Phát thanh là một thể loại báo chí,thông báo về một sự kiện mới,tuyên bố mới,tình hình mới về sự vật,hiện tượng con người đã, đang và sẽ xảy ra, được truyền đạt trức tiếp, dễ hiểu đến đối tượng thính giả bằng phương tiện radio. Như thế,phát thanh tác động đến thính giả bằng: âm thanh,tiếng động,âm nhạc.
Trang 1BÀI ĐIỀU KIỆN Môn: Các loại hình báo chí Câu hỏi: Vì sao phát thanh hồi sinh?
Bài làm
Đầu tiên,để hiểu được vấn đề chúng ta phải nằm bắt được khái niệm Phát Thanh
Phát thanh là một thể loại báo chí,thông báo về một sự kiện mới,tuyên
bố mới,tình hình mới về sự vật,hiện tượng con người đã, đang và sẽ xảy ra, được truyền đạt trức tiếp, dễ hiểu đến đối tượng thính giả bằng phương tiện radio Như thế,phát thanh tác động đến thính giả bằng: âm thanh,tiếng động,âm nhạc.Chúng ta hiểu thuật ngữ phát thanh là bao gồm cả hai hình thức: hữu tuyến và vô tuyến Hiện nay, trên thế giới không có đất nước nào
mà không có phát thanh Dù phát thanh có mục đích phục vụ cho các mặt: thương mai,quảng cáo, chính trị,xã hội thì phát thanh vẫn có mục đích chung nhât là phục vụ cho lợi ích chung của đông đảo quần chúng nhân dân
Đài tiếng nói Việt Nam phát sóng chương trình đầu tiên vào hồi 11h30 ngày 7 tháng 9 năm 1945 Chương trình phát thanh đầu tiên được bắt đầu bằng câu: “Đây là tiếng nói Việt Nam, phát thanh từ Hà Nội, thủ đô nước Việt Nam dân chủ cộng hòa” do bà Dương Thị Ngân xướng và ông Nguyễn Văn Nhất xướng lại Đằng sau hai phát thanh viên là 10 thanh nữ do Hội phụ nữ cứu quốc cử đến hát bài Diệt phát xít của tác giả Nguyễn Đình Thi Sau lời phi lộ, ông Nguyễn Văn Nhất trang trọng đọc bản Tuyên ngôn độc lập và danh sách các thành viên của Chính phủ lâm thời Sau bản tin thời sự 30 phút
là 30 phút chương trình “ca nhạc sống” do Đoàn quân nhạc ngồi ở ngoài sân biểu diễn Tiếp đến là chương trình tiếng Anh 15 phút và chương trình tiếng Pháp 15 phút Như vậy, buổi phát thanh đầu tiên của Đài tiếng nói Việt Nam
Trang 2trình, kể cả Ca nhạc đều đọc và phát trực tiếp Từ buổi khó khăn ban đầu đầy thử thách ấy, đến tháng 3 – 2000, cả nước ta có một hãng thông tấn, một đài truyền hình quốc gia, ba đài truyền hình khu vực, 61 đài phát thanh truyền hình tỉnh, thành phố, 606 đài phát thanh, truyền thanh cấp huyện, trong đó có
288 đài huyện, thị xã phát sóng FM và hàng nghìn trạm truyền thanh xã, phường … Công suất thời lượng phát sóng và diện tích phủ sóng phát thanh, truyền hình ngày càng tăng Đã có 80 % số hộ dân được nghe Đài Tiếng nói Việt Nam và 70 % số hộ dân trong cả nước được xem các chương trình của Đài Truyền hình Việt Nam Hiện nay, Đài Tiếng nói Việt Nam phủ sóng trên
95 % cả nước và số thính giả thường xuyên từ 70 nước Có thể nói, Đài Tiếng nói Việt Nam tiếp tục là một trong những phương tiện truyền thông rộng khắp
và có hiệu quả nhất hiện nay, là cầu nối gần gũi với công chúng nghe đài trong và ngoài nước
