PHẦN MỞ ĐẦU
Lí do chọn đề tài
Học sinh tiểu học đang trong giai đoạn hình thành nhân cách và khám phá thế giới xung quanh, nhưng còn thiếu kinh nghiệm sống và dễ bị tác động bởi môi trường Trong bối cảnh hội nhập kinh tế và cơ chế thị trường hiện nay, các em phải đối mặt với nhiều yếu tố tích cực và tiêu cực, từ sự chăm sóc chu đáo của phụ huynh đến những khó khăn trong gia đình Điều này dẫn đến một thiếu sót lớn trong quá trình trưởng thành của các em, đó là kỹ năng sống Việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh là cần thiết, giúp các em phát triển hành vi có trách nhiệm, ứng phó tốt với các tình huống trong cuộc sống, và xây dựng mối quan hệ tích cực với gia đình và cộng đồng Do đó, tôi quyết định nghiên cứu và chia sẻ về “Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 2 thông qua các môn học.”
Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
Nghiên cứu chương trình học lớp 2 giúp hiểu rõ mục tiêu các môn học và mối liên hệ giữa kiến thức với các hiện tượng, sự vật trong cuộc sống hàng ngày Việc này không chỉ nâng cao nhận thức cho học sinh mà còn giúp các em áp dụng kiến thức vào thực tiễn, tạo sự kết nối giữa học tập và đời sống.
Nghiên cứu phương pháp dạy học tích hợp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động học tập nhằm giúp học sinh áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn Việc này không chỉ nâng cao khả năng vận dụng kiến thức mà còn phát triển kỹ năng sống cần thiết cho học sinh trong cuộc sống hàng ngày.
Nghiên cứu một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh thông qua các môn học
Khảo nghiệm và kiểm định là những bước quan trọng để hoàn thiện và áp dụng hiệu quả vào giảng dạy, nhằm nhân rộng những thành công Để đạt được điều này, cần đề ra những biện pháp cụ thể và hiệu quả, giúp vận dụng vào thực tế một cách tốt nhất.
Tìm hiểu những cơ cở lí luận, cơ sở thực tiễn, những thận lợi và khó khăn của việc rèn kĩ năng sống cho học sinh.
Học sinh hiện nay đang gặp phải tình trạng thiếu kĩ năng sống, một vấn đề đáng lo ngại trong giáo dục Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này bao gồm sự thiếu hụt chương trình giảng dạy phù hợp và sự chú trọng quá mức vào lý thuyết Để khắc phục, cần áp dụng một số biện pháp rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh thông qua các môn học, nhằm giúp các em phát triển toàn diện và tự tin hơn trong cuộc sống.
Rút ra kết luận và bài học kinh nghiệm sau khi áp dụng đề tài.
Đối tượng nghiên cứu
- Học sinh và giáo viên chủ nhiệm khối lớp 2 Trường tiểu học Lê Hồng Phong.
Để rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh lớp 2, cần áp dụng một số biện pháp thông qua các môn học, nhằm giáo dục các em có thái độ, phẩm chất và kỹ năng sống phù hợp Việc tích hợp các hoạt động giáo dục vào chương trình học giúp học sinh phát triển toàn diện và hình thành những thói quen tốt trong cuộc sống.
Giới hạn, phạm vi nghiên cứu
Kỹ năng sống lớp 2 ở trường tiểu học Lê Hồng Phong, huyện Krông Ana
Từ đầu năm học 2014 – 2015 đến hết học kỳ 1 năm 2016
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lí luận
- Phương pháp khảo sát thực tế
- Phương pháp phân tích và tổng hợp kinh nghiệm giáo dục
PHẦN NỘI DUNG
Giải pháp, biện pháp
3.1 Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Tất cả vì học sinh, với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, hình thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất và thẩm mỹ Tại đây, học sinh tìm thấy niềm vui, sự tin tưởng, tình bạn trong sáng và những kỷ niệm cảm động với thầy cô Đây là nơi các em được ươm mầm, chăm sóc và yêu thương, chuẩn bị cho những bước tiến tiếp theo trong học tập.
