Hằng năm,phát sinh hơn 23 triêụ tấn RTSH, lượng RTSH phát sinh ở khu vực đô thị khoảng 38.000 tấn/ngày với mức gia tăng trung bình 12% mỗi năm [2], với sự phát triển mạnh mẽ của các khu
ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: nghiên cứu về hiện trạng RTSH trên địa bàn P.Ba Hàng, TX Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên (nguồn phát sinh, thành phần, khối lượng rác) và hiện trạng quản lý rác thải tại đây (tình hình thu gom, vận chuyển, xử lý )
Phạm vi nghiên cứu: P.Ba Hàng, TX Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên.
Địa điểm và thời gian
Địa điểm: P.Ba Hàng, TX Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
Thời gian: từ ngày 21 tháng 8 năm 2017 đến 20 tháng 11 năm 2017
Nội dung nghiên cứu
3.3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của P.Ba Hàng, TX Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
3.3.2 Đánh giá hiện trạng quản lý RTSH trên địa bàn P.Ba Hàng
3.3.3 Dự báo tốc độ phát sinh RTSH, nhu cầu vận chuyển, nhu cầu xử lý RTSH
3.3.4 Những vấn đề còn tồn tại trong công tác quản lý RTSH trên địa bàn phường hiện nay
3.3.5 Đưa ra các giải pháp phân loại RTSH tại nguồn tại P.Ba Hàng
3.4.6 Đề xuất một số biện pháp quản lý, xử lý rác thải phù hợp với tình hình thực tế của P.Ba Hàng, TX Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên.
Phương pháp nghiên cứu
3.4.1 Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
- Thu thập, tổng hợp tài liệu có liên quan như: điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của địa phương; hiện trạng rác thải sinh hoạt, công tác thu gom, vận chuyển thông qua các cơ quan của P.Ba Hàng, TX Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
- Các số liệu thu thập thông qua các cơ quan của P.Ba Hàng, TX Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
- Tìm hiểu qua sách báo, mạng internet
3.4.2 Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
- Phương pháp khảo sát thực địa (thu gom, vận chuyển, tập kết, xử lý RTSH , ) để thấy được tình hình chung về rác thải trên địa bàn
- Lập 30 phiếu điều tra hộ gia đình thu thập thông tin về hiện trạng môi trường, số lượng, thành phần rác thải, công tác thu gom, vận chuyển và xử lý CTR sinh hoạt tại địa phương
+) Nông dân, các hộ gia đình
+) Công nhân thu gom, vận chuyển và xử lý
+) Cán bộ công nhân viên chức nhà nước
- Hình thức thực hiện phương pháp này thông qua các buổi gặp gỡ, trao đổi và thảo luận với các cán bộ tại địa phương và giáo viên hướng dẫn nhằm tháo gỡ những thắc mắc
3.4.4 Phương pháp ước lượng chất thải phát sinh trong tương lai Áp dụng công thức:
Mn: Khối lượng CTR đô thị năm thứ n
Mn-1: Khối lượng CTR đô thị của năm trước đó n-1 a: Tốc độ gia tăng khối lượng năm, % năm
3.4.5 Phương pháp dự báo CTR phát sinh theo dân số
Sử dụng phương pháp dự báo tăng trưởng dân số để tính dân số
Pt : Dân số dự báo ở năm t
P 0 : Dân số hiện tại ở thời điểm quy hoạch r: Tỷ lệ gia tăng tự nhiên t : Hệ số năm
* Tính toán khối lượng CTR sinh hoạt tại một thời điểm xác định dựa trên các mức độ phát thải xác định và dân số tính toán, theo công thức:
Mn : Khối lượng CTR đô thị năm thứ n, tấn/ngày
Nn : Dân số thành phố năm thứ n m: Mức độ phát thải CTR sinh hoạt, kg/người/ngày