Những ưu thế của báo phát thanh hiện đại ,kỹ thuật đơn giản, tiện lợi Chỉ cần một thiết bị thu tín hiệu nhỏ là công chúng đã có thể hưởng thụ các chương trình phát thanh ở bất cứ đâu, bất cứ khi nào Nếu đọc báo in, bạn cần phải có ánh sáng, xem truyền hình, đọc báo mạng điện tử thì phải có một chiếc tivi, có máy tính hoặc phương tiện nối mạng internet… Hơn nữa tất cả các phương tiện này đòi hỏi bạn phải tập trung cao độ trong một điều kiện không gian t ương đối ổn định thì mới có thể hưởng thụ trọn vẹn thông tin Nhưng phát thanh đơn giản hơn thế rất nhiều Chỉ với một chiếc radio nhỏ nhẹ, rẻ tiền và nguồn năng lượng cũng rất rẻ, bạn có thể vừa nghe chương trình phát thanh vừa làm mọi công việc , kể cả lái xe ô tô hay đi bộ tập thể dục trong công viên… Nếu xét ở phương diện phủ sóng rộng thì phát thanh luôn vững vàng ở vị trí số một so với tất cả các loại hình báo chí khác như báo
in, báo hình, báo mạng điện từ
Trang 3Chính vì đặc điểm đơn giản về kỹ thuật, rẻ tiền về phương tiện
mà ở Việt Nam, từ miền núi đến hải đảo xa xôi hay nông thôn đều có sự hiện hữu của chiếc radio Khả năng thông tin thời sự nhanh nhạy Như đã nêu ở trên, ưu thế nổi bật đầu tiên của phát thanh là kỹ thuật đơn giản tiện lợi Thế nhưng, ưu thế đặc thù khiến cho phát thanh hiện đại cạnh tranh được với các loại hình báo chí truyền thông khác là sự nhanh nhạy trong thông tin Thông tin nhanh là một yêu cầu sống còn đối với một đài phát thanh hiện đại So với các loại hình báo chí, truyền thông đại chúng khác, sự vượt trội của phát thanh trước hết là khả năng cung cấp cho bạn nghe đài những thông tin mới nhất, nóng hổi nhất, những thông tin vừa mới xảy ra, đang xảy ra, hoặc sẽ xảy
ra mà chưa có ai biết Về ưu thế này, hiện nay chỉ có báo mạng điện tử mới có thể cạnh tranh được với báo phát thanh mà thôi Tuy nhiên, do đặc điểm của báo mạng là phụ thuộc vào đường truyền và phương tiện cồng kềnh, kỹ thuật phức tạp nên sự tiện lợi của chiếc radio vẫn có những ưu thế do luôn đồng hành cùng với mỗi cá nhân trong mọi địa hình, mọi hoàn cảnh Theo PGS,
TS Đức Dũng thì “trong cuộc cạnh tranh giữa các phương tiện thông tin đại chúng hiện nay, ai nắm vững thông tin mới nhất và truyền tải thông tin một cách nhanh nhất thì người đó sẽ chiến thắng” Riêng với báo phát thanh, xét
về khía cạnh nội dung thông tin và hình thức giao tiếp với thính giả, việc đưa thông tin nhanh sẽ làm tăng tính trực tiếp, rút ngắn thời điểm sự kiện xảy ra với thời điểm công chúng tiếp nhận sự kiện Hiện nay, cũng giống như nhiều Đài phát thanh trên thế giới ở Hệ Thời sự - Chính trị tổng hợp của Đài Tiếng nói Việt Nam, cứ sau mỗi giờ đồng hồ lại có một bản tin 5 phút để cập nhật những thông tin mới nhất, phản ánh kịp thời về những sự kiện nóng hổi nhất Gần gũi công chúng, hiệu quả tác động cao
Một trong những thế mạnh của báo phát thanh được thính giả đánh giá
