi

âm nghệ thuật Đây là băng ghi lại các chương trình liên hoan ca múa nhạc

toàn quốc do Cục Nghệ thuật Sân khấu giao nộp và chương trình biểu diễncủa một số ca sĩ nổi tiếng trong nước như các ca sĩ nổi tiếng như: Thanh Hoa,Thu Hiền, Kiều Hưng, Lê Dung,…

Có thể nói, so với bề dày lịch sử của dân tộc ta thì tài liệu ghi âmhiện đang bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III còn quá ít, nhưng dù

sao về mặt giá trị nó cũng phản ánh những sự kiện trọng đại của đất nước, đờisống văn hoá tinh thần của nhân dân ta ở cuối thế kỷ XX.

1.3 Đặc điểm của tài liệu nghe – nhìn:

Tài liệu nghe – nhìn (tài liệu lưu trữ phim ảnh, ghi âm và ghi hình)

là những tài liệu chứa thông tin hình ảnh và âm thanh được sản sinh ra trongquá trình hoạt động của các cơ quan, tổ chức và cá nhân có giá trị khoa học,lịch sử, thực tiễn… và được lựa chọn và bảo quản trong các lưu trữ

Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và đời sống vật chấtcũng như tinh thần ngày một nâng cao, tài liệu nghe – nhìn được hình thànhnên ngày càng nhiều Chính vì vậy, để phân biệt tài liệu nghe – nhìn so vớitài liệu giấy và các loại hình tài liệu khác thì đặc điểm của tài liệu nghe – nhìncũng là một trong những cơ sở mà chúng ta căn cứ Đặc điểm của tài liệunghe – nhìn bao gồm những đặc điểm sau:

* Tài liệu nghe – nhìn có đặc điểm là ghi chép và làm tái hiện lại

sự kiện, hiện tượng bằng hình ảnh và âm thanh trực quan.

Đây là đặc điểm rất rõ và khác biệt mà tài liệu chữ viết không có

Nó làm sống lại một khoảnh khắc, hay một thời điểm của sự kiện đúng như

nó đang diễn ra Hình ảnh “nhìn thấy”, ânh thanh “nghe thấy” được như thế,chủ yếu phản ánh hình thức bề ngoài của một hoạt động nào đó, và thông quahình thức đó, bản chất của những hoạt động ấy được thể hiện Ví như khichúng ta xem một đoạn phim về buổi ký hiệp định giữa ta với nước ngoài,

qua đoạn phim này chúng ta thấy được khung cảnh của buổi lễ, nội dung nhưthế nào Những hình ảnh và âm thanh mà chúng ta nhìn thấy, nghe thấy đượcthì tài liệu chữ viết lại không thể thay thế được.

Có thể nói, do đặc điểm dùng hình ảnh và âm thanh để ghi chép, táihiện thực tế một cách sinh động nên tài liệu nghe – nhìn thường được sản sinh

ở những cơ quan hay đơn vị có chức năng thông tin, tuyên truyền, giáo dụctruyền thống như Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thôngtấn xã Việt Nam, Viện phim Việt Nam, Hãng phim tài liệu – Khoa học trungương, Hãng phim truyện Việt Nam, Cục Nghệ thuật biểu diễn, Viện Nghiêncứu Âm nhạc, Trung tâm sản xuất Băng – Đĩa nhạc…

Trong tài liệu nghe – nhìn bên cạnh thành phần chính là hình ảnh và

âm thanh còn phải kể đến phần tài liệu chữ viết kèm theo Thành phần nàygồm: Giấy phép cho sản xuất phim, kịch bản phim, kịch bản đạo diễn, bảnthuyết minh, chú thích ảnh hoặc lời bình, ảnh, biển quảng cáo, các bài bìnhluận phim, các giải thưởng Những tài liệu kèm theo này, tuy không phải làthành phần chính, nhưng nó lại rất quan trọng, giúp cho người đánh giá hiểuđược về xuất xứ, nội dung của các sự kiện ghi lại trên phim và về tác giả củachúng Nếu thiếu những tài liệu kèm theo này, nhiều khi làm giảm hoặc làmmất giá trị của một tấm ảnh, một bộ phim hoặc một đoạn phim nào đó

* Tài liệu nghe – nhìn không phản ánh trực tiếp các hoạt động của người chụp hay cơ quan, mà đối tượng phản ánh phụ thuộc vào phạm vi đề tài mà tác giả hoặc cơ quan được giao nhiệm vụ.