Trong quá trình học tập, lớp học đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra môi trường giao tiếp và hợp tác giữa thầy và trò, cũng như giữa các học sinh với nhau Thông qua thảo luận và tranh luận, học sinh có cơ hội bộc lộ ý kiến, từ đó nâng cao trình độ của bản thân Bài học không chỉ dựa trên kiến thức mà còn ứng dụng kinh nghiệm sống của giáo viên, giúp học sinh phát triển kỹ năng quan sát, phân tích và đánh giá mối quan hệ xã hội Điều này cũng khơi dậy tình yêu quê hương, hình thành thái độ tích cực đối với bản thân và cộng đồng, đồng thời kích thích sự ham hiểu biết và lòng tự hào dân tộc Các hoạt động ngoại khóa và sinh hoạt tập thể góp phần hoàn thiện nhân cách và bồi dưỡng năng lực, đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh tiểu học.
3.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp a Gần gũi và tạo mối thân thiện với học sinh Đầu tiên, sau khi nhận lớp, để tạo sự gần gũi và gắn kết giữa học sinh và học sinh; giữa học sinh và giáo viên chủ nhiệm, bản thân sắp xếp nhiều thời gian cho học sinh được giới thiệu về mình, động viên khuyến khích các em chia sẻ với nhau về những sở thích, ước mơ tương lai cũng như mong muốn của mình với các em qua phiếu thăm dò:
Tôi là ai? Tôi muốn gi?
Quê quán: ……… Điều tôi thích nhất (sở thích):………
Muốn được kết bạn với ( bạn):………
Học sinh lớp 2 thường chỉ nắm rõ tên, lớp và sở thích cá nhân, trong khi thông tin như ngày sinh, nơi sinh hay quê quán còn khá mơ hồ Để giúp các em kết nối và giao lưu, tôi đã tổ chức trò chơi “kết bạn”.
Mỗi học sinh sẽ đến góc học tập, lấy một phiếu và tự điền thông tin cá nhân của mình Sau đó, các em dán phiếu quanh lớp để mọi người có thể dễ dàng đọc Tiếp theo, các em sẽ đọc phiếu của bạn bè để tìm ra những sở thích chung và đến gặp nhau để nói: “Chúng ta cùng kết bạn”.
Hoạt động này giúp học sinh hiểu rõ về ngày sinh, nơi sinh và quê quán của bản thân, đồng thời rèn luyện các kỹ năng quan trọng trong việc giới thiệu bản thân với bạn bè.
- Kĩ năng nhận thức về bản thân.
- Kĩ năng giao tiếp hòa nhập cuộc sống.
- Kĩ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ.
- Kĩ năng thuyết trình và nói trước bạn, trước tập thể lớp.
Hoạt động này giúp cô trò và học sinh hiểu nhau hơn, tạo ra một môi trường học tập thân thiện, biến trường học thành ngôi nhà thứ hai của các em Các thầy cô giáo trở thành những người thân trong gia đình, điều này rất quan trọng để phát triển khả năng giao tiếp của học sinh Học sinh sẽ không thể tự tin và mạnh dạn nếu họ luôn bị gò bó và áp đặt trong môi trường học.
Tuần tới, tôi sẽ cho học sinh tự do chọn chỗ ngồi để hiểu rõ hơn về tính cách của các em như sự mạnh dạn, nhút nhát, thụ động hay tích cực, và mức độ thích thể hiện Trong những tuần học tiếp theo, tôi sẽ chú ý quan sát thái độ học tập, cử chỉ và hành vi của các em tại vị trí ngồi mà các em lựa chọn, từ đó có những điều chỉnh phù hợp.
Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có thể diễn ra bất kỳ lúc nào và trong mọi giờ học Để nâng cao hiệu quả rèn luyện, cần tích hợp kĩ năng sống vào các môn học, đặc biệt là môn Tiếng Việt Giáo viên nên áp dụng nhiều phương pháp dạy học tích cực như thực hành giao tiếp, trò chơi học tập, và tổ chức hoạt động nhóm Qua các hoạt động này, học sinh có cơ hội trải nghiệm, rèn luyện kĩ năng hợp tác, bày tỏ ý kiến cá nhân và thực hành các kĩ năng sống cần thiết.
Ví dụ 1: Kĩ năng tự học, tự rèn luyện của học sinh
Bài 16 C Thời gian biểu (TV - 1B /trang 96)
Lớp 2A Trường tiểu học Lê Hồng Phong
Em ngủ dậy, tập thể dục, vệ sinh cá nhân
Em rửa mặt, rửa chân tay.
