Giáo trình Bảo dưỡng động cơ đốt trong (Nghề: Vận hành máy thi công nền) - CĐ Cơ Giới Ninh Bình

Giáo trình Bảo dưỡng động cơ đốt trong cung cấp cho người học những kiến thức: Giới thiệu chung về động cơ đốt trong; Bảo dưỡng cơ cấu trục khuỷu thanh truyền; Bảo dưỡng cơ cấu phân phối khí; Bảo dưỡng hệ thống bôi trơn;...Mời các bạn cùng tham khảo!

B  NÔNG NGHI P VÀ PHÁT TRI N NÔNG THÔN Ộ Ệ Ể

TRƯỜNG CAO Đ NG C  GI I NINH BÌNHẲ Ơ Ớ

Ban hành kèm theo Quy t đ nh s :   /QĐ­TCGNB  ngày tháng  năm 2017 ế ị ố  

c a Tr ủ ườ ng cao đ ng C  gi i Ninh Bình ẳ ơ ớ

Ninh bình, năm 2017

TUYÊN B  B N QUY NỐ Ả Ề

Tài li u này thu c lo i sách giáo trình nên các ngu n thông tin có thệ ộ ạ ồ ể 

được phép dùng nguyên b n ho c trích dùng cho các m c đích v  đào t o vàả ặ ụ ề ạ  tham kh o.ả

M i m c đích khác mang tính l ch l c ho c s  d ng v i m c đích kinhọ ụ ệ ạ ặ ử ụ ớ ụ  doanh thi u lành m nh s  b  nghiêm c m.ế ạ ẽ ị ấ

L I GI I THI UỜ Ớ Ệ

Đ  nâng cao ch t l ể ấ ượ ng gi ng d y và h c t p theo xu h ả ạ ọ ậ ướ ng phát tri n ể  

c a đ t n ủ ấ ướ c, trên c  s  ch ơ ở ươ ng trình khung đào t o đã đ ạ ượ c B  LĐTB & ộ  

XH ban hành, t p th  giáo viên khoa Máy thi công – Tr ậ ể ườ ng Cao đ ng c  gi i ẳ ơ ớ   Ninh Bình v i kinh nghi m gi ng d y, k t h p v i các tài li u trong và ngoài ớ ệ ả ạ ế ợ ớ ệ  

tr ườ ng đã biên so n giáo trình mô đun:  ạ B o d ả ưỡ ng đ ng c  đ t trong ộ ơ ố

N i dung c a giáo trình đã đ ộ ủ ượ c xây d ng trên c  s  k  th a nh ng n i ự ơ ở ế ừ ữ ộ   dung đã đ ượ c gi ng d y   các tr ả ạ ở ườ ng, k t h p v i nh ng n i dung m i ế ợ ớ ữ ộ ớ  

nh m đáp  ng yêu c u nâng cao ch t l ằ ứ ầ ấ ượ ng đào t o ph c v  công cu c công ạ ụ ụ ộ   nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n ệ ệ ạ ấ ướ c.

Giáo trình đ ượ c biên so n ng n g n, d  hi u, b  xung nhi u ki n th c ạ ắ ọ ễ ế ổ ề ế ứ  

m i và đ  c p nh ng n i dung c  b n, c t y u nh m trang b  cho h c sinh ớ ề ậ ữ ộ ơ ả ố ế ằ ị ọ  

nh ng ki n th c c  b n v  đ ng c  đ t trong ph c v  cho vi c rèn luy n k ữ ế ứ ơ ả ề ộ ơ ố ụ ụ ệ ệ ỹ   năng ngh  đ   ng d ng vào s n xu t.     ề ể ứ ụ ả ấ

Trong quá trình biên so n giáo trình, các tác gi  đã có nhi u c  g ng ạ ả ề ố ắ  

nh ng không tránh kh i nh ng thi u sót. Chúng tôi r t mong nh n đ ư ỏ ữ ế ấ ậ ượ c s ự   đóng góp ý ki n xây d ng c a b n đ c và các nhà chuyên môn, đ  giáo trình ế ự ủ ạ ọ ể   ngày càng hoàn thi n h n.  ệ ơ

Xin chân thành c m  n! ả ơ        Ninh Bình, ngày 20 tháng 4 năm 2017 

      Tham gia biên so nạ

      1. Ch  biênủ : Nguy n Ng c Giangễ ọ      2: Hoàng Văn Th ngắ       3: Trương Đình Đi pệ

M C L CỤ Ụ

2. Gi i thi u chung v  đ ng c  đ t trong       7ớ ệ ề ộ ơ ố

3.  B o dả ưỡng c  c u tr c khu u thanh truy nơ ấ ụ ỷ ề         24

4. B o dả ưỡng c  c u phân ph i khíơ ấ ố         40

5.  B o dả ưỡng h  th ng bôi tr nệ ố ơ         51

6. B o dả ưỡng h  th ng làm mátệ ố         62

7. B o dả ưỡng h  th ng nhiên li u       73ệ ố ệ

8. Tài li u tham kh o       100ệ ả

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUNTÊN MÔ ĐUN: B O DẢ ƯỠNG Đ NG C  Đ T TRONGỘ Ơ Ố

Mô đun b o dả ưỡng đ ng c  đ t trong cung c p cho ngộ ơ ố ấ ườ ọi h c nh ngữ  

ki n th c v  c u t o, nguyên lý làm vi c chung c a các lo i đ ng c  xăng,ế ứ ề ấ ạ ệ ủ ạ ộ ơ  Diesel; đ ng c  hai k , b n k ; đ ng c  m t, nhi u xi lanh đ ng th i trang bộ ơ ỳ ố ỳ ộ ơ ộ ề ồ ờ ị cho ngườ ọi h c nhi m v , c u t o, nguyên lý làm vi c và k  năng chăm sóc,ệ ụ ấ ạ ệ ỹ  

b o dả ưỡng cho các c  c u, h  th ng nh m nâng cao hi u qu  kinh t  và tu iơ ấ ệ ố ằ ệ ả ế ổ  

th  c a các lo i c a đ ng c  đ t trong. ọ ủ ạ ủ ộ ơ ố

+ Trình bày đúng nhi m v , c u t o và nguyên lý làm vi c c a các cệ ụ ấ ạ ệ ủ ơ 

c u, h  th ng c a đ ng c  đ t trong;ấ ệ ố ủ ộ ơ ố

+ Trình bày được n i dung và quy trình b o dộ ả ưỡng các c  c u, hơ ấ ệ 

th ng c a đ ng c  đ t trong.ố ủ ộ ơ ố

­ V  k  năngề ỹ

+ Nhân dang đ̣ ̣ ược chung loai, cac c  câu, các hê thông cua đông c  vả ̣ ́ ơ ́ ̣ ́ ̉ ̣ ơ ̀ xac đinh đ́ ̣ ược ĐCT cua piston;̉

+ Phân tích được  m t s   u, nhộ ố ư ược đi m c a t ng lo i đ ng c ;ể ủ ừ ạ ộ ơ

+ Th c hi n đự ệ ược các công vi c ki m tra, b o dệ ể ả ưỡng các c  c u, hơ ấ ệ 

th ng c a đ ng c  đ t trong;ố ủ ộ ơ ố

+ S  d ng đúng, h p lý các d ng c  ki m tra và b o dử ụ ợ ụ ụ ể ả ưỡng

­ V  năng l c t  ch  và trách nhi m:ề ự ự ủ ệ

+ Thường xuyên c p nh t ki n th c m i v  k  năng b o dậ ậ ế ứ ớ ề ỹ ả ưỡng, có 

kh  năng làm vi c đ c l p và gi i quy t đả ệ ộ ậ ả ế ược nh ng tình hu ng trong th cữ ố ự  

m t, nhi u xi lanh và nh ng  u, nhộ ề ữ ư ược đi m c a chúng đ  khi ra trể ủ ể ườ  ng

ngườ ọi h c có th  s  d ng t t các loai đ ng c  trên.ể ử ụ ố ộ ơ

­ Nhân dang đ̣ ̣ ược chung loai, cac c  câu, các hê thông cua đông c ;̉ ̣ ́ ơ ́ ̣ ́ ̉ ̣ ơ

­ Trình bày đượ ơ ồ ấ ạc s  đ  c u t o và nguyên lý làm vi c c a đ ng c  4 kệ ủ ộ ơ ỳ 

1.2. Phân loai đông c  đôt trong ̣ ̣ ơ ́

a, Phân lo i theo nhiên li u tiêu th : ạ ệ ụ  đ ng c  xăng, đ ng c  Diesel vàộ ơ ộ ơ  

đ ng c  khí gas hay còn g i đ ng c  ch y khí.ộ ơ ọ ộ ơ ạ

b, Phân lo i theo cách đ t cháy nhiên li u trong bu ng cháy: ạ ố ệ ồ  đ t cố ưỡ  ng

b c b ng tia l a đi n nh  trong đ ng c  xăng và đ ng c  ch y b ng khí,ứ ằ ử ệ ư ộ ơ ộ ơ ạ ằ  

đ ng c  đ t do t  cháy nh    đ ng c  Diesel.ộ ơ ố ự ư ở ộ ơ

c, Phân lo i theo s  xilanh:  ạ ố đ ng c  1 xilanh và đ ng c  nhi u xilanh.ộ ơ ộ ơ ề

d, Phân lo i theo cách b  trí xilanh: ạ ố  đ ng c  m t hàng xilanh, đ ng cộ ơ ộ ộ ơ hai hàng xilanh hình ch  V, đ ng c  xilanh x p hình sao.ữ ộ ơ ế

Hình 1.1.  a ­ đ ng c  m t hàng xilanh; b ­ đ ng c  2 hàng xilanh hình ch  V; ộ ơ ộ ộ ơ ữ

 c ­ đ ng c  xilanh x p thành hình sao ộ ơ ế

e, Phân lo i theo chuy n đ ng c a piston: ạ ể ộ ủ  đ ng c  piston chuy n đ ngộ ơ ể ộ  

t nh ti n hay còn g i là đ ng c  piston và đ ng c  piston quay hay còn g i làị ế ọ ộ ơ ộ ơ ọ  

