Bài tập lớn Công tác xã hội với gia đình

Có thể nói cách hiểu chung nhất về bạo lực gia đình là những hành vi bạo lựcxảy ra trong phạm vi gia đình, đó là sự xâm phạm và ngược đãi về thân thể haytinh thần, tình cảm hay tình dục,

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN KHOA XÃ HỘI HỌC VÀ PHÁT TRIỂN

====oo0oo====

BÀI TẬP LỚN CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI GIA ĐÌNH

Đề tài: Công tác xã hội với gia đình có bạo lực

Hà Nội, ngày 28 tháng 05 năm 2021

Giảng viên hướng dẫn : Nguyễn Thị Tố Quyên

Dương Thị Thu Hương Sinh viên thực hiện : Tạ Thị Thùy

DANH MỤC VIẾT TẮT

BLGĐ: Bạo lực gia đình

CTXH: Công tác xã hội

NVXH: Nhân viên xã hội

NVCTXH: Nhân viên Công tác xã hội

WHO: Tổ chức y tế Thế giới

LHQ: Liên hợp quốc

UBND: Ủy ban nhân dân

HPN: Hội Phụ nữ

MỞ ĐẦU

I Lí do chọn đề tài

Cùng với sự tăng trưởng kinh tế, cuộc sống tinh thần của con người cũngngày càng được cải thiện, đặc biệt sự bình đẳng trong gia đình, quan hệ vợchồng, con cái được nhìn nhận trên nhiều khía cạnh tích cực Tuy nhiên, vẫn cònnhiều vấn nạn, trong đó có bạo lực gia đình, không chỉ làm đau đầu các cơ quanchức năng mà còn làm tổ ấm gia đình mất đi nền tảng vốn có của nó

Gia đình là tế bào của xã hội, là nơi chứa chan niềm vui, sự nồng ấm, nhữnggiây phút thiêng liêng, nơi tìm về sau những ngày vất vả và xa cách Thế nhưngmấy năm trở lại đây một thực trạng đang được xã hội quan tâm và báo chí liêntục đưa tin làm xôn xao dư luận đó là vấn đề bạo lực ngày một gia tăng về sốlượng và nghiêm trọng về mức độ đang xảy ra trong các gia đình Lúc này hơn

ai hết chúng ta cần phải vào cuộc để tìm ra đâu là căn nguyên đang ăn mòn tếbào xã hội, để rồi từ đó cùng với xã hội tìm ra các giải pháp để ngăn chặn và điđến xoá bỏ nạn bạo hành

Bạo lực gia đình là một hiện tượng xã hội tồn tại dai dẳng từ xưa đến nay ởmọi quốc gia, mọi dân tộc, mọi vùng miền Bạo lực gia đình là những hành vimang tính chất bạo lực được các thành viên trong gia đình dùng để giải quyếtcác vấn đề mâu thuẫn, xung đột trong gia đình Hành vi này không chỉ để lại hậuquả tiêu cực trong thời điểm hiện tại mà còn để lại những tổn thương tâm lý lâudài cho người chịu bạo lực Đặc biệt, hậu quả của bạo lực gia đình ảnh hưởng tớithành viên trong nhà vô cùng nghiêm trọng

Công tác xã hội là một chuyên ngành để giúp đỡ cá nhân, nhóm hoặc cộng

đồng tăng cường hay khôi phục việc thực hiện các chức năng xã hội của họ vàtạo những điều kiện thích hợp nhằm đạt được các mục tiêu đó và gia đình cũng

là một đối tượng của công tác xã hội Vì những lí do trên, em chọn đề tài: “Công tác xã hội với gia đình có bạo lực”

II Bạo lực gia đình

* Khái niệm về gia đình

Theo truyền thống, gia đình được định nghĩa là một nhóm người, có cùngquan hệ huyết thống, có chung một lịch sử, cùng chia sẻ chung nơi cư trú vànhững lợi ích khác Định nghĩa này được mở rộng, bao gồm thêm những người

có cùng cảm nhận về một gia đình tương lai, hòa hợp bởi hôn nhân hoặc đượcnhận làm con nuôi Nói chung, sự kết hợp các thành viên trong một gia đình cóthể do hai yếu tố chính:

+ Có cùng huyết thống (cha mẹ-con cái, ông bà- cháu, anh - chị - em ruột …).+ Có yếu tố luật định (kết hôn, nuôi con…)

Một số gia đình được tạo lập không tuân theo cách thức truyền thống,hoặc có thể ở một số nơi, không được luật pháp hoặc đạo đức xã hội thừa nhận(ví dụ sống chung không hôn thú, hôn nhân giữa những người đồng tính, chuyểngiới, tảo hôn, hoặc tình trạng phụ mẫu đơn thân không kết hôn)

Mỗi gia đình được tạo lập có đời sống riêng của nó Sự phát triển của mộtgia đình đi theo một chu trình với những giai đoạn; mỗi giai đoạn lại có tính chấtriêng và những nhu cầu, đòi hỏi đặc thù cho sự phát triển của gia đình ấy Xungđột hôn nhân, ly thân, ly hôn… là những hoàn cảnh gây ra những biến động, ảnhhưởng đến sự toàn vẹn của gia đình Tái hôn (remarriage) có thể tạo nên nhữngtình thế phức tạp hơn cho gia đình mới tạo lập cũng như cho những thành viênthuộc chu trình/vòng đời trước đó