Em cho gà ăn, quét nhà giúp mẹ
Trong bài tập này, học sinh cần tự điền thông tin vào phiếu về thời gian và công việc của bản thân một cách phù hợp Giáo viên đóng vai trò hỗ trợ và theo dõi quá trình thực hiện Sau khi hoàn thành, các em sẽ tự trao đổi và đánh giá kết quả nhiệm vụ của mình.
Hoạt động này giúp các em phát triển kỹ năng quản lý thời gian, cho phép các em tập trung vào việc sắp xếp và giải quyết công việc quan trọng trong khoảng thời gian nhất định Việc phân bổ hợp lý thời gian cho giờ ăn, giờ học, giờ làm và giờ chơi là rất cần thiết Kỹ năng này không chỉ hỗ trợ trong việc giải quyết vấn đề, lập kế hoạch và đặt mục tiêu mà còn giúp các em giảm bớt căng thẳng do áp lực học tập và công việc.
Quản lý thời gian là một trong những kỹ năng quan trọng làm chủ bản thân góp phần rất quan trọng vào sự thành công của cá nhân.
Các em cần thực hiện các hoạt động như quét lớp, nhặt rác và chăm sóc cây xanh để thể hiện sự thân thiện với môi trường Những hành động này góp phần quan trọng vào phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
Các em tích cực và vui vẻ trong học tập, tự tin bày tỏ suy nghĩ và ý kiến của mình với bạn bè và thầy cô Việc rèn luyện những kỹ năng này đã giúp các em hình thành thói quen tốt, tham gia chủ động vào quá trình học, đồng thời tạo cơ hội để chia sẻ kinh nghiệm và ý kiến nhằm giải quyết các vấn đề.
Sức khỏe là tài sản quý báu của mỗi người, vì vậy việc rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe là điều cần thiết, đặc biệt đối với học sinh Để đạt được thành tích học tập và đạo đức tốt, học sinh cần được quan tâm đến việc rèn luyện sức khỏe Mặc dù việc duy trì sức khỏe tốt không dễ dàng, nhưng có thể đạt được thông qua lối sống khoa học và các môn học giáo dục về kỹ năng phòng chống tai nạn giao thông và thương tích Việc giáo dục lối sống lành mạnh sẽ giúp học sinh nâng cao sức khỏe của mình.
Ví dụ 3: Kĩ năng tự chăm sóc và bảo vệ bản thân
Môn: Tự nhiên &Xã hội
Bài: "Ăn uống thế nào để cơ thể khỏe mạnh?”
Với bài học này tôi cho học khởi động để làm nóng bầu khí lớp học qua trò chơi “Mẹ đi chợ”
• Cách chơi: Lớp đứng thành vòng tròn dưới sự điều khiển của quản trò.
• Quản trò hô trước - Cả lớp đáp lại theo các cụm từ sau.
Quản trò hô: Mẹ đi chợ mua rau
Quản trò: Mẹ đi chợ mua cá
Lớp đáp: Nấu canh chua
Quản trò hô: Mẹ đi chợ mua cua
Khi nghe hô cua kẹp nếu bạn nào không nhanh tay thì bị cua kẹp thì bạn đó phải chịu phạt.
+ Qua trò chơi các bạn thấy trò chơi có bằng một ly sữa chua không? Lớp trả lời: Có
Quản trò hỏi tiếp: Các bạn cảm giác như thế nào?
Lớp trả lời: Vừa vừa – Kha khá - Vui, khỏe.
Khí thế lớp học trở nên sôi động và hào hứng khi tôi tổ chức thảo luận nhóm Học sinh được phát phiếu học tập dựa trên thực đơn các bữa ăn trong một ngày, tạo cơ hội cho các em trao đổi ý tưởng và nâng cao kỹ năng làm việc nhóm.
