(NB) Giáo trình Mạng cơ bản cung cấp cho người học các kiến thức: Tổng quan về mạng máy tính và mạng cục bộ; Giao thức TCP/IP; Windows sever và một số ứng dụng của server. Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 1B NÔNG NGHI P VÀ PHÁT TRI N NÔNG THÔNGỘ Ệ Ể
TRƯỜNG CAO Đ NG C GI I NINH BÌNHẲ Ơ Ớ
GIÁO TRÌNHMÔN H C Ọ : M NG CĂN B N Ạ Ả
Trang 3TUYÊN B B N QUY NỐ Ả Ề
Tài li u này thu c lo i sách giáo trình nên các ngu n thông tin có thệ ộ ạ ồ ể
được phép dùng nguyên b n ho c trích dùng cho các m c đích v đào t o vàả ặ ụ ề ạ tham kh o.ả
M i m c đích khác mang tính l ch l c ho c s d ng v i m c đích kinhọ ụ ệ ạ ặ ử ụ ớ ụ doanh thi u lành m nh s b nghiêm c m.ế ạ ẽ ị ấ
Trang 4L I GI I THI UỜ Ớ Ệ
Trong h th ng ki n th c chuyên ngành trang b cho sinh viên ngh L pệ ố ế ứ ị ề ậ trình máy tính, mô đun góp ph n cung c p nh ng n i dung liên quan đ n máyầ ấ ữ ộ ế tính cũng nh các thi t b đ xây d ng m t m ng máy tính đ n gi n, hi u rõư ế ị ể ự ộ ạ ơ ả ể nguyên lý ho t đ ng c a m ng máy tính và m t s khái ni m v mô hình m ngạ ộ ủ ạ ộ ố ệ ề ạ
qu n lý.ả
Các n i dung chính c a môn độ ủ ược trình bày trong tài li u này g m cácệ ồ
chương:
Chương 1: T ng quan v m ng máy tính và m ng c c bổ ề ạ ạ ụ ộ
Chương 2: Giao th c TCP/IPứ
Chương 3: Windows sever và m t s ng d ng c a serverộ ố ứ ụ ủ
M c d u có r t nhi u c g ng, nh ng không tránh kh i nh ng khi mặ ầ ấ ề ố ắ ư ỏ ữ ế khuy t, r t mong nh n đế ấ ậ ược s đóng góp ý ki n c a đ c gi đ giáo trìnhự ế ủ ộ ả ể
Trang 5M C L CỤ Ụ
1 Chương 1: T ng quan v m ng máy tính và m ng c c bổ ề ạ ạ ụ ộ 6
3 Chương 3: Windows sever và m t s ng d ng c a serverộ ố ứ ụ ủ 31
Trang 6+ Mô t đả ược các ng d ng c a m ng trong các t ch c; ứ ụ ủ ạ ổ ứ
+ Trình bày được các công ngh c a m ng c c b (LAN);ệ ủ ạ ụ ộ
+ Trình bày được các giao th c và phứ ương pháp truy c p m ng. ậ ạ
V k năng:ề ỹ
+ C u hình đấ ược đ a ch IP;ị ỉ
+ Xây d ng đự ược mô hình m ng LAN theo yêu c u;ạ ầ
V năng l c t ch và trách nhi m:ề ự ự ủ ệ
Có kh năng t ch c, th c hi n các nhi m v và ch u trách nhi m đ i v iả ổ ứ ự ệ ệ ụ ị ệ ố ớ
k t qu công vi c c a mình.ế ả ệ ủ
N i dung môn h cộ ọ
Chương 1: T ng quan v m ng máy tính và m ng c c bổ ề ạ ạ ụ ộ
Chương 2: Giao th c TCP/IPứ
Chương 3: Windows sever và m t s ng d ng c a serverộ ố ứ ụ ủ
Trang 7CHƯƠNG 1: T NG QUAN M NG MÁY TÍNH VÀ M NG C C BỔ Ạ Ạ Ụ Ộ
1.1 Gi i thi u m ng máy tínhớ ệ ạ
Gi i thi u chung M ng máy tính là m t s các máy tính đớ ệ ạ ộ ố ược n i k t v iố ế ớ nhau theo m t cách nào đó nh m m c đích đ trao đ i chia s thông tin choộ ằ ụ ể ổ ẽ nhau v i nh ng u đi m: Nhi u ngớ ữ ư ể ề ười có th dùng chung m t m t thi t bể ộ ộ ế ị ngo i vi (máy in, modem ), m t ph n m m. D li u đạ ộ ầ ề ữ ệ ược qu n lý t p trungả ậ nên an toàn h n, s trao đ i thông tin d li u gi a nh ng ngơ ự ổ ữ ệ ữ ữ ười dùng sẽ nhanh chóng h n, thu n l i h n. Ngơ ậ ợ ơ ười dùng có th trao đ i th tín v i nhauể ổ ư ớ
m t cách d dàng và nhanh chóng. Có th cài đ t Internet trên m t máy b tộ ễ ể ặ ộ ấ
k trong m ng, sau đó thi t l p, đ nh c u hình cho các máy khác có th thôngỳ ạ ế ậ ị ầ ể qua máy đã được cài đ t chặ ương trình share Internet đ cũng có th k t n i raể ể ế ố Internet. II Phân lo i m ng máy tính M ng máy tính có th đạ ạ ạ ể ược phân bố trong các ph m vi khác nhau, ngạ ười ta có th phân ra các lo i m ng nh sau:ể ạ ạ ư LAN (local Area Network) là m ng c c b , k t n i các máy tính trong m tạ ụ ộ ế ố ộ khu v c bán kính h p, thự ẹ ường thì kho ng vài trăm mét. Môi trả ường truy nề thông có t c đ k t n i cao, nh cáp xo n, cáp đ ng tr c, cáp quang. M ngố ộ ế ố ư ắ ồ ụ ạ LAN thường đượ ử ục s d ng trong n i b c a m t c quan, m t t ch c. Cácộ ộ ủ ộ ơ ộ ổ ứ LAN k t n i l i v i nhau thành m ng WAN. WAN (Wide Area Network) làế ố ạ ớ ạ
m ng di n r ng, k t n i máy tính trong n i b qu c gia, hay gi a các qu cạ ệ ộ ế ố ộ ộ ố ữ ố gia trong cùng m t châu l c. Thông thộ ụ ường k t n i này đế ố ược th c hi n thôngự ệ qua m ng vi n thông. Các Wan k t n i v i nhau thành GAN. GAN (Globalạ ễ ế ố ớ Area Network) k t n i máy tính t các châu l c khác nhau. Thông thế ố ừ ụ ường k tế
Trang 8n i này đố ược th c hi n thông qua m ng vi n thông và v tinh MANự ệ ạ ễ ệ (Metropolitan Area Network) K t n i các máy tính trong ph m vi m t thànhế ố ạ ộ
ph K t n i đố ế ố ược th c hi n thông qua môi trự ệ ường truy n thông t c đ caoề ố ộ (50/100 M bis/s). III B n nên có m ng nào Tùy theo t ng s máy tính, t ng sạ ạ ổ ố ổ ố thi t b mà b n s dùng. Kho ng cách t i đa gi a các thi t b đây chúng tôiế ị ạ ẽ ả ố ữ ế ị ở
ch bàn v m ng c c b LAN d ng hình sao (Start topology). Ðây là k uỉ ề ạ ụ ộ ạ ể
m ng đạ ượ ử ục s d ng nhi u nh t hi n nay. M ng c c b (LAN) là m t m ngề ấ ệ ạ ụ ộ ộ ạ
v i h truy n thông t c đ cao, đớ ệ ề ố ộ ược thi t k đ n i k t các máy tính l iế ế ể ố ế ạ
v i nhau trong m t khu v c đ a lý nh nh m t toà nhà, m t trớ ộ ự ị ỏ ư ộ ộ ường h c?.choọ phép ngườ ử ụi s d ng có th dùng chung nh ng tài nguyên nh máy in, đĩaể ữ ư ổ CDROM, các ph n m m ng d ng nh ch c n m t máy trong m ng càiầ ề ứ ụ ư ỉ ầ ộ ạ
chương trình Share Internet, thì các máy khác v n có th k t n i ra Internetẫ ể ế ố
được. đi u này s đáp ng đề ẽ ứ ược nhu c u là khi trong văn phòng c a b n m tầ ủ ạ ộ khi các máy tính đã được n i k t thành m ng LAN và m i ngố ế ạ ỗ ườ ử ụ i s d ngmáy đ u mu n truy c p Internet và nh ng d ch v khác v Internet , trongề ố ậ ữ ị ụ ề khi đó b n ch có m t modem và m t tài kho n truy c p Internet. Gi i phápạ ỉ ộ ộ ả ậ ả
l p đ t cho m i máy m t modem, kéo cho m i máy 1 line đi n tho i thì quáắ ặ ỗ ộ ỗ ệ ạ
t n kém, ho c n u ai mu n truy c p Internet thì l p modem vào máy mình vàố ặ ế ố ậ ắ
n i dây đi n tho i t i đó thì r t b t ti n n u đó là lo i modem g n trong,ố ệ ạ ớ ấ ấ ệ ế ạ ắ
ho c đặ ường line đi n tho i quá ng n v.v . Ð gi i quy t v n đ trên, cácệ ạ ắ ể ả ế ấ ề
ph n m m gi l p Proxy Server đầ ề ả ậ ược hình thành. Các ph n m m hi u quầ ề ệ ả trong vi c chia s internet là Wingate, WinRoute, WinProxy, ISA Server IVệ ẻ
Gi i thi u chung v m ng LAN d ng hình sao (Star topology): M ng hìnhớ ệ ề ạ ạ ạ sao bao g m m t đi m trung tâm và các nút thông tin k t n i vào đi m trungồ ộ ể ế ố ể tâm đó. Các nút thông tin là các thi t b đ u cu i nh máy tính, hay các thi tế ị ầ ố ư ế
b khác c a m ng. T i đi m trung tâm c a m ng là n i đi u ph i chính m iị ủ ạ ạ ể ủ ạ ơ ề ố ọ
ho t đ ng trong m ng v i các ch c năng: Chuy n ti p d li u gi a các nútạ ộ ạ ớ ứ ể ế ữ ệ ữ (các máy tính v i nhau). Nh n bi t tình tr ng c a m ng, các nút ( các máyớ ậ ế ạ ủ ạ tính) đang n i k t m ng. Theo dõi và x lý trong quá trình trao đ i thông tinố ế ạ ử ổ
IV u và nhƯ ược đi m cu m ng hình sao: u đi m m ng hình sao: Ho tể ả ạ Ư ể ạ ạ
đ ng theo nguyên lý k t n i song song nên n u có m t thi t b nào đó m tộ ế ố ế ộ ế ị ở ộ nút b t k b h ng thì m ng v n ho t đ ng bình thấ ỳ ị ỏ ạ ẫ ạ ộ ường, các máy còn l i v nạ ẫ
ho t đ ng bình thạ ộ ường. Là m t ki u m ng có c u trúc đ n gi n, và tính nộ ể ạ ấ ơ ả ổ
đ nh cao d l p đ t. M ng có th m r ng ho c thu h p tùy theo yêu c uị ể ắ ặ ạ ể ở ộ ặ ẹ ầ
c a ngủ ườ ử ụi s d ng Nhược đi m m ng hình sao: S m r ng m ng ph i phể ạ ự ở ộ ạ ả ụ thu c vào kh năng c a thi t b trung tâm. N u thi t b trung tâm l i thì toànộ ả ủ ế ị ế ế ị ỗ
b m ng s b tê li t. Kho ng cách t i đa t các nút t i trung tâm b h n chộ ạ ẽ ị ệ ả ố ừ ớ ị ạ ế ( nh h n 100m). Các thi t b c n thi t trong m ng hình sao: Thi t b trungỏ ơ ế ị ầ ế ạ ế ị
