Giáo trình Bảo dưỡng hệ thống truyền động cơ khí (Nghề: Bảo trì hệ thống thiết bị cơ khí) - CĐ Cơ Giới Ninh Bình

Mục tiêu của giáo trình là giúp cho học viên hiểu về cấu tạo, nguyên lý và đặc điểm lắp ghép của hệ thống truyền động bằng cơ khí sử dụng trong các máy công cụ, làm cơ sở cho việc tuân thủ quy trình bảo dưỡng; đồng thời rèn luyện cho họ kỹ năng tháo, bảo dưỡng, sửa chữa nhỏ các chi tiết của hệ thống truyền động nhằm duy trì khả năng làm việc của máy trong sản xuất.

1

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ GIỚI NINH BÌNH

GIÁO TRÌNH

Mô đun :Bảo dưỡng hệ thống truyền động cơ khí NGHỀ: BẢO TRÌ HỆ THỐNG THIẾT BỊ CƠ KHÍ

Trình độ : Cao đẳng

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

LỜI GIỚI THIỆU

Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số

lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật

trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ

trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo Việt đã có những bước phát triển đáng kể

Chương trình khung Nghề Bảo trì hệ thống thiết bị cơ khí đã được xây

dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các

môđun Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực

hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đào tạo nghề

là cấp thiết hiện nay

Mô đun: Bảo dưỡng hệ thống truyền động cơ khí là mô đun đào tạo nghề

được biên soạn theo hình thức tích hợp lý thuyết và thực hành Trong quá trình

thực hiện, nhóm biên soạn đã tham khảo nhiều tài liệu cơ khí trong và ngoài

nước, kết hợp với kinh nghiệm trong thực tế sản xuất

Mặc dầu có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm

khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được

hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Ninh Bình, ngày tháng năm 2018

Tham gia biên soạn

1 Chủ biên: Đàm Văn Tới

2 Đỗ Hữu Việt

3 Nguyễn Thị Hạnh

BÀI 6 : THỬ BỘ PHẬN TRUYỀN ĐỘNG SAU BẢO DƯỠNG 63

Mục tiêu của mô đun:

Giúp cho học viên hiểu về cấu tạo, nguyên lý và đặc điểm lắp ghép của hệ thống truyền động bằng cơ khí sử dụng trong các máy công cụ, làm cơ sở cho việc tuân thủ quy trình bảo dưỡng; đồng thời rèn luyện cho họ kỹ năng tháo, bảo dưỡng, sửa chữa nhỏ các chi tiết của hệ thống truyền động nhằm duy trì khả năng làm việc của máy trong sản xuất

Mục tiêu thực hiện :

Học xong mô đun này học viên có khả năng:

- Trình bày cấu tạo, nguyên lý và đặc điểm lắp ghép; nội dung các bước bảo dưỡng của hệ thống truyền động bằng cơ khí

- Tháo, bảo dưỡng, sửa chữa nhỏ các chi tiết của hệ thống truyền động bằng

cơ khí đảm bảo các chỉ tiêu kỹ thuật

- Chạy thử và kiểm tra, xử lý sai sót của hệ thống truyền động bằng cơ khí sau khi bảo dưỡng

- Làm việc cẩn thận, an toàn và năng suất

Nội dung chính của mô đun:

BẢO DƯỠNG HỆ THỐNG TRUYỀN ĐỘNG BẰNG CƠ KHÍ

- Công tác chuẩn bị trước khi bảo dưỡng hệ thống truyền động bằng cơ khí

- Tháo bộ phận truyền động bằng cơ khí

- Làm sạch và kiểm tra chi tiết sau khi tháo

- Bảo, dưỡng sửa nhỏ và chuẩn bị chi tiết thay thế

- Lắp bộ phận truyền động bằng cơ khí

- Thử bộ phận truyền động sau bảo dưỡng

C3

Kỹ thuật an toàn và bảo hộ lao động

Nhập môn nguội sửa chữa máy công cụ

Nâng cao hiệu qủa lao động

Chuẩn bị cho bảo dưỡng và sửa chữa máy

Tháo rời máy có cấp chính xác

thường

Lựa chọn phương án công nghệ và vạch dấu chi tiết cần

cho sửa chữa

Sửa chữa chi tiết trục

Sửa chữa chi tiết bạc

Sửa chữa chi tiết dạng đĩa

Sửa chữa chi tiết thanh truyền và càng gạt

Sửa chữa mặt trượt

Gia công các chi tiết cần sửa chữa có sự hỗ trở

của máy

Gia công các chi tiết cần sửa chữa bằng

dụng cụ cầm tay

Sửa chữa các loại hộp

Lắp và điều chỉnh máy có cấp chính xác thường

Khối kỹ thuật cơ sở

Khối các môn chung

Bảo dưỡng hệ thống bôi trơn

làm mát

Bảo dưỡng hệ thống an toàn

Bảo dưỡng hệ thống phanh cữ

Bảo dưỡng hệ thống hiển thị

Bảo dưỡng hệ thống điều

Bảo dưỡng cơ cấu chấp hành

Bảo dưỡng hệ thống truyền

lực bằng thuỷ lực (M 017N7 )

Bằng tốt nghiệp trình độ lành nghề + THPT hoặc tương đương

Ghi chú:

Trước khi học mô đun: Bảo dưỡng hệ thống truyền động bằng cơ khí học

viên phải được học: Khối các môn chung; khối kỹ thuật cơ sở; kỹ thuật an toàn

và bảo hộ lao động; nhập môn nguội sửa chữa máy công cụ; chuẩn bị cho bảo

dưỡng và sửa chữa máy; nâng cao hiệu quả lao động; tháo rời máy có cấp chính

xác thường và thi đạt kết quả các nội dung trên để được công nhận theo tiêu chí

đánh giá

CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CHÍNH TRONG MÔ ĐUN

Hoạt động 1: Học lý thuyết

Lĩnh hội những kiến thức cơ bản về:

- Nội dung công tác chuẩn bị để bảo dưỡng hệ thống truyền động bằng cơ khí

- Cấu tạo, chức năng, nguyên lý làm việc của hệ thống truyền động bằng cơ khí thường dùng trong máy công cụ

- Vận dụng kiến thức vào quá trình tháo,lắp và bảo dưỡng đảm bảo yêu cầu kỹ thuật và an toàn

Hoạt động 2: Học thực hành

Luyện tập kỹ năng lập các phiếu công nghệ tháo, lắp và bảo dưỡng hệ thống truyền động bằng cơ khí của máy khoan K125, Trên cơ sở đó vận dụng để lập được các phiếu công nghệ tháo, lắp và bảo dưỡng hệ thống truyền động bằng cơ khí của các máy công cụ khác đạt yêu cầu kỹ thuật

Hoạt động 3: Học thực hành

Luyện tập kỹ năng chuẩn bị các loại dụng cụ tháo, lắp và bảo dưỡng các hệ thống truyền động bằng cơ khí đảm bảo khi thực hiện các công việc tháo, lắp, bảo dưỡng được an toàn và có chất lượng theo yêu cầu kỹ thuật

Hoạt động 4: Học thực hành

Luyện tập kỹ năng tháo hệ thống truyền động bằng cơ khí của máy khoan kiểu K125; vận dụng được kỹ năng vào quá trình tháo các cơ cấu điều khiển trên các máy công cụ khác đạt yêu cầu kỹ thuật

Hoạt động 5: Học thực hành

Luyện tập kỹ năng làm sạch và kiểm tra các chi tiết trong hệ thống truyền động bằng cơ khí của máy khoan kiểu K125; vận dụng được kỹ năng vào quá trình làm sạch và kiểm tra các chi tiết trong hệ thống truyền động bằng cơ khí các máy công cụ khác đạt yêu cầu kỹ thuật

Hoạt động 6: Học thực hành

Luyện tập kỹ năng bảo dưỡng, sửa chữa nhỏ và chuẩn bị chi tiết thay thế hệ thống truyền động bằng cơ khí của máy khoan kiểu K125; vận dụng được kỹ năng vào quá trình bảo dưỡng, sửa chữa nhỏ và chuẩn bị chi tiết thay thế hệ thống truyền động bằng cơ khí các máy công cụ khác đạt yêu cầu kỹ thuật

Hoạt động 7: Học thực hành

Luyện tập kỹ năng lắp các chi tiết trong hệ thống truyền động bằng cơ khí của máy khoan kiểu K125; vận dụng được kỹ năng vào quá trình lắp các chi tiết trong hệ thống truyền động bằng cơ khí các máy công cụ khác đạt yêu cầu kỹ thuật