1 Bạo lực gia đình

Gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi nuôi dưỡng con người, là môitrường quan trọng hình thành và giáo dục nhân cách, góp phần vào sự nghiệpxây dựng và bảo vệ Tổ quốc Gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia

đình càng tốt.(Luật hôn nhân gia đình 2000) nhưng hiện nay gia đình đang có

rất nhiều vấn đề đáng báo động và bạo lực gia đình cũng là một vấn đề đangđược cả xã hội quan tâm

Có thể nói cách hiểu chung nhất về bạo lực gia đình là những hành vi bạo lựcxảy ra trong phạm vi gia đình, đó là sự xâm phạm và ngược đãi về thân thể haytinh thần, tình cảm hay tình dục, kinh tế hay xã hội giữa các thành viên trong giađình Bạo lực gia đình là sự lạm dụng quyền lực, một hành động sử dụng vũ lựcnhằm hăm dọa hoặc đánh đập một người thân trong gia đình để điều khiển haykiểm soát người đó

Theo Khoản 2 Điều 1 của luật phòng chống bạo lực gia đình quy định:

Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả

năng tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đỗi với các thành viên khác trong giađình.

- Các hành vi bạo lực gia đình: Theo Điều 2 của Luật phòng chống bạo

lực gia đình thì các hành vi sau được coi là hành vi bạo lực gia đình:

+ Hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác gây xâm hại đếnsức khỏe, tính mạng;

+ Lăng mạ hoặc các hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự, nhâm phẩm;+ Cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậu quảnghiêm trọng;

+ Ngăn cản việc thực hiện quyền, nghĩa vụ trong quan hệ gia đình giữa ông,

bà và cháu; giữa cha, mẹ và con; giữa vợ, chồng; giữa anh, chị, em với nhau;+ Cưỡng ép quan hệ tình dục;

+ Cưỡng ép tảo hôn; cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân tựnguyện, tiến bộ;

+ Chiếm đoạt, hủy hoại, đập phá hoặc có hành vi khác cố ý làm hư hỏng tàisản riêng của thành viên khác trong gia đình hoặc tài sản chung của các thànhviên gia đình;

+ Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức, đóng góp tài chính quákhả năng của họ; kiểm soát thu nhập thành viên gia đình nhằm tạo ra tình trạngphụ thuộc về tài chính;

+ Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở

+ Hành vi bạo lực gia đình quy định tại khoản 1 Điều này cũng được ápdụng đối với thành viên gia đình của vợ, chồng đã ly hôn hoặc nam, nữ khôngđăng ký kết hôn mà chung sống với nhau như vợ chồng

Như vậy, về hình thức bạo lực của gia đình thì có những cách phân chiasau :

Theo mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình thì có hai loại bạo lực

chủ yếu là bạo lực đối với vợ/chồng và bạo lực đối với con cái

Theo tính chất của bạo lực thì có những hình thức khác nhau nhưng có

những loại thường được nhắc đến nhiều hơn cả đó là bạo lực về thân thể ( bạolực thể chất) và bạo lực tinh thần ( tình cảm,tâm lý)…bạo lực tình dục, bạo lựckinh tế

2 Thực trạng, nguyên nhân, hậu quả của bạo lực gia đình hiện nay.

2.1 Thực trạng gia đình có bạo lực hiện nay.

a Trên thế giới

Bất chấp những nỗ lực không ngừng nghỉ của các tổ chức trên thế giới,thực trạng bạo hành phụ nữ vẫn diễn ra ở nhiều nơi, với mọi đối tượng và để lạinhững tổn thương vô cùng nặng nề

Theo WHO thì cứ 6 phụ nữ trên thế giới lại có 1 người là nạn nhân củabạo hành gia đình Ở một số nơi, có 2 trong số 3 phụ nữ bị tổn hại do chồng của

họ, bạn trai hay người chung sống Có 4-12% phụ nữ mang thai cho biết họ từng

bị đánh đập trong thời gian mang thai, hơn 90% là do cha của đứa bé mà họđang mang thai

Ở Mỹ, Mỗi năm có hơn 10 triệu phụ nữ bị ngược đãi, trong đó 2.000 4.000 người bị chết do chồng hoặc người tình bạo hành, cứ 15 giây lại có mộtphụ nữ bị đánh đập, 6 phút xảy ra một vụ hiếp dâm, mỗi ngày có 4 phụ nữ bị kẻbạo hành giết chết Ở Ấn Độ, mỗi ngày có 4 phụ nữ bị thiêu sống vì vấn đề củahồi môn Ở Pháp, tỷ lệ phụ nữ bị chồng bạo hành là 2,5% tương đương với 2,5triệu người.Trong những năm gần đây, trung bình sẽ có khoảng 14 ngàn phụ nữNga bị cướp đi sinh mạng bởi chính người bạn đời của mình

-Như vậy, BLGĐ đang trở thành vấn nạn trên phạm vi toàn thế giới

b Ở Việt Nam

Phụ nữ hiện chiếm 50,8% dân số và 50,6% lực lượng lao động của cảnước, họ đã có những đóng góp rất lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và pháttriển đất nước Tuy nhiên, một thực tế mà không chỉ có phụ nữ Việt Nam đangphải đối mặt chính là tình trạng BLGĐ