đ ng c  rôto nh  đ ng c  Walkel.ộ ơ ư ộ ơ

f, Phân lo i theo s  hành trình c a piston: ạ ố ủ  đ ng c  2 k , đ ng c  4 k ộ ơ ỳ ộ ơ ỳ

g,  Phân lo i theo đi u ki n n p: ạ ề ệ ạ   đ ng c  tăng áp và đ ng c  khôngộ ơ ộ ơ  tăng áp

­ Đi m ch t dể ế ưới (ĐCD): là v  trí c a piston trong xilanh khi đ nh pistonị ủ ỉ  

g n đầ ường tâm tr c khu u nh t.ụ ỷ ấ

Hình 1.2. S  đ  đ n gi n c a đ ng c  đ t trong ơ ồ ơ ả ủ ộ ơ ố

1 ­ Tr c khu u; 2 ­ Thanh truy n; 3­ Pittông; 4 ­ Xupáp hút; ụ ỷ ề

5 ­ Bugi (đ ng c  xăng) ho c vòi phun (đ ng c  Diesel); 6 ­ Xupáp x ộ ơ ặ ộ ơ ả

2.2. Hanh trinh piston (S):̀ ̀  là kho ng cách gi a hai đi m ch t.ả ữ ể ế

2.3. Thê tich buông chay (V ̉ ́ ̀ ́ c): là th  tích kho ng không gian để ả ược gi i h n b iớ ạ ở  xilanh, n p máy, đ nh piston khi piston   ĐCT.ắ ỉ ở

2.4. Thê tich lam viêc cua xilanh (V ̉ ́ ̀ ̣ ̉ h):  là th  tích kho ng không gian trongể ả  xilanh đượ ạc t o thành khi piston d ch chuy n t  ĐCT xu ng ĐCD.ị ể ừ ố

      V i   D ­ đớ ường kính xilanh

 S ­ hành trình piston

2.5. Thê tich toan phân c a xilanh (V ̉ ́ ̀ ̀ ủ a): là th  tích kho ng không gian trongể ả  xilanh được gi i h n b i n p máy, xilanh và đ nh piston khi piston   ĐCD.ớ ạ ở ắ ỉ ở

2.6. Thê tich lam viêc cua đông c  (Vđc):  ̉ ́ ̀ ̣ ̉ ̣ ơ  b ng t ng th  tích làm vi c c a t tằ ổ ể ệ ủ ấ  

c  các xilanhả

Vđc = n.Vh (v i n là s  xilanh c a đ ng c )ớ ố ủ ộ ơ

2.7. Ky: ̀ k  là m t ph n c a chu trình công tác di n ra trong th i gian pistonỳ ộ ầ ủ ễ ờ  

d ch chuy n m t hành trình. Theo s  k  ngị ể ộ ố ỳ ười ta phân đ ng c  ra hai lo i:ộ ơ ạ  

2.8. Chu ky lam viêc cua đông c :̀ ̀ ̣ ̉ ̣ ơ  là các quá trình g m nhi u k  liên ti p nhauồ ề ỳ ế  

đ  bi n đ i nhi t năng thành c  năng (th c hi n m t l n sinh công)ể ế ổ ệ ơ ự ệ ộ ầ

3.4. Công suât th c tê (công su t có ích Ń ự ́ ấ e): là công su t đo đấ ược trên đuôi 

tr c khu u c a đ ng c  đ  kéo các máy công tác. Trong k  thu t ngụ ỷ ủ ộ ơ ể ỹ ậ ười ta 

thường xác đ nh Nị e  trên băng th  công su t trên c  s  đo mô men và t c đử ấ ơ ở ố ộ vòng quay

  (mã l c – cv; kW)ựTrong đó:

3.5. M c tiêu thu nhiên liêu (su t tiêu hao nhiên li u có ích ge):  ứ ̣ ̣ ấ ệ su t tiêu haoấ  nhiên li u là lệ ượng nhiên li u tiêu th  tính theo gam cho m t đ n v  công su tệ ụ ộ ơ ị ấ  

c a đ ng c  trong m t đ n v  th i gian. ủ ộ ơ ộ ơ ị ờ

          (g/mã l c.h; g/kW.h) ự  

Gnl : Là lượng nhiên li u đo đệ ược trong m t đ n v  th i gian. Nó đ c ộ ơ ị ờ ặ

tr ng cho tính kinh t  c a đ ng c , đ ng c  có tính kinh t  càng cao thì ư ế ủ ộ ơ ộ ơ ế ge 

càng nhỏ

Đ ng c  xăng:     ộ ơ ge kho ng 210 ­ 280 (g/mã l c gi )ả ự ờ

Đ ng c  Điezen:  ộ ơ ge kho ng 160 ­ 200 (g/mã l c gi )ả ự ờ

3.6. Hi u su t có ích: ệ ấ  là t  s  gi a nhi t l ng chuy n thành công có ích chiaỷ ố ữ ệ ượ ể  cho nhi t lệ ượng sinh ra do nhiên li u cháy trong xilanh đệ ược tính trong cùng 

Đ ng c  đ t trong bao g m các c  c u và các h  th ng sau:ộ ơ ố ồ ơ ấ ệ ố

4.1. Cac c  câu: ́ ơ ́ C  c u là t p h p các chi ti t có s  liên k t t o thành ph cơ ấ ậ ợ ế ự ế ạ ụ  

v  m t nhi m v  nào đó c a đ ng c  Trên đ ng c  đ t trong g m các cụ ộ ệ ụ ủ ộ ơ ộ ơ ố ồ ơ 

c u sauấ

­ C  c u tr c khu u thanh truy nơ ấ ụ ỷ ề

­ C  c u phân ph i khíơ ấ ố

4.2 Cac hê thônǵ ̣ ́ : H  th ng là t p h p các b  ph n t o thành, m i b  ph n cóệ ố ậ ợ ộ ậ ạ ỗ ộ ậ  

m t nhi m v  riêng bi t. Khi h p thành h  th ng chúng đ m b o cho m tộ ệ ụ ệ ợ ệ ố ả ả ộ  nhi m v  nào đó c a đ ng c  Trên đ ng c  đ t trong g m các h  th ng sauệ ụ ủ ộ ơ ộ ơ ố ồ ệ ố

5. Nhân dang cac loai đông c  va nhân dang cac c  câu, hê thông trên đông c̣ ̣ ́ ̣ ̣ ơ ̀ ̣ ̣ ́ ơ ́ ̣ ́ ̣ ơ 

­  Đ nộ g  c  4ơ   kỳ:  Một  chu  trình  làm  vi cệ   trải  qua  2  vòng  quay  trục khu uỷ , trục cam quay một vòng, xu páp hút và xu páp xả đều mở ­ đóng một 

l nầ  và có một lần sinh công

­  Đ nộ g  cơ  2  kỳ:  Một  chu  trình  làm  vi cệ   trải  qua  1vòng  quay  trục 

khuỷu. Đ nộ g cơ 2 kỳ thường do piston phân phối khí ho cặ  kết h pợ  piston và 

xu páp đ  ể phân phối khí

­ Động cơ xăng: Thường nh n ậ bi tế  động cơ xăng bằng cách nh nậ  biết các b  ộ ph nậ   của  hệ  thống  đánh  lửa  ho cặ   hệ  th nố g  cung  cấp  nhiên  liệu xăng, có b  cộ hế hoà khí, có bugi, bô bin,

­ Động  cơ  Diesel:  Thường  nhận  biết  bằng  cách  nhận  bi tế   các  bộ phận  của h  ệ thống cung c pấ  nhiên liệu, có b mơ  cao áp và vòi phun cao áp,

…

­ Động c  đi n: Cơ ệ h yạ  bằng đi n ho cệ ặ   cắ  quy

­ Động c  ơ phun xăng điện tử:  nh nậ  bi tế  bằng cách quan sát h  ệ th nố g cung c p ấ nhiên liệu có vòi phun và có h  ệ thống đánh lửa, có bugi…

­ Động c  ơ phun nhiên li u Diesel  ệ điện tử:  nh nậ  bi tế  bằng cách quan sát h  ệ th nố g cung c p ấ nhiên liệu có vòi phun Diesel đi n tệ ử,…

­  Động  cơ  thẳng  hàng:  Thường  có  hình  dáng  hình  hộp  chữ  nh tậ   có bugi hoặc vòi phun xếp thành một hàng thẳng

­  Động  cơ  hình  chữ  V:  Hình  dáng  đ nộ g  cơ  hình  chữ  V,  bugi  ho cặ  vòi phun thường bố trí làm hai hàng

d uấ   trên  c a s  v  bánh đàử ổ ỏ   là piston  máy  1  ở  điểm  ch tế   trên.  Nếu  muốn tìm đi mể  ch tế  trên của máy k  ế tiếp, theo thứ t  ự nổ chỉ vi cệ  quay trục khu uỷ  

đi một góc bằng góc l ch công tácệ  của đ nộ g c  ơ đó.Ví dụ góc l ch công tácệ  của động c  4 k  4 xilanhơ ỳ  là 180o, đ ng c  4 k  6 xilanh là 120ộ ơ ỳ o  ho c d aặ ự  vào c p máy song hành: quay tr c khu u đ ng c  khi th y xu páp hút c a máyặ ụ ỷ ộ ơ ấ ủ  

4 ch m đi xu ng đ ng th i d u BMT 1 ­ 4 trên vành bánh đà trùng v i d uớ ố ồ ờ ấ ớ ấ  trên c a s  v  bánh đà là piston máy 1   đi m ch t trên. Mu n tìm đi m ch tử ổ ỏ ở ể ế ố ể ế  trên c a máy k  ti p, theo th  t  n  ch  vi c quay tr c khu u đ ng c  đi m tủ ế ế ứ ự ổ ỉ ệ ụ ỷ ộ ơ ộ  góc 180o(đ i v i đ ng c  4 k  4 xilanh) khi th y xu páp hút máy 2 ch m điố ớ ộ ơ ỳ ấ ớ  

xu ng và d u BMT2­3 trên vành bánh đà trùng v i d u trên c a s  v  bánh đàố ấ ớ ấ ử ổ ỏ  thì piston máy 3 cũng   đi m ch t trên, tở ể ế ương t  v i các máy còn l i. ự ớ ạ