Có thể hiểu đặc điểm của tài liệu nghe – nhìn là những cơ quanchuyên môn đầu ngành về thông tấn, báo hình, báo nói hay hãng phim tài liệukhoa học ở Trung ương có phạm vi đề tài phản ánh tất cả các lĩnh vực chínhtrị, kinh tế, văn hoá, xã hội trong cả nước Các cơ quan quản lý nhà nước hay

cơ quan sự nghiệp chuyên môn khác thì các bộ phận có sản xuất tài liệu nghe– nhìn thường chỉ phản ánh các hoạt động của cơ quan hay các đối tượngthuộc phạm vi quản lý với nội dung đề tài rất hẹp

Tuy nhiên, giữa tất cả các cơ quan nói trên, tài liệu nghe – nhìnkhông có khái niệm “trùng” hay “bị bao hàm” như tài liệu giấy Mặc dù vậy

có khi tất cả các cơ quan cùng ghi lại một sự kiện, nhưng kết quả là các tàiliệu nghe – nhìn đều phản ánh sự kiện đó với các góc nhìn khác nhau, kỹthuật khác nhau và nghệ thuật cũng khác nhau Ví như khi có một sự kiện lớn

ở một cơ quan thì thường mời các báo, đài đến để quay phim, ghi hình nhằmthông tin tuyên truyền về sự kiện đó Nhưng có những sự kiện khi đang diễn

ra tưởng như bình thường, may mắn được người trong cơ quan ghi lại, sau đó

sự kiện lại trở nên quan trọng thì những tài liệu nghe – nhìn mà cơ quan ghiđược trở nên có giá trị

Tóm lại, đây là những đặc điểm rất cơ bản của tài liệu nghe – nhìnvới những bức ảnh, đoạn phim chụp, quay các sự kiện một cách chính xác,chân thực Qua đặc điểm của tài liệu nghe – nhìn giúp chúng ta có cơ sở đểđưa ra những phương pháp bảo quản tài liệu này phù hợp với tình hình thực tế

và điều kiện hiện nay

1.4 Tình trạng vật lý của tài liệu nghe – nhìn hiện đang bảo

quản tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III:

Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III bảo quản tài liệu từ năm 1945 trởlại đây Ngoài khối tài liệu hành chính mà Trung tâm đang quản lý còn cónhiều loại hình tài liệu khác trong đó có tài liệu nghe – nhìn Tài liệu nghe –

nhìn do được cấu tạo bằng các vật liệu đặc biệt, vì vậy dễ bị hư hỏng do nhiềuyếu tố gây nên.

Qua thực tế khảo sát cho thấy tình trạng vật lý của tài liệu nghe –nhìn tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III có hiện tượng hư hỏng như: Mất

màu, bong lớp thuốc, khô, giòn, loang ố, mối, mọt, mốc, bốc mùi chua của

dấm, hiện tượng axít hoá Sau đây chúng tôi xin đưa ra các dạng hư hỏng

của tài liệu ảnh, phim điện ảnh và ghi âm như sau:

1.4.1 Các dạng hư hỏng của tài liệu ảnh:

Tài liệu ảnh là tài liệu đặc biệt với đặc điểm nổi bật nhất là phản ánhmột cách trực quan các sự kiện, hiện tượng bằng hình ảnh Tài liệu ảnh không thể

đi sâu phân tích bản chất của sự kiện như tài liệu chữ viết mà chỉ làm sống lại mộtthời điểm, một khoảnh khắc của sự kiện, hiện tượng đúng như khi nó đang xảy ra

Chính vì vậy, khi tài liệu ảnh bị hư hỏng và xuống cấp chúng ta có thể

dễ dàng nhận thấy ngay những dạng hư hỏng của chúng

Qua khảo sát tình trạng tài liệu ảnh lưu trữ hiện đang bảo quản tại Trungtâm Lưu trữ Quốc gia III cho thấy, tài liệu ảnh đã bị hư hỏng với nhiều dạng hưhỏng khác nhau như:

- Tài liệu ảnh bị ố vàng Các dấu hiệu ố vàng rất dễ nhận thấy vì đôi khi

là màu sắc của bề mặt ảnh bị phủ một lớp màu vàng nâu, thậm chí có thể rất đậm.Hiện tượng này xảy ra khi các loại giấy ảnh có lớp đế sợi xenlulô để lẫn với cácchất gây ô nhiễm, ôxy hoá Ví dụ về màu sắc, nhiều loại sunfat, màu vàng có thể

bảo vệ một cách hiệu quả chúng trước những phản ứng này Với loại giấy rửa ảnhtạm thời (giấy côlô), sự ố vàng thường xuất hiện ở những ảnh lồng khung kính và