Theo thống kê trong kết quả Nghiên cứu lần thứ nhất về BLGĐ với phụ

nữ tại Việt Nam do Tổng cục Thống kê, Tổ chức Y tế Thế giới và Quỹ dân sốLiên hiệp quốc thực hiện và công bố vào ngày 25/11/2010 đã đưa ra con số đáng

báo động: có đến 58% phụ nữ Việt Nam cho biết mình đã từng là nạn nhân của

ít nhất 1 trong 3 hình thức bạo hành trong đời sống vợ chồng là bạo hành thể xác,tình dục và tinh thần trong cuộc đời Trong đó, có 32% phụ nữ đã từng kết hôncho biết họ đã phải hứng chịu bạo lực thể xác trong đời và 6% đã từng trải quabạo lực thể xác trong vòng 12 tháng trở lại đây; 10% phụ nữ đã từng kết hôn chobiết rằng họ đã từng trải nghiệm bạo lực tình dục trong đời và 4% trong vòng 12tháng trở lại đây; 54% phụ nữ cho biết đã phải hứng chịu bạo lực tinh thần trongđời và 25% cho biết đã bị bạo lực tinh thần trong thời gian gần đây

Có tới khoảng một nửa số nạn nhân này chưa từng nói với ai về tình trạngbạo lực mà họ phải chịu đựng 87% nạn nhân không bao giờ tìm kiếm sự giúp

đỡ của cơ quan chính quyền, dịch vụ chính thống Trong số người tìm kiếm sựgiúp đỡ của cảnh sát thì chỉ 12% có được các hình thức xử tại tòa hình sự, 60%

Báo cáo Điều tra quốc gia về bạo lực đối với phụ nữ ở Việt Nam năm 2019

cho thấy, cứ 03 phụ nữ thì có gần 02 phụ nữ (gần 63%) bị một hoặc hơn mộthình thức bạo lực thể xác, tình dục, tinh thần và bạo lực kinh tế cũng như kiểmsoát hành vi do chồng gây ra trong cuộc đời và gần 32% phụ nữ bị bạo lực hiệnthời (trong 12 tháng qua)

Cho đến nay, Việt Nam là quốc gia duy nhất trên thế giới đã thực hiện thànhcông điều tra quốc gia lần thứ hai về bạo lực đối với phụ nữ, đặc biệt sử dụngphương pháp điều tra đa quốc gia về tình hình sức khỏe của phụ nữ và bạo lựcgia đình của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)

Một số phát hiện chính từ điều tra năm 2019 như sau:

Cứ 03 phụ nữ thì có gần 02 phụ nữ (62,9%) phải chịu ít nhất một hoặcnhiều hình thức bạo lực do chồng gây ra trong đời và 31,6 % bị bạo lực hiệnthời (trong 12 tháng qua)

Trừ bạo lực tình dục, tỷ lệ bạo lực đối với phụ nữ do chồng gây ra năm

2019 thấp hơn so với năm 2010 Ví dụ, phụ nữ bị chồng bạo lực thể

xác trong đời năm 2019 (26,1%) ít hơn so với năm 2010 (31,5%) Điều này

rõ ràng hơn với nhóm phụ nữ trẻ

Tuy nhiên, tỷ lệ phụ nữ bị chồng bạo lực tình dục trong đời năm 2019(13,3%) cao hơn so với năm 2010 (9,9%) Điều này đặc biệt đúng ở nhómphụ nữ trẻ ở độ tuổi từ 18 - 24 (13,9% năm 2019 so với 5,3% năm 2010).Mặc dù điều này phản ánh sự gia tăng của tình trạng bạo lực nhưng cũng cóthể là kết quả của sự thay đổi xã hội mà ở đó phụ nữ cởi mở hơn khi nói vềchủ đề tình dục và bạo lực tình dục Trong tương lai cần có nghiên cứu vàphân tích sâu hơn để xác định được đúng xu hướng này

Phụ nữ khuyết tật bị các hình thức bạo lực do chồng gây ra cao hơn sovới phụ nữ không bị khuyết tật

4,4% phụ nữ cho biết họ đã bị lạm dụng tình dục trước tuổi 15 tuổi

Ở Việt Nam, phụ nữ bị chồng bạo lực nhiều hơn so với việc bị ngườikhác bạo lực Cứ 10 phụ nữ thì có 01 người (11,4%) trải qua bạo lực thể xác

từ khi 15 tuổi do người khác gây ra Khi phụ nữ bị bạo lực thể xác do ngườikhác không phải là chồng gây ra, người gây bạo lực chủ yếu là thành viênnam trong gia đình (60,6%)

Cứ 10 phụ nữ thì có 01 phụ nữ (9%) bị bạo lực tình dục do người khácgây ra từ năm 15 tuổi Phần lớn kẻ gây ra bạo lực là nam giới không phảithành viên trong gia đình (ví dụ: nam giới là người không quen biết, bạn bèhoặc người quen; người mới quen gần đây; hoặc người làm cùng cơ quan)

Bạo lực đối với phụ nữ vẫn bị che giấu Một nửa phụ nữ bị chồng bạo lựcchưa bao giờ kể với bất kỳ ai Hầu hết phụ nữ (90,4%) bị bạo lực thể xácvà/hoặc tình dục do chồng gây ra không tìm kiếm bất kỳ sự hỗ trợ nào từ các

cơ quan chính quyền

Trẻ em cũng là nạn nhân khi sống trong môi trường bạo lực Trong sốphụ nữ bị chồng bạo lực thể xác, 61,4% cho biết con cái họ đã từng chứngkiến hoặc nghe thấy bạo lực Phụ nữ bị chồng bạo lực thể xác và hoặc tìnhdục nói rằng con cái họ (5-12 tuổi) thường có các vấn đề về hành vi

Bạo lực đối với phụ nữ gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho pháttriển kinh tế và sức khỏe thể chất, tinh thần phụ nữ Ước tính thiệt hại kinh tế

do bạo lực gây ra cho nền kinh tế Việt Nam tương đương với 1,8% GDP

Bạo lực là hành vi có tính tiếp thu Hành vi này có thể được ngăn chặn

và chúng ta cần hành động ngay Phụ nữ là nạn nhân của bạo lực do chồng

gây ra thì nhiều khả năng mẹ của người chồng đã từng bị đánh hoặc bản thânngười chồng đã bị đánh đập khi còn nhỏ.