Trang 9tâm: có th dùng HUB hay Switch. Cáp k t n i: Cáp xo n. Card giao ti pể ế ố ắ ế
m ng NIC (Network Interface Card)ạ
1.2 Đ c tr ng k thu t c a m ng máy tínhặ ư ỹ ậ ủ ạ
M t m ng máy tính có các đ c tr ng k thu t c b n nh sau:ộ ạ ặ ư ỹ ậ ơ ả ư
1.2.1 Đường truy nề
+ Là phương ti n dùng đ truy n các tín hi u đi n t gi a các máy tính. Cácệ ể ề ệ ệ ử ữ tín hi u đi u t đó chính là các thông tin, d li u đệ ệ ử ữ ệ ược bi u th dể ị ướ ạ i d ngcác xung nh phân (ON_OFF), m i tín hi u truy n gi a các máy tính v i nhauị ọ ệ ề ữ ớ
đ u thu c sóng đi n t , tu theo t n s mà ta có th dùng các đề ộ ệ ừ ỳ ầ ố ể ường truy nề
v t lý khác nhauậ
+ Đ c tr ng c b n c a đặ ư ơ ả ủ ường truy n là gi i thông nó bi u th kh năngề ả ể ị ả truy n t i tín hi u c a đề ả ệ ủ ường truy n.ề
+ Thông thu ng ngờ ười ta hay phân lo i đạ ường truy n theo hai lo i:ề ạ
+ Đường truy n h u tuy n (các máy tính đề ữ ế ược n i v i nhau b ng các dâyố ớ ằ
d n tín hi u).ẫ ệ
+ Đường truy n vô tuy n: các máy tính truy n tín hi u v i nhau thông quaề ế ề ệ ớ các sóng vô tuy n v i các thi t b đi u ch /gi i đi u ch các đ u mút.ề ớ ế ị ề ế ả ề ế ớ ầ+ K thu t chuy n m chỹ ậ ể ạ
Trang 10+ Là đ c tr ng k thu t chuy n tín hi u gi a các nút trong m ng, các nútặ ư ỹ ậ ể ệ ữ ạ
m ng có ch c năng hạ ứ ướng thông tin t i đích nào đó trong m ng, hi n t i cóớ ạ ệ ạ các k thu t chuy n m ch nh sau:ỹ ậ ể ạ ư
+ K thu t chuy n m ch kênh: Khi có hai th c th c n truy n thông v iỹ ậ ể ạ ự ể ầ ề ớ nhau thì gi a chúng s thi t l p m t kênh c đ nh và duy trì k t n i đó choữ ẽ ế ậ ộ ố ị ế ố
t i khi hai bên ng t liên l c. Các d li u ch truy n đi theo con đớ ắ ạ ữ ệ ỉ ề ường cố
đ nh đó.ị
+ K thu t chuy n m ch thông báo: thông báo là m t đ n v d li u c aỹ ậ ể ạ ộ ơ ị ữ ệ ủ
ngườ ử ụi s d ng có khuôn d ng đạ ược quy đ nh trị ước. M i thông báo có ch aỗ ứ các thông tin đi u khi n trong đó ch rõ đích c n truy n t i c a thông báo.ề ể ỉ ầ ề ớ ủ Căn c vào thông tin đi u khi n này mà m i nút trung gian có th chuy nứ ề ể ỗ ể ể thông báo t i nút k ti p trên con đớ ế ế ường d n t i đích c a thông báoẫ ớ ủ
+ K thu t chuy n m ch gói: đây m i thông báo đỹ ậ ể ạ ở ỗ ược chia ra thành nhi uề gói nh h n đỏ ơ ược g i là các gói tin (packet) có khuôn d ng qui đ nh trọ ạ ị ướ c
M i gói tin cũng ch a các thông tin đi u khi n, trong đó có đ a ch ngu nỗ ứ ề ể ị ỉ ồ (ngườ ửi g i) và đ a ch đích (ngị ỉ ười nh n) c a gói tin. Các gói tin c a cùng m tậ ủ ủ ộ thông báo có th để ược g i đi qua m ng t i đích theo nhi u con đử ạ ớ ề ường khác nhau
1.2.2 Ki n trúc m ngế ạ
+ Ki n trúc m ng máy tính (network architecture) th hi n cách n i các máyế ạ ể ệ ố tính v i nhau và t p h p các quy t c, quy ớ ậ ợ ắ ước mà t t c các th c th thamấ ả ự ể gia truy n thông trên m ng ph i tuân theo đ đ m b o cho m ng ho t đ ngề ạ ả ể ả ả ạ ạ ộ
t t.ố
+ Khi nói đ n ki n trúc c a m ng ngế ế ủ ạ ười ta mu n nói t i hai v n đ là hìnhố ớ ấ ề
tr ng m ng (Network topology) và giao th c m ng (Network protocol)ạ ạ ứ ạ
+ Network Topology: Cách k t n i các máy tính v i nhau v m t hình h c màế ố ớ ề ặ ọ
ta g i là tô pô c a m ngọ ủ ạ
Trang 111.2.3 H đi u hành m ngệ ề ạ
+ H đi u hành m ng là m t ph n m m h th ng có các ch c năng sau:ệ ề ạ ộ ầ ề ệ ố ứ
+ Qu n lý tài nguyên c a h th ng, các tài nguyên này g m:ả ủ ệ ố ồ
+ Tài nguyên thông tin (v phề ương di n l u tr ) hay nói m t cách đ n gi nệ ư ữ ộ ơ ả
là qu n lý t p. Các công vi c v l u tr t p, tìm ki m, xoá, copy, nhóm, đ tả ệ ệ ề ư ữ ệ ế ặ các thu c tính đ u thu c nhóm công vi c nàyộ ề ộ ệ
+ Tài nguyên thi t b Đi u ph i vi c s d ng CPU, các ngo i vi đ t i uế ị ề ố ệ ử ụ ạ ể ố ư hoá vi c s d ngệ ử ụ
+ Qu n lý ngả ười dùng và các công vi c trên h th ng.ệ ệ ố
+ H đi u hành đ m b o giao ti p gi a ngệ ề ả ả ế ữ ườ ử ụi s d ng, chương trình ngứ
1.3.Phân lo i m ng máy tínhạ ạ
1.3.1. Phân lo i theo kho ng cách đ a lýạ ả ị
M ng máy tính là m t h th ng các máy tính có th phân b trên m t vùng ạ ộ ệ ố ể ố ộlãnh th có kho ng cách nh t đ nh và có th phân b trong ph m vi c a m t ổ ả ấ ị ể ố ạ ủ ộ
qu c gia hay qu c t ố ố ế
D a vào ph m vi phân b c a m ng máy tính theo không gian đ a lý ngự ạ ổ ủ ạ ị ười
ta có th phân ra các lo i m ng nh sau:ể ạ ạ ư
M ng GAN vi t t t c a Global Area Network: t c là th c hi n k t n i máyạ ế ắ ủ ứ ự ệ ế ố tính t các châu l c khác nhau t o nên m t h th ng. Thông thừ ụ ạ ộ ệ ố ường k t n i ế ố
m ng này đạ ược th c hi n thông qua đự ệ ường truy n m ng vi n thông và ề ạ ễ
thông qua v tinh.ệ
Trang 12M ng WANạ
M ng WAN vi t t t c a Wide Area Network: t c m ng k t n i di n r ng, k tạ ế ắ ủ ứ ạ ế ố ệ ộ ế
n i các máy tính trong n i b gi a các qu c gia hay gi a các qu c gia trên m t ố ộ ộ ữ ố ữ ố ộchâu l c. M ng máy tính này đụ ạ ược k t n i thông qua đế ố ường truy n m ng vi n ề ạ ễthông. Các m ng WAN đạ ược k t n i v i nhau thành m ng GAN hay t nó đã là ế ố ớ ạ ự
m ng GAN.ạ
M ng MAN t c Metropolitan Area Network: nó k t n i các máy tính trong m t ạ ứ ế ố ộ
ph m vi đ a lý m t thành ph K t n i thông qua m ng truy n thông có t c đ ạ ị ộ ố ế ố ạ ề ố ộcao (t 50100 Mbit/s).ừ
Trang 131.3.2. Phân lo i theo ki n trúc m ng s d ngạ ế ạ ử ụ
M ng hình sao (Star Network) ạ
Có t t c các tr m đấ ả ạ ược k t n i v i m t thi t b trung tâm có nhi m v nh n ế ố ớ ộ ế ị ệ ụ ậtín hi u t các tr m và chuy n đ n tr m đích. Tùy theo yêu c u truy n thông ệ ừ ạ ể ế ạ ầ ềtrên m ng mà thi t b trung tâm có th là hub, switch, router hay máy ch trung ạ ế ị ể ủtâm. Vai trò c a thi t b trung tâm là thi t l p các liên k t Point – to – Point u ủ ế ị ế ậ ế Ư
đi m là thi t l p m ng đ n gi n, d dàng c u hình l i m ng (thêm, b t các ể ế ậ ạ ơ ả ễ ấ ạ ạ ớ
tr m), d dàng ki m soát và kh c ph c s c , t n d ng đạ ễ ể ắ ụ ự ố ậ ụ ượ ốc t i đa t c đ ố ộtruy n c a đề ủ ường truy n v t lý.ề ậ
Khuy t đi m là đ dài đế ể ộ ường truy n n i m t tr m v i thi t b trung tâm b h n ề ố ộ ạ ớ ế ị ị ạ
ch (bán kính kho ng 100m v i công ngh hi n nay).ế ả ớ ệ ệ
u đi m: D thi t k và chi phí th p
Khuy t đi m: Tính n đ nh kém, ch m t nút m ng h ng là toàn b m ng b ế ể ổ ị ỉ ộ ạ ỏ ộ ạ ị
ng ng ho t đ ng.ừ ạ ộ
M ng hình vòng (Ring Network)ạ
Tín hi u đệ ược truy n đi trên vòng theo m t chi u duy nh t. M i tr m c a m ngề ộ ề ấ ỗ ạ ủ ạ
được n i v i nhau qua m t b chuy n ti p (repeater) có nhi m v nh n tín hi uố ớ ộ ộ ể ế ệ ụ ậ ệ
r i chuy n ti p đ n tr m k ti p trên vòng. Nh v y tín hi u đồ ể ế ế ạ ế ế ư ậ ệ ượ ưc l u chuy n ểtrên vòng theo m t chu i liên ti p các liên k t Point–to–Point gi a các repeater.ộ ỗ ế ế ữ
u đi m: M ng hình vòng có u đi m t ng t nh m ng hình sao
Nhược đi m: M t tr m ho c cáp h ng là toàn b m ng b ng ng ho t đ ng, ể ộ ạ ặ ỏ ộ ạ ị ừ ạ ộthêm ho c b t m t tr m khó h n, giao th c truy nh p m ng ph c t p.ặ ớ ộ ạ ơ ứ ậ ạ ứ ạ
M ng k t h pạ ế ợ
K t h p hình sao và tuy n tính (Star Bus Network): C u hình m ng d ng này có ế ợ ế ấ ạ ạ
b ph n tách tín hi u (splitter) gi vai trò thi t b trung tâm, h th ng dây cáp ộ ậ ệ ữ ế ị ệ ố
m ng c u hình là Star Topology và Linear Bus Topology. L i đi m c a c u hìnhạ ấ ợ ể ủ ấ này là m ng có th g m nhi u nhóm làm vi c cách xa nhau, ARCNET là ạ ể ồ ề ệ ở
Trang 14m ng d ng k t h p Star Bus Network. C u hình d ng này đ a l i s uy n ạ ạ ế ợ ấ ạ ư ạ ự ểchuy n trong vi c b trí để ệ ố ường dây tương thích d dàng đ i v i b t c toà nhà ễ ố ớ ấ ứnào.