Bữa ăn trong ngày Tên các loại thức ăn, mước uống
Kết quả thu được qua khảo nghiệm – Giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu
TSHS HĐGD Phát triển năng lực Phát triển phẩm chất
TS TL TS TL TS TL
Học sinh giỏi: 10 em đạt 33%
Học sinh khá: 11 em đạt 36.7 %
Học sinh giỏi toán Olympic cấp trường: 10 em
Văn nghệ cấp trường: Giải nhì: 01, ba: 01
Kết quả đạt được chứng tỏ sáng kiến của bản thân đã được áp dụng hiệu quả trong lớp, khối và trường Nếu mỗi giáo viên trong trường áp dụng sáng kiến này trong công tác chủ nhiệm, học sinh sẽ phát triển kỹ năng sống tốt hơn, có khả năng thích ứng với môi trường xã hội và tự giải quyết các vấn đề thiết thực như sức khỏe, môi trường và tệ nạn xã hội Điều này giúp các em tự tin, chủ động, không phụ thuộc quá nhiều vào người lớn, từ đó tự bảo vệ mình và tạo điều kiện thuận lợi cho việc rèn luyện và học tập, góp phần vào phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực.”
PHẦN KẾT LUẬN
Trong bối cảnh đổi mới của đất nước, yếu tố con người với tiềm năng trí tuệ và sức mạnh tinh thần ngày càng được coi trọng Nhân cách con người được nâng cao trong mọi lĩnh vực xã hội, đặc biệt trong giáo dục và đào tạo, lĩnh vực được nhà nước xem là quốc sách hàng đầu Việc dạy chữ và rèn kỹ năng sống cho học sinh là vô cùng quan trọng Như một nhà hiền triết đã nói: “Khoa học mà không có hành vi đạo đức thì chỉ là sự tàn rụi của linh hồn”, cho thấy rằng kỹ năng sống chính là hành vi đạo đức cần thiết cho học sinh Do đó, việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh là điều cần thiết và cấp bách.
Để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh hiệu quả, giáo viên cần liên tục học hỏi và hoàn thiện kỹ năng sống của chính mình Điều này được thể hiện qua các mối quan hệ với phụ huynh, giao tiếp với học sinh và đồng nghiệp, cũng như trong cách ứng xử hàng ngày Giáo viên phải là tấm gương mẫu mực để học sinh noi theo.
Phải xuất phát từ tấm lòng yêu nghề mến trẻ ,quan tâm giáo dục trẻ
Kỹ năng sống là rất phong phú và có sự khác biệt theo vùng miền, vì vậy giáo viên cần linh hoạt và sáng tạo trong việc áp dụng chúng để phù hợp với nhu cầu, trình độ của học sinh cũng như đặc điểm và hoàn cảnh của trường học và địa phương.
Kỹ năng sống có thể phát triển tự nhiên từ trải nghiệm và giáo dục Con người không cần phải chờ đến khi được học chính thức mới có những kỹ năng sống đầu tiên Tuy nhiên, nếu được dạy từ sớm, trẻ em sẽ rút ngắn thời gian học hỏi qua trải nghiệm và đạt được thành công nhanh chóng hơn.
Để rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh, việc thông tin cho phụ huynh về tầm quan trọng của những kỹ năng này là rất cần thiết Phụ huynh cần nhận thức rõ vai trò của mình trong việc hỗ trợ giáo viên trong quá trình này, từ việc theo dõi đến động viên các em Sự hợp tác từ phụ huynh sẽ giúp việc triển khai chương trình rèn luyện kỹ năng sống trở nên hiệu quả hơn.
Dưới đây là một số kinh nghiệm của tôi trong việc rèn luyện kỹ năng sống (KNS) cho học sinh qua các môn học Mỗi giáo viên đều có những suy nghĩ, kinh nghiệm và bí quyết riêng nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Tôi nhận thức rằng bài viết này còn thiếu sót và hạn chế, vì vậy tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp từ các cấp trên và đồng nghiệp để cải thiện và làm phong phú thêm kinh nghiệm giảng dạy của mình, góp phần vào sự phát triển của sự nghiệp giáo dục.
Tôi xin chân thành cảm ơn
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Hiệu trưởng Đỗ Thị Vinh
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
STT Tên sách Nhà xuất bản
1 Sách tự nhiên & Xã hội
2 Sách Tiếng Việt lớp 2 Nhà xuất bản giáo dục
3 An toàn giao thong Nhà xuất bản giáo dục
Modul 39 Giáo dục kỹ năng sống và giáo dục kỹ năng sống qua các môn học ở tiểu học.
Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam
5 Thực hành kĩ năng sống dành cho HS lớp 2
6 Tài liệu tập huấn Giáo dục kĩ năng sống Bộ GD & ĐT