Theo Nghiên cứu quốc gia về Bạo lực Gia đình đối với phụ nữ ở Việt

Nam được Chính phủ Việt Nam và Liên Hợp Quốc công bố ngày 25/11/2010 tại

Hà Nội cứ ba phụ nữ có gia đình hoặc đã từng có gia đình thì có một người

(34%) cho biết họ đã từng bị chồng mình bạo hành thể xác hoặc tình dục Số

phụ nữ có hoặc từng có gia đình hiện đang phải chịu một trong hai hình thức bạohành này chiếm 9%

Nếu xem xét đến cả ba hình thức bạo hành chính trong đời sống vợ chồng –thể xác, tình dục và tinh thần, thì có hơn một nửa (58%) phụ nữ Việt Nam chobiết đã từng là nạn nhân của ít nhất một hình thức bạo lực gia đình kể trên Cáckết quả nghiên cứu cũng cho thấy khả năng phụ nữ bị chồng mình lạm dụngnhiều hơn gấp ba lần so với khả năng họ bị người khác lạm dụng

Theo thống kê của Quỹ Dân số Liên Hiệp Quốc, trên thế giới cứ 3 phụ nữ

lại có 1 người phải chịu đựng bạo lực gia đình trong cuộc sống của mình Ởnước ta, dù đã có Luật phòng, chống bạo lực gia đình từ năm 2007 nhưng khôngthể phủ nhận một thực tế rằng bạo lực gia đình vẫn là một vấn nạn chưa thể xóa

bỏ Theo thống kê của Vụ Gia đình, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện

từ năm 2011 - 2015, ở nước ta có tới gần 160.000 vụ bạo lực gia đình, theo đótrung bình mỗi năm gần 32.000 vụ bạo lực gia đình xảy ra

Theo nhận định của Quỹ Dân số LHQ, trong dịch bệnh COVID- 19 vớinhững áp lực về bệnh tật, kinh tế và cuộc sống, các vụ bạo lực gia đình trên cơ

sở bất bình đẳng giới với phụ nữ và trẻ em gái có xu hướng gia tăng Ngày 5/4,Tổng Thư ký LHQ António Guterres đã viết trên Twitter kêu gọi các quốc giacần có hành động khẩn cấp để chống lại sự gia tăng bạo lực gia đình, đặt sự antoàn của phụ nữ và trẻ em lên hàng đầu Những con số thống kê về tình trạngbạo lực gia đình gia tăng ở nhiều quốc gia có lẽ là một phần cơ sở cho lời kêugọi này

Theo thông tin của Quỹ Dân số LHQ, số cuộc gọi báo cáo về bạo lực giađình trong thời điểm dịch COVID-19 ở nước ta đã tăng lên khoảng 20% Hiệntrên cả nước, tại mỗi tỉnh thành đều có các cơ sở nhà tạm lánh cho nạn nhân bạo

lực gia đình Tuy nhiên, theo đại diện Quỹ Dân số LHQ, cần tiếp tục đẩy mạnhviệc xây dựng các mô hình nhà hỗ trợ với dịch vụ hỗ trợ toàn diện hơn cho cácnạn nhân.

Theo nghiên cứu quốc gia về bạo lực phụ nữ do Tổng cục Thống kê công

bố năm 2019 cho thấy, 63% phụ nữ đã từng kết hôn tại Việt Nam đã trải qua

một dạng bạo lực như bạo lực về thể xác, tình dục, tinh thần, kiểm soát hành vihoặc bạo lực kinh tế do chồng gây ra ở một thời điểm nào đó trong đời Trongbối cảnh dịch Covid-19, tỷ lệ phụ nữ và trẻ em trên toàn thế giới bị bạo lực giatăng từ 30 - 300%

Theo số liệu thống kê tổng hợp từ đường dây nóng của Cục Bảo vệ - Chămsóc trẻ em cho thấy, sự xâm hại và bạo lực đối với trẻ em trong gia đình tănggấp 3 lần; tại cộng đồng tăng 7 lần và trong trường học tăng 13 lần so với chụcnăm về trước Những địa phương xảy ra nhiều vụ xâm hại trẻ em nhất gồm: HàNội, Đồng Nai, Đắc Lắc, TP.Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Bắc Giang

Không khó khăn gì để thấy được thực trạng bạo lực đối với trẻ em trong giađình khi mà chúng ta vẫn thấy trên các phương tiện thông tin đại chúng những

sự việc đau lòng liên quan đến vấn đề này Điển hình như hiện nay, dư luậnbàng hoàng và căm phẫn trước tình trạng hàng loạt em bé bị người thân hànhhung dã man Một số trường hợp bị bạo hành như:

Em Hồ Thị Bông (9 tuổi - TPHCM) bị mẹ nuôi bắt đi ăn xin Do khôngkiếm đủ số tiền như quy định, Bông đã bị bà mẹ này đổ nước sôi lên người làmbỏng nặng