K t h p hình sao và vòng (Star Ring Network): C u hình d ng k t h p Star Ringế ợ ấ ạ ế ợ Network, có m t "th bài" liên l c (Token) độ ẻ ạ ược chuy n vòng quanh m t cái ể ộHUB trung tâm. M i tr m làm vi c đỗ ạ ệ ược n i v i HUB – là c u n i gi a các ố ớ ầ ố ữ
tr m làm vi c và đ t ng kho ng cách c n thi t.ạ ệ ể ǎ ả ầ ế
1.3.3. Phân lo i theo h đi u hành m ngạ ệ ề ạ
H đi u hành dành cho máyệ ề MainFrame
H đi u hành dành cho th chíp (SmartCard)ệ ề ẻ
1.4. Chu n hóa m ng máy tính và mô hình OSIẩ ạ
Trang 15l p trình bày, mã hóa và đi u khi n h i tho i. TCP/IP t p h p t t c các v n ớ ề ể ộ ạ ậ ợ ấ ả ấ
đ liên quan đ n ng d ng vào trong m t l p, và đ m b o d li u đề ế ứ ụ ộ ớ ả ả ữ ệ ược đóng gói m t cách thích h p cho l p k ti p.ộ ợ ớ ế ế
L p v n chuy n:ớ ậ ể L p v n chuy n đ c p đ n các v n đ ch t l ng d ch ớ ậ ể ề ậ ế ấ ề ấ ượ ị
v nh đ tin c y, đi u khi n lu ng và s a l i.ụ ư ộ ậ ề ể ồ ử ỗ
L p Internet:ớ M c tiêu c a l p Internet là truy n các gói t ngu n đ n ụ ủ ớ ề ừ ồ ế
được đích. Giao th c đ c tr ng kh ng ch l p này đứ ặ ư ố ế ớ ược g i là IP. Công vi cọ ệ xác đ nh đị ường d n t t nh t và ho t đ ng chuy n m ch gói di n ra t i l p ẫ ố ấ ạ ộ ể ạ ễ ạ ớnày.
L p truy xu t m ng:ớ ấ ạ Nó cũng đ c g i là l p HosttoNetwork. Nó là l p ượ ọ ớ ớliên quan đ n t t c các v n đ mà m t gói IP yêu c u đ t o m t liên k t ế ấ ả ấ ề ộ ầ ể ạ ộ ế
v t lý th c s , và sau đó t o m t liên k t v t lý khác. Nó bao g m các chi ậ ự ự ạ ộ ế ậ ồ
ti t k thu t LAN và WAN, và t t c các chi ti t trong l p liên k t d li u ế ỹ ậ ấ ả ế ớ ế ữ ệcũng nh l p v t lý c a mô hình OSI.ư ớ ậ ủ
1.4.2. Mô hình tham chi u OSI 7 l pế ớ
Mô hình OSI Mô hình TCP/IP Các thi t b m ng.ế ị ạ
T ng ng d ng (Application layer – l p 7):ầ ứ ụ ớ t ng ng d ng quy đ nh giao di n ầ ứ ụ ị ệ
gi a ngữ ườ ử ụi s d ng và môi trường OSI, nó cung c p các phấ ương ti n cho ngệ ườ i
s d ng truy c p v s d ng các d ch v c a mô hình OSI. Các ng d ng cung ử ụ ậ ả ử ụ ị ụ ủ ứ ụ
đượ ấc c p nh các chư ương trình x lý kí t , b ng bi u, th tín … và l p 7 đ a raử ự ả ể ư ớ ư các giao th c HTTP, FTP, SMTP, POP3, Telnet.ứ
T ng trình bày (Presentation layer – l p 6):ầ ớ chuy n đ i các thông tin t cú pháp ể ổ ừ
ngườ ử ụi s d ng sang cú pháp đ truy n d li u, ngoài ra nó có th nén d li u ể ề ữ ệ ể ữ ệtruy n và mã hóa chúng trề ước khi truy n đ b o m t. T ng này s đ nh d ng ề ễ ả ậ ầ ẽ ị ạ
d li u t l p 7 đ a xu ng r i g i đi đ m b o sao cho bên thu có th đ c đữ ệ ừ ớ ư ố ồ ử ả ả ể ọ ược
Trang 16d li u c a bên phát. Các chu n đ nh d ng d li u c a l p 6 là GIF, JPEG, ữ ệ ủ ẩ ị ạ ữ ệ ủ ớPICT, MP3, MPEG …
T ng giao d ch (Session layer – l p 5):ầ ị ớ th c hi n thi t l p, duy trì và k t thúc cácự ệ ế ậ ế phiên làm vi c gi a hai h th ng. T ng giao d ch quy đ nh m t giao di n ng ệ ữ ệ ố ầ ị ị ộ ệ ứ
d ng cho t ng v n chuy n s d ng. Nó xác l p ánh x gi a các tên đ t đ a ch , ụ ầ ậ ể ử ụ ậ ạ ữ ặ ị ỉ
t o ra các ti p xúc ban đ u gi a các máy tính khác nhau trên c s các giao d ch ạ ế ầ ữ ơ ở ịtruy n thông. Nó đ t tên nh t quán cho m i thành ph n mu n đ i tho i riêng ề ặ ấ ọ ầ ố ố ạ
v i nhau. Các giao th c trong l p 5 s d ng là NFS, X Window System, ASP.ớ ứ ớ ử ụ
T ng v n chuy n (Transport layer – l p 4):ầ ậ ể ớ t ng v n chuy n xác đ nh đ a ch ầ ậ ể ị ị ỉtrên m ng, cách th c chuy n giao gói tin trên c s tr c ti p gi a hai đ u mút, ạ ứ ể ơ ở ự ế ữ ầ
đ m b o truy n d li u tin c y gi a hai đ u cu i (endtoend). Các giao th c ả ả ề ữ ệ ậ ữ ầ ố ứ
ph bi n t i đây là TCP, UDP, SPX.ổ ế ạ
T ng m ng (Network layer – l p 3):ầ ạ ớ t ng m ng có nhi m v xác đ nh vi c ầ ạ ệ ụ ị ệ
chuy n hể ướng, v ch đạ ường các gói tin trong m ng (ch c năng đ nh tuy n), các ạ ứ ị ếgói tin này có th ph i đi qua nhi u ch ng trể ả ề ặ ước khi đ n đế ược đích cu i cùng. ố
L p 3 là l p có liên quan đ n các đ a ch logic trong m ng Các giao th c hay s ớ ớ ế ị ỉ ạ ứ ử
d ng đây là IP, RIP, IPX, OSPF, AppleTalk.ụ ở
T ng liên k t d li u (Data link layer – l p 2):ầ ế ữ ệ ớ t ng liên k t d li u có nhi m ầ ế ữ ệ ệ
v xác đ nh c ch truy nh p thông tin trên m ng, các d ng th c chung trong cácụ ị ơ ế ậ ạ ạ ứ gói tin, đóng gói và phân phát các gói tin.L p 2 có liên quan đ n đ a ch v t lý ớ ế ị ỉ ậ
c a các thi t b m ng, topo m ng, truy nh p m ng, các c ch s a l i và đi u ủ ế ị ạ ạ ậ ạ ơ ế ử ỗ ềkhi n lu ng.ể ồ
T ng v t lý (Phisical layer – l p 1):ầ ậ ớ t ng v t lý cung c p phầ ậ ấ ương th c truy c p ứ ậvào đường truy n v t lý đ truy n các dòng Bit không c u trúc, ngoài ra nó cungề ậ ể ề ấ
c p các chu n v đi n, dây cáp, đ u n i, k thu t n i m ch đi n, đi n áp, t c ấ ẩ ề ệ ầ ố ỹ ậ ố ạ ệ ệ ố
đ cáp truy n d n, giao di n n i k t và các m c n i k t.ộ ề ẫ ệ ố ế ứ ố ế
2. Các thi t b thông d ng và các chu n k t n i v t lýế ị ụ ẩ ế ố ậ
Hub
Hub là m t trong nh ng y u t quan tr ng nh t c a LAN, đây là đi m k t n iộ ữ ế ố ọ ấ ủ ể ế ố dây trung tâm c a m ng, t t c các tr m trên m ng LAN đủ ạ ấ ả ạ ạ ược k t n i thôngế ố qua HUB. M t hub thông thộ ường có nhi u c ng n i v i ngề ổ ố ớ ườ ử ụi s d ng đ g nể ắ máy tính và các thi t b ngo i vi. M i c ng h tr m t b k t n i dùng c p dâyế ị ạ ỗ ổ ỗ ợ ộ ộ ế ố ặ
xo n 10BASETắ t m i tr m c a m ng. Khi bó tín hi uừ ỗ ạ ủ ạ ệ Ethernet được truy n tề ừ
m t tr m t i hub, nó độ ạ ớ ược l p l i trên kh p các c ng khác c aặ ạ ắ ổ ủ hub. Các hub thông minh có th đ nh d ng, ki m tra, cho phép ho c không cho phépể ị ạ ể ặ
b i ngở ười đi u hành m ng t trung tâm qu n lýề ạ ừ ả hub
Có ba lo iạ hub:
Trang 17Hub đ n (ơ stand alone hub)
Hub phân t ng (ầ stackable hub, có tài li u g i là HUB s p x p)ệ ọ ắ ế
Hub modun (modular hub)
Modular hub r t ph bi n cho các h th ng m ng vì nó có th d dàng m r ngấ ổ ế ệ ố ạ ể ễ ở ộ
và luôn có ch c n ng qu n lý,ứ ǎ ả modularcó t 4 đ n 14 khe c m, có th l p thêmừ ế ắ ể ắ các modun Ethernet 10BASET
Stackable hub là lý tưởng cho nh ng c quan mu n đ u t t i thi u ban đ uữ ơ ố ầ ư ố ể ầ
nh ng l i có k ho ch phát tri n LAN sau này.ư ạ ế ạ ể
Dây cáp
Chú ý: U ban k thu t đi n t (IEEE) đ ngh dùng các tên sau đây đ ch 3ỷ ỹ ậ ệ ử ề ị ể ỉ
lo i dây cáp dùng v i m ngạ ớ ạ Ethernet chu n 802.3.ẩ
Dây cáp đ ng tr c s i to (ồ ụ ợ thick coax) thì g i là 10BASE5 (T c đ 10 Mbps, t n ọ ố ộ ầ
Trang 18Ch c n ng c b n c aứ ǎ ơ ả ủ router là g i đi các gói d li u d a trên đ a ch phân l pử ữ ệ ự ị ỉ ớ
c a m ng và cung c p các d ch v nh b o m t, qu n lý l u thông ủ ạ ấ ị ụ ư ả ậ ả ư
Gi ng nhố ư bridge, router là m t thi t b siêu thông minh đ i v i các m ng th cộ ế ị ố ớ ạ ự
s l n. router bi t đ a ch c a t t c các máy tính t ng phía và có th chuy nự ớ ế ị ỉ ủ ấ ả ở ừ ể ể các thông đi p cho phù h p. Chúng còn phân đệ ợ ườngđ nh truy n đ g i t ngị ề ể ử ừ thông đi p có hi u qu ệ ệ ả
Theo mô hình OSI thì ch c n ng c aứ ǎ ủ router thu c m c 3, cung c p thi t b v iộ ứ ấ ế ị ớ thông tin ch a trong cácứ header c a giao th c, giúp cho vi c x lý các gói dủ ứ ệ ử ữ
li u thông minh.ệ
D a trên nh ng giao th c,ự ữ ứ router cung c p d ch v mà trong đó m i packet dấ ị ụ ỗ ữ
li u đệ ược đ c và chuy n đ n đích m t cách đ c l p.ọ ể ế ộ ộ ậ
Khi s k t n i t ng thêm, m ng theo d ngố ế ố ǎ ạ ạ router tr nên kém hi u qu và c nở ệ ả ầ suy nghĩ đ n s thay đ i.ế ự ổ
B chuy n m ch (switch)ộ ể ạ
Ch c n ng chính c aứ ǎ ủ switch là cùng m t lúc duy trì nhi u c u n i gi a các thi tộ ề ầ ố ữ ế
b m ng b ng cách d a vào m t lo i đị ạ ằ ự ộ ạ ường truy n xề ương s ng (ố backbone) n iộ
t i t c đ cao.ạ ố ộ Switch có nhi u c ng, m i c ng có th h tr toànề ổ ỗ ổ ể ỗ ợ
bộ EthernetLAN ho c Token Ring.ặ
B chuy n m ch k t n i m t s LAN riêng bi t và cung c p kh n ng l c góiộ ể ạ ế ố ộ ố ệ ấ ả ǎ ọ
d li u gi a chúng.ữ ệ ữ
Các switch là lo i thi t b m ng m i, nhi u ngạ ế ị ạ ớ ề ười cho r ng, nó s tr nên phằ ẽ ở ổ
bi n nh t vì nó là bế ấ ước đ u tiên trên con đầ ường chuy n sang ch đ truy nể ế ộ ề không đ ng b ATM.ồ ộ
H đi u hành m ng NOS (Network Operating System)ệ ề ạ