Đối  với  động  cơ  chỉ  có  dấu  thời  đi mể   đánh  lửa,  ho cặ   th iờ   điểm phun, cách  tìm  đi mể   ch tế   trên  cuối  kỳ  nén  ban đ u tầ ương t  nh  trên, quayự ư  

tr c khu u đ   ụ ỷ ể thiết bị đo áp suất có áp su t ấ tăng (hoặc nhìn xu páp hút máy một mở ra, đóng lại), rồi  quay  tiếp  để  dấu  trên  puly  trùng  với dấu  th iờ  

đi mể   đánh   lửa   ho c ặ   thời   đi m ể phun  trên  vách  máy  thì  dừng  lại, khi đó piston đang ở th iờ  đi m ể phun hoặc thời đi m ể đánh lửa. Muốn tìm ĐCT của piston ta  dựa  vào  góc  đánh  lửa  s mớ   ho cặ   góc phun s m ớ để tính góc quay 

D240 có góc phun s m ớ là  20o,  quay  trục  khu uỷ   đi  1  độ  tương  ứng  với 1,6 

mm trên chu vi pu ly trục khu u.ỷ  Như vậy, muốn tìm đi m cể h tế  trên sau khi tìm  đư c  ợ th iờ   đi mể   đánh  lửa  ho cặ   thời  đi mể   phun,  ta chỉ  vi cệ   quay  trục khu uỷ  đi một góc bằng 20 x 

1,6 = 32 mm trên chu vi pu ly trục khu u.ỷ       Đối với đ nộ g cơ không có dấu: 

có  thể  xác  đ nị h  đi m cể h tế   trên  cuối 

k  ỳ nén  bằng  cách  dùng  một  que 

c mắ   vào  lỗ  bugi  ho cặ   lỗ  vòi  phun 

(hình  1.3)  quay  trục  khu u  ỷ nhìn xu 

páp  hút  m ,ở   đóng,  rồi  quay  tiếp  khi 

nào  que  đó  bị  đ y ẩ lên cao nh tấ  tức là 

piston  đó  ở  đi mể   ch tế   trên  cuối  kỳ 

Hình 1.5. S  đ  nguyên lý làm vi c c a đ ng c  xăng 4 k ơ ồ ệ ủ ộ ơ ỳ

a ­ K  hút; b ­  K  nén; c ­ K  n ; d ­ K  x ỳ ỳ ỳ ổ ỳ ả

+ K  hú ỳ t (hình a)

Xupáp x  đóng, xupáp hút m , piston đi t  ĐCT xu ng ĐCD t o đả ở ừ ố ạ ộ chân không trong xilanh. H n h p đỗ ợ ượ ạc t o thành nh  b  ch  hoà khí dờ ộ ế ướ  itác d ng c a s  chênh áp, h n h p qua đụ ủ ự ỗ ợ ường  ng hút và qua xupáp hút n pố ạ  vào xilanh. Khi piston xu ng đ n ĐCD thì xupáp hút đóng l i k t thúc k  hút.ố ế ạ ế ỳ  

Tr c khu u quay đụ ỷ ược n a vòng quay th  nh t (0 ÷ 180ử ứ ấ 0). Áp su t và nhi tấ ệ  

đ  cu i k  hút kho ng:ộ ố ỳ ả

­ Áp su t: 0,7 ÷ 0,85 KG/cmấ 2

­ Nhi t đ : 70 ÷ 90ệ ộ 0C

+ K  nén ỳ  (hình b)

Tr c khu u ti p t c quay, piston d ch chuy n t  ĐCD lên ĐCT lúc nàyụ ỷ ế ụ ị ể ừ  

c  hai xupáp đ u đóng, h n h p trong xilanh b  nén l i làm cho nhi t đ  và ápả ề ỗ ợ ị ạ ệ ộ  

su t trong xilanh tăng lên r t cao. Khi piston lên đ n ĐCT k t thúc k  nén.ấ ấ ế ế ỳ  

Tr c khu u quay đụ ỷ ược n a vòng quay th  hai (180 ÷ 360ử ứ 0). Áp su t và nhi tấ ệ  

đ  cu i k  nén vào kho ng:ộ ố ỳ ả

­ Áp su t: 2 ÷ 4 KG/cmấ 2

­ Nhi t đ : 1000 ÷ 1200ệ ộ 0C

+ K  x ỳ ả  (hình d)

Khi piston đ n ĐCD   cu i k  sinh n , thì xupáp x  m  ra piston đi tế ở ố ỳ ổ ả ở ừ 

đi m ch t ĐCD lên ĐCT đ y cể ế ẩ ưỡng b c khí cháy ra ngoài. Khi piston lên đ nứ ế  ĐCT k t thúc k  x  Tr c khu u quay đế ỳ ả ụ ỷ ược n a vòng quay th  t  (540 ÷ử ứ ư  

7200).  Áp su t và nhi t đ  cu i k  x  vào kho ng:ấ ệ ộ ố ỳ ả ả

­ Áp su t: 1,1 ÷ 1,2 KG/cmấ 2

7.3. Đông c  Diesel 4 k  1 xilanh: ̣ ơ ỳ

khu u quay đỷ ược n a vòng quay th  nh t (0 ÷ 180ử ứ ấ 0). Áp su t và nhi t đ  cu iấ ệ ộ ố  

k  hút kho ng:ỳ ả

­ Áp su t: 0,8 ÷ 0,9 KG/cmấ 2

­ Nhi t đ : 40 ÷ 70ệ ộ 0C

+ K  nén ỳ  (hình b)

Tr c khu u ti p t c quay, piston d ch chuy n t  ĐCD lên ĐCT lúc nàyụ ỷ ế ụ ị ể ừ  

c  hai xupáp đ u đóng kín, không khí trong xilanh b  nén l i làm cho nhi t đả ề ị ạ ệ ộ 

và áp su t trong xilanh tăng lên r t cao. Khi piston lên đ n ĐCT k t thúc kấ ấ ế ế ỳ nén. Tr c khu u quay đụ ỷ ược n a vòng quay th  hai (180 ÷ 360ử ứ 0). Áp su t vàấ  nhi t đ  cu i k  nén vào kho ng:ệ ộ ố ỳ ả

áp l c tác d ng lên đ nh piston đ y piston t  ĐCT xu ng ĐCD qua thanhự ụ ỉ ẩ ừ ố  truy n làm quay tr c khu u. Khi piston đ n ĐCD k t thúc k  n  Tr c khu uề ụ ỷ ế ế ỳ ổ ụ ỷ  quay được n a vòng quay th  ba (360 ÷ 540ử ứ 0). Áp su t và nhi t đ  cu i k  nấ ệ ộ ố ỳ ổ vào kho ng:ả

­ Áp su t: 2 ÷ 4 KG/cmấ 2

­ Nhi t đ : 700 ÷ 900ệ ộ 0C

+ K  x ỳ ả  (hình d)

Khi piston đ n ĐCD   cu i k  sinh n  thì xupáp x  m  ra, piston đi tế ở ố ỳ ổ ả ở ừ 

đi m ch t ĐCD lên ĐCT đ y cể ế ẩ ưỡng b c khí cháy ra ngoài. Khi piston lên đ nứ ế  ĐCT k t thúc k  x  Tr c khu u quay đế ỳ ả ụ ỷ ược n a vòng quay th  t  (540 ÷ử ứ ư  

7200). Áp su t và nhi t đ  cu i k  x  vào kho ng:ấ ệ ộ ố ỳ ả ả

Hình 1.8. S  đ  c u t o đ ng c  xăng 2 k ơ ồ ấ ạ ộ ơ ỳ

b) Nguyên lý làm vi c ệ

+ K  th  nh t ỳ ứ ấ  (hút ­ nén)

Piston đi t  ĐCD lên ĐCT s  đóng kín c a quét và c a x  đ ng th i mừ ẽ ử ử ả ồ ờ ở 

c a hút, khi piston đi lên t o đ  chân không trong bu ng tr c khu u khi c aử ạ ộ ồ ụ ỷ ử  hút m  h n h p đở ỗ ợ ược n p vào bu ng tr c khu u. Đ ng th i h n h p phíaạ ồ ụ ỷ ồ ờ ỗ ợ  trên đ nh piston b  nén l i. Khi piston đi lên ĐCT k t thúc k  th  nh t tr cỉ ị ạ ế ỳ ứ ấ ụ  khu u quay đỷ ược n a vòng quay th  nh t (0 ÷ 180ử ứ ấ 0)

+ K  th  hai (n  ­ x ) ỳ ứ ổ ả

Khi piston g n t i ĐCT bugi b t tia l a đi n đ t cháy h n h p, h nầ ớ ậ ử ệ ố ỗ ợ ỗ  

h p cháy giãn n  tác d ng lên đ nh piston đ y piston t  ĐCT xu ng ĐCD quaợ ở ụ ỉ ẩ ừ ố  thanh truy n làm quay tr c khu u. Khi piston đi xu ng s  l n lề ụ ỷ ố ẽ ầ ượt m  c a xở ử ả 

và c a quét, đóng c a hút. Khí cháy đử ử ược x  ra ngoài đ ng th i h n h p ả ồ ờ ỗ ợ ở 

bu ng tr c khu u b  nén qua c a quét lên phía trên đ nh piston n p vào xilanhồ ụ ỷ ị ử ỉ ạ  

và đ y khí x  ra ngoài. Khi piston đ n ĐCD k t thúc k  th  hai tr c khu uẩ ả ế ế ỳ ứ ụ ỷ  quay được m t vòng, sau đó chu k  c a đ ng c  l i độ ỳ ủ ộ ơ ạ ượ ặ ạ ừ ầc l p l i t  đ u