Hoạt động 8: Học thực hành

Luyện tập kỹ năng chạy thử sau khi bảo dưỡng hệ thống truyền động bằng

cơ khí của máy khoan kiểu K125; vận dụng được kỹ năng vào quá trình chạy thử sau khi bảo dưỡng hệ thống truyền động bằng cơ khí các máy công cụ khác đạt yêu cầu kỹ thuật

YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ HOÀN THÀNH MÔ ĐUN

a / Về kiến thức:

Trả lời được 75% câu hỏi trắc nghiệm khách quan về:

- Cấu tạo, nguyên lý làm việc và đặc điểm lắp ghép của hệ thống truyền động truyền động bằng cơ khí

- Nội dung công tác bảo dưỡng hệ thống truyền động bằng cơ khí trong máy công cụ

b / Về kỹ năng:

- Tháo, làm sạch, kiểm tra các chi tiết trong hệ thống truyền động bằng cơ khí

- Bảo dưỡng, phát hiện, xử lý những thiếu sót, hư hỏng nhỏ của chi tiết hoặc thay thế chi tiết cho hệ thống truyền động bằng cơ khí

- Vận hành và kiểm tra các chỉ tiêu kỹ thuật hệ thống truyền động bằng cơ khí được đánh giá bằng “ Quan sát sự thực hiện có bảng kiểm “ Học viên đạt yêu cầu khi đạt 75% các tiêu chí của bảng kiểm

BÀI 1: CÔNG TÁC CHUẨN BỊ TRƯỚC KHI BẢO DƯỠNGHỆ THỐNG

Học xong bài này học viên có khả năng:

- Trình bày cấu tạo, nguyên lý làm việc và đặc tính lắp ghép của hệ thống

truyền động bằng cơ khí trong máy công cụ

- Lập phiếu công nghệ tháo, lắp, bảo dưỡng các cơ cấu truyền động cơ khí trong máy

- Chuẩn bị dụng cụ, phương tiện, chất liệu cần cho việc bảo dưỡng theo quy trình đã lập

- Kiểm tra, xem xét và ghi được những mất mát ,hư hỏng hoặc không bình thường của bộ phận cần bảo dưỡng

- Thực hiện các công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp

Nội dung chính:

- Cấu tạo, nguyên lý làm việc của bộ phận truyền động bằng cơ khí (hộp tốc độ, hộp trục chính, chạy dao, bàn dao)

- Lập phiếu công nghệ tháo, lắp, bảo dưỡng hệ thống truyền động bằng cơ khí

- Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, vật tư cho tháo lắp và bảo dưỡng

- Xem xét kiểm tra thực trạng bên ngoài và bên trong của bộ phận truyền động bằng cơ khí trước khi bảo dưỡng

- Công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp trông quá trình làm việc

- Biết và vận dụng được biểu mẫu, nội dung các bước khi lập phiếu công nghệ tháo, lắp và bảo dưỡng chi tiết, bộ phận máy trên cơ sở trang thiết bị, dụng cụ được trang bị đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật đặt ra

Vật tư, dụng cụ, trang thiết bị :

- Vở ghi chép cá nhân

- Các loại dụng cụ vẽ cầm tay

Nguồn động liên quan :

- Bản trong về các hộp truyền động điển hình

- Bản trong về mẫu phiếu công nghệ tháo, lắp

- Bản trong về mẫu phiếu công nghệ bảo dưỡng

- Máy chiếu, màn chiếu

- Bản vẽ khai triển các hộp truyền động điển hình

- Máy tính

Nội dung:

1 Cấu tạo (hình 1a; 1b)

Hộp truyền động bằng cơ khí (Hộp tốc độ) của máy khoan K125 có cấu tạo bên trong gồm: 3 trục truyền động (I, II, III) và các cơ cấu truyền động bằng bánh răng trụ răng thẳng; dùng tạo ra các số vòng quay khác nhau cho trục chính mang dao khoan Cấu tạo cụ thể như sau:

1 Vỏ hộp

2 Các bánh răng cố định lắp trên trục III

3 Trục truyền số III (Trục ống then hoa)

4 Trục trục truyền số II (Trục then hoa)

5 Khối bánh răng di trượt lắp trên trục II

6 Trục truyền số I (Trục có then bằng dẫn hướng)

7 Khối bánh răng di trượt lắp trên trục I

8 Trục dẫn hướng cho thanh răng của cơ cấu điều khiển

9 Thanh răng mang ngàm gạt của khối bánh răng di trượt lắp trên trục I

11 Thanh răng mang ngàm gạt của khối bánh răng di trượt lắp trên trục II

12 Vít điều chỉnh áp động lò xo của cơ cấu điều khiển

2 Nguyên lý:

Truyền động bắt đầu từ động cơ điện có: công suất N = 2.7 KW; số vòng quay n = 1440 v/phút; qua bộ truyền đai thang có tỷ số truyền i = d1/d2, Truyền vào trục I Trên trục I có khối bánh răng di trượt gồm Z1; Z2 và Z3 do đó có khả năng tạo ra 3 cấp vòng quay khác nhau cho trục II bằng các tỷ số truyền

Z

Z

i = Trên trục II có khối bánh răng cố định là Z4 và Z5 cùng khối bánh răng di trượt gồm Z6; Z7 và Z8 truyền chuyển động sang cho trục III bằng các tỷ số truyền

9

6 4

Z

Z

i = Trên trục III có các khối báng răng cố định gồm Z9; Z10; Z11 Như vậy trục III sẽ có 9 cấp vòng quay khác nhau để truyền cho trục chính mang dao khoan (Trục chính có một đầu là trục then hoa ăn khớp với trục ống then hoa số III)

Tổng quát xích truyền động là như sau:

3 Đặc đểm lắp ghép:

Hộp tốc độ máy khoan K125 có vị trí lắp phía trên cùng của thân máy với chiều cao từ bệ máy lên là 1800mm Mối ghép liên kết giữa hộp với mặt trên của thân máy là mối ghép ren bằng các bu lông M12 (đầu chìm)

Bên ngoài hộp có 2 nắp đậy; nắp đậy phía sau nhằm che kín cho hộp; nắp đậy phía trước có lắp 2 tay gạt của cơ cấu điều khiển và trục điều khiển mang các quạt

răng Mối ghép giữa nắp với thành hộp là mối ghép ren bằng bu lông M8 (Đầu chìm)

Bên trong hộp có 3 trục truyền động (I, II, III); định tâm cho trục là các ổ lăn hướng kính có đặc tính lắp ghép vòng trong lắp với cổ trục là mối ghép chặt; vòng ngoàI lắp với lỗ trên thành hộp là mối ghép trung gian Để che kín và chặn vị trí lắp ghép của ổ lăn trong lỗ của thành hộp, phía trên có một nắp ổ hình số 8 cho cả

3 đầu trục; phía dưới là bề mặt lắp ghép của thân máy Mối ghép của nắp đậy đầu trục (mặt bích) liên kết với thành hộp bằng mối ghép ren M8 (vít xẻ rãnh đầu chìm)

Trên trục I có khối bánh răng di trượt Z1; Z2 và Z3 Đặc điểm lắp ghép của khối bánh răng di trượt trên trcụ là mối ghép then hoa

Trên trục II có khối bánh răng cố định là Z4 và Z5 cùng khối bánh răng di trượt gồm Z6; Z7 và Z8 được lắp bằng mối ghép then hoa theo phương án định tâm bằng đường kính ngoài

Trên trục III là trục có lắp các bánh răng cố định Z9; Z10; Z11 bằng mối ghép then bằng và xác định vị trí của các bánh răng trên trục bằng vai trục; bạc cách và vòng phanh

Trục dẫn hướng cho thanh răng mang gàm gạt của cơ cấu đIều khiển các bánh răng di trượt lắp với thành hộp là mối ghép trung gian và có 2 vít để khống chế trục chuyển dịch dọc; trên trục dẫn hướng có 3 rãnh xẻ hình chữ V để xác định

vị trí làm việc của các bánh răng di trượt trong 2 khối Các thanh răng mang ngàm ngàm gạt lắp lỏng với trục dẫn hướng và trên mõi thanh răng có cơ cấu vít - lò xo

và viên bi nẽ vào rãnh chữ V trên trục khi điều khiển để xác định một vòng quay

- Máy tính, máy in

Nguồn động liên quan:

- Bản vẽ khai triển của hộp tốc độ máy khoan K125

- Hộp tốc độ máy khoan K125

- Mẫu phiếu công nghệ tháo lắp

- Bản liệt kê dụng cụ, thiết bị dùng cho tháo lắp và bảo dưỡng

Nội dung:

1 Biện pháp an toàn:

a) Bàn nâng khi thực hiện việc xem xét kiểm tra thực trạng của hộp tốc độ phải được kê, đỡ chắc chắn và mõi lần khảo sát chỉ được đứng lên bàn một người

b) Khi sử dụng máy tính để vẽ phảI có bản vẽ phác họa được giáo viên chấp nhận

2 Công tác chuẩn bị:

a) Chuẩn bị bút thước và đồ dùng để lập phiếu công nghệ tháo lắp

b) Kê bàn nâng vào vị trí cuả máy K125 có hộp tốc độ cần bảo dưỡng

b) Lập phiếu công nghệ bảo dưỡng: Chỉ ra được những công việc cụ thể phảI thực hiện khi bảo dưỡng hộp tốc độ máy khoan K125 một cách chính xác và hợp lý như: Thông các đường dẫn dầu; làm sạch bể chứa dầu bôi trơn; thay thế ổ lăn cho các trục truyền; gia công thay thế then, vít hoặc bu lông; dũa vát đỉnh răng khi có biến dạng đầu răng; đIều chỉnh

áp động của lo xo; làm sạch các màng rỉ sắt v.v…

4 Kết thúc công việc chuẩn bị bảo dưỡng:

a) Rà soát và hiệu chỉnh phiếu công nghệ tháo lắp hộp tốc độ máy khoan K125

b) Rà soát và hiệu chỉnh phiếu công nghệ bảo dưỡng hộp tốc độ máy khoan K125

BÀI 2: THÁO BỘ PHẬN TRUYỀN ĐỘNG BẰNG CƠ KHÍ

Giới thiệu :

Nội dung bài học nhằm luyện tập kỹ năng tháo các mối ghép của các chi tiết,

cơ cấu và bộ phận truyền động của máy công cụ để tiến hành bảo dưỡng

Mục tiêu thực hiện:

Học xong bài này học viên có khả năng:

- Tháo các mối ghép giữa bộ phận truyền động bằng cơ khí cần bảo dưỡng với

máy và các bộ phận khác của máy đúng theo chỉ dẫn trong quy trình đã lập

- Vận chuyển các bộ phận đến vị trí bảo dưỡng đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

- Tháo rời các chi tiết của bộ phận truyền động trong các hộp đúng quy trình, đảm bảo an toàn

- Lập bảng kê số lượng, mã hiệu của chi tiết sau khi tháo để tránh nhầm lẫn, mất mát cho công việc tiếp theo

- Thực hiện công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp khi tháo bộ phận truyền động bằng cơ khí

Nội dung chính:

- Tháo các mối ghép cuả bộ phận truyền động cần bảo dưỡng với máy

- Tháo các mối ghép giữa các cơ cấu truyền động trong các hộp của máy

- Lập bảng kê các chi tiết sau khi tháo

- Công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp khi tháo bộ phận truyền động cơ khí

- Học viên trên cơ sở của phiếu công nghệ đã lập; trình bày các bước tháo hộp tốc độ máy khoan K125 ra khỏi máy và tháo rời toàn bộ các chi tiết của hộp đảm bảo hợp lý; an toàn Trên cơ sở đó vận dụng để tháo được các hộp truyền động bằng cơ khí khi được cung cấp các phiếu công nghệ tháo

- Lập được bảng kê các chi tiết sau khi tháo đầy đủ và chính xác đúng biểu mẫu quy định

- Thực hiện công tác vệ sinh công nghiệp và an toàn khi tháo hộp tốc độ của máy khoan K125

Vật tư, dụng cụ, trang thiết bị:

- Vở ghi chép cá nhân

- Các loại dụng cụ vẽ cầm tay

Nguồn động liên quan:

- Bản trong về các hộp truyền động điển hình

- Bản trong về mẫu phiếu công nghệ tháo, lắp

- Bản trong về mẫu phiếu công nghệ bảo dưỡng

- Máy chiếu, màn chiếu

- Bản vẽ khai triển các hộp truyền động điển hình

1 Mẫu phiếu công nghệ tháo:

TT Tên nguyên

công, bước

Sơ đồ nguyên công

Chỉ dẫn kỹ thuật Dụng

cụ

Thời gian (phút)