Theo tiêu chuẩn của Bộ Xây dựng và một số đô thị/thành phố trên thế giới, mức độ phát thải CTR sinh hoạt có thể xác định như sau:
+ Mức độ phát thải thấp: m = 0,5-0,6 kg/người/ngày
+ Mức độ phát thải trung bình: m = 0,7-0,8 kg/người/ngày
+ Mức độ phát thải cao: m = 0,9-1,2 kg/người/ngày
+ Đặc biệt ở các khu vực phát thải cao, khối lượng CTR phát sinh có thể đạt đến m = 1,5 kg/người/ngày
3.4.6 Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
+ Tổng hợp tất cả các số liệu thu thập được từ các phương pháp trên + Xử lý số liệu bằng Excel
+ Phương pháp khảo sát thực địa: Điều tra, khảo sát tại hiện trường, quan sát và chụp lại các hình ảnh sẽ cung cấp cho đồ án những hình ảnh sống động và cần thiết Từ đó có thể đánh giá hiện trạng thu gom, quản lý và xử lý RTSH trên địa bàn.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Điều kiện tư nhiên, kinh tế - xã hội
4.1.1 Vị trí địa lý của P.Ba Hàng, TX Phổ Yên
Hình 4.1 Sơ đồ P.Ba Hàng, TX Phổ Yên
Phường Ba Hàng là trung tâm cuả TX Phổ Yên, có 433,66ha diện tích tự nhiên
- Phía Bắc giáp với xã Hồng Tiến
- Phía Nam giáp với xã Nam Tiến
- Phía Đông giáp với phường Đồng Tiến
- Phía Tây giáp với xã Đắc Sơn
P.Ba Hàng, TX Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết chia làm 4 mùa, song chủ yếu là 2 mùa chính: mùa mưa và mùa khô Mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau
Nhiệt độ trung bình năm là: 23,5 0 C, tháng có nhiệt độ trung bình cao nhất là 36,8 0 C vào tháng 6, tháng thấp nhất là 8,8 0 C vào tháng 12
Lượng mưa trung bình năm là 1.321 mm Lượng mưa năm cao nhất là
1780 mm tập trung vào tháng 6,7,8, lượng mưa năm thấp nhất là 912 mm tập trung chủ yếu vào tháng 12 và tháng 1
- Độ ẩm Độ ẩm không khí trung bình năm 81,9 % cao nhất là 85 %, tháng 12 có độ ẩm thấp nhất là 77 %
Có 2 loại gió chính: Gió mùa Đông Bắc và gió Đông Nam
+ Gió mùa Đông Bắc kèm theo khí hậu lạnh làm ảnh hưởng tới sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng vụ Đông Xuân, thường xuất hiện vào tháng
12 năm trước đến tháng 3 năm sau
+ Gió Đông nam xuất hiện từ tháng 4 đến tháng 11 trong năm khí hậu mát mẻ kèm theo mưa nhiều
+ Ngoài ra còn gió Tây Nam thường xuyên xuất hiện xen kẽ trong mùa thịnh hành của gió Đông Nam, mỗi đợt kéo dài từ 2 – 3 ngày, gió Tây Nam khô, nóng ẩm, độ không khí thấp, đôi khi xuất hiện sương muối
Thời tiết và khí hậu có nhiều thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp Lượng mưa thấp, ít sương muối, mưa xuân đến muộn, độ ẩm không khí quá cao, lượng bức xạ nhiệt trung bình, đó là những yếu tố thuận lợi tạo điều kiện phát triển nông nghiệp
P.Ba Hàng, TX Phổ Yên, có vị trí là đầu mối giao lưu kinh tế - văn hóa - xã hội quan trọng của Thị xã Có hơn 90 cơ quan, đơn vị, trường học, doanh nghiệp đóng trên địa bàn
Toàn phường có 9.618 người dân với 2.466 hộ dân, được chia thành 18 tổ dân phố Dân cư trên địa bàn chủ yếu là người có dân trí cao
Với rất nhiều đầu mối kinh tế, trung tâm văn hóa, chính trị P.Ba Hàng luôn là nơi trao đổi thương mại lớn của TX Phổ Yên Kinh tế phát triển, đời sống của đại đa số các hộ dân không ngừng được cải thiện, nâng cao