Trang 4động nhanh, hiệu quả đến công chúng Nói cách khác, sức hấp dẫn của báo phát thanh chính là ở là sự thân mật, gần gũi với công chúng thính giả Với mục tiêu thu hút thính giả, tạo ra sức sống cho làn sóng phát thanh, những người làm báo phát thanh hiện đại không chỉ quan tâm đến việc đem lại cho công chúng những thông tin nóng hổi, bổ ích, gần gũi với cuộc sống thường nhật của người nghe mà còn là ở cách thể hiện những thông tin đó một cách thân tình, gần gũi “như nói với một người bạn” Người làm báo phát thanh ngày này rất quan tâm đến những thói quen và sở thích của từng nhóm công chúng nghe đài, không ngừng cải tiến về hình thức để các chương trình phát thanh ngày càng gần gũi hơn với thính giả, phù hợp với từng đối tượng nghe đài, đáp ứng thị hiếu ở từng độ tuổi
Có nhiều ý kiến cho rằng, phát thanh là loại hình truyền thông lạc hậu
và sẽ sớm bị đào thải trong xã hội hiện đại Nhưng thực tế, ở nhiều nước trên thế giới, phát thanh vẫn đang phát huy cao thế mạnh của mình và chiếm được một lượng khán giả lớn Đặc biệt với sự ủng hộ của công nghệ thông tin, phát thanh ngày càng phát triển một cách đa dạng và phong phú, với những tiến bộ
rõ rệt Phát thanh đã chứng tỏ được sự tồn tại bền bỉ của nó, với những đặc trưng và thế mạnh riêng 2 Đặc trưng của báo phát thanh Radio chính là linh hồn và làm nên đặc trưng của báo phát thanh Loại hình báo chí phát thanh đã được tác giả Lois Baird phân tích và nêu ra 11 đặc điểm của loại hình báo chí này Đó là:
1 Radio hình ảnh 2.Radio là thân mật, riêng tư
3.Radio dễ tiếp cận và dễ mang
4.Radio là trực tiếp
5.Radio có ngôn ngữ riêng của mình
6.Radio có tính tức thời
Trang 57.Radio không đắt tiền.
8.Radio có tính lựa chọn
9.Radio gợi lên cảm xúc
10 Làm công việc thông tin và giáo dục
11 Radio là âm nhạc
Những đặc trưng này thể hiện quan điểm khác nhau giữa báo phát thanh và những loại hình báo chí khác: Thứ nhất, báo phát thanh không dùng hình ảnh nhưng thông qua những phương tiện âm thanh để diễn đạt, chuyển tải ý nghĩa của thông điệp một cách chính xác, hình tượng Thứ hai, báo phát thanh vô cùng gần gũi , thân mật vì những phát thanh và kĩ thuật viên sẽ sử dụng một loạt những âm thanh hết sức trung thực, gần gũi và đời thường Báo phát thanh tỏa sóng rộng khắp, vì vậy thính giả vô cùng dễ tiếp cận và dễ mang đi, phát thanh không có giới hạn về khoảng cách (tốc độ phủ sóng 300000km/s) vì thế nó mang tính xã hội hóa rất cao Báo phát thanh thông tin nhanh, tiếp cận đồng thời và lấy âm thanh một cách trực tiếp từ hiện trường khác hẳn với báo in, cùng một lúc, cùng thời điểm, hàng triệu dân chúng có thể nghe cùng một lúc Vô cùng sống động, riêng tư và thân mật vì với báo phát thanh, công chúng được nghe thông tin qua giọng đọc, tức là bằng giọng nói của chính những con người cụ thể, giống như họ đang ngồi ngay cạnh nên rất thân mật Nhưng mỗi thính giả lại lắng nghe radio với tư cách cá nhân, mỗi người có một lời nhận xét, đánh giá riêng Yêu cầu đặt ra cho báo phát thanh lúc này là: Hãy nói với công chúng như nói với một người Sử dụng âm thanh tổng hợp (bao gồm lời nói, tiếng động và âm nhạc) Âm thanh không bị phụ thuộc vào hình ảnh, chữ in nên không ảnh hưởng gì đến trình độ văn hóa