8.3. Đông c  diesel 2 k  1 xilanh: ̣ ơ ỳ  

a) S  đ  c u t o ơ ồ ấ ạ

Hình 1.9. S  đ  c u t o đ ng c  Diesel 2 k ơ ồ ấ ạ ộ ơ ỳ

b) Nguyên lý làm vi c ệ

Hình 1.10. S  đ  nguyên lý làm vi c c a đ ng c  Diesel hai k ơ ồ ệ ủ ộ ơ ỳ

+ K  th  hai ỳ ứ  (n  ­ x ) ổ ả

Khi piston lên g n đ n ĐCT, nhiên li u đầ ế ệ ược phun vào trong xilanh 

dướ ại d ng sương mù hoà tr n v i không khí nén có nhi t đ  và áp su t cao,ộ ớ ệ ộ ấ  

t o thành h n h p và t  b c cháy. H n h p cháy giãn n  tác d ng lên đ nhạ ỗ ợ ự ố ỗ ợ ở ụ ỉ  piston đ y piston t  ĐCT xu ng ĐCD qua thanh truy n làm quay tr c khu u.ẩ ừ ố ề ụ ỷ  Khi piston đi xu ng kho ng 3/4 hành trình thì xupáp x  m  ra cho khí th iố ả ả ở ả  thoát t  do ra ngoài. Sau đó piston m  l  n p không khí đi vào ti p t c quétự ở ỗ ạ ế ụ  khí th i ra ngoài.ả

9. So sanh  u nh́ ư ược đi m gi a đông c  2 k  và đ ng c  4 k , đ ng c  xăngể ữ ̣ ơ ỳ ộ ơ ỳ ộ ơ  

và đ ng c  Diesel       ộ ơ9.1. So sánh  u như ược đi m gi a đ ng c  Diesel và đ ng c  xăngể ữ ộ ơ ộ ơ

­  u đi m: Ư ể

+ Đ ng c  Diesel có t  s  nén cao h n nên công su t c a đ ng cộ ơ ỷ ố ơ ấ ủ ộ ơ Diesel cao h n công su t c a đ ng c  xăng n u chúng có cùng đơ ấ ủ ộ ơ ế ường kính xilanh và hành trình piston

+ Đ ng c  Diesel kinh t  h n đ ng c  xăng vì nhiên li u Diesel r  h nộ ơ ế ơ ộ ơ ệ ẻ ơ  xăng và m c tiêu th  nhiên li u c a đ ng c  Diesel ít h n đ ng c  xăngứ ụ ệ ủ ộ ơ ơ ộ ơ  kho ng (20 ­ 25)% ả

9.2. So sánh  u như ược đi m gi a đ ng c  2 k  và đ ng c  4 kể ữ ộ ơ ỳ ộ ơ ỳ

+ Đ ng c  2 k  có c u t o đ n gi n, hành trình ph  ít, tr c khu u quayộ ơ ỳ ấ ạ ơ ả ụ ụ ỷ  

đ u  và êm h n đ ng c  4 k  vì m i vòng quay c a tr c khu u có m t hànhề ơ ộ ơ ỳ ỗ ủ ụ ỷ ộ  trình sinh công 

­ Nh ượ c đi m: ể

+ Đ ng c  2 k  x  không s ch nên cháy không t t và n p không đ yộ ơ ỳ ả ạ ố ạ ầ+ Đ ng c  2 k  nóng h n đ ng c  4 k  vì s  l n sinh công nhi u h nộ ơ ỳ ơ ộ ơ ỳ ố ầ ề ơ  

và khó làm mát h nơ

+ Đ ng c  2 k  không th  thay đ i độ ơ ỳ ể ổ ược góc đ  phân ph i khí cònộ ố  

đ ng c  4 k  thì thay đ i độ ơ ỳ ổ ược nh  cách b  trí các cam trên tr c cam. ờ ố ụ

10. Nguyên ly lam viêc cua đông c  nhiêu xi lanh́ ̀ ̣ ̉ ̣ ơ ̀       

10.1. Góc l ch công tácệ

Đ i v i đ ng c  nhi u xilanh k  n  c a các xilanh trong đ ng c  đố ớ ộ ơ ề ỳ ổ ủ ộ ơ ượ  c

b  trí đ m b o sao cho mô men c a đ ng c  trong m t chu trình là đ ng đ uố ả ả ủ ộ ơ ộ ồ ề  

nh t, không đ  t i tr ng t p trung quá nhi u vào m t ho c m t s  c  tr cấ ể ả ọ ậ ề ộ ặ ộ ố ổ ụ  nào đó đ  tr c có s c b n đ ng đ u. Vì nh ng nguyên t c trên vi c b  trí kể ụ ứ ề ồ ề ữ ắ ệ ố ỳ 

n    các xilanh đổ ở ược quy t đ nh b i s  s p đ t các c  thanh truy n trên tr cế ị ở ự ắ ặ ổ ề ụ  khu u t c là gi a hai c  thanh truy n l ch nhau m t góc ỷ ứ ữ ổ ề ệ ộ  g i là góc lọ ệch công tác và được xác đ nh b i công th c sau:ị ở ứ

­ Đ ng c  nhi u hàng xi lanh: Đ ng c  có d ng hình ch  W ho c hìnhộ ơ ề ộ ơ ạ ữ ặ  sao

10.3. Th  t  làm vi c c a đ ng c  nhi u xilanhứ ự ệ ủ ộ ơ ề

10.3.1. Đ ng c  4 k  4 xilanh th ng hàngộ ơ ỳ ẳ

a)  K t c u tr c khu u và th  t  làm vi c c a các xilanh ế ấ ụ ỷ ứ ự ệ ủ

Tr c khu u có 4 c  thanh truy n n m trên cùng m t m t ph ng, c  1ụ ỷ ổ ề ằ ộ ặ ẳ ổ  

và c  4 hổ ướng lên trên c  2 và 3 hổ ướng xu ng dố ưới, hai c p c  này l ch nhauặ ổ ệ  

m t góc 180ộ 0. V i k t c u tr c khu u nh  v y thì góc l ch công tác là 180ớ ế ấ ụ ỷ ư ậ ệ 0 và 

th  t  n  c a các xilanh là 1­3­4­2 ho c 1­2­4­3.ứ ự ổ ủ ặ

Hình 1.11. S  đ  b  trí tr c khu u c a đ ng c  4 k  4 xilanh ơ ồ ố ụ ỷ ủ ộ ơ ỳ

b) B ng th  t  làm vi c c a đ ng c  4 k  4 xilanh (th  t  n  1­3­4­2) ả ư ự ệ ủ ộ ơ ỳ ứ ự ổ

Qua b ng, ta th y   n a vòng quay th  nh t tr c khu u (0ả ấ ở ử ứ ấ ụ ỷ 0     1800) piston c a xilanh s  1 đi t  ĐCT xu ng ĐCD th c hi n k  n , cùng th i gianủ ố ừ ố ự ệ ỳ ổ ờ  này piston c a xilanh s  4 cũng đi t  ĐCT xu ng ĐCD nh ng th c hi n kủ ố ừ ố ư ự ệ ỳ hút, piston c a xilanh sủ ố 2 và s  3 đi t  ĐCD lên ĐCT trong đó xilanh số ừ ố 2  

th c hi n k  x , xilanh sự ệ ỳ ả ố 3 th c hi n k  nén. T  ự ệ ỳ ương t  nh  v y   ba n aự ư ậ ở ử  vòng quay ti p theo c a tr c khu u các xilanh l n lế ủ ụ ỷ ầ ượt th c hi n các k  cònự ệ ỳ  

l i.  Nh  v y sau hai vòng quay c a tr c khu u c  4 xilanh đ u th c hi nạ ư ậ ủ ụ ỷ ả ề ự ệ  sinh công m t l n và trong m i xilanh đ u tr i qua b n quá trình: hút, nén, n ,ộ ầ ỗ ề ả ố ổ  

x ả

10.3.2. Đ ng c  4 k  6 xilanh x p th ng hàngộ ơ ỳ ế ẳ

a) K t c u tr c khu u và th  t  làm vi c c a các xilanh ế ấ ụ ỷ ứ ự ệ ủ

Hình 1.12. S  đ  b  trí tr c khu u c a đ ng c  4 k  6 xilanh ơ ồ ố ụ ỷ ủ ộ ơ ỳ

Tr c khu u có 6 c  thanh truy n, c  1,6 hụ ỷ ổ ề ổ ướng lên trên, c  2,5 hổ ướ  ngsang trái, c  3,4 hổ ướng sang ph i. Các c p c  này n m trong 3 m t ph ng vàả ặ ổ ằ ặ ẳ  

l ch v i nhau  m t góc 120ệ ớ ộ 0. V i k t c u nh  v y thì góc l ch công tác làớ ế ấ ư ậ ệ  

s  5 k t thúc k  nén, xilanh s  2 k t thúc k  x  sau đó chuy n đ ng 1/3 hànhố ế ỳ ố ế ỳ ả ể ộ  trình xu ng ĐCD xilanh s  2 b t đ u k  hút, xilanh s  5 b t đ u k  n ố ố ắ ầ ỳ ố ắ ầ ỳ ổ  Pittông c a xilanh s  3 và s  4 chuy n đ ng 1/3 hành trình xu ng ĐCD vàủ ố ố ể ộ ố  

ti p t c 2/3 hành trình lên ĐCT, xilanh s  3 k t thúc k  hút và b t đ u k  nén,ế ụ ố ế ỳ ắ ầ ỳ  xilanh s  4 k t thúc k  n  và b t đ u k  x  Tố ế ỳ ổ ắ ầ ỳ ả ương t  nh  v y   ba n aự ư ậ ở ử  vòng quay ti p theo c a tr c khu u các xilanh l n lế ủ ụ ỷ ầ ượt th c hi n các k  cònự ệ ỳ  

l i. Nh  v y sau hai vòng quay c a tr c khu u c  6 xilanh đ u th c hi n sinhạ ư ậ ủ ụ ỷ ả ề ự ệ  công m t l n và trong m i xilanh đ u tr i qua b n quá trình: hút, nén, n , x ộ ầ ỗ ề ả ố ổ ả10.3.3. Đ ng c  4 k  6 xilanh x p hai hàng hình ch  V (V= 90ộ ơ ỳ ế ữ 0)

a) K t c u tr c khu u và th  t  làm vi c c a các xilanh  ế ấ ụ ỷ ứ ự ệ ủ

Hình 1.13. S  đ  b  trí tr c khu u c a đ ng c  4 k  6 xilanh x p 2 hàng hình ch  V ơ ồ ố ụ ỷ ủ ộ ơ ỳ ế ữ

b) B ng th  t  làm vi c c a đ ng c  4 k  6 xilanh x p hai hàng hình ch  V ả ứ ự ệ ủ ộ ơ ỳ ế ữ   (th  t  n  1­4­2­5­3­6) ứ ự ổ