Cùng v i s nghiên c u và phát tri n m ng máy tính, h đi u hành m ng đãớ ự ứ ể ạ ệ ề ạ
được nhi u công ty đ u t nghiên c u và đã công b nhi u ph n m m qu n lýề ầ ư ứ ố ề ầ ề ả
và đi u hành m ng có hi u qu nh :ề ạ ệ ả ư NetWare c a công ty NOVELL,ủ LAN Managerc aủ Microsoft dùng cho các máy server ch y h đi u hành OS/2,ạ ệ ề LAN server c a IBM (g n nh đ ng nh t v i LANủ ầ ư ồ ấ ớ Manager), Vines c aủ Banyan Systems là h đi u hành m ng dùng choệ ề ạ server ch y h đi u hànhạ ệ ề UNIX, Promise LAN c aủ Mises Computer ch y trênạ card đi u h p m ng đ cề ợ ạ ộ quy n,ề Widows for Workgroups c aủ Microsoft, LANtastic c aủ Artisoft, NetWare Lite c aủ Novell,
Trang 19M t trong nh ng s l a ch n c b n mà ta ph i quy t đ nh trộ ữ ự ự ọ ơ ả ả ế ị ước là h đi uệ ề hành m ng nào s làm n n t ng cho m ng c a ta, vi c l a ch n tu thu c vàoạ ẽ ề ả ạ ủ ệ ự ọ ỳ ộ kích c c a m ng hi n t i và s phát tri n trong tỡ ủ ạ ệ ạ ự ể ương lai, còn tu thu c vàoỳ ộ
nh ng u đi m và nhữ ư ể ược đi m c a t ng h đi u hành.ể ủ ừ ệ ề
M t s h đi u hành m ng ph bi n hi n nay:ộ ố ệ ề ạ ổ ế ệ
H đi u hành m ng UNIX: Đây là h đi u hành do các nhà khoa h c xây d ng ệ ề ạ ệ ề ọ ự
và được dùng r t ph bi n trong gi i khoa h c, giáo d c. H đi u hành m ng ấ ổ ế ớ ọ ụ ệ ề ạUNIX là h đi u hành đa nhi m, đa ngệ ề ệ ườ ử ụi s d ng, ph c v cho truy n thông ụ ụ ề
t t. Nhố ược đi m c a nó là hi n nay có nhi uể ủ ệ ề Version khác nhau, không th ng ố
nh t gây khó kh n cho ngấ ǎ ườ ử ụi s d ng. Ngoài ra h đi u hành này khá ph c t p ệ ề ứ ạ
l i đòi h i c u hình máy m nh (trạ ỏ ấ ạ ước đây ch y trên máyạ mini, g n đây có SCO ầUNIX ch y trên máy vi tính v i c u hình m nh).ạ ớ ấ ạ
H đi u hành m ngệ ề ạ Windows NT: Đây là h đi u hành c a hãngệ ề ủ Microsoft, cũng là h đi u hành đa nhi m, đa ngệ ề ệ ườ ử ụi s d ng. Đ c đi m c a nó là tặ ể ủ ương
đ i d s d ng, h tr m nh cho ph n m m WINDOWS. Do hãngố ễ ử ụ ỗ ợ ạ ầ ề Microsoft là hãng ph n m m l n nh t th gi i hi n nay, h đi u hành này có kh n ng s ầ ề ớ ấ ế ớ ệ ệ ề ả ǎ ẽ
được ngày càng ph bi n r ng rãi. Ngoài ra,ổ ế ộ Windows NT có th liên k t t t v iể ế ố ớ máy chủ Novell Netware. Tuy nhiên, đ ch y có hi u qu ,ể ạ ệ ả Windows NT cũng đòi h i c u hình máy tỏ ấ ương đ i m nh.ố ạ
H đi u hành m ngệ ề ạ Windows for Worrkgroup: Đây là h đi u hành m ng ngangệ ề ạ hàng nh , cho phép m t nhóm ngỏ ộ ười làm vi c (kho ng 34 ngệ ả ười) dùng chung ổ đĩa trên máy c a nhau, dùng chung máy in nh ng không cho phép ch y chung ủ ư ạ
m t ng d ng. H d dàng cài đ t và cũng khá ph bi n.ộ ứ ụ ệ ễ ặ ổ ế
H đi u hành m ngệ ề ạ NetWare c a Novellủ : Đây là h đi u hành ph bi n nh t ệ ề ổ ế ấ
hi n nay nệ ở ước ta và trên th gi i trong th i gian cu i, nó có th dùng cho các ế ớ ờ ố ể
m ng nh (kho ng t 525 máy tính) và cũng có th dùng cho các m ng l n ạ ỏ ả ừ ể ạ ớ
g m hàng tr m máy tính. Trong nh ng n m qua,ồ ǎ ữ ǎ Novell đã cho ra nhi u phiên ề
b n c aả ủ Netware: Netware 2.2, 3.11. 4.0 và hi n có 4.1.ệ Netware là m t h đi u ộ ệ ềhành m ng c c b dùng cho các máy vi tính theo chu n c a IBM hay các máy ạ ụ ộ ẩ ủtính Apple Macintosh, ch y h đi u hành MSDOS ho c OS/2.H đi u hành nàyạ ệ ề ặ ệ ề
tương đ i g n nh , d cài đ t (máy ch ch c n th m chí AT386) do đó phù h pố ọ ẹ ễ ặ ủ ỉ ầ ậ ợ
v i hoàn c nh trang thi t b hi n t i c a nớ ả ế ị ệ ạ ủ ước ta. Ngoài ra, vì là m t ph n m m ộ ầ ề
ph bi n nên Novell Netware đổ ế ược các nhà s n xu t ph n m m khác h tr ả ấ ầ ề ỗ ợ(theo nghĩa các phân m m do các hãng ph n m m l n trên th gi i làm đ u có ề ầ ề ớ ế ớ ề
th ch y t t trên h đi u hành m ng này).ể ạ ố ệ ề ạ
Trang 20Các Phương ti n K t n i m ng liên khu v c (WAN)ệ ế ố ạ ự
Bên c nh phạ ương pháp s d ng đử ụ ường đi n tho i thuê bao đ k t n i các m ngệ ạ ể ế ố ạ
c c b ho c m ng khu v c v i nhau ho c k t n i vào Internet, có m t sụ ộ ặ ạ ự ớ ặ ế ố ộ ố
phương pháp khác:
Đường thuê bao (leased line). Đây là ph ng pháp cũ nh t, là ph ng pháp ươ ấ ươ
truy n th ng nh t cho s n i k t vĩnh c u. B n thuê đề ố ấ ự ố ế ử ạ ường dây t công ty đi n ừ ệtho i (tr c ti p ho c qua nhà cung c p d ch v ). B n c n ph i cài đ t m t ạ ự ế ặ ấ ị ụ ạ ầ ả ặ ộ
"Chanel Service Unit" (CSU) đ n i đ n m ng T, và m t "ể ố ế ạ ộ Digital Service Unit" (DSU) đ n i đ n m ng ch (primary) ho c giao di n m ng.ể ố ế ạ ủ ặ ệ ạ
ISDN (Integrated Service Digital Nework). S d ng đử ụ ường đi n tho i s thay vì ệ ạ ố
đường tương t Do ISDN là m ng dùng tín hi u s , b n không ph i dùng m t ự ạ ệ ố ạ ả ộmodem đ n i v i để ố ớ ường dây mà thay vào đó b n ph i dùng m t thi t b g i là ạ ả ộ ế ị ọ
"codec" v i modem có kh n ng ch y 14.4 kbit/s. ISDN thích h p cho c hai ớ ả ǎ ạ ở ợ ả
trường h p cá nhân và t ch c. Các t ch c có th quan tâm h n đ n ISDN có ợ ổ ứ ổ ứ ể ơ ế
kh n ng cao h n ("ả ǎ ơ primary" ISDN) v i t c đ t ng c ng b ng t c đ 1.544 ớ ố ộ ổ ộ ằ ố ộMbit/s c a đủ ường T1. Cước phí khi s d ng ISDN đử ụ ược tính theo th i gian, m t ờ ộ
s trố ường h p tính theo lợ ượng d li u đữ ệ ược truy n đi và m t s thì tính theo c ề ộ ố ảhai.
CATV link. Công ty d n cáp trong khu v c c a b n có th cho b n thuê m t ẫ ự ủ ạ ể ạ ộ
"ch " trên đỗ ường cáp c a h v i giá h p d n h n v i đủ ọ ớ ấ ẫ ơ ớ ường đi n tho i. C n ệ ạ ầ
ph i bi t nh ng thi t b gì c n cho h th ng c a mình và đ r ng c a d i mà ả ế ữ ế ị ầ ệ ố ủ ộ ộ ủ ả
b n s đạ ẽ ược cung c p là bao nhiêu. Cũng nh vi c đóng góp chi phí v i nh ng ấ ư ệ ớ ữkhách hàng khác cho kênh liên l c đó là nh th nào. M t d ng k l h n đạ ư ế ộ ạ ỳ ạ ơ ược
đ a ra v i tên g i là m ng "lai" ("ư ớ ọ ạ hybrid" Network), v i m t kênh CATV đ cớ ộ ượ
s d ng đ l u thông theo m t hử ụ ể ư ộ ướng và m t độ ường ISDN ho c g i s s d ngặ ọ ố ử ụ cho đường tr l i. N u mu n cung c p thông tin trên Internet, b n ph i xác đ nhở ạ ế ố ấ ạ ả ị
ch c ch n r ng "kênh ngắ ắ ằ ược" c a b n đ kh n ng ph c v cho nhu c u thôngủ ạ ủ ả ǎ ụ ụ ầ tin c a khách hàng c a b n.ủ ủ ạ
Frame relay. Frame relay "uy n chuy n" h n đ ng thuê bao. Khách hàng thuê ể ể ơ ườ
đường Frame relay có th mua m t d ch v có m c đ xác đ nh m t "t c đ ể ộ ị ụ ứ ộ ị ộ ố ộthông tin u thác" ("ỷ Committed Information Rale" CIR). N u nh nhu c u ế ư ầ
c a b n trên m ng là r t "b t phát" (ủ ạ ạ ấ ộ burty), hay ng i s d ng c a b n có nhu ườ ử ụ ủ ạ
c u cao trên đầ ường liên l c trong su t m t kho ng th i gian xác đ nh trong ngày,ạ ố ộ ả ờ ị
và có ít ho c không có nhu c u vào ban đêm Frame relay có th s kinh t h n ặ ầ ể ẽ ế ơ
là thuê hoàn toàn m t độ ường T1 (ho c T3). Nhà cung c p d ch v c a b n có ặ ấ ị ụ ủ ạ
Trang 21th đ a ra m t phể ư ộ ương pháp tương t nh là phự ư ương pháp thay th đó ế
là Switched Multimegabit Data Service
Chương 2: Giao th c TCP/IPứ
Mã bài: MH08 C02
Gi i thi u:ớ ệ Trong chương này chúng ta nghiên c u v các giao th c trongứ ề ứ
m ng máy tính, các đ a ch IP và c u trúc c a m t IP.ạ ị ỉ ấ ủ ộ
M c tiêu: ụ
Hi u rõ các ki n th c liên quan đ n TCP/IP và đ a ch IP;ể ế ứ ế ị ỉ
Bi t cách đ nh tuy n, phân m nh và h p nh t các gói IP;ế ị ế ả ợ ấ
Th c hi n các thao tác an toàn v i máy tính.ự ệ ớ
N i dung chính:ộ
1. T ng quan v giao th c IP và đ a ch IPổ ề ứ ị ỉ
Trang 22nh t. IP không báo cho ngấ ười nh n và ngậ ườ ử ềi g i v tình tr ng gói d li u màạ ữ ệ
c g ng phát nó, do đó g i là d ch v n l c nh t. N u t ng liên k t d li u bố ắ ọ ị ụ ỗ ự ấ ế ầ ế ữ ệ ị
l i thì IP cũng không thông báo mà c g i lên t ng trên. Do đó, t i t ng TCP dỗ ứ ử ầ ớ ầ ữ
li u ph i đệ ả ược ph c h i l i. Nói cách khác, t ng TCP ph i có c ch timeoutụ ồ ỗ ầ ả ơ ế
đ i v i vi c truy n đó và s ph i g i l i (resend) d li u.ố ớ ệ ề ẽ ả ử ạ ữ ệ
Trước khi phát d li u xu ng t ng dữ ệ ố ầ ưới, IP thêm vào các thông tin đi u khi nề ể
đ báo cho t ng 2 bi t có thông báo c n g i vào m ng. Đ n v thông tin IPể ầ ế ầ ử ạ ơ ị truy n đi g i là datagram, còn khi truy n trên m ng g i là gói. Các gói đề ọ ề ạ ọ ượ ctruy n v i t c đ cao trên m ng.ề ớ ố ộ ạ