Bé Nguyễn Thị Hảo (3 tuổi - Phước Long) bị chính mẹ ruột của mình là NguyễnThị Mỳ đánh đập đến hôn mê, toàn thân nhiều thương tích, đầu và mặt bầm tím,một ngón tay cái mất móng do bị cắt, gân gót chân và vành tai trái cũng bị cắt Tháng 10.2008, bé Nguyễn Thị Quỳnh Phương (2 tuổi - Hải Phòng) bị chadượng là Lê Quang Đức đánh bằng dây điện đến ngất lịm, chân sưng ụ không đilại được Đây không phải là lần đầu tiên Phương bị cha dượng hành hung Đầunăm 2008, khi trời lạnh, nhiệt độ xuống 7 - 8 độ C, nửa đêm thấy bé Phương đáidầm, Đức lôi bé ra rồi lấy nước lạnh giội vào người làm thân thể bé Phương tím

tái Chưa hết, Đức dùng chiếc cốc thuỷ tinh nhằm vào bé Phương mà ném làmcháu phải khâu 7 mũi

Đỉnh điểm của sự hành hung là tối 19.10, khi đi làm về, Đức thấy cửa nhà mở,nghĩ là bé Phương đã mở cửa nên Đức gọi bé Phương vào trong phòng, dùngdây điện quất tới tấp vào bé Chỉ đến khi bé Phương ngất lịm đi với hàng chụcvết bầm tím hằn sâu trên khắp cơ thể thì Đức mới chịu dừng tay

Bé Hà Thục Hiền (8 tuổi - Quảng Nam) bị người chú ruột là Hà ThanhPhi hành hung gây thương tích nặng nhưng không được điều trị kịp thời nênphải cấp cứu tại bệnh viện tuyến tỉnh trong tình trạng nôn mửa, được nghi làchấn thương sọ não kín

Theo bà Đặng Thị Phương Lan, Khoa Công tác xã hội, Trường Đại học Laođộng xã hội, kết quả một cuộc điều tra năm 2009 tại các tỉnh Hà Nội, Hải Dương

và Hà Tĩnh cho thấy, hình thức bạo lực với trẻ nhiều nhất là về thể chất nhưđánh, tát, roi vọt, chiếm trên 50% Người thường dùng bạo lực với trẻ nhất là bố(52%), mẹ (42%), ngoài ra còn có ông bà, anh chị em Bạo lực tinh thần nhưchửi bới, sỉ nhục, lạnh nhạt, bỏ rơi và nhiều hành vi khác tuy khó nhận biếtnhưng số liệu điều tra cũng cho thấy hình thức bạo lực này khá phổ biến Thậmchí, nhiều trường hợp, cha mẹ còn làm nhục con giữa nơi công cộng, trước đôngngười khiến các em bị tổn thương Lý do của những hình phạt này có khi chỉ vìcác em trốn học, học kém…

Có thể thấy, có hai hình thức phổ biến hơn cả là bạo lực về thể chất và tinhthần

2.2 Nguyên nhân

Nạn bạo lực gia đình hiện nay có rất nhiều nguyên nhân từ kinh tế, xã hội,văn hóa, thói quen… đồng thời biểu hiện sự thiếu vắng của việc thực thi luậtpháp

Một trong những nguyên nhân làm gia tăng nạn bạo hành trong gia đìnhxuất phát từ quan niệm đèn nhà ai nấy rạng, hoặc sợ bị trả thù nên không dámbáo chính quyền, đến khi sự việc diễn ra trầm trọng mới lên tiếng” Ở đây, nỗi

sợ kẻ thủ ác đã lớn hơn sự tôn trọng pháp luật Nói khác đi, ở nhiều địa phương

hiện nay, nhận thức pháp luật về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục của nhiều giađình còn rất yếu kém và việc thực thi pháp luật cũng chưa đồng bộ Pháp luậthầu như chưa truy cứu trách nhiệm những người thờ ơ, vô cảm với những vụbạo hành Trong khi đó, chính sự vô cảm, thờ ơ, né tránh đó đã trực tiếp hoặcgián tiếp tiếp tay cho nạn bạo hành ngày một nhiều hơn.

Còn một nguyên nhân khác là nhiều người cha, người mẹ vì bế tắc, thấtvọng, bất lực trong cuộc sống và quen hành xử theo quan niệm: “Vợ con (cháu)tôi thì tôi có quyền đánh đập, hành hạ” và xem đó như là một phương cách để

“xả tức giận”, “xả xui” Theo nhận định của nhiều người, đây cũng là biểu hiệncủa trình độ dân trí thấp, thiếu hiểu biết về pháp luật Tuy nhiên, dẫu có giảithích, có biện minh thế nào thì xã hội vẫn không thể chấp nhận được việc chínhngười làm cha mẹ lại đang tâm hành hạ con mình khi đứa trẻ vô tội không cóchút khả năng nào để tự vệ, né tránh, trốn chạy!