10.3.4. Đ ng c  4 k  8 xilanh x p hai hàng hình ch  V (V= 90ộ ơ ỳ ế ữ 0)

a) K t c u tr c khu u và th  t  làm vi c c a các xilanh ế ấ ụ ỷ ứ ự ệ ủ

Hình 1.14.  S  đ  b  trí tr c khu u c a đ ng c  4 k  8 xilanh x p 2 hàng hình ch  V ơ ồ ố ụ ỷ ủ ộ ơ ỳ ế ữ

Tr c khu u có 4 c  thanh truy n, m i c  thanh truy n l p 2 thanhụ ỷ ổ ề ỗ ổ ề ắ  truy n c a 2 xilanh n m trong m t ph ng c t ngang. Các c p c  này đề ủ ằ ặ ẳ ắ ặ ổ ượ  c

x p x p theo t ng đôi m t (c  1 và 4); (c  2 và 3) trên hai m t ph ng vuôngắ ế ừ ộ ổ ổ ặ ẳ  góc v i nhau. V i k t c u tr c khu u nh  v y thì góc l ch công tác là 90ớ ớ ế ấ ụ ỷ ư ậ ệ 0, 

th  t  n  s  là 1­5­4­2­6­3­7­8.ứ ự ổ ẽ

b) B ng th  t  làm vi c c a đ ng c  4 k  8 xilanh x p hai hàng hình ch  V ả ứ ự ệ ủ ộ ơ ỳ ế ữ   (th  t  n  1­5­4­2­6­3­7­ 8)  ứ ự ổ

Nh  v y   đ ng c  nhi u xilanh, n u s  xilanh càng nhi u thì các kư ậ ở ộ ơ ề ế ố ề ỳ 

n  trùng nhau càng nhi u và đ ng c  làm vi c càng êmổ ề ộ ơ ệ

11. Chu trình th c t  c a đ ng c  đ t trongự ế ủ ộ ơ ố       

 chu trình lý thuy t c a đ ng c  4 k  thì th i đi m đóng m  xupáp,

th i đi m phun c a vòi phun, th i đi m bugi b t tia l a đi n đ u trùng vào vờ ể ủ ờ ể ậ ử ệ ề ị 

trí khi piston   các đi m ch t. Nh ng trong th c t  đ  n p đ y, x  s ch,ở ể ế ư ự ế ể ạ ầ ả ạ  

gi m tiêu hao nhiên li u và tăng thêm công su t thì   chu trình th c t  c aả ệ ấ ở ự ế ủ  

đ ng c  các xupáp s  m  s m và đóng mu n, th i đi m phun c a vòi phun,ộ ơ ẽ ở ớ ộ ờ ể ủ  

th i đi m đánh l a c a bugi không trùng v i v  trí piston   các đi m ch t. ờ ể ử ủ ớ ị ở ể ế

Th i k  đóng và m  c a xupáp đờ ỳ ở ủ ược bi u th  b ng góc quay c a tr cể ị ằ ủ ụ  khu u g i là góc phân ph i khí. Góc đ  m  s m và đóng mu n c a các xupápỷ ọ ố ộ ở ớ ộ ủ  

ph  thu c vào t c đ  quay c a đ ng c ụ ộ ố ộ ủ ộ ơ

Hình 1.15. Bi u đ  phân ph i khí ể ồ ố

Bài h c b o dọ ả ưỡng c  c u tr c khu u thanh truy n trang b  cho ngơ ấ ụ ỷ ề ị ườ  i

h c nhi m v , yêu c u, c u t o c a các b  ph n chính và k  năng chăm sóc,ọ ệ ụ ầ ấ ạ ủ ộ ậ ỹ  

b o dả ưỡng đ  khi ra trể ường ngườ ọi h c có th  t  x  lý để ự ử ược các s  c  c a cự ố ủ ơ 

c u tr c khu u thanh truy n trong quá trình làm vi c. ấ ụ ỷ ề ệ

­ S  d ng đúng, h p lý các d ng c  ki m tra và b o d ng;ử ụ ợ ụ ụ ể ả ưỡ

­ B  trí v  trí làm vi c h p lý, đ m b o an toàn và v  sinh công nghi p;ố ị ệ ợ ả ả ệ ệ

­ Rèn luy n tính c n th n, k  lu t, t  m  c a h c sinh.ệ ẩ ậ ỷ ậ ỉ ỉ ủ ọ

b ng nằ ước, dùng cho đ ng c  có công su t nh  và trung bình.ộ ơ ấ ỏ

+ Thân máy đúc r i: ờ  Là lo i thân máy mà thân xilanh và h p tr c khu uạ ộ ụ ỷ  

được đúc r i r i ghép l i v i nhau, thân máy lo i này thờ ồ ạ ớ ạ ường dùng cho các 

đ ng c  công su t r t l n.ộ ơ ấ ấ ớ

c. C u t o ấ ạ

­ Thân máy ch u nhi t đ  và áp su t cao trong quá trình làm vi c, đ ngị ệ ộ ấ ệ ồ  

th i ch u tác d ng c a nh ng l c không cân b ng do quá trình ho t đ ng c aờ ị ụ ủ ữ ự ằ ạ ộ ủ  

đ ng c  gây ra.ộ ơ

­ Thân máy thường được đúc b ng gang ho c h p kim nhôm, đ ng cằ ặ ợ ộ ơ 

c  l n có th  ch  t o b ng thép.ỡ ớ ể ế ạ ằ

­ Thân máy được ch  t o d ng thành kép, bên trong có các gân ch u l cế ạ ạ ị ự  

đ  làm tăng đ  c ng v ng và giúp to  nhi t nhanh.ể ộ ứ ữ ả ệ

­ Bên trong thân máy có các khoang tr ng ch a nố ứ ước làm mát (áo nướ  c),

có các đường d n d u bôi tr n ẫ ầ ơ

Hình 2.1. C u t o thân máy ấ ạ

a ­ Thân máy có m t hàng xilanh c  c u phân ph i khí ki u xupáp treo; ộ ơ ấ ố ể

  b ­ Thân máy có xilanh x p hình ch  V; ế ữ

c ­ Thân máy có m t hàng xilanh c  c u phân ph i khí ki u xupáp đ t ộ ơ ấ ố ể ặ

­ M t trên thân máy có các l  đ  l p xilanh, các l  ren đ  l p vít c yặ ỗ ể ắ ỗ ể ắ ấ  

b t n p máy, có l  t o thành   đ t xupáp (lo i xupáp đ t). M t trên thân máyắ ắ ỗ ạ ổ ặ ạ ặ ặ  

được gia công ph ng và nh n đ  l p n p máy ẳ ẵ ể ắ ắ

­ M t trặ ước có l  thông v i b m nỗ ớ ơ ước và có m t bích đ  b t h p bánhặ ể ắ ộ  răng phân ph i.ố

b. Phân lo i ạ

N p máy có th  là n p chung cho t t c  các xilanh ho c n p riêng choắ ể ắ ấ ả ặ ắ  

t ng xilanh, nhóm xilanh. ừ

c. C u t o n p máy  ấ ạ ắ

­ N p máy làm vi c trong đi u ki n r t kh c nghi t nh  nhi t đ  cao,ắ ệ ề ệ ấ ắ ệ ư ệ ộ  

áp su t r t l n và b  ăn mòn hoá h c trong su t quá trình làm vi c.ấ ấ ớ ị ọ ố ệ

­ N p máy thắ ường được đúc b ng gang h p kim ho c h p kim nhôm.ằ ợ ặ ợ

­ N p máy là chi ti t có k t c u ph c t p nên k t c u r t đa d ng. Tuyắ ế ế ấ ứ ạ ế ấ ấ ạ  nhiên tùy theo lo i đ ng c  n p máy có m t s  đ c đi m riêng.ạ ộ ơ ắ ộ ố ặ ể

Hình 2.2. C u t o n p máy ấ ạ ắ

1­ Đ ườ ng th i ho c n p; 2­ Khoang n ả ặ ạ ướ c làm mát; 3­ L  thông n ỗ ướ c làm mát;

 4 ­ L  gudông; 5 ­ Khoang l p đũa đ y; 6 ­ Khoang l p vòi phun; 7 ­ Bu ng cháy ỗ ắ ẩ ắ ồ

­ N p máy đ ng c  xăng có k t c u tùy thu c vào ki u bu ng cháy, sắ ộ ơ ế ấ ộ ể ồ ố xupáp, cách b  trí bugi, ki u làm mát, cách b  trí đố ể ố ường n p, th i   ạ ả

­ N p máy đ ng c  Diesel so v i n p máy đ ng c  xăng thì n p máyắ ộ ơ ớ ắ ộ ơ ắ  

đ ng c  Diesel ph c t p h n. Trên n p máy b  trí các độ ơ ứ ạ ơ ắ ố ường n p th i, nhómạ ả  xupáp, ngoài ra còn r t nhi u chi ti t nh  vòi phun, bu ng cháy ph , b  ph nấ ề ế ư ồ ụ ộ ậ  tăng áp, bugi s y ấ

­ N p máy đắ ượ ắc l p v i thân máy b ng các bu lông ho c vít c y. Trênớ ằ ặ ấ  

n p máy có đắ ường n p, đạ ường x , có l  ren đ  l p bugi (đ ng c  xăng) ho cả ỗ ể ắ ộ ơ ặ  vòi phun (đ ng c  Diesel), có l  đ  l p c  c u phân ph i khí, trong n p máyộ ơ ỗ ể ắ ơ ấ ố ắ  

có áo nước thông v i áo nớ ước thân máy, có các đường d n d u ẫ ầ

* Đ m n p máy: ệ ắ  đ  b o đ m đ  kín gi a thân máy và n p máy, ngănể ả ả ộ ữ ắ  không cho khí cháy, nước làm mát và d u bôi tr n rò r  ra ngoài. Đ m n pầ ơ ỉ ệ ắ  máy thường được làm b ng amiăng, m t ngoài b c đ ng ho c thép đ  tăngằ ặ ọ ồ ặ ể  