Giao th c IP không quan tâm ki u d li u trong gói. Các d li u ph i thêm cácứ ể ữ ệ ữ ệ ả thông tin đi u khi n g i là đ u IP (IP header). Hình 2.3 ch ra cách IP gói thôngề ể ọ ầ ỉ tin và m t đ u gói chu n c a m t datagram IP.ộ ầ ẩ ủ ộ
Trang 23Khuôn d ng c a IP headerạ ủCác trường trong IP header được đ nh nghĩa nh sau:ị ư
VERS: Đ nh nghĩa phiên b n hi n th i c a IP trên m ng. Phiên b n này là ị ả ệ ờ ủ ạ ả
Version 4 còn phiên b n sau cùng là Version 6.ả
HLEN: Chi u dài c a đ u IP. Không ph i t t c các trề ủ ầ ả ấ ả ường trong ph n đ u đ uầ ầ ề
đượ ử ục s d ng. Trường đo b ng đ n v t 32 bit. Đ u IP ng n nh t là 20 bytes. ằ ơ ị ừ ầ ắ ấ
Nó cũng có th dài h n ph thu c trể ơ ụ ộ ường option
Service Type: Đ c t các tham s v d ch v , có d ng c th nh sau:ặ ả ố ề ị ụ ạ ụ ể ư
Precedence D T R unused+ Precedence: Trường này có giá tr t 0 (m c u tiên bình thị ừ ứ ư ường) t i 7 (m cớ ứ
ki m soát m ng) qui đ nh vi c g i datagram. Nó k t h p v i các bit D (tr ), Tể ạ ị ệ ử ế ợ ớ ễ (thông lượng), R (đ tin c y) thành thông tin đ ch n độ ậ ể ọ ường, được xem như
đ nh danh ki u d ch v (Type of Service – TOS).ị ể ị ụ
+ Bit D – Thi t l p là 1 khi yêu c u tr th p.ế ậ ầ ễ ấ
+ Bit T – Yêu c u thông lầ ượng cao
+ Bit R – Yêu c u đ tin c y cao.ầ ộ ậ
Ví d , n u có nhi u đụ ế ề ường t i đích, b ch n đớ ộ ọ ường s đ c trẽ ọ ường này đ ch nể ọ
m t độ ường. Đi u này đã tr nên quan tr ng trong giao th c ch n đề ở ọ ứ ọ ường OSPF,
Trang 24giao th c ch n đứ ọ ường đ u tiên c a IP. N u giao d ch đã chi m v trí truy n fileầ ủ ế ị ế ị ề
b n có th thi t l p các bit là 0 0 1 đ báo r ng b n không mu n đ tr th p vàạ ể ế ậ ể ằ ạ ố ộ ễ ấ thông lượng cao nh ng c n đ tin c y cao. Các trư ầ ộ ậ ường c a TOS đủ ược thi t l pế ậ
b i các ng d ng nh (TELNET, FTP) và không ch n đở ứ ụ ư ọ ường. Các b ch nộ ọ
đường ch đ c trỉ ọ ường này và d a vào đó ch n ra đự ọ ường t i u cho datagram. Nóố ư yêu c u m t b ch n đầ ộ ộ ọ ường có nhi u b ng ch n, m i b ng ng v i m t ki uề ả ọ ỗ ả ứ ớ ộ ể
Nh ng n u hai tr m đang thông tin b ng nhi u lo i phư ế ạ ằ ề ạ ương ti n, m i lo i hệ ỗ ạ ỗ
tr kích thợ ước truy n khác nhau? Vi c phân đo n thành các gói nh thích h pề ệ ạ ỏ ợ
h n cho truy n trên m ng LAN ho c m ng LAN ph c h p dùng t ng IP. Cácơ ề ạ ặ ạ ứ ợ ầ
trường sau đượ ử ục s d ng đ đ t để ạ ược k t qu này.ế ả
Idetification, flags, frement offset: Các trường này bi u th cách phân đo n m t ể ị ạ ộdatagram quá l n. IP cho phép trao đ i d li u gi a các m ng có kh năng phân ớ ổ ữ ệ ữ ạ ả
đo n các gói.ạ
M i đ u IP c a m i datagram đã phân đo n h u nh gi ng nhau. Trỗ ầ ủ ỗ ạ ầ ư ố ườ ngIdentification đ nh n d ng các datagram để ậ ạ ược phân đo n t cùng m t datagramạ ừ ộ
l n h n. Nó k t h p v i đ a ch IP ngu n đ nh n d ng.ớ ơ ế ợ ớ ị ỉ ồ ể ậ ạ
Trường flags bi u th :ể ị
D li u đang t i có đữ ệ ớ ược phân đo n hay không.ạ
Phân đo n ho c không đ i v i m t datagram.ạ ặ ố ớ ộ
Vi c phân đo n r t quan tr ng khi truy n trên các m ng có kích thệ ạ ấ ọ ề ạ ước khung khác nhau. Ta đã bi t c u (bridge) không có kh năng này. Khi nh n m t gói quáế ầ ả ậ ộ
l n nó s phát (forward) lên m ng và không làm gì c Các giao th c t n trên sớ ẽ ạ ả ứ ầ ẽ timeout gói và tr l i theo. Khi m t phiên làm vi c thi t l p, h u h t các giaoả ờ ộ ệ ế ậ ầ ế
th c có kh năng thứ ả ương lượng khích thước gói t i đa mà m i tr m có th qu nố ỗ ạ ể ả
lý, do đó không nh hả ưởng t i ho t đ ng c a c u.ớ ạ ộ ủ ầ
Trang 25Các trường total length (t ng chi u dài) và fragment offset IP có th xây d ng l iổ ề ể ự ạ
m t datagram và chuy n nó t i ph n m m t ng cao h n. Trộ ể ớ ầ ề ầ ơ ường total length
bi u th t ng đ dài c a m t gói. Trể ị ổ ộ ủ ộ ường fragment offset bi u th đ l ch t đ uể ị ộ ệ ừ ầ gói t i đi m mà t i đó d li u s đớ ể ạ ữ ệ ẽ ược đ t vào trong đo n d li u đ xây d ngặ ạ ữ ệ ể ự
l i gói (reconstruction).ạ
Trường Time to live (TTL): Có nhi u đi u ki n l i làm cho m t gói l p vô h n ề ề ệ ỗ ộ ặ ạ
gi a các router (b ch n đữ ộ ọ ường) trên Internet. Kh i đ u gói đở ầ ược thi t l p t i ế ậ ạ
tr m g c (originator). Các router s d ng trạ ố ử ụ ường này đ đ m b o các gói không ể ả ả
b l p vô h n trên m ng. T i tr m phát trị ặ ạ ạ ạ ạ ường này được thi t l p th i gian là ế ậ ờ
m t s giây, khi datagram qua m i router trộ ố ỗ ường này s b gi m. V i t c đ ẽ ị ả ớ ố ộ
hi n nay c a các router thệ ủ ường gi m. M t thu t toán là router đang nh n s ghi ả ộ ậ ậ ẽ
th i gian m t gói đ n, và sau đó, khi phát (forward) gói, router s gi m trờ ộ ế ẽ ả ường này đi m t s giây mà datagram ph i đ i đ độ ố ả ợ ể ược phát đi. Không ph i t t c cácả ấ ả thu t toán đ u làm vi c theo cách này. Th i gian gi m ít nh t là 1 giây. Router ậ ề ệ ờ ả ấ
gi m trả ường này t i 0 s h y gói tin và báo cho tr m g c đã phát đi datagram.ớ ẽ ủ ạ ố
Trường TTL cũng được thi t l p m t th i gian xác đ nh (ví d s kh i t o th pế ậ ộ ờ ị ụ ố ở ạ ấ
nh t 64) đ đ m b o m t gói t n t i trên m ng trong m t kho ng th i gian xácấ ể ả ả ộ ồ ạ ạ ộ ả ờ
đ nh. Nhi u router cho phép ngị ề ười qu n tr m ng thi t l p trả ị ạ ế ậ ường này m t sộ ố
b t k t 0 đ n 255.ấ ỳ ừ ế
Trường Protocol: Trường này dùng đ bi u th giao th c m c cao h n IP (ví d ể ể ị ứ ứ ơ ụTCP ho c UDP). Có nhi u giao th c t n t i trên giao IP. IP không quan t m t i ặ ề ứ ồ ạ ầ ớgiao th c đang ch y trên nó. Thứ ạ ường các giao th c này là TCP ho c UDP. Theo ứ ặ
th t IP bi t ph i chuy n đúng gói tin t i đúng th c th phía trên, đó là m c ứ ự ế ả ể ớ ự ể ụđích c a trủ ường này
Trường Checksum: Đây là mã CRC – 16 bit (ki m tra d th a vòng). Nó đ m ể ư ừ ả
b o tính toàn v n (integrity) c a header. M t s CRC đả ẹ ủ ộ ố ượ ạc t o ra t d li u ừ ữ ệtrong trường IP data và được đ t trong trặ ường này b i tr m truy n (transmitting ở ạ ềstation). Khi tr m nh n đ c d li u, nó s tính s CRC. N u hai s CRC không ạ ậ ọ ữ ệ ẽ ố ế ố
gi ng nhau, có m t l i trong header và gói tin s b h y. Khi m i router nh n ố ộ ỗ ẽ ị ủ ỗ ậ
được datagram, nó s tính l i checksum. B i vì, trẽ ạ ở ường TTL b thay đ i b i m i ị ổ ở ỗrouter khi datagram truy n qua.ề
Trường IP option: V c b n, nó g m thông tin v ch n đề ơ ả ồ ề ọ ường (source routing), tìm v t (tracing a route), gán nhãn th i gian (time stamping) gói tin khi nó truy n ế ờ ềqua các router và các đ u m c bí m t quân s Trầ ụ ậ ự ường này có th có ho c khôngể ặ
có trong header (nghĩa là cho phép đ dài header thay đ i).ộ ổ
Trang 26Các trường IP source và IP destination address (đ a ch ngu n và đích):ị ỉ ồ R t quan ấ
tr ng đ i v i ngọ ố ớ ườ ử ụi s d ng khi kh i t o tr m làm vi c c a h ho c c đ nh ở ạ ạ ệ ủ ọ ặ ố ịtruy nh p các tr m khác không s d ng d ch v tên mi n (DNS) ho c c p nh t ậ ạ ử ụ ị ụ ề ặ ậ ậfile host (uptodate host file). Nó cho bi t đ a ch tr m đích gói tin ph i t i và đ aế ị ỉ ạ ả ớ ị
ch tr m g c đã phát gói tin.ỉ ạ ố
T t c các host trên internet đấ ả ược đ nh danh b i đ a ch Đ a ch IP r t quan tr ngị ở ị ỉ ị ỉ ấ ọ
s đẽ ược bàn t i đ y đ dớ ầ ủ ưới đây
1.2 Đ a ch IPị ỉ
Ta đã bi t v i m ng Ethernet và Token Ring có các đ a ch MAC. V i giao th cế ớ ạ ị ỉ ớ ứ TCP/IP các host được đ nh danh b i đ a ch IP 32bit. Đây đị ở ị ỉ ược xem nh m tư ộ giao th c đ a ch ứ ị ỉ
M c đích đánh đ a ch đ IP thông tin v i các host trên m ng ho c Internet. Đ aụ ị ỉ ể ớ ạ ặ ị
ch IP xác đ nh c nút đ c bi t và s hi u m ng c a nó. Đ a ch IP dài 32 bit chiaỉ ị ả ặ ệ ố ệ ạ ủ ị ỉ làm 4 trường, m i trỗ ường 1 byte. Đ a ch này có th bi u di n dị ỉ ể ể ễ ướ ại d ng th pậ phân, c s 8, 16 và nh phân. Thơ ố ị ường đ a ch IP vi t dị ỉ ế ướ ại d ng th p phân cùngậ các d u ch m.ấ ấ
Có hai cách gán đ a ch IP, ph thu c cách k t n i c a b n. N u b n n i v iị ỉ ụ ộ ế ố ủ ạ ế ạ ố ớ Internet, đ a ch m ng đị ỉ ạ ược gán thông qua đi u hành trung tâm, nh trung tâmề ư thông tin m ng (Network Information Centrer – NIC). N u b n không n i v iạ ế ạ ố ớ Internet, đ a ch IP c a b n đị ỉ ủ ạ ược gán m t cách đ a phộ ị ương thông qua ngườ i
qu n tr m ng c a b n.ả ị ạ ủ ạ