để ngoài ánh sáng

- Dạng các vết bẩn do quá trình ôxy hoá khử, sự khử: Các vết này (còngọi là vết dơ) là những chấm bẩn hơi đỏ có đường kính thay đổi từ một đến mộtvài milimet Quan sát thấy những chấm bẩn này như những vòng đồng tâm, có ánhbạc lấp lánh khi khuyếch tán chúng dưới ánh sáng Ở dạng thu nhỏ, chúng là chấttẩy nhuộm bắt nguồn từ các nguyên vật liệu kém chất lượng được đặt gần chúng;

- Dạng tài liệu ảnh bị phai màu của thuốc ảnh: Tỷ lệ hư hại của thuốcảnh có liên quan tới chất lượng tráng rửa ảnh và những điều kiện môi trường (nhiệt

độ, độ ẩm tương đối, ánh sáng) Sự phai màu của thuốc ảnh đi liền với thay đổi sựtương xứng màu sắc Tỷ lệ phai màu của ba màu vàng, đỏ, tươi và lục lam khônggiống nhau tạo ra sự không cân xứng về màu sắc mà mắt thường có thể thấy rõ Ví

dụ, khi thuốc ảnh màu lục lam bị phai, ảnh sẽ chuyển sang màu đỏ thẫm Sự hư hạicủa ảnh màu phụ thuộc rất nhiều vào thể loại ảnh Trong điều kiện bảo quản, lưugiữ thông thường: Kho bảo quản nhiệt độ bình thường, người ta ước tính rằng mộtbức ảnh bị chuyển đổi màu sắc, giảm chất lượng đáng kể xảy ra sau gần 40 năm

Độ bền của một bức ảnh màu để ngoài ánh sáng liên quan trực tiếp tới cường độcủa ánh sáng và hàm lượng tia cực tím (UV) của ánh sáng đó Cần chú ý rằngthuốc ảnh nhạy cảm với ánh sáng không nhất thiết là những thuốc ảnh phai màu

Do đó khi để lâu dưới áng sáng hoặc trong bóng tối, sự hiện màu của ảnh rất khácnhau

- Sự hư hại của lớp đế: Ba loại lớp đế thường được sử dụng trong nhiếp ảnh: Kính, xenlulo este và poly este Kính, sử dụng và những năm 1980, không chỉ lớp đế dễ vỡ mà còn có thể phân huỷ, làm phim ảnh

bị trắng (mất hình ảnh) hoặc chất nhuộm màu bị mất đi Dưới đây xin đưa ra các giai đoạn hư hại của lớp đế este xenlulo:

Nitơrat xenlulo Giai Axetat xenlulo

Các lớp đế bị ố vàng (màu nâu nhạt

chuyển sang màu nâu xẫm) Xảy ra sự

ôxy hoá hình ảnh bạc và sự tạo gương

bạc.

1 Phim ở trong điều kiện tốt Có thểthấy mùi nhẹ của axit axetic

Trong môi trường ẩm ướt, lớp nhũ

tương trở nên nhầy và dính chặt vào

giấy Trong môi trường khô, các lớp đế

giòn và dễ gẫy Có mùi axit nitơric rõ

định vị trong chất nền Có mùi axit

nitơric mạnh Ôxit nitơ được giải phóng.

Khí này tiếp xúc với các đồ vật xung

quanh (các loại bao gói, phim lớp đế).

3

Các mép bị quăn lại Phim hơi bị giòn, dễ gẫy.

Các âm bản phim dính lại với nhau và

với bao bì gói chúng Bao gói và phim

âm bản khó tách nhau và vận chuyển Ở

giai đoạn này, hình ảnh bị mất và nên

huỷ bỏ các phim âm bản để tránh làm

hư hại đến phần còn lại.

4 Phim biến dạng Một lượng chấtdẻo xuất hiện ở bề mặt Phim trở nên giòn, dễ gẫy.

Thứ duy nhất còn lại của âm bản phim

là một thứ bột mầu hơi nâu

5 Lớp gelatin bị nhăn, phim bị giòn, gẫy

Xác định rõ các phim và ảnh có lớp đế nitơrat xenlulo là điều quantrọng vì tính chất hoá học không bền vững của nitơrat xenlulo và để bảo quảnchúng riêng biệt với những điều kiện phù hợp Từ năm 1950 trên thế giớikhông sản xuất phim Nitơrat xenlulô nữa

- Dạng tài liệu ảnh bị hư hỏng do bị xước và bong thuốc Đây làdạng hư hỏng cũng do nhiều yếu tố như trong quá trình bảo quản và sử dụng

không có ý thức sẽ gây ra cho ảnh bị trầy, xước; điều kiện môi trường cũnglàm cho ảnh bị bong thuốc, bay mầu và mất màu