đ  b n. R t nhi u đ ng c  hi n đ i dùng đ m kim lo i có tráng cácbon. ộ ề ấ ề ộ ơ ệ ạ ệ ạ

Hình  2.3. Đ m n p máy ệ ắ

1.2. Xi lanh và các te

1.2.1. Xilanh

a. Nhi m v ệ ụ

 Xilanh có tác d ng d n h ng cho piston chuy n đ ng lên xu ng, k tụ ẫ ướ ể ộ ố ế  

h p v i n p máy và đ nh piston t o thành bu ng cháy.ợ ớ ắ ỉ ạ ồ

b. Phân lo i ạ : 

Xilanh chia thành hai nhóm

+ Xilanh đúc li n thân máyề

+ Xilanh đúc r i ( ng lót xilanh ­ s  mi xilanh) có hai lo i:ờ ố ơ ạ

­  ng lót khô: xilanh không ti p xúc tr c ti p v i nỐ ế ự ế ớ ước làm mát

­  ng lót Ố ướt: còn g i là xilanh ọ ướt, lo i này xilanh ti p xúc tr c ti pạ ế ự ế  

+ Xilanh đúc r i ( ng lót xilanh) ờ ố

­  ng lót khô: Ố   ng lót xilanh ch  t o r i b ng v t li u ch t lố ế ạ ờ ằ ậ ệ ấ ượng cao 

và đượ ắc l p ráp khít hoàn toàn trong l  xilanh, sau khi l p ráp có g  vai nhôỗ ắ ờ  lên đ  l p v i đ m n p máy s  kín khít h n. Lo i này nể ắ ớ ệ ắ ẽ ơ ạ ước làm mát không 

ti p xúc tr c ti p v i  ng lót nên có  u đi m  ng su t nhi t ít, nhế ự ế ớ ố ư ể ứ ấ ệ ược đi mể  

là s a ch a và thay th  khó.ử ữ ế

­  ng lót  Ố ướ t: ống lót xilanh ch  t o r i b ng v t li u ch t l ng caoế ạ ờ ằ ậ ệ ấ ượ  

và đượ ắc l p vào thân máy. G  vai xilanh cũng đờ ượ ắc l p nhô lên nh  lo i trênư ạ  

đ  đ m b o kín khít.ể ả ả

Vi c bao kín đ  nệ ể ước không rò vào bu ng cháy ngồ ười ta dùng đ mệ  amiăng b c đ ng hay nhôm. Đ  tránh l t nọ ồ ể ọ ước xu ng các te ngố ười ta thườ  ngdùng các vòng đ m cao su có ti t di n tròn ho c vuông.ệ ế ệ ặ

  Lo i này nạ ước làm mát ti p xúc v i ph n l n m t ngoài  ng lót nên cóế ớ ầ ớ ặ ố  

ưu đi m là làm mát hoàn thi n h n  ng lót khô, ch  t o và thay th  d  dàngể ệ ơ ố ế ạ ế ễ  

nh ng có như ược đi m là d  b  dò nể ễ ị ước và đ  c ng v ng kém h n lo i lótộ ứ ữ ơ ạ  khô

Hình 2.4. C u t o xilanh ấ ạ

a ­ Xilanh đúc li n thân máy; b,c ­  ng lót xilanh khô; d ­  ng lót xilanh  ề Ố Ố ướ t.

1.2.2. Các te

a. Nhi m v ệ ụ

 Các te dùng đ  ch a d u bôi tr n và bao kín h p tr c khu u.ể ứ ầ ơ ộ ụ ỷ

b. Phân lo i ạ

Các te thường được d p b ng thép t m, m t s  đậ ằ ấ ộ ố ược đúc b ng gangằ  

ho c nhôm.ặ

c. C u t o  ấ ạ

       Cácte có d ng hình lòng máng, bên trong có th  đạ ể ược chia thành hai 

ho c ba ngăn trong đó có m t ngăn sâu h n các ngăn kia đ  d u d n v  đ mặ ộ ơ ể ầ ồ ề ả  

b o luôn đ  d u cho b m d u khi đ ng c  b  nghiêng. T i ch  th p nh t cóả ủ ầ ơ ầ ộ ơ ị ạ ỗ ấ ấ  nút x  d u trong g n m t nam châm đ  hút các m t kim lo i. Các te đả ầ ắ ộ ể ạ ạ ượ ắ  c l p

v i thân máy b ng các bulông, gi a có đ m làm kín.ớ ằ ữ ệ

Piston cùng v i n p máy và xilanh t o thành bu ng cháy, nh n áp l cớ ắ ạ ồ ậ ự  

c a khí cháy   k  n  truy n qua thanh truy n đ n tr c khu u và ngủ ở ỳ ổ ề ề ế ụ ỷ ượ ạ  c l i

nh n chuy n đ ng c a tr c khu u đ  th c hi n các hành trình hút, nén, x  ậ ể ộ ủ ụ ỷ ể ự ệ ả Ở 

đ ng c  2 k  piston còn làm nhi m v  đóng m  các c a hút, x , quét.ộ ơ ỳ ệ ụ ở ử ả

b. Đi u ki n làm vi c ề ệ ệ  

­ Piston ch u t i tr ng c  h c l n thay đ i theo chu k ị ả ọ ơ ọ ớ ổ ỳ

­ Ti p xúc v i nhi t đ  cao và áp su t l n.ế ớ ệ ộ ấ ớ

     + Đ nh b ng: ỉ ằ  dùng cho đ ng c  xăng 4 k , đ  tăng đ  c ng và đ mộ ơ ỳ ể ộ ứ ả  

b o kh  năng to  nhi t t t, m t trong có các đả ả ả ệ ố ặ ường gân ch u l c.ị ự

       + Đ nh l i: ỉ ồ  dùng cho đ ng c  2 k  đ  hộ ơ ỳ ể ướng dòng khí quét và x ả

+ Đ nh lõm ỉ : dùng cho đ ng c  Diesel, tùy thu c vào hình d ng bu ngộ ơ ộ ạ ồ  cháy mà đ nh lo i này có các d ng khác nhau (hình 2.7).ỉ ạ ạ

       Trên đ nh piston có ghi ký hi u nhóm kích thỉ ệ ước v i xilanh và ch tớ ố  piston, d u ch  cách l p.ấ ỉ ắ

Hình 2.7. Các d ng đ nh piston ạ ỉ

a ­ Đ nh b ng; b,c ­  Đ nh l i;  d,e,f,g,h ­ Đ nh lõm ỉ ằ ỉ ồ ỉ

­ Đ u piston: ầ

Là ph n có các rãnh l p xéc măng, trong rãnh xéc măng d u có khoanầ ắ ầ  các l  d n d u t  ngoài vào trong piston. Đ u piston đỗ ẫ ầ ừ ầ ược ch  t o nh  h nế ạ ỏ ơ  

ph n thân đ  ch ng bó k t do đ u piston tiép xúc tr c ti p v i khí cháy cóầ ể ố ẹ ầ ự ế ớ  nhi t đ  cao (piston có d ng côn).ệ ộ ạ

­ Thân piston:

Là ph n ti p xúc ch  y u v i xilanh, có tác d ng d n hầ ế ủ ế ớ ụ ẫ ướng chuy nể  

đ ng cho piston, trên thân có b  đ  ch t piston bên trong có l  l p ch t piston,ộ ệ ỡ ố ỗ ắ ố  hai đ u l  có rãnh đ  l p vòng hãm ch t piston, ph n thân piston c a đ ng cầ ỗ ể ắ ố ầ ủ ộ ơ Diesel thường có thêm m t rãnh xéc măng d u.ộ ầ

        Đ  phòng ch ng bó k t piston trong xilanh ph n thân có d ng hình ôvanể ố ẹ ầ ạ  (elíp), v i đớ ường kính l n vuông góc v i tâm l  ch t piston, trên thân có thớ ớ ỗ ố ể 

được x  rãnh phòng n  hình ch  T ho c ch  П.ẻ ở ữ ặ ữ

2.1.2. Ch t pistonố

a. Nhi m v ệ ụ

Ch t piston dùng đ  n i piston v i đ u nh  thanh truy n.ố ể ố ớ ầ ỏ ề

b. Đi u ki n làm vi c ề ệ ệ

Ch t piston ch u l c va đ p tu n hoàn, ch u nhi t đ  cao và bôi tr n khóố ị ự ậ ầ ị ệ ộ ơ  khăn

c. V t li u ch  t o ậ ệ ế ạ

Ch t piston làm b ng thép h p kim, b  m t đố ằ ợ ề ặ ược gia công nh n bóngẵ  

và tôi c ng b ng dòng đi n cao t n ho c th m các b n đ  tăng kh  năng ch uứ ằ ệ ầ ặ ấ ọ ể ả ị  mài mòn, tăng đ  b n.ộ ề

­ L p c  đ nh trên đ u nh  thanh truy n ắ ố ị ầ ỏ ề : Khi đó ch t piston ph i đố ả ượ  c

l p t  do trên b  ch t. Phắ ự ệ ố ương pháp này m t ch u l c c a ch t ít thay đ i nênặ ị ự ủ ố ổ  tính ch u m i c a ch t kém.ị ỏ ủ ố

­ Ch t piston đ c l p ch t (c  đ nh) trên b  ch t piston và l p l ng ố ượ ắ ặ ố ị ệ ố ắ ỏ   trong b c đ u nh  thanh truy n ạ ầ ỏ ề : Phương pháp này m t ch u l c c a ch t ítặ ị ự ủ ố  thay đ i nên tính ch u m i c a ch t kém.ổ ị ỏ ủ ố

­ L p ki u b i: ắ ể ơ  Ch t piston l p l ng v i c  b  ch t piston và b c đ uố ắ ỏ ớ ả ệ ố ạ ầ  

nh  thanh truy n, do đó khi làm vi c ch t piston s  t  xoay đ  đ m b o ch tỏ ề ệ ố ẽ ự ể ả ả ố  mòn đ u.ề

­ Truy n nhi t t  piston sang thành xilanh r i ra nề ệ ừ ồ ước làm mát.