Khi NIC gán đ a ch m ng c a b n, đó ch là s hi u m ng còn ph n đ a ch hostị ỉ ạ ủ ạ ỉ ố ệ ạ ầ ị ỉ
được gán m t cách đ a phộ ị ương b i ngở ười quan tr m ng.ị ạ
XNS s d ng đ a ch MAC 48bit nh đ a ch host c a nó. IP đử ụ ị ỉ ư ị ỉ ủ ược phát tri nể
trước khi có LAN t c đ cao, do đó, nó có s đ s hi u c a riêng nó. Đ a ch IPố ộ ơ ồ ố ệ ủ ị ỉ
tương thích v i đ a ch t ng v t lý c a Ethernet và Token Ring.ớ ị ỉ ầ ậ ủ
Khuôn d ng đ a ch IPạ ị ỉ
M i host trên m ng TCP/IP có m t đ nh danh duy nh t t i t ng IP v i m t đ aỗ ạ ộ ị ấ ạ ầ ớ ộ ị
ch có d ng <NetID, HostID>. Toàn b đ a ch thỉ ạ ộ ị ỉ ường dùng đ đ nh danh m tể ị ộ host, không có s tách bi t gi a các trự ệ ữ ường. Th c t , khó phân bi t gi a cácự ế ệ ữ
trường khi không vi t tách. D ng t ng quát c a đ a ch IP có d ng:ế ạ ổ ủ ị ỉ ạ
<Network Number, Host Number>
Các l p IP (IP classes):ớ
Trang 27128.4.70.9 là m t ví d đ a ch IP. Nhìn vào đ a ch này khó mà bi t độ ụ ị ỉ ị ỉ ế ược đâu là phân s hi u m ng, đâu là phân s hi u host. Đ a ch IP bao g m 4 byte, ph n số ệ ạ ố ệ ị ỉ ồ ầ ố
hi u m ng có th chi m m t, hai ho c ba byte đ u, ph n còn l i là s hi uệ ạ ể ế ộ ặ ầ ầ ạ ố ệ host. Tùy thu c vào đi u đó, đ a ch IP chia làm 5 l p: A, B, C, D và E. Các l pộ ề ị ỉ ớ ớ
A, B và C được s d ng cho đ a ch m ng và host. L p D là ki u đ a ch đ cử ụ ị ỉ ạ ớ ể ị ỉ ặ
bi t dùng cho multicast. L p E đệ ớ ược đ dành.ể
1.3.C u trúc gói d li u IP:ấ ữ ệ
L p Aớ : Đ a ch l p A ch s d ng byte đ u cho s hi u m ng, ba byte sau choị ỉ ớ ỉ ử ụ ầ ố ệ ạ
đ a ch host. Đ a ch l p A cho phép phân bi t 126 m ng, m i m ng t i 16 tri uị ỉ ị ỉ ớ ệ ạ ỗ ạ ớ ệ host ng v i 24 bits. T i sao ch có 126 m ng ng v i 8 bit? Th nh t, 127.xứ ớ ạ ỉ ạ ứ ớ ứ ấ (01111111 nh phân) đị ược dành cho ch c năng loopback nên không gán cho sứ ố
hi u m ng. Th hai, bit đ u tiên thi t l p 0 đ nh n d ng l p A. Đ a ch m ngệ ạ ứ ầ ế ậ ể ậ ạ ớ ị ỉ ạ
l p A thớ ường trong ph m vi t 1 t i 126, còn ba byte cu i đạ ừ ớ ố ược gán m t cáchộ
đ a phị ương cho các host. Đ a ch l p A có d ng:ị ỉ ớ ạ
<S hi u m ng.host.host.hostố ệ ạ >
L p Bớ : Đ a ch l p B dùng hai byte đ u cho s hi u m ng và hai byte cu i dànhị ỉ ớ ầ ố ệ ạ ố cho s hi u host. Nó đố ệ ược nh n d ng b i hai bit đ u tiên là 10. Cho phép phânậ ạ ở ầ
bi t 16384 s hi u m ng, m i m ng t i 65354 host. Do đó d ch đ a ch s hi uệ ố ệ ạ ỗ ạ ớ ị ị ỉ ố ệ
m ng t 128 t i 191. Nên nó s có d ng:ạ ừ ớ ẽ ạ
<S hi u m ng.S hi u m ng.host.hosố ệ ạ ố ệ ạ >
L p Cớ : Đ a ch l p C s d ng ba byte đ u cho s hi u m ng và byte cu i choị ỉ ớ ử ụ ầ ố ệ ạ ố
đ a ch host. Nh n d ng b i ba bit đ u tiên là 110. Cho phép đ a ch m ng trongị ỉ ậ ạ ở ầ ị ỉ ạ
ph m vi 192223 c a trạ ủ ường th nh t. Do đó có t i hai tri u m ng và m i m ngứ ấ ớ ệ ạ ỗ ạ
có th ch a 254 host. Thể ứ ường đ a ch l p C đị ỉ ớ ược gán b i NIC. Nó có d ng:ở ạ
<S hi u m ng.S hi u m ng.S hi u m ng.Hostố ệ ạ ố ệ ạ ố ệ ạ >
Đ a ch IP không th đ t b n bit đ u tiên 1111 vì dành cho l p E.ị ỉ ể ặ ố ầ ớ
Các đ a ch l p D ho c multicast dùng đ g i m t IP datagram t i m t nhóm cácị ỉ ớ ặ ể ử ộ ớ ộ host trên m ng.ạ
Các đ a ch IP dành riêngị ỉ
Các đ a ch host nào đó đị ỉ ược dành riêng và không th gán cho các thi t b trênể ế ị
m ng. Các đ a ch host dành riêng này bao g m:ạ ị ỉ ồ
Đ a ch m ng ị ỉ ạ : Được dùng đ đ nh danh chính m ng đó. M t đ a ch IP có t t cể ị ạ ộ ị ỉ ấ ả
v trí bit ph n host đ u ch a nh phân 0 đị ở ầ ề ứ ị ược dành riêng cho đ a ch m ng.ị ỉ ạ
Trang 28Đ ach Broadcastị ỉ : Được dùng đ qu ng bá (broadcasting) các gói đ n t t c cácể ả ế ấ ả thi t b trên m t m ng. Đ truy n s li u đ n t t c các thi t b trên m ng, c nế ị ộ ạ ể ề ố ệ ế ấ ả ế ị ạ ầ
m t đ a ch broadcast. M t ho t đ ng broadcast di n ra là khi m t ngu n truy nộ ị ỉ ộ ạ ộ ễ ộ ồ ề
s li u đ n t t c các thi t b trên m ng. Đ đ m b o t t c các thi t b khácố ệ ế ấ ả ế ị ạ ể ả ả ấ ả ế ị trên m ng x lý broadcast này, máy g i ph i dùng m t đ a ch IP đích mà chúngạ ử ử ả ộ ị ỉ
có th ch p nh n và x lý. Các đ a ch broadcast k t thúc b ng toàn là nh phân 1ể ấ ậ ử ị ỉ ế ằ ị trong ph n host c a đ a ch IPv6ầ ủ ị ỉ
IPv6 là t p h p nh ng đ c t v nâng c p IPv4 và đậ ợ ữ ặ ả ề ấ ược IETF so n th o. Nóạ ả
được coi là giao th c Internet th h m i và đứ ế ệ ớ ược thi t k đ gói thông tin đế ế ể ượ c
đ nh d ng cho IPv4 có th làm vi c đị ạ ể ệ ược. Nh ng gi i h n v dung lữ ớ ạ ề ượng đ aị
ch và t c đ tìm đỉ ố ộ ường đi th p đã thúc đ y vi c phát tri n IPv6. V i dungấ ẩ ệ ể ớ
lượng 128 bit và cách đánh đ a ch đ n gi n h n, giao th c m i này s gi iị ỉ ơ ả ơ ứ ớ ẽ ả quy t ph n nào nh ng v n đ trên. Các tính năng đế ầ ữ ấ ề ược tăng cường này s gi iẽ ả quy t ph n nào nh ng v n đ trên. Các tính năng đế ầ ữ ấ ề ược tăng cường khác là mã hóa 64 bit và t đ ng c u hình đự ộ ấ ược thi t k s n c a đ a ch IP. Khuôn d ngế ế ẵ ủ ị ỉ ạ
c a IPv6 header đủ ược miêu t hình 2.4.ả ở
Khuôn d ng c a IPv6 headerạ ủ
M r ng đ a ch và tính năng d n đở ộ ị ỉ ẫ ường: Kích thước đ a ch IP lên đ n 128 đ mị ỉ ế ả
b o r ng IPv6 s là giao th c Internet lâu dài. Kh năng m r ng c a vi c đ nhả ằ ẽ ứ ả ở ộ ủ ệ ị tuy n m t chi u đế ộ ề ượ ả ếc c i ti n đ truy n m t cách hi u qu các ng d ng băngể ề ộ ệ ả ứ ụ thông cao nh video và audio.ư
T c đ m ng: Nh ng thay đ i th c hi n trong đ nh d ng đ a ch giúp gi m yêuố ộ ạ ữ ổ ự ệ ị ạ ị ỉ ả
c u v băng thông và cho phép tăng tính hi u qu và linh ho t c a vi c đ nhầ ề ệ ả ạ ủ ệ ị tuy n và phát ti p thông tin.ế ế
Trang 29Kh năng b o m t thi t k s n: Nh ng m r ng đ h tr kh năng ki m tra ả ả ậ ế ế ẵ ữ ở ộ ể ỗ ợ ả ểtính h p l , tích h p và b o m t d li u là m t ph n c a IPv6.ợ ệ ợ ả ậ ữ ệ ộ ầ ủ
1.4. Phân m nh và h p nh t các gói IP ả ợ ấ
M t gói d li u IP có đ dài t i đa 65536 byte, trong khi h u h t các t ng liênộ ữ ệ ộ ố ầ ế ầ
k t d li u ch h tr các khung d li u nh h n đ l n t i đa c a gói d li uế ữ ệ ỉ ỗ ợ ữ ệ ỏ ơ ộ ớ ố ủ ữ ệ
IP nhi uề l n (víầ d đ dàiụ ộ l nớ nh tấ MTU c aủ m tộ khung d li u Ethernetữ ệ
là 1500 byte). Vì v y c n thi t ph i có c ch phân m nh khi phát và h p nh tậ ầ ế ả ơ ế ả ợ ấ khi thu đ i v i các gói d li u IP.ố ớ ữ ệ
P dùng c MF (3 bit th p c a trờ ấ ủ ường Flags trong ph n đ u c a gói IP) và trầ ầ ủ ườ ngFlagment offset c a gói IP (đã b phân đo n) đ đ nh danh gói IP đó là m t phânủ ị ạ ể ị ộ
đo n và v trí c a phân đo n này trong gói IP g c. Các gói cùng trong chu i phânạ ị ủ ạ ố ỗ
m nh đ u có trả ề ường này gi ng nhau. C MF b ng 1 n u là gói đ u c a chu iố ờ ằ ế ầ ủ ỗ phân m nh và 0 n u là gói cu i c a gói đã đả ế ố ủ ược phân m nh.ả
1.5. Đ nh tuy n IPị ế
hi n đ i hi n nay có xu hệ ạ ệ ướng h i t các d ch v m ng, yêu c u đ t ra t phíaộ ụ ị ụ ạ ầ ặ ừ
ngườ ử ụi s d ng là r t đa d ng và ph c t p. Các phấ ạ ứ ạ ương pháp đ nh tuy n đ ngị ế ộ
đượ ử ục s d ng nh m nâng cao hi u năng c a m ng m i này, cho phép ngằ ệ ủ ạ ớ ườ ử i s
d ng tham gia m t ph n vào quá trình qu n lý m ng, tăng thêm tính ch đ ng,ụ ộ ầ ả ạ ủ ộ
m m d o đáp ng t t h n yêu c u ngề ẻ ứ ố ơ ầ ườ ử ụi s d ng d ch vị ụ
Đ nh tuy n trong m ng vi n thôngị ế ạ ễ
Trang 30Đ nh tuy n là m t ch c năng không th thi u đị ế ộ ứ ể ế ược trong m ng vi n thông trongạ ễ quá trình th c hi n đ u n i các cu c g i trong m ng, và nó cũng đự ệ ấ ố ộ ọ ạ ược coi là
ph n trung tâm c a ki n trúc m ng, thi t k m ng và đi u hành m ng. Các y uầ ủ ế ạ ế ế ạ ề ạ ế
t thúc đ y cho quá trình thay đ i và phát tri n đ nh tuy n m ng ch y u do nhuố ẩ ổ ể ị ế ạ ủ ế
c u c i thi n hi u năng m ng, các d ch v m i đầ ả ệ ệ ạ ị ụ ớ ược đ a vào khai thác, và sư ự thay đ i v công ngh m ng, và đây cũng là m t trong nh ng thách th c khi xâyổ ề ệ ạ ộ ữ ứ
d ng và khai thác m ng. H u h t các m ng vi n thông truy n th ng đự ạ ầ ế ạ ễ ề ố ược xây
d ng theo mô hình m ng phân c p mô hình này cho phép s d ng đ nh tuy nự ạ ấ ử ụ ị ế tĩnh trên quy mô l n. Trong khi đ nh tuy n tĩnh v n còn t n t i thì tính ch t đ cớ ị ế ẫ ồ ạ ấ ộ