- Dạng tài liệu gẫy, thành nếp do công tác bảo quản không tốt, bụibám trên mặt ảnh, khi di chuyển hoặc xem các tấm ảnh gây nên các vết xướcvật lý, hoặc xếp ảnh dẫn đến hậu quả tấm ảnh bị gấp lại

- Dạng tài liệu bị mối mọt hoặc côn trùng làm hỏng: Tính chất hút

ẩm của gelatine cũng tạo điều kiện cho các vi sinh vật phát triển Các vết bẩn,hoen ố, các sợi tơ với những lượng rất nhỏ bao quanh đôi khi cũng đượcnhuộm màu và kèm theo nó là việc làm mất hình ảnh ở từng bộ phân, có thể

sự hiện diện của nấm mốc Sự nhiễm bẩn này là lý do để báo động vì chúng

có khả năng làm cho ảnh hư hại một cách nhanh chóng và không thể khôiphục được Sự phát triển của vi sinh vật và côn trùng không thể nhìn thấyngay bằng mắt thường được nhưng chúng có thể bị phát hiện khi nhìn dướikính hiểm vi Sự hư hại ảnh do côn trùng (như bọ nhậy, gián) hoặc ấu trùng

của chúng có thể nhận biết nhanh chóng Chúng ăn protein (có trong gelatinealbumin) và tạo thành đường rãnh trên các bức ảnh.

- Dạng tài liệu thiếu ánh sáng, thừa ánh sáng

- Dạng tài liệu ảnh bị hư hỏng nặng như mất hình không thể khôiphục lại được

Trên đây là các dạng hư hỏng của tài liệu ảnh Tài liệu ảnh hiệnđang bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III là những tài liệu có giá trị

và quý hiếm Chính vì vậy, chúng ta phải có những biện pháp bảo quản tốtnhằm kéo dài tuổi thọ cho tài liệu ảnh

1.4.2 Các dạng hư hỏng của tài liệu phim điện ảnh:

Tài liệu phim điện ảnh là loại tài liệu hình ảnh động, với hình ảnhtrên phim làm tái hiện lại các âm thanh của các sự kiện, hiện tượng như lờinói, âm nhạc, tiếng động một cách sinh động và chân thực nhất

Thực tế tìm hiểu cho thấy tài liệu phim điện ảnh đang bảo quản tạiTrung tâm Lưu trữ Quốc gia III cũng đang trong tình trạng bị hư hỏng ở nhiềudạng khác nhau như:

- Dạng hư hỏng thứ nhất là sự loang ố, khô giòn Ở dạng này độ ẩmcủa không khí quá cao hoặc quá thấp và không ổn định, do đó làm nguy hạibậc nhất cho việc bảo quản phim điện ảnh Khi ở độ ẩm cao gelatine của phimhút ẩm và trương nở mạnh gây nên sự loang ố hoặc kết dính phim Đây cũng

là điều kiện để nấm mốc nẩy nở và phát triển gây hại cho lớp gelatine củaphim Độ ẩm quá thấp thì làm cho gelatine của lớp nhũ tương sẽ bị khô giòn,

dễ bị sinh ra các vết nứt dạn chân chim

- Sự phân huỷ của các phân tử hữu cơ tạo mầu trên phim mầu làmcho hình ảnh bị phai nhạt dần màu sắc, dẫn đến mất hẳn hình ảnh của phimkhông còn dùng được nữa

- Dạng hư hỏng của phim điện ảnh là do hiện tượng tự phân huỷcủa vật liệu đế phim làm mất các tính chất cơ, quang, hoá học ban đầu gây hạicho phim là phản ứng hoá học như hội chứng dấm, oxy hoá nguyên tử bạclàm ngả mầu của phim đen trắng

- Dạng hư hỏng tiếp theo là nấm mốc sinh sống và phát triển trênlớp nhũ tương ăn mòn lớp gelatine ở đây rồi phá huỷ lớp này và do đó pháhuỷ luôn cả hình ảnh của phim, làm cho phim không thể sử dụng được

- Trong quá trình gia công, sử dụng và bảo quản phim chúng luônphải tiếp xúc với môi trường không khí xung quanh và sự ô nhiễm của khôngkhí cũng là một trong những nguyên nhân gây hư hại cho phim

1.4.3 Các dạng hư hỏng của tài liệu ghi âm:

Tài liệu ghi âm là loại tài liệu mang nội dung thông tin bằng âmthanh được ghi trên đĩa, trên phim cảm quang, băng từ tính bằng phương phápghi âm: Cơ học, quang học, từ tính, lade