b. Đi u ki n làm vi c ề ệ ệ

 Xéc măng làm vi c trong đi u ki n nhi t đ  cao, áp su t l n, ăn mònệ ề ệ ệ ộ ấ ớ  hoá h c, t i tr ng c  h c l n và thay đ i, đi u ki n bôi tr n khó khăn.ọ ả ọ ơ ọ ớ ổ ề ệ ơ

c. V t li u ch  t o ậ ệ ế ạ

  Xéc măng h u h t đầ ế ược ch  t o b ng gang xám, gang h p kim, bế ạ ằ ợ ề 

m t m t s  xéc măng đặ ộ ố ược m  crôm, thi c… đ  tăng đ  b n.ạ ế ể ộ ề

Hình 2.10. Các d ng ti t di n xéc măng ạ ế ệ

      + Ti t di n hình ch  nh t: đ n gi n, d  ch  t o nên đế ệ ữ ậ ơ ả ễ ế ạ ược dùng phổ 

bi n nh ng bao kín kém.ế ư

+ Ti t di n côn: có áp su t ti p xúc l n và có th  rà khít nhanh v iế ệ ấ ế ớ ể ớ  xilanh, tuy nhiên ch  t o ph c t p ph i đánh d u khi l p sao cho khi xécế ạ ứ ạ ả ấ ắ  măng đi xu ng s  có tác d ng nh  m t lố ẽ ụ ư ộ ưỡ ại c o đ  g t d u.  ể ạ ầ

  + Ti t di n không đ i x ng: lo i này khi l p do s c căng nên xéc măngế ệ ố ứ ạ ắ ứ  

b  vênh lên t o thành m t côn làm tăng kh  năng bao kín. ị ạ ặ ả

­ Xéc măng d u: ầ

Hình 2.11. C u t o xéc măng d u ấ ạ ầ

       + Xéc măng d u có tác d ng g t d u trên thành xilanh xu ng các te chầ ụ ạ ầ ố ỉ 

đ  l i m t màng d u m ng đ  bôi tr n.ể ạ ộ ầ ỏ ể ơ

       + Xéc măng d u dày h n xéc măng khí,   gi a có ti n rãnh và khoanầ ơ ở ữ ệ  nhi u l    rãnh đ  thoát d u.   m t s  đ ng c  đ  tăng l c t , ngề ỗ ở ể ầ Ở ộ ố ộ ơ ể ự ỳ ười ta l pắ  vòng đàn h i vào phía trong đ  đ y xéc măng t  vào thành xilanh.ồ ể ẩ ỳ

b. Đi u ki n làm vi c ề ệ ệ

Thanh truy n chi  l c c a khí cháy, l c quán tính c a nhóm piston vàề ụ ự ủ ự ủ  

c a b n thân thanh truy n, các l c này đ u là các l c tu n hoàn, va đ p.ủ ả ề ự ề ự ầ ậ

L p v i ch t piston, bên trong có ép b c đ ng. Tùy theo phắ ớ ố ạ ồ ương án bôi 

tr n cho ch t piston mà đ u nh  có các k t c u khác nhau, ngơ ố ầ ỏ ế ấ ười ta có thể dùng l  h ng d u ho c bôi tr n cỗ ứ ầ ặ ơ ưỡng b c k t h p làm mát đ nh piston b ngứ ế ợ ỉ ằ  

d u có áp su t cao d n t  tr c khu u d c theo thân thanh truy n.   ầ ấ ẫ ừ ụ ỷ ọ ề

+ Thân thanh truy n:  ề

Hình 2.15. Các lo i ti t di n thân thanh truy n ạ ế ệ ề

Ti t di n thân thanh truy n thế ệ ề ường thay đ i t  nh  đ n l n k  t  đ uổ ừ ỏ ế ớ ể ừ ầ  

nh  t i đ u to. Ti t di n thân thanh truy n có r t nhi u lo i: tròn, hình chỏ ớ ầ ế ệ ề ấ ề ạ ữ 

nh t, elíp, ch  I. lo i ti t di n hình ch  I đậ ữ ạ ế ệ ữ ượ ức  ng d ng r ng rãi trong cácụ ộ  

lo i đ ng c  Do tính h p lý c a vi c s  d ng v t li u nên tr ng lạ ộ ơ ợ ủ ệ ử ụ ậ ệ ọ ượng thanh truy n nh  mà đ  c ng v ng l n. Trong thân thanh truy n có khoan l  d c đề ỏ ộ ứ ữ ớ ề ỗ ọ ể 

d n d u bôi tr n t  đ u to đ n đ u nh  thanh truy n (lo i thanh truy n màẫ ầ ơ ừ ầ ế ầ ỏ ề ạ ề  

b c đ u nh  thanh truy n đạ ầ ỏ ề ược bôi tr n cơ ưỡng b c).ứ

* Tác d ng, đi u ki n làm vi c, v t li u ch  t o, c u t o b c lót c  thanhụ ề ệ ệ ậ ệ ế ạ ấ ạ ạ ổ  truy n ề

+ Tác d ng: ụ  b c lót c  thanh truy n đ  gi m ma sát, gi m mài mòn choạ ổ ề ể ả ả  

c  thanh truy n.ổ ề

+ Đi u ki n làm vi c: ề ệ ệ  trong quá trình làm vi c, b c lót c  thanh truy nệ ạ ổ ề  

ph i ch u ma sát mài mòn, ch u t i tr ng l n và nhi t đ  cao.ả ị ị ả ọ ớ ệ ộ

+ V t li u ch  t o: ậ ệ ế ạ  b c lót c  thanh truy n thạ ổ ề ường là h p kim babitợ  (g m thi c, chì và ăngtimoan), h p kim đ ng – chì, h p kim nhôm ho c h pồ ế ợ ồ ợ ặ ợ  kim g m (ít ph i bôi tr n do ch a đố ả ơ ứ ược d u).ầ

+ C u t o b c lót c  thanh truy n ấ ạ ạ ổ ề : g m hai n a bán nguy t, m i n aồ ử ệ ỗ ử  làm b ng v  thép bên trong có tráng m t l p h p kim ch ng mòn. V  thépằ ỏ ộ ớ ợ ố ỏ  

ngoài có v u hãm đ  ch ng xoay và xê d ch b c. Trên b c thấ ể ố ị ạ ạ ường có rãnh và 

+ Đi u ki n làm vi c: ề ệ ệ

Bu lông thanh truy n khi làm vi c ch u l c si t ban đ u, l c quán tínhề ệ ị ự ế ầ ự  

c a nhóm piston ­ thanh truy n. Nh ng l c này thay đ i theo chu k  nên buủ ề ữ ự ổ ỳ  lông thanh truy n ph i có đ  b n m i cao.ề ả ộ ề ỏ

+ V t li u ch  t o: ậ ệ ế ạ

Bu lông thanh truy n đề ược ch  t o b ng thép h p kim.ế ạ ằ ợ

+ C u t o: ấ ạ  

Đ u c a bu lông có x  vát đ  ch ng xoay, đ u dầ ủ ẻ ể ố ầ ưới có l  đ  l p ch tỗ ể ắ ố  

ch , đai  c có k t c u đ c bi t đ   ng su t trên các ren đ ng đ u, trên đai  cẻ ố ế ấ ặ ệ ể ứ ấ ồ ề ố  

có rãnh đ  ch ng xoay. Ren c a bu lông thanh truy n để ố ủ ề ượ ạc t o ra b ng cácằ  

phương pháp nh  lăn, cán,  ư

2.3. Tr c khu uụ ỷ

a. Nhi m v ệ ụ

Nh n l c c a piston truy n qua thanh truy n, bi n chuy n đ ng t nhậ ự ủ ề ề ế ể ộ ị  

ti n c a piston thành chuy n đ ng quay kéo các b  ph n công tác và tích trế ủ ể ộ ộ ậ ữ vào bánh đà   k  n  sau đó truy n cho thanh truy n và piston th c hi n quáở ỳ ổ ề ề ự ệ  trình nén cũng nh  trao đ i khí trong xilanh.ư ổ

b. Đi u ki n làm vi c ề ệ ệ

Khi làm vi c tr c khu u ch u l c c a khí cháy và l c quán tính c aệ ụ ỷ ị ự ủ ự ủ  nhóm piston ­ thanh truy n gây ra, tr c khu u còn ch u l c quán tính ly tâmề ụ ỷ ị ự  

c a các kh i lủ ố ượng quay l ch tâm c a b n thân tr c khu u và c a thanhệ ủ ả ụ ỷ ủ  truy n, nh ng l c này gây u n, xo n, dao đ ng xo n, dao đ ng ngang c aề ữ ự ố ắ ộ ắ ộ ủ  

tr c khu u trên các   đ ụ ỷ ổ ỡ

c. V t li u ch  t o ậ ệ ế ạ  

Đ  đ m b o làm vi c để ả ả ệ ược trong đi u ki n trên, tr c khu u thề ệ ụ ỷ ườ  ng

được rèn ho c đúc b ng thép ho c gang ch t lặ ằ ặ ấ ượng cao

       + Đ u mút tr c khu u l p v u kh i đ ng b ng tay quay.ầ ụ ỷ ắ ấ ở ộ ằ

       + M t s  đ ng c ,   đ u tr c khu u có l p thi t b  gi m dao đ ngộ ố ộ ơ ở ầ ụ ỷ ắ ế ị ả ộ  

Đ c bi t có đ ng c , thặ ệ ộ ơ ường là đ ng c  c  l n có độ ơ ỡ ớ ường kính c  tr c l nổ ụ ớ  

d n t  đ u đ n đuôi. C  tr c khu u thầ ừ ầ ế ổ ụ ỷ ường r ng đ  làm rãnh d n d u bôiỗ ể ẫ ầ  

tr n đ n các c  thanh truy n.ơ ế ổ ề

+ C  thanh truy n ổ ề (c  biên)ổ

 L p v i đ u to thanh truy n, s  c  thanh truy n b ng s  xilanh c aắ ớ ầ ề ố ổ ề ằ ố ủ  

đ ng c  đ i v i đ ng c  xilanh x p th ng hàng và b ng n a s  xilanh c aộ ơ ố ớ ộ ơ ế ẳ ằ ử ố ủ  