Clê dẹt

17 - 19

03

2 Tháo mối ghép

ren giữa hộp và

thân máy

- Nới lỏng đều 4 bu lông

Clê lục lăng 12

2 Những chú ý khi tháo hộp tốc độ máy khoan K125:

- Hộp tốc độ máy khoan nằm ở vị trí trên cao (Hình 3) do đó khi tháo cần có bàn nâng

- Dây treo phải lồng đúng vị trí quy dịnh trên hộp

- Di chuyển hộp xuống phải dùng cần cẩu nhỏ

- Lập bảng kê có tên gọi chi tiết chính xác và đủ theo biểu mẫu quy định

- Thực hiện các bước tháo đảm bảo vệ sinh công nghiệp và an toàn cho người, dụng cụ và chi tiết

Vật tư, dụng cụ, trang thiết bị:

- Thiết bị phòng và chữa cháy nổ

Nguồn động liên quan:

- Bản vẽ khai triển của hộp tốc độ máy khoan K125

- Phiếu công nghệ tháo lắp đã lập

- Mẫu bảng kê chi tiết

c) Khi sử dụng cẩu nâng phải được sự cho phép của giáo viên

d) Khi sử dụng máy tính để vẽ phải có bản vẽ phác họa được giáo viên chấp nhận

2 Công tác chuẩn bị:

a) Chuẩn bị bút thước và đồ dùng để lập bảng kê chi tiết

b) Kê bàn nâng vào vị trí cuả máy K125 có hộp tốc độ cần bảo dưỡng

c) Nghiên cứu bản vẽ lắp

d) Xem xét thực trạng hộp tốc độ trước khi tháo

e) Sắp xếp những dụng cụ tháo cho công việc tháo hộp tốc độ máy khoan K125 (Theo chỉ dẫn của phiếu công nghệ)

f) Lau sạch bên ngoài hộp tốc độ trước khi tháo

3 Trình tự tháo:

a) Tháo hộp tốc độ ra khỏi thân máy (Hình 4):

- Đứng lên mặt bàn nâng

- Giảm khoảng cách 2 trục của bộ truyền đai

- Tháo dây đai

- Tháo các bu lông liên kết hộp tốc độ với thân máy

- Lông dây vào vị tri nâng hộp tốc độ

- Nâng hộp tốc độ bằng máy cẩu và hạ vào xe di chuyển

b) Di chuyển hộp về vị trí bàn tháo theo quy định:

- Trong khi di chuyển không để hộp bị lăn hoặc va đập vào thành

xe

c) Tháo bơm dầu bôi trơn (Hình 5):

- Tháo đường ống hút và ống xả của bơm: Mối ghép liên kết của đầu nối thân bơm với các ống xả và hút là mối ghép ren M14 có cụm van bi (không tháo rời các chi tiết của cụm van)

- Tháo thân bơm: Thân bơm liên kết với mặt trên của thành hộp bằng mối ghép ren M8 đầu chìm; sau khi tháo các bu lông ra ta lấy nguyên cụm thân bơm ra khỏi hộp (không lấy pít tông ra khỏi xi lanh)

d) Tháo buly đai thang lắp trên đầu trục I của hộp tốc độ (Hình 6):

Hình 5: Tháo bơm dầu bôi trơn

- Tháo vòng phanh hãm ngoài

- Tháo bánh đai: Bánh đai liên kết với trục bằng mối ghép then bằng

e) Tháo các nắp và nắp chặn đầu trục:

- Tháo nắp hộp phía trước (Hình 7): Nắp này được lắp ghép với thân hộp bằng các bu lông M8 đầu chìm trên nắp có 2 tay gạt và cụm quạt răng của cơ cấu điều khiển

- Tháo nắp sau (Hình 8): Nắp này được lắp ghép với thân hộp bằng các bu lông M8 đầu chìm

-

Hình 6: Tháo puly

Hình 7: Tháo nắp trước

- Tháo nắp chặn đầu trục (Hình 9): Nắp đậy có hình số 8 che kín phía trên cho 3 đầu trục trong hộp tốc độ; nắp lắp ghép với thành hộp bằng 8 bu lông đầu chìm

f) Tháo trục I (Hình 10):