Theo kết quả điều tra, tổng hợp của Bộ VHTTDL từ 63 tỉnh/thành, có 14nguyên nhân chính (trực tiếp hoặc gián tiếp) dẫn đến BLGĐ gồm:

1) Nhận thức về pháp luật của người dân còn hạn chế, bao che, không khai báo,

sợ chê cười;

2) Nhận thức pháp luật của cán bộ, chính quyền, đoàn thể còn hạn chế;

3) Kinh tế khó khăn;

4) Tệ nạn xã hội (rượu chè, cờ bạc, nghiện ngập);

5) Tư tưởng gia trưởng, bất bình đẳng giới;

6) Người dân thiếu kỹ năng ứng xử trong gia đình;

7) Người dân ít hợp tác, dĩ hoà vi quý;

8) Thiếu cán bộ chuyên trách cấp xã/phường, thiếu cộng tác viên; 9) Cán bộthiếu kỹ năng tư vấn, hoà giải, truyền thông;

10) Các cấp, các ngành chưa phối hợp hiệu quả;

11) Cộng đồng, chính quyền, đoàn thể thiếu quan tâm, coi BLGĐ là chuyệnriêng tư, chỉ can thiệp khi gây ra hậu quả nghiêm trọng;

12) Kinh phí cho hoạt động phòng chống BLGĐ còn hạn chế, chế độ cho ngườihoạt động phòng chống BLGĐ chưa thoả đáng;

13) Chế tài chưa mạnh, chưa xử lý nghiêm, chưa hợp lý, thiên về hòa giải, phêbình, góp ý;

14) Một số văn bản dưới luật chưa phù hợp với thực tiễn Trong số nhữngnguyên nhân nêu trên, Bộ VHTTDL lựa chọn 3 nguyên nhân cơ bản nhất theovùng miền để làm rõ và so sánh cho kết quả như sau:

Nguyên nhân BLGĐ theo nhận định của địa phương

2 Tư tưởng gia trưởng, bất bình đẳng giới

3 Kinh tế khó khăn và tệ nạn xã hội

Đồng

bằng

sông

Hồng

1 Tư tưởng gia trưởng, bất bình đẳng giới

2 Kinh phí cho hoạt động PCBLGĐ còn hạn chế, chế độ chongười hoạt động PCBLGĐ chưa thoả đáng;

3 Cán bộ thiếu kỹ năng tư vấn, hoà giải, truyền thông;

1.Kinh tế khó khăn và tệ nạn xã hội

2.Nhận thức về pháp luật của người dân còn hạn chế, tư tưởng giatrưởng

3.Cán bộ thiếu kỹ năng tư vấn, hòa giải, truyền thông

bằng

sông Cửu

Long

1.Kinh tế khó khăn, nhận thức về pháp luật còn hạn chế;

2.Tệ nạn xã hội; tư tưởng gia trưởng;

3 Cộng đồng, chính quyền, đoàn thể thiếu quan tâm, coi BLGĐ làchuyện riêng tư, chỉ can thiệp khi gây ra hậu quả nghiêm trọng

2.3 Hậu quả của bạo lực gia đình.

Bạo lực gia đình luôn để lại những hậu quả nghiêm trọng về cả thể xác lẫn tinhthần cho nạn nhân; đặc biệt là đối với phụ nữ và trẻ em

Hậu quả đối với nạn nhân về sức khỏe thể chất: Sức khỏe bị hủy hoại; thươngtích đau đớn, có thể bị khuyết tật suốt đời, thậm chí dẫn đến tử vong

Về sức khỏe tinh thần: Luôn ám ảnh bị bạo lực; chán nản, buồn rầu, lo lắng, sợhãi, mất tự tin, hoang mang, trầm cảm; cảm thấy cuộc sống nặng nề, căng thẳng

và tuyệt vọng

Hậu quả đối với người gây bạo lực gia đình: Phá hỏng mối quan hệ vợ – chồng,cha mẹ – con cái, ông bà-cháu; cảm thấy cô đơn ngay trong gia đình Phải đóngtiền nộp phạt vi phạm hành chính khi gây ra bạo lực gia đình Bị truy cứu tráchnhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng với nạn nhân

Với trẻ trong độ tuổi trước vị thành niên: thiếu tập trung và không có khả năngchơi tích cực; vụng về, lóng ngóng và hay gây rối; tránh va chạm và dễ chiềutheo ý người khác; mất hứng thú với các hoạt động xã hội và giảm năng lực xãhội; lẩn tránh các mối quan hệ với các bạn cùng lứa tuổi

Với trẻ vị thành niên: học kém, bỏ học, phạm tội, uống rượu, hút thuốc lá vànghiện ma túy; thiếu tin tưởng vào người lớn; bỏ đi khỏi nhà; có thể có các hành

vi bạo lực như người lớn; chán nản và có ý nghĩ tự tử; thậm chí tự tử

Hậu quả đối với gia đình: Li thân, li hôn Tốn tiền chữa trị và phục hồi sức khỏethể chất và sức khỏe tinh thần cho nạn nhân và người chứng kiến bạo lực giađình

Giảm thời gian và năng suất lao động từ đó giảm thu nhập gia đình Không cókhả năng làm tròn bổn phận với gia đình nội, ngoại

Hậu quả đối với xã hội: Giảm sự đóng góp của nạn nhân và người gây bạo lựcgia đình đối với xã hội tạo ra lực lượng lao động tương lai có sức khỏe thể chất

và tinh thần yếu, thiếu sáng tạo Nếu không xử lý triệt để, xã hội sẽ chấp nhận vàdung túng cho bạo lực gia đình Hạn chế hiệu quả công tác phòng chống

HIV/AIDS và kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh

TRƯỜNG HỢP GIA ĐÌNH CÓ BẠO LỰC (Trường hợp thực tế tại địa phương em)

Cô N.T.T 45 tuổi là công nhân vệ sinh trong nhà máy ở khu công nghiệpyên bình, hàng ngày cô đi làm theo ca hoặc kip theo lịch làm việc, ngày nghỉ cô