Có thể coi đây là đặc điểm của cả báo truyền hình, thậm chí, báo truyền hình
Trang 6vẫn có một điểm khác biệt: đối với truyền hình, hình ảnh luôn giữ vị trí số 1,
âm thanh chỉ có nhiệm vụ bổ trợ cho những phần mà truyền hình chưa nói hết Bởi lẽ đó, nếu xét riêng trong sự so sánh với báo truyền hình thì báo phát thanh nổi lên ở đặc điểm quan trọng nhất, đó là việc sử dụng âm thanh tổng hợp (bao gồm lời nói, tiếng động, âm nhạc) tác động vào thính giác Như vậy, đây không chỉ là phương thức tác động duy nhất mà còn là đặc trưng cơ bản của báo phát thanh trong tương quan so sánh với các loại hình báo chí khác
Các chức năng báo phát thanh
Chức năng thông tin
Chức năng tư tưởng
Chức năng tổ chức
Chức năng giải trí – văn hóa
Chức năng chỉ đạo, giám sát xã hội
Xu thế phát triển của báo phát thanh Việt Nam Phát thanh theo format Đây vốn là phong cách làm phát thanh và cả truyền hình đặc trưng và rất khổ biến ở tất cả các nước, tất cả các đài phát thanh – truyền hình hiện nay Phát thanh theo format là chương trình phát thanh được làm theo khung kịch bản cho trước, chỉ khác nhau về nội dung đề tài cần đề cập Đây là một cách phát thanh đơn giản nhưng rất dễ gây nhàm chán nếu không biết thay đổi nội dung, khung chương trình một cách linh hoạt Để làm nên một chương trình phát thanh theo format thì điều đầu tiên là người làm phát thanh phải tạo ra được một khung chương trình chuẩn, hấp dẫn và phù hợp với yêu cầu chung Sau
đó là đi tìm tư liệu, đề tài để lắp ghép vào khung kịch bản đó và thực hiện thành chương trình phát thanh
Trang 7Phát thanh có hình Phát thanh có hình không hẳn là chương trình phát thanh cũng không hẳn là chương trình truyền hình, mà đúng như tên gọi của
nó là hệ phát thanh có hình Hiểu một cách đơn giản thì đây là chương trình
mà tiếng nói, âm thanh là ngôn ngữ chính, hình ảnh là phụ, trong đó có cả hình động và hình tĩnh Ưu thế của hình thức phát thanh này chính là tận dụng được thế mạnh của phát thanh, độ nhanh nhạy có thể thông tin lập tức vấn đề thời sự nóng bỏng mà không phải lệ thuộc hình ảnh Nhưng cũng có những chương trình đan xen như văn học nghệ thuật, âm nhạc, kịch, sân khấu và một
số lĩnh vực khác như kinh tế - xã hội cần phải có hình động để khán giả tận mắt thấy bản chất vấn đề Hệ phát thanh có hình (VOVTV) của Đài Tiếng nói
VN chính thức phát sóng từ ngày 7/9/2008 Tuy nhiên, đây vẫn là một chương trình đang được thử ngiệm nên chưa được phát sóng rộng rãi, dự kiến phải đến đầu năm 2009 mới có thể phủ sóng mặt đất
Phát triển công nghệ phát thanh Với một chiếc máy radio nhỏ gọn, có giá từ vài chục ngàn, thính giả có thể nghe và mang theo tới bất kì đâu như đi