Trục ( I ) là trục bậc; đầu trục phía ngoài có lắp bu ly đai; phía trong

có khối bánh răng di trượt được dẫn hướng băng một then bằng Để tháo trục I trước hết ta phải tháo tất cả các vòng phanh hãm có trên đầu trục; sau đó dùng tông đồng hay tông nhôm và búa cầm tay đóng dọc theo chiều từ đầu trục lắpvới bu ly đai

Hình 9: Nắp chặn đầu trục Hình 8: Tháo nắp sau

Chú ý :

- Khi đầu trục đã ra khỏi ổ lăn và ổ lăn phía đối diện đã ra khỏi thành hộp ta dùng tay đỡ khối bánh răng phía trong hộp và tay kia rút trục ra

- Khi lấy các chi tiết lắp trên trục ( I ) ra ngoài hộp phải để đúng vị trí quy định theo nguyên tắc để khi lắp không nhầm vị trí của các chi tiết trên trục

i)Tháo trục II (Hình 11):

Là trục then hoa, trên trục có khối bánh răng di trượt ( hai bánh răng)

và một bánh răng cố định có đường kính lớn Sau khi tháo nắp

chăn đầu trục ta căn cứ vào kết cấu của trục là đường kính phần then hoa lớn hơn phần đường kính phần cổ trục lắp bánh răng cố định nên chiều tháo trục ( II) phải thực hiện từ phía đầu trục có lắp bánh răng cố định

Để tháo trục ( II) trước hết ta tháo vít chặn trên bánh răng cố định và hai vòng phanh đầu trục Sau đó dùng tông đồng hay tông nhôm và búa cầm tay đóng dọc trục từ phía bánh răng cố định để lấy trục ra giống như khi tháo trục ( I)

g) Tháo trục III (Hình 12):

Trục ( III) là trục ống then hoa; trên trục có hai bánh răng cố định Trục này được tháo ra từ phía đầu trục có lắp bánh răng cố định Với chú

ý khi sử dụng dụng cụ tháo ta nên dùng ống thép có đường kính ngoài

Hình 11: Trục II và các chi tiết lắp trên trục của máy khoan

K125

của ống nhỏ hơn đường kính ngoài của trục từ 1 đến 1,5mm và đường lính trong của ống nhỏ hơn đường kính trong của trục từ 1 đến 1,5mm để không làm biến dạng đầu trục

4 Kết thúc công việc tháo hộp tốc độ máy khoan K125

a) Kiểm tra số lượng chi tiết đã tháo ra và sắp xếp lại theo vị trí từng cụm

b) Lau chùi, bảo quản dụng cụ, trang thiết bị sau khi tháo

khoan K125

- Các nhóm theo sự phân công thực hiện các bước tháo rời toàn bộ các chi tiết của hộp chạy dao và hộp bàn dao máy T6M16; Tự kiểm tra và hiệu chỉnh

những nội dung chưa hợp lý trong phiếu công nghệ của từng cá nhân đã lập trước đây

- Sau khi tháo rời các chi tiết của hộp chạy dao và hộp bàn dao mỗi nhóm phải lập được bảng kê đúng tên gọi của các chi tiết trong bộ phận đó

BÀI 3 : LÀM SẠCH VÀ KIỂM TRA CHI TIẾT SAU KHI THÁO

Giới thiệu:

Bài học nhằm tạo cho học viên luyện tập kỹ năng sử dụng các loại dụng cụ

và trang thiết bị thông dụng để làm sạch các màng dầu, mỡ hay màng ô xuýt sắt trên chi tiết máy trước khi tiến hành kiểm tra chất lượng và phân loại chi tiết và thực hiện các công việc bảo dưỡng; sửa chữa Thực hiện tốt nội dung công việc này không những đảm bảo cho việc kiểm tra phân loại chi tiết được chính xác mà

nó còn là điều kiện cho công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp trong quá trình bảo dưỡng và sửa chữa máy

Mục tiêu thực hiện:

Học xong bài học này học viên có khả năng:

- Trình bày cấu tạo, nguyên lý làm việc và phương pháp sử dụng thiết bị, phương tiện làm sạch, các dụng cụ kiểm tra dùng trong quá trình tháo các cơ cấu truyền động

- Làm sạch các chi tiết bằng chất tẩy rửa và các thiết bị, dụng cụ đã lựa chọn trong phiếu

- Thổi khô, sắp xếp các chi tiết sau khi đã làm sạch đúng vị trí và chức năng làm việc