đ ng c  đ i v i đ ng c  xilanh x p hình ch  V. Độ ơ ố ớ ộ ơ ế ữ ường kính các c  thanhổ  truy n b ng nhau và thề ằ ường nh  h n c  tr c. Các c  thanh truy n b  trí l chỏ ơ ổ ụ ổ ề ố ệ  nhau tu  lo i đ ng c , s  xilanh, cách b  trí các xilanh và tr t t  làm vi c c aỳ ạ ộ ơ ố ố ậ ự ệ ủ  các xilanh. Trong c  thanh truy n có khoan l  đ  gi m tr ng lổ ề ỗ ể ả ọ ượng đ ng th iồ ờ  

đ  ch a d u, d n d u và l c d u bôi tr n.ể ứ ầ ẫ ầ ọ ầ ơ

+ Má khu u ỷ  

N i gi a c  tr c và c  thanh truy n. Má khu u có các d ng: hình chố ữ ổ ụ ổ ề ỷ ạ ữ 

nh t, hình tròn và hình elíp. Má khu u hình elíp có s c bên u n, xo n r t t t,ậ ỷ ứ ố ắ ấ ố  

k t c u và phân ph i v t li u h p lý nên đế ấ ố ậ ệ ợ ược dùng ph  bi n.ổ ế

Hình 2.17 Các d ng má khu u. ạ ỷ

+ Đ i tr ngố ọ

Đ i tr ng là các kh i lố ọ ố ượng g n trên tr c khu u đ  t o ra l c quán tínhắ ụ ỷ ể ạ ự  

ly tâm nh m nh ng m c đích cân b ng l c quán tính ly tâm, cân b ng m tằ ữ ụ ằ ự ằ ộ  

ph n l c quán tính chuy n đ ng t nh ti n, gi m t i tr ng tác d ng cho m t sầ ự ể ộ ị ế ả ả ọ ụ ộ ố 

c  tr c. Đ i tr ng có th  đổ ụ ố ọ ể ược làm li n ho c làm r i r i b t ch t vào máề ặ ờ ồ ắ ặ  khu u b ng các bu lông.ỷ ằ

lo i làm ren ngạ ược v i chi u quay c a tr c khu u đ  ch ng ch y d u raớ ề ủ ụ ỷ ể ố ả ầ  ngoài.

2.4. Bánh đà

a. Nhi m v ệ ụ

Tích tr  năng lữ ượng   k  n  và cung c p ngở ỳ ổ ấ ượ ạc l i cho thanh truy n,ề  piston   các k  hút, nén, x  Bánh đà giúp cho tr c khu u đ ng c  quay đ u.ở ỳ ả ụ ỷ ộ ơ ề  Ngoài ra bánh đà còn là n i l p các chi ti t c a c  c u kh i đ ng và là n iơ ắ ế ủ ơ ấ ở ộ ơ  đánh d u các ký hi u.ấ ệ

Bánh đà có k t c u d ng đĩa, d ng vành, d ng ch u v i kh i lế ấ ạ ạ ạ ậ ớ ố ượng l nớ  

và cân b ng chính xác. Kh i lằ ố ượng c a bánh đà ph  thu c vào s  xilanh, sủ ụ ộ ố ố 

k  và t c đ  c a đ ng c  Trên vành bánh đà có đánh đ u ĐCT, góc phunỳ ố ộ ủ ộ ơ ấ  nhiên li u s m ho c góc đánh l a s m c a xilanh th  nh t, Bên ngoài có épệ ớ ặ ử ớ ủ ứ ấ  vành răng đ  kh i đ ng.ể ở ộ

3. B o dả ưỡng k  thu t c  c u tr c khu u thanh truy nỹ ậ ơ ấ ụ ỷ ề    

3.1 Bao d̉ ương th̃ ương xuyên ̀

­ Làm s ch bên ngoàiạ

  + Lau chùi b i b n   đ ng c  và ki m tra tình tr ng làm vi c c a đ ngụ ẩ ở ộ ơ ể ạ ệ ủ ộ  

c ơ

+ C o đ t, b i b n   đ ng c  b ng que c o, dùng ch i lông, dùng dungạ ấ ụ ẩ ở ộ ơ ằ ạ ổ  

d ch xút ho c dung d ch b t gi t, c  r a sau đó lau khô. Không đị ặ ị ộ ặ ọ ử ược dùng xăng đ   r a đ ng c  vì nh  v y có th  d n t i ho  ho n. ể ử ộ ơ ư ậ ể ẫ ớ ả ạ

­ Ki m tra t ng quátể ổ

+ Ki m tra tình tr ng c a đ ng c  b ng cách xem xét bên ngoài và ngheể ạ ủ ộ ơ ằ  

đ ng c  làm vi c   các ch  đ  khác nhau.ộ ơ ệ ở ế ộ

+ Ki m tra si t ch t bu lông chân máy, ki m tra đ  kín c a n p máy,ể ế ặ ể ộ ủ ắ  các te, ph t ch n đ u tr c khu u. Đ  h  c a n p máy có th  xác đ nh căn cớ ắ ầ ụ ỷ ộ ở ủ ắ ể ị ứ vào s  rò r  c a khí cháy. Đ  h  c a d u các te và ph t ch n đ u tr c khu uự ỉ ủ ộ ở ủ ầ ớ ắ ầ ụ ỷ  

căn c  vào s  rò r  c a d u. Khi ki m tra si t ch t bu lông chân máy ph i tháoứ ự ỉ ủ ầ ể ế ặ ả  

­ Mô men si t ch t n p máy căn c  vào tài li u kèm theo máy.ế ặ ắ ứ ệ

­ Ví d :    Đ ng c  D ­ 108 bu lông l n mô men si t là 30 KGm, bu lôngụ ộ ơ ớ ế  

trường h p này ph i hãm máy b ng phanh tay, t t khoá đi n, kê hòn chènợ ả ằ ắ ệ  

dưới bánh xe (đ i v i máy bánh l p).ố ớ ố

Khi si t các ê cu ph i dùng d ng c  t t, ch n c  lê đúng theo kíchế ả ụ ụ ố ọ ờ  

thướ ủc c a ê cu. Không được dùng c  lê có hai m  không song song ho c đã bờ ỏ ặ ị mòn. C m dùng c  lê có kích thấ ờ ướ ớ ồ ệc l n r i đ m thêm hai mi ng kim lo i haiế ạ  bên đ  tháo và si t ê cu, n i dài c  lê b ng cách n i thêm c  lê th  hai ho cể ế ố ờ ằ ố ờ ứ ặ  

ng thép

ố

BÀI 3: B O DẢ ƯỠNG C  C U PHÂN PH I KHÍƠ Ấ Ố

Mã bài: BDĐC – 03

GI I THI U:Ớ Ệ

 Bài h c b o d ng c  c u phân ph i khí trang b  cho ng i h c nhi mọ ả ưỡ ơ ấ ố ị ườ ọ ệ  

v , yêu c u, c u t o c a các b  ph n chính, k  năng chăm sóc, b o dụ ầ ấ ạ ủ ộ ậ ỹ ả ưỡng và 

phương pháp ki m tra đi u ch nh c  c u phân ph i khí đ  khi ra trể ề ỉ ơ ấ ố ể ườ  ng

ngườ ọi h c có th  t  x  lý để ự ử ược các s  c  c a c  c u phân ph i khí trong quáự ố ủ ơ ấ ố  trình làm vi c.ệ

MUC TIÊU: ̣

+ Trinh bay đung nhiêm vu, yêu c u, phân loai, câu tao va nguyên lý hoat̀ ̀ ́ ̣ ̣ ầ ̣ ́ ̣ ̀ ̣  đông cua c  câu phân phôi khi dung trên đông c ;̣ ̉ ơ ́ ́ ́ ̀ ̣ ơ

+ Trinh bay đ c muc đich, nôi dung va yêu câu ky thuât bao d ng c̀ ̀ ượ ̣ ́ ̣ ̀ ̀ ̃ ̣ ̉ ưỡ ơ câu phân phôi khi;́ ́ ́

+ Bao d ng đ c c  câu phân phôi khi đung ph ng phap va đung yêủ ưỡ ượ ơ ́ ́ ́ ́ ươ ́ ̀ ́  câu ky thuât;̀ ̃ ̣

+ S  d ng đúng, h p lý các d ng c  ki m tra và b o d ng;ử ụ ợ ụ ụ ể ả ưỡ

+ B  trí v  trí làm vi c h p lý, đ m b o an toàn và v  sinh công nghi p;ố ị ệ ợ ả ả ệ ệ+ Rèn luy n tính c n th n, k  lu t, t  m  c a h c sinh.ệ ẩ ậ ỷ ậ ỉ ỉ ủ ọ

N I DUNG CHÍNH:Ộ

1. Nhi m v , yêu c u và phân lo i c  c u phân ph i khí      ệ ụ ầ ạ ơ ấ ố

1.1. Nhi m v  và yêu c u c a c  c u phân ph i khíệ ụ ầ ủ ơ ấ ố

a. Nhi m v ệ ụ

C  c u phân ph i khí đ  th c hi n vi c đóng m  các xu páp hút và xơ ấ ố ể ự ệ ệ ở ả đúng th i đi m đ  đ ng c  có th  n p đ y h n h p (đ i v i đ ng c  xăng)ờ ể ể ộ ơ ể ạ ầ ỗ ợ ố ớ ộ ơ  

ho c không khí s ch (đ i v i đ ng c  Diesel) vào các xilanh   k  hút và xặ ạ ố ớ ộ ơ ở ỳ ả 

s ch khí th i ra ngoài   k  x , theo đúng th  t  làm vi c c a đ ng c ạ ả ở ỳ ả ứ ự ệ ủ ộ ơ

+ C  c u phân ph i khí ki u xupáp đ t ơ ấ ố ể ặ : dùng cho đ ng c  xăng t  sộ ơ ỉ ố nén th p.ấ

+ C  c u phân ph i khí ki u xupáp treo ơ ấ ố ể : dùng cho đ ng c  Diesel vàộ ơ  

đ ng c  xăng có t  s  nén cao.ộ ơ ỉ ố