ở nhà làm nông nghiệp Gia đình cô có 5 người: 2 vợ chồng cô và 3 người con.Chồng của cô N.T.T là chú T.V.S, ở nhà không làm gì Địa chỉ nhà tại Nga My,Phú Bình, Thái Nguyên Người con đầu là nữ có tên T.T.T, 24 tuổi, đã lấy chồng

và có 2 người con, ở gia đình chồng tại Hà Châu, Phú Bình, Thái Nguyên.Người con thứ 2 là nữ có tên T.T.N, 20 tuổi mới lấy chồng tại Bắc Giang , ngườicon út là nam 15 tuổi, tên T.T.T đang học lớp 9 tại trường THCS Tiên Phong,Phổ Yên, Thái Nguyên

Chú S hiện tại là người nóng tính, gia trưởng, nghiện rượu chè, cờ bạc lạihay ghen Trước kia chú là công nhân đào vàng trong miền Nam, sau sức khỏekém dần chú về quê đi làm thợ phụ xây, nhưng bị lôi kéo chú lao đầu vào cờ bạc,thua trắng phải cầm cố đất mà trả nợ và tìm đến rượu chè Mỗi khi nghe đượcbất kì điều tiếng gì về vợ, chú đều chửi bới và đánh đập cô không thương tiếc

Có lần cô đi làm đêm theo sắp xếp của công ty chú đã ghen tức, khi cô đi làm về,chú nói cô là người lẳng lơ, không biết lo cho gia đình và dùng những lời lẽthậm tệ để nói

Đối với cô T những lời mắng chửi xúc phạm, những cái tát, những đòngánh, cán chổi bay tự do chỉ là những điều bình thường và gắn bó với cô từ lâu,thậm trí bát đũa, ấm chén, xoong nồi cũng có thể bay trong gia đình cô Nhiềulần cô nghĩ đến việc tìm đến cái chết để giải thoát khỏi cuộc hôn nhân này,nhưng vì nghĩ tới các con, nghĩ tới danh dự của con cái bên nhà chồng mà côthường im lặng chịu đựng Nhiều lần chứng kiến được cảnh chú S đánh cô T,hàng xóm sang can ngăn nhưng đều bị chú S chửi bới với những lời lẽ nặng nề

Cô T trở thành trụ cột kinh tế của gia đình, kể từ khi con gái thứ 2 đi lấychồng thì áp lực về kinh tế lại đè nặng trên vai cô hơn Thêm dịch covid khiến

cô cảm thấy bế tắc Cô rất chán nản và muốn được giải thoát bản thân

Đối với vợ như vậy, nhưng đối với các con thì chú S không bao giờ mắngchửi, rất yêu thương con và cháu Mỗi lần chú đánh cô, con cái bên nhà sangngăn thì chú sẽ dừng lại Nhưng đến khi con về chú lại chửi bới.

1 Sơ đồ phả hệ

2 Sơ đồ hệ sinh thái

GĐ Thân chủ

Họ hàng bên nội

Họ hàng bên ngoại

Đồng nghiệp

Thông

gia

Hàng xóm

Chính quyền

3 Cây vấn đề của gia đình thân chủ

Kinh tế gia đình đều

do cô T ghồng gánh, khiến cô mệt mỏi hơn khi dịch bệnh bùng

phát

Con gái lấy chồng, chỉ còn mình cô

là người kiếm ra tiền, nhưng dịch bệnh gây khó khăn

Chú S không làm ra tiền, lại

nợ nần

Cô T cam chịu, không muốn giải thích, áp lực công việc

Chú S là người thích kiểm soát,

có tính chiếm hữu cao

Hàng xóm

khinh bỉ,

chê cười

Tính gia trưởng, nghiện ngập, không suy nghĩ cho gia đình

Cô T muốn tự tử vì quá chán nản, vượt quá sức chịu đựng, bế tắc

rồi mới đi tiếp một năm chú sẽ về 2 dịp là Tết và hè Nhưng rồi sức khỏe cũngyếu dần, chú về quê xin làm thợ phụ hồ Nhưng lại bị lôi kéo vào cờ bạc, thua lỗquá nhiều phải cầm cố đất đai trả nợ, chán nản hơn chú tìm đến rượu bia Chúrất yêu vợ, nhưng lại ghen tuông mù quáng, ghen với những lời hàng xóm nói ranói vào khiến chú có sự thay đổi cách nhìn về vợ, theo thời gian, niềm tin dànhcho vợ ngày càng ít Hai vợ chồng cũng bắt đầu nhiều mâu thuẫn.

Cô T vốn là một người hiền lành, xinh đẹp, hiểu chuyện, cùng với áp lựccông việc, nhiều lần nghe thấy chồng nói bóng gió nhưng không muốn nghĩ ngợi,phần vì muốn giữ hòa khí gia đình nên không muốn gặng hỏi chồng

Tuy nhiên sức chịu đựng của con người có giới hạn, đây lại là khoảng thờigian giữa cô chú xảy ra nhiều vấn đề do chú ghen tuông vô cớ quá nhiều lần.Chú thường xuyên sử dụng bạo lực cả về thể chất và tinh thần, đánh đập côkhông thương tiếc Vì danh dự của con cái bên gia đình chồng, cô bỏ ngoài tainhững lời chú mỉa mai nói về mình, cô cũng không muốn giải thích nhiều vìkhông muốn đổ thêm dầu vào lửa Tuy nhiên điều này càng khiến chú S nghĩrằng những nghi ngờ của mình là đúng hoàn toàn Covid bùng phát càng mạnh,thêm việc con gái thứ 2 cũng lấy chồng, cô cảm thấy quá nhiều thứ đang đè lênmình, khiến cô gục ngã, không muốn bước tiếp nữa, cô muốn được giải thoátcho bản thân mình và có ý định tự tự Qua quá trình tìm hiểu, trao đổi thông tin

sơ bộ với gia đình, ta có thể nhận thấy được những vấn đề gia đình đang gặpphải theo thứ tự ưu tiên:

- Suy nghĩ tìm đến cái chết của cô T

- Bạo lực gia đình giữa chú S và cô T

- Mặc cảm, rào cản tâm lí của cô T đối với hàng xóm, gia đình thông gia, đồngnghiệp

- Kinh tế khó khăn do nợ nần từ trước lại thêm đại dịch Covid

4.Những vấn đề ưu tiên trợ giúp và lý thuyết tiếp cận

* Lý thuyết nhu cầu Maslow :

a Tác giả lý thuyết :

Abraham Maslow (1908 – 1970) nhà tâm lý học gốc Do Thái nhập cư từNga vào Mỹ Ông là người đáng chú ý nhất khi đề xuất bậc Tháp bậc thangnhu cầu và Ông được xem như là cha đẻ của Chủ nghĩa nhân văn trong tâm

lý học

b Nội dung lý thuyết:

Là con người xã hội, mỗi người đều có những nhu cầu, nhu cầu về vật chất,nhu cầu về tinh thần Các nhu cầu của con người thường rất đa dạng và

phong phú, phát triển Nhu cầu con người phản ánh mong muốn chủ quanhoặc khách quan tùy theo hoàn cảnh sống, yếu tố văn hóa, nhận thức và vị trí

xã hội của họ

Để tồn tại con người cần phải được đáp ứng các nhu cầu thiết yếu cơ bảncần cho sự sống như: Ăn, mặc, nhà ở và chăm sóc y tế,… Để phát triển, conngười cần được đáp ứng các nhu cầu cao hơn như: Nhu cầu được an toàn,được học hành, được yêu thương, được tôn trọng và được khẳng định,…

Theo Maslow, ông chia nhu cầu của con người thành 5 thang bậc từ thấpđến cao:

- Nhu cầu cơ bản, bao gồm: Nhu cầu về không khí, nước, thức ăn, quần

áo, nhà ở, nghỉ ngơi,…

- Nhu cầu an toàn: Ai cũng có mong muốn được sống trong một thế giớihòa bình, không có chiến tranh, không có bạo lực kể cả trong những trườnghợp bị mất kế sinh nhai được Nhà nước và xã hội bảo vệ và giúp đỡ

- Nhu cầu thuộc vào một nhóm nào đó (hay còn gọi là nhu cầu xã hội):

Là con người xã hội, con người có các nhu cầu giao tiếp, nhu cầu về sự yêuthương, chia sẻ Họ không muốn sự cô đơn, bị bỏ ra ngoài lề xã hội, họ mongmuốn có hạnh phúc gia đình, sự tham gia và thuộc vào một nhóm nào đó (giađình, bạn bè, cộng đồng)

- Nhu cầu được tôn trọng: Tự tôn trọng là giá trị của chính cá nhân mỗingười, được người khác tôn trọng là sự mong muốn được người khác thừanhận giá trị của mình

- Nhu cầu hoàn thiện: Trong cuộc sống, ai cũng mong muốn tự khẳngđịnh mình và được xã hội tạo điều kiện để hoàn thiện và phát triển cá nhân.

* Thuyết nhân thức - hành vi :

a Tác giả lý thuyết :

- CáctTác giả đại diện cho việc hình thành trị liệu nhận thức - hành vi là: F.Skinner, E Tolman, O Miller, J Waston,…

b Nội dung lý thuyết :

- Thuyết nhận thức- hành vi lập luận rằng: Chính tư duy quyết định phảnứng chứ không phải tác nhân kích thích (ngoại cảnh) quyết định phản ứng

Sở dĩ, có những hành vi hay tình cảm lệch chuẩn là vì có những suy nghĩkhông phù hợp Như vậy, để làm thay đổi những hành vi lệch chuẩn thì cầnthay đổi chính những suy nghĩ không thích nghi Theo đó, mô hình hành vinêu trên đã được phát triển thêm yếu tố nhận thức như sau:

S  C  R  B

Trong đó:

S (Subject): Tác nhân kích thích

C (Cognitive): Nhận thức

R (Renflexio): Phản ứng của con người

B (Behavior): Kết quả hành vi

- Theo sơ đồ trên trong nhiều trường hợp tác nhân kích thích (S) không phải

là nguyên nhân trực tiếp của hành vi Thay vào đó, chính nhận thức (C) vềtác nhân kích thích và nhận thức về kết quả hành vi mới dẫn đến phản ứng (R)của con người

- Theo một số nhà lý thuyết gia nhận thức, các vấn đề nhân cách và hành vicủa con người được tạo bởi những suy nghĩ sai lệch, trong mối quan hệ tươngtác với môi trường bên ngoài Con người nhận thức lầm và gán nhãn nhầm cả

từ tâm trạng ở trong ra đến hành vi bên ngoài, do đó gây nên những niềm tin,hình tượng, đối thoại nội tâm tiêu cực Suy nghĩ không thích nghi tốt đưa đếncác hành vi của một cái tôi thất bại Đồng thời, hầu hết các hành vi mà conngười học tập, trừ những phản ứng bẩm sinh, đều bắt nguồn từ những tương