- Kiểm tra, xác định các khuyết tật hoặc hư hỏng của chi tiết

- Thực hiện công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp khi làm sạch và kiểm tra chi tiết

Nội dung chính:

- Cấu tạo, nguyên lý làm việc và phương pháp sử dụng thiết bị, dụng cụ làm sạch

- Chất liệu và phương pháp tẩy rửa chi tiết

- Thổi khô chi tiết bằng khí nén

- Kiểm tra chất lượng chi tiết sau khi làm sạch

- Công tác an toàn và vệ sinh công nghiệp khi làm sạch và kiểm tra chi tiết

Hoạt động 1: Học lý thuyết :

- Máy cầm tay chạy bằng khí nén :

b) Thùng rửa chi tiết :

Hình 14: Máy mài cầm tay chạy bằng khí

nén

5 4

7

CT CT

2

6 3

Hình 15: Thiết bị rửa chi tiết

- Cấu tạo (Hình 15):

1- Thùng chứa chất liệu rửa chi tiết

2- Hệ thống ống dẫn

3- Các Van xả ( tay khóa )

4- Động cơ điện xoay chiều

5- Bơm chất lỏng (loại bơm bánh răng hoặc cánh gạt)

Đóng công tắc điện cho bơm làm việc ổn định vận tốc và từ từ mở van xả theo thứ tự từ hai phía của các ống dẫn gắn trên thành thùng và nắp thùng Chất lỏng sẽ phun ra từ các lỗ của ống dẫn với vận tốc khoảng 100m/giây nhờ vậy bụi bẩn và dầu mỡ bôi trơn lâu ngày bị phân hủy và kết dính trên bề mặt của chi tiết sẽ được làm sạch Chất lỏng sau khi làm sạch chi tiết được dẫn về ngăn (b) của thùng chứa thông qua màng lọc tinh chảy vào ngăn (a); cặn bẩn nằm lại ngăn (b) của thùng chứa, do đó cứ sau 10 lần rửa chi tiết ta phải dọn sạch ngăn (b) một lần

Để chi tiết được tẩy rửa toàn phần, sau khi mở van lần thứ nhất ta tắt động

cơ của bơm và mở nắp thùng để xoay chi tiết đi một góc 180 rồi tiếp tục phun lần thứ hai Sau khi đã rửa xong phải để nguyên chi tiết trong thùng khoảng 5 phút cho chất liệu trên chi tiết chảy hết mới lấy chi tiết ra

b) Chất liệu dùng để tẩy rửa chi tiết :

Ta có thể sử dụng bảng dưới đây để chọn chất liệu khi rửa chi tiết của hộp tốc độ cho phù hợp với vật liệu chế tạo của chi tiết

Thành phần dung dịch và chế độ làm việc của dung dịch tẩy dầu hóa học

Kim loại tẩy Thành phần dung dịch ( g/l ) Nhiệt Thời

gian dầu mỡ Na OH Na2CO3 Na3PO4

Vật tư, dụng cụ, trang thiết bị:

- Máy cầm tay chạy bằng khí nén; bình khí nén

- Bánh chải

- Bàn nguội, êtô

Nguồn động liên quan:

- Bản chỉ dẫn sử dụng máy cầm tay chạy bằng khí nén

- Tài liệu phát tay về an toàn khi làm sạch chi tiết bằng bánh chải kim loại

Nội dung:

1 Điều kiện an toàn

- Chi tiết cần làm sạch phải gá lắp chắc chắn lên thiết bị gá kẹp

- Khi làm sạch phải đeo khẩu trang, găng tay

- Vị trí làm sạch phải bố trí ở cuối hướng gió để không ảnh hưởng đến người khác

2 Công tác chuẩn bị

a) Gá lắp chi tiết lên êtô

b) Lắp ống nối dẫn khí nén của máy vào bình khí nén

c) Gá lắp bánh chải vào máy

d) chạy thử máy làm sạch

3 Trình tự làm sạch

a) Làm sạch màng ô xít sắt trên các chi tiết trong hộp tốc độ

b) Làm sạch màng ô xít sắt trên các chi tiết trong hộp tốc độ của hộp chạy dao Các chi tiết sau khi đã được làm sạch hết các màng ô xít sắt phải được bố trí theo

cơ cấu và đúng vị trí quy định để thuận lợi cho công việc tẩy rửa dầu mỡ