l p gi a ngậ ữ ườ ử ụi s d ng và m ng v n m c cao; đ nh tuy n tĩnh ch y u d aạ ẫ ở ứ ị ế ủ ế ự trên mong mu n c a ngố ủ ườ ử ụi s d ng nhi u h n là tình tr ng c a m ng hi n th i.ề ơ ạ ủ ạ ệ ờ
M ng hi n đ i hi n nay có xu hạ ệ ạ ệ ướng h i t các d ch v m ng, yêu c u đ t raộ ụ ị ụ ạ ầ ặ
t phía ngừ ườ ử ụi s d ng là r t đa d ng và ph c t p. Các phấ ạ ứ ạ ương pháp đ nh tuy nị ế
đ ng độ ược s d ng nh m nâng cao hi u năng c a m ng m i này, cho phépử ụ ằ ệ ủ ạ ớ
ngườ ử ụi s d ng tham gia m t ph n vào quá trình qu n lý m ng, tăng thêm tínhộ ầ ả ạ
ch đ ng, m m d o đáp ng t t h n yêu c u ngủ ộ ề ẻ ứ ố ơ ầ ườ ử ụi s d ng d ch v ị ụ
Đ nh tuy n tĩnhị ế
K ho ch đ nh tuy n tĩnh đế ạ ị ế ượ ử ục s d ng trong h u h t các m ng truy n th ng,ầ ế ạ ề ố trong k ho ch đ nh tuy n này ch y u v i m c đích làm gi m các h th ngế ạ ị ế ủ ế ớ ụ ả ệ ố chuy n m ch ph i đi qua, trong các cu c g i để ạ ả ộ ọ ường dài [1]. K thu t đ nh tuy nỹ ậ ị ế tĩnh b c l m t s nhộ ộ ộ ố ược đi m nh : quy t đ nh đ nh tuy n tĩnh không d a trênể ư ế ị ị ế ự
s đánh giá l u lự ư ượng và topo m ng hi n th i. Trong môi trạ ệ ờ ường IP các b đ nhộ ị tuy n không th phát hi n ra các b đ nh tuy n m i, chúng ch có th chuy nế ể ệ ộ ị ế ớ ỉ ể ể gói tin t i các b đ nh tuy n đớ ộ ị ế ược ch đ nh c a nhà qu n lý m ng.ỉ ị ủ ả ạ
Tuy nhiên, phương pháp đ nh tuy n tĩnh s d ng hi u qu trong m ng nh v iị ế ử ụ ệ ả ạ ỏ ớ các tuy n đ n, các b đ nh tuy n không c n trao đ i các thông tin tìm đế ơ ộ ị ế ầ ổ ườ ngcũng nh c s d li u đ nh tuy n.ư ơ ở ữ ệ ị ế
Đ nh tuy n đ ngị ế ộ
Đ nh tuy n đ ng l a ch n tuy n d a trên thông tin tr ng thái hi n th i c aị ế ộ ự ọ ế ự ạ ệ ờ ủ
m ng. Thông tin tr ng thái có th đo ho c d đoán và tuy n đạ ạ ể ặ ự ế ường có th thayể
đ i khi topo m ng ho c l u lổ ạ ặ ư ượng m ng thay đ i. Thông tin đ nh tuy n c pạ ổ ị ế ậ
nh t vào trong các b ng đ nh tuy n c a các nút (node) m ng tr c tuy n, và đápậ ả ị ế ủ ạ ự ế
ng tính th i gian th c nh m tránh t c ngh n cũng nh t i u hi u năng m ng
Đ nh tuy n đ ng xây d ng trên hai y u t c b n: Mô hình tính toán và thông tinị ế ộ ự ế ố ơ ả
tr ng thái. Có hai ki u mô hình tính toán s d ng trong đ nh tuy n đ ng là môạ ể ử ụ ị ế ộ hình t p trung và mô hình phân tán. Mô hình t p trung đậ ậ ược xây d ng t hự ừ ệ
th ng tính toán đ nh tuy n. Nh ng trong đi u ki n m ng phát tri n r t nhanh vàố ị ế ư ề ệ ạ ể ấ
m nh, mô hình phân tán th c s chi m đạ ự ự ế ượ ưc u th v i đ đ ng l n h n, vì cácế ớ ộ ộ ớ ơ
ch c năng đ nh tuy n đứ ị ế ược th c hi n trên nhi u th c th m ng, các thông tinự ệ ề ự ể ạ
Trang 31đượ ư ạc l u t i nhi u th c th và vì th đ tin c y c a m ng tăng lên. Đ nh tuy nề ự ể ế ộ ậ ủ ạ ị ế
tương thích đ ng có thông tin mang tính th i gian th c, các hộ ờ ự ướng thay th đế ượ ctìm th y d a trên tr ng thái th c c a m ng. Vi c đánh giá tr ng thái hi n th iấ ự ạ ự ủ ạ ệ ạ ệ ờ
c a m ng yêu c u các tài nguyên tính toán, và quá trình tính toán có th ti p c nủ ạ ầ ể ế ậ theo nhi u hề ướng, trong đó có th s d ng các logic m và các thu t toán trí tuể ử ụ ờ ậ ệ nhân t o (heuristic) đ tìm đạ ể ường lý tưởng, tương thích v i đi u ki n c aớ ề ệ ủ
m ng. Ba thu t toán thạ ậ ường được s d ng trong k thu t đ nh tuy n tử ụ ỹ ậ ị ế ươ ngthích đ ng là Efrouter [2], Đ nh tuy n thay th đ ng (DAR)[3], đ nh tuy n m ngộ ị ế ế ộ ị ế ạ
Đ nh tuy n thay th đ ng DAR r t hi u qu trong trị ế ế ộ ấ ệ ả ường h p s d ng m t sợ ử ụ ộ ố
lượng nh thông tin c c b DAR là chi n lỏ ụ ộ ế ược đ nh tuy n cu c g i đ ng, sị ế ộ ọ ộ ử
d ng phụ ương pháp ch n th ng kê họ ố ướng kh tuy n v t i c a tuy n liên k t.ả ể ề ả ủ ế ế
Đ nh tuy n m ng th i gian th c (RTNR) đị ế ạ ờ ự ược thi t k đ tế ế ể ương thích v i môiớ
trường đa l p d ch v Phớ ị ụ ương pháp đ nh tuy n đ ng này không hoàn toàn phị ế ộ ụ thu c vào b ng đ nh tuy n độ ả ị ế ược tính toán trước đó, tuy n n i t i u có th phế ố ố ư ể ụ thu c vào s ki n theo th i gian th c ho c tr ng thái m ng theo th i gian th cộ ự ệ ờ ự ặ ạ ạ ờ ự [1]
Các thông tin tr ng thái đạ ược trao đ i và c p nh t theo các giao th c đ nh tuy n.ổ ậ ậ ứ ị ế Hai thu t toán thậ ường đượ ử ục s d ng ph bi n trong k thu t đ nh tuy n đ ngổ ế ỹ ậ ị ế ộ là: Thu t toán đ nh tuy n theo vecto kho ng cách (DVA) [5] và thu t toán đ nhậ ị ế ả ậ ị tuy n theo tr ng thái liên k t (LSA)[5].ế ạ ế
2. Giao th c TCPứ
Giao th cứ TCP (Transmission Control Protocol – “Giao th c đi u khi n truy n ứ ề ể ề
v nậ “) là m t trong các giao th c c t lõi c a b giao th cộ ứ ố ủ ộ ứ TCP/IP. S d ng TCP, ử ụcác ng d ng trên các máy ch đứ ụ ủ ược n i m ng có th t o các “k t n i” v i ố ạ ể ạ ế ố ớnhau, mà qua đó chúng có th trao đ i d li u ho c các gói tin. Giao th c này ể ổ ữ ệ ặ ứ
đ m b o chuy n giao d li u t i n i nh n m t cách đáng tin c y và đúng th ả ả ể ữ ệ ớ ơ ậ ộ ậ ứ
t TCP còn phân bi t gi a d li u c a nhi u ng d ng (ch ng h n, d ch v ự ệ ữ ữ ệ ủ ề ứ ụ ẳ ạ ị ụWeb và d ch v th đi n t ) đ ng th i ch y trên cùng m t máy ch ị ụ ư ệ ử ồ ờ ạ ộ ủ
TCP h tr nhi u giao th c ng d ng ph bi n nh t trên Internet và các ng ỗ ợ ề ứ ứ ụ ổ ế ấ ứ
d ng k t qu , trong đó có WWW, th đi n t vàụ ế ả ư ệ ử Secure Shell
Trang 32Ho t đ ng c a TCP:ạ ộ ủ
Trong b giao th c TCP/IP, TCP là t ng trung gian gi a giao th c IP bên dộ ứ ầ ữ ứ ưới và
m t ng d ng bên trên. Các ng d ng thộ ứ ụ ứ ụ ường c n các k t n i đáng tin c y ki u ầ ế ố ậ ể
đường ng đố ể liên l cạ v i nhau, trong khi đó, giao th c IP không cung c p ớ ứ ấ
nh ng dòng ki u đó, mà ch cung c p d ch v chuy n gói tin không đáng tin c y.ữ ể ỉ ấ ị ụ ể ậ TCP làm nhi m v c a t ng giao v n trong mô hình OSI đ n gi n c a các ệ ụ ủ ầ ậ ơ ả ủ
m ngạ máy tính
Các ng d ng g i các dòng g m các byte 8bit t i TCP đ chuy n qua m ng. ứ ụ ử ồ ớ ể ể ạTCP phân chia dòng byte này thành các đo n (ạ segment) có kích thước thích h p ợ(thường được quy t đ nh d a theo kích thế ị ự ướ ủc c a đ n v truy n d n t i đa ơ ị ề ẫ ố(MTU) c a t ng liên k t d li u c a m ng mà máy tính đang n m trong đó). ủ ầ ế ữ ệ ủ ạ ằSau đó, TCP chuy n các gói tin thu để ượ ớc t i giao th c IP đ g i nó qua m t liên ứ ể ử ộ
m ng t i mô đun TCP t i máy tính đích. TCP ki m tra đ đ m b o không có góiạ ớ ạ ể ể ả ả tin nào b th t l c b ng cách gán cho m i gói tin m t “s th t ” (ị ấ ạ ằ ỗ ộ ố ứ ự sequence
number). S th t này còn đố ứ ự ượ ử ục s d ng đ đ m b o d li u để ả ả ữ ệ ược trao cho
ng d ng đích theo đúng th t Mô đun TCP t i đ u kia g i l i “tin báo nh n”
(acknowledgement) cho các gói tin đã nh n đậ ược thành công; m t “đ ng h ” ộ ồ ồ
(timer) t i n i g i s báoạ ơ ử ẽ timeout n u không nh n đế ậ ược tin báo nh n trong ậkho ng th i gian b ng m t roundtrip time (RTT), và d li u (đả ờ ằ ộ ữ ệ ược coi là b th tị ấ
l c) s đạ ẽ ược g i l i. TCP s d ng checksum (ử ạ ử ụ giá tr ki m tra ị ể ) đ xem có byte ểnào b h ng trongị ỏ quá trình truy n hay không; giá tr này đề ị ược tính toán cho m i ỗ
kh i d li u t i n i g i trố ữ ệ ạ ơ ử ước khi nó được g i, và đử ược ki m tra t i n i nh n.ể ạ ơ ậ
Trang 33S đ tr ng thái c a TCP – phiên b n đ n gi n hóaơ ồ ạ ủ ả ơ ả
Không nh giao th c UDP – giao th c có th l p t c g i gói tin mà không c n ư ứ ứ ể ậ ứ ử ầthi t l p k t n i, TCP đòi h i thi t l p k t n i trế ậ ế ố ỏ ế ậ ế ố ước khi b t đ u g i d li u vàắ ầ ử ữ ệ
k t thúc k t n i khi vi c g i d li u hoàn t t. C th , các k t n i TCP có ba ế ế ố ệ ử ữ ệ ấ ụ ể ế ốpha:
Li t kê đệ ược các ng d ng c a h đi u hànhWindows Server;ứ ụ ủ ệ ề
-Cài đ t đặ ược h đi u hành windows server, c u hình active driectory;ệ ề ấ
-Xây d ng đự ược các máy tr m vào domain;ạ
-Qu n lý đả ược tài kho n ngả ười dùng và nhóm người dùng;
Th c hi n các thao tác an toàn v i máy tính.ự ệ ớ
N i dung chính:ộ
1. Windows sever
1.1. Cài đ t h đi u hành windows severặ ệ ề
Cho đĩa cài đ t Windows Server 2008 vào và kh i đ ng máy ch t đĩaặ ổ ở ộ ủ ừ cài
Khi được yêu c u ch n ngôn ng , th i gian, đ n v ti n t và thông tin bànầ ọ ữ ờ ơ ị ề ệ phím, b n hãy đ a ra l a ch n thích h p r i clickạ ư ự ọ ợ ồ Next.