du lịch, đi công tác, trên tàu xe…Đó là thế mạnh về giá cả và sự tiện dụng Trong khi đó để trang bị một chiếc tivi bỏ túi hoặc muốn xem các chương trình truyền hình qua điện thoại di động thì phí dịch vụ lại rất cao Trong điều kiện mất điện, tivi hầu như bị tê liệt, còn với chiếc máy radio người sử dụng
có thể nghe bằng pin Đó là những ưu điểm mà ai cũng có thể thấy ở khía cạnh thiết bị và công nghệ Thế nên, xu hướng mới của công nghệ phát thanh trong tương lai sẽ là những chiếc radio nhỏ gọn hơn, tích hợp nhiều tính năng (ngày nay, điện thoại di động luôn được cài sẵn trình nghe radio) Âm thanh trong khi phát sóng được chăm chút hơn, âm thanh mang tính nền của thông tin, giúp thính giả nghe rõ hơn và tạo được sức hấp dẫn, mới mẻ hơn, không gây nhàm chán Về phương thức truyền dẫn phát song, phát sóng phát thanh
Trang 8dụng công nghệ analog (MW, SW), PCM (MW, SW, FM) và Digital: DAB, DRM, DMB Ở Việt Nam đang thử nghiệm công nghệ DRM nhằm tiết kiệm tần số, nâng cao chất lượng phát thanh, thính giả thu được cả Analog và Digital Xu thế phát triển phát thanh khu vực châu Á – Thái Bình Dương Xu thế phát triển của phát thanh 1 Phương thức truyền dẫn đa dạng - Analog: FM/AM, LW/SW - Số: DAB/DRM/DMB/DVB-T, Internet Radio- Qua điện thoại di động - Radio vệ tinh
Đa dạng về nội dung - Mô hình phát thanh công cộng: với các chương trình chất lượng cao về thông tin, giáo dục, văn hoá và giải trí - Hình thức mới: Kèm công cụ cho thói quen nghe đài - Nghe đài theo yêu cầu - Vai trò của khâu lưu trữ tư liệu Phát thanh số: Tạo ra nhiều sự lựa chọn hơn, dịch vụ tốt hơn - Công nghệ bổ sung, công nghệ thay thế - Phát thanh qua điện thoại
di động, phát thanh nhìn (visual radio) - Phát thanh trên internet - Podcasting – một thách thức mới (Trích Dự báo của Hiệp hội Phát thanh Truyền hình châu Á - Thái Bình Dương ABU) Trích từ bài báo: “Đổi mới phát thanh đã chậm rồi, xin đừng trễ nữa” của tác giả Nguyễn Đức An, trích từ Tuần Việt Nam.net
Như vậy, báo chí phát thanh đang đứng trước những cơ hội mới với cả khó khăn và thuận lợi Sự bùng nổ về công nghệ thông tin không làm cho phát thanh có nguy cơ biến mất.Và có khẳng định rằng: xu thế phát triển của báo phát thanh trên thế giới và Việt Nam là hoàn toàn đúng đắn và phù hợp xu thế phát triển của thời đại Báo phát thanh sẽ tiếp tục gặt hái nhiều thành công mới và là một trong loại hình phát thanh không thể thiếu trong mỗi gia đình trên thế giới và Việt Nam Tại Việt Nam, phát thanh cũng có những sự đầu tư phát triển mạnh mẽ Tầm nhìn đến năm 2020 phấn đấu đưa Đài Tiếng nói Việt Nam trở thành Đài phát thanh Quốc gia mạnh có uy tín, ngang tầm với các nước tiên tiến trên thế giới Ứng dụng công nghệ tiên tiến hiện đại vào dây
Trang 9chuyền sản xuất, đạt chuẩn quốc tế … Đào tạo cán bộ công chức viên chức, phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên, ca sỹ, nghệ sỹ ngày càng chuyên nghiệp; Nâng cao chất lượng nội dung chương trình đáp ứng với yêu cầu của quý thính giả trong giai đoạn phát triển mới