Trang 34Thi t l p ngôn ng , th i gian và đ n v ti n t , thông tin bàn phím.ế ậ ữ ờ ơ ị ề ệTùy ch n Install Now xu t hi n. N u ch a ch c ch n v yêu c u ph n c ng,ọ ấ ệ ế ư ắ ắ ề ầ ầ ứ
b n có th click vào liên k tạ ể ế What to Know Before Installing Windows đ bi tể ế thêm chi ti t.ế
Nh p khóa kích ho t s n ph m (product key) và đánh d u ki m vàoậ ạ ả ẩ ấ ể
ôAutomatically Activate Windows When I’m Online. Click Next.
Trang 35Nh p khóa kích ho t s n ph m h p l ậ ạ ả ẩ ợ ệ
N u ch a nh p khóa s n ph m m c trế ư ậ ả ẩ ở ụ ước, bây gi b n s ph i l a ch n nờ ạ ẽ ả ự ọ ấ
b n Windows Server 2008 s p cài đ t và đánh d u ki m vào ôả ắ ặ ấ ể I Have Selected
an Edition of Windows That I Purchased. N u b n đã nh p khóa s n ph m h pế ạ ậ ả ẩ ợ
l , trình cài đ t s t đ ng nh n di n đệ ặ ẽ ự ộ ậ ệ ượ ấc n b n Windows Server 2008 b nả ạ
s p cài đ t. Clickắ ặ Next
L a ch n b n Windows Server 2008 đ cài đ t.ự ọ ả ể ặ
Đ c các đi u kho n quy đ nh và ch p nh n b ng cách đánh d u ô ki m.ọ ề ả ị ấ ậ ằ ấ ể ClickNext
c a s m i xu t hi n, do b n kh i đ ng máy t đĩa cài nên tùy ch n
Upgrade (nâng c p) đã b vô hi u. Clickấ ị ệ Custom (Advanced).
Trang 36Tùy ch n Upgrade đã b vô hi u khi b n kh i đ ng máy t đĩa cài.ọ ị ệ ạ ở ộ ừ
L u ý: ư N u b n mu n ti n hành cài đ t nâng c p, b n c n ch y trình cài đ tế ạ ố ế ặ ấ ạ ầ ạ ặ trong môi trường Windows
Trên c a s ti p theo, b n c n l a ch n v trí cài đ t Windows. N u có driverử ổ ế ạ ầ ự ọ ị ặ ế
c a các thi t b l u tr bên th ba, c n cài đ t ngay b ng cách click liênủ ế ị ư ữ ứ ầ ặ ằ
k tế Load Driver.
T i driver c a các thi t b l u tr bên th ba và ch n n i cài đ t.ả ủ ế ị ư ữ ứ ọ ơ ặ
Lúc này, Windows s b t đ u đẽ ắ ầ ược cài đ t vào h th ng. B n có th th y t ngặ ệ ố ạ ể ấ ừ
bước ti n trình hoàn t t th hi n b ng ph n trăm. Trong quá trình cài đ t, máyế ấ ể ệ ằ ầ ặ
ch s ph i kh i đ ng l i nhi u l n. Trình cài đ t s hoàn thành nh ng tác vủ ẽ ả ở ộ ạ ề ầ ặ ẽ ữ ụ
Trang 37Khi quá trình cài đ t hoàn t t, hãy thay đ i m t kh u tài kho n qu n trặ ấ ổ ậ ẩ ả ả ị administrator trước khi đăng nh p. Sau khi m t kh u đậ ậ ẩ ược thay đ i và b n đãổ ạ đăng nh p vào h đi u hành, nh v y là b n đã xong ph n 1 c a vi c cài đ t.ậ ệ ề ư ậ ạ ầ ủ ệ ặ
Kh i t o c u hìnhở ạ ấ
Sau khi b n đăng nh p vào h đi u hành, c a s Initial Configuration Tasksạ ậ ệ ề ử ổ Wizard xu t hi n, g m ba m c:ấ ệ ồ ụ
Thi t l p c u hình m ng trên giao di n card giao ti p m ng (NIC). B n cũngế ậ ấ ạ ệ ế ạ ạ
có th gán đ a ch IP tĩnh, subnet mask, default gateway (c ng m c đ nh) và máyể ị ỉ ổ ặ ị
ch DNS/WINS. Trong nhi u môi trủ ề ường, có l b n s đẽ ạ ẽ ược nhóm hai card giao ti p m ng cho m ng LAN d li u s n xu t (s d ng ph n m m bên thế ạ ạ ữ ệ ả ấ ử ụ ầ ề ứ ba) và có m t card giao ti p m ng riêng bi t dành riêng cho vi c sao l u dộ ế ạ ệ ệ ư ữ
li u đệ ược k t n i v i m ng LAN sao l u. Ngoài ra, b n có th đ m c cho cácế ố ớ ạ ư ạ ể ể ặ
Trang 38thi t l p t đ ng đế ậ ự ộ ược gán b i máy ch DHCP, t t nhiên trong trở ủ ấ ường h p b nợ ạ
có máy ch DHCP đã đủ ượ ấc c u hình
L u ý:ư Trên th c t , b n s thự ế ạ ẽ ường gán đ a ch IP tĩnh cho máy ch c s hị ỉ ủ ơ ở ạ
t ng. Trong trầ ường h p này, b n s c n thu th p thông tin đó cùng v i đ a ch IPợ ạ ẽ ầ ậ ớ ị ỉ
h p l cho default gateway và cho máy ch DNS/WINS trợ ệ ủ ước khi cài đ t.ặ
Cung c p tên máy tính cho máy ch , cùng v i thông tin domain ho cấ ủ ớ ặ workgroup.
B n c n kh i đ ng l i máy ch đ các thay đ i có tác d ng.ạ ầ ở ộ ạ ủ ể ổ ụ
Trong m cụ Update This Server, b n có th th c hi n nh ng vi c sau:ạ ể ự ệ ữ ệ
Cho phép t đ ng c p nh t và ph n h iự ộ ậ ậ ả ồ
C u hình vi c t i v và cài đ t nh ng c p nh t c a h đi u hànhấ ệ ả ề ặ ữ ậ ậ ủ ệ ề
Trong m cụ Customize This Server, b n có th th c hi n nh ng vi c sau:ạ ể ự ệ ữ ệ
Trang 39Theo mặc định, tất cả các máy Windows Server 2003 khi mới cài đ tặ
đ uề là Server đ cộ lập (standalone server). Chương trình DCPROMO chính
là Active Directory Installation Wizard và được dùng để nâng cấp một máy không ph iả là DC (Server Standalone) thành một máy DC và ngược lại giáng c pấ m tộ máy DC thành m t ộ Server bình thường. Chú ý đ iố v iớ Windows Server 2003 thì b nạ có thể đ iổ tên máy tính khi đã nâng c pấ thành DC
Trong h pộ tho iạ Domain Controller Type, chọn m cụ Domain Controller for
a New Domain và nhấn chọn Next. (N uế b nạ mu nố bổ sung máy đi uề khi nể vùng vào một domain có sẵn, b nạ sẽ ch n ọ Additional domain cotroller for an existing domain.)
Đ nế đây chương trình cho phép b nạ chọn m tộ trong ba lựa chọn sau: chọn Domain in new forest nếu bạn muốn tạo domain đ uầ tiên trong m tộ rừng mới, chọn Child domain in an existing domain tree nếu bạn mu nố tạo ra
m tộ domain con dựa trên m tộ cây domain có sẵn, ch nọ Domain tree in
an existing forest n uế bạn muốn t oạ ra một cây domain m iớ trong m tộ r ngừ đã
có sẵn
H pộ tho iạ New Domain Name yêu cầu bạn tên DNS đ yầ đủ c aủ domain mà bạn cần xây dựng
Trang 40H pộ tho iạ NetBIOS Domain Name, yêu cầu bạn cho biết tên domain theo chu nẩ NetBIOS để tư ng ơ thích với các máy Windows NT. Theo mặc định, tên Domain NetBIOS gi ngố phần đầu c aủ tên Full DNS, bạn có thể đ iổ sang tên khác hoặc chấp nh nậ giá trị m cặ định. Ch nọ Next để tiếp tục
H pộ tho iạ Database and Log Locations cho phép b nạ chỉ định vị trí
l uư trữ database Active Directory và các t pậ tin log. B nạ có thể chỉ định vị trí khác hoặc chấp nhận giá trị mặc định. Tuy nhiên theo khuyến cáo của các nhà qu nả trị m ngạ thì chúng ta nên đ tặ tập tin ch aứ thông tin giao dịch (transaction log) ở một đĩa cứng v tậ lý khác v iớ đĩa cứng chứa cơ sở
dữ li uệ của Active Directory nh mằ tăng hi uệ năng của hệ thống. Bạn ch nọ Next để ti pế tục
H pộ tho iạ Shared System Volume cho phép bạn chỉ định ví trí c aủ thư mục SYSVOL. Thư mục này ph iả n mằ trên một NTFS5 Volume. T tấ cả dữ
li uệ đ tặ trong thư m cụ Sysvol này sẽ được tự động sao chép sang các Domain Controller khác trong mi n.ề B nạ có thể chấp nhận giá trị m cặ định
để hệ thống t đự ộng cài đ tặ và cấu hình dịch vụ DNS
Trong hộp tho iạ Permissions, bạn chọn giá trị Permission Compatible with preWindows 2000 servers khi hệ thống có các Server phiên bản
trướ Windows 2000, ho cc ặ chọn Permissions compatible only with Windows 2000 servers or Windows Server 2003 khi hệ thống của b nạ