Các dự án chỉnh trang đô thị được triển khai, nhiều tuyến đường được mở rộng, nâng cấp, hệ thống điện chiếu sáng, điện sinh hoạt, cấp nước sạch và thoát nước thải, hệ thống bưu chính viễn thông, thông tin công nghệ cao được xây dựng mới, toàn bộ các tuyến đường liên tổ được bê tông hoá
Trên địa bàn phường gồm trường Mần non Ba Hàng, trường Mần non Sơn Ca, trường tiểu học Ba Hàng, trường THCS Đỗ Cận, trường THPT Lê Hồng Phong đều là trường đạt chuẩn Quốc Gia
4.1.6 Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng
Giao thông của phường bao gồm nhiều trục đường quan trọng của TX Phổ Yên, với đầu mối là Quốc lộ 3 Trên địa bàn 100% các trục đường giao thông đều được trải nhựa hoặc đổ bê tông đảm bảo chất lượng giao thông và mĩ quan đô thị
P.Ba Hàng, là nơi đặt các cơ quan đầu não của TX Phổ Yên, với tiêu trí đi đầu trong gìn giữ môi trường và cảnh quan đô thị trong nhiều năm qua trên địa bàn phường có rất nhiều cơ sở hạ tầng được đầu tư và xây dựng, cùng nhiều công trình công cộng đi vào hoạt động đem lại nhiều lợi ích cho cộng đồng
Với cơ sở hạ tầng tốt trên địa bàn phường luôn diễn ra các hoạt động như Hội Chợ, các hoạt động và trương trình giao lưu văn hóa, và là nơi tổ chức rất nhiều các cuộc họp, mit tinh, các ngày lễ lớn
- Nguồn nước mặt tại các sông hồ có dấu hiệu ô nhiễm và đang có xu hướng tăng lên, đặc biệt là khu vực tập trung đông dân cư có tốc độ phát triển kinh tế cao Nguyên nhân ô nhiễm là tất cả các loại nước thải hầu như không qua xử lý hoặc xử lý không đạt yêu cầu đổ ra các sông hồ
- Nguồn nước ngầm: kết quả kiểm nghiệm cho thấy, nguồn nước các giếng khoan và giếng khơi đều đảm bảo các chỉ tiêu quy định của TCVN 5944-1995, chưa có dấu hiệu ô nhiễm
Nhìn chung môi trường không khí trên địa bàn huyện Phổ Yên tương đối sạch, các chỉ tiêu về nồng độ trung bình của bụi và các khí độc CO, SO2, NO2 đều thấp hơn tiêu chuẩn cho phép Duy nhất chỉ có các khu vực ven quốc lộ 3 bị ô nhiễm do bụi vượt quá tiêu chuẩn cho phép 1,2-1,6 lần
Có những vấn đề đáng chú ý sau:
- Hiện tượng xói mòn rửa trôi vùng đồi núi do thảm thực vật còn nghèo, dẫn đến đất nghèo dinh dưỡng, độc tố trong đất xuất hiện, làm mất cân bằng sinh thái
Đánh giá hiện trạng quản lý RTSH trên địa bàn P.Ba Hàng
4.2.1 Nguồn phát sinh rác thải
Nguồn phát sinh RTSH trên địa bàn phường chủ yếu từ sinh hoạt của các hộ gia đình, ngoài ra từ các cơ quan, các chợ, quán ăn, trường học và các hoạt động thương mại, dịch vụ khác
Trên địa bàn phường các nguồn phát sinh chất thải chủ yếu là từ các hộ gia đình và hoạt động của chợ Ba Hàng, cùng các cơ quan trường học trên địa bàn phường
RTSH phát sinh từ khu vực dân cư: Đến nay toàn phường có khoảng 10.000 dân (2017), lượng RTSH do từng cá nhân thải ra là 0,8kg/người vậy mỗi ngày lượng RTSH phát sinh do nhu cầu sinh hoạt là 8tấn/ngày chưa kể các hoạt động thương mại và dịch vụ trên toàn phường
Rác thải phát sinh từ khu vực chợ Ba Hàng: thành phần chủ yếu là các loại chất hữu cơ: chủ yếu như rau, củ, quả
Rác thải phát sinh từ khu vực trường học, các cơ quan liên ngành: rác thải phát sinh chủ yếu là các chế phẩm văn phòng: như giấy tờ, các loại nhựa trong đồ dùng văn phòng Lượng rác thải từ các cơ quan này là không đáng kể Ngoài ra, tại khu vực Quảng trường và Trung tâm Văn Hóa trên địa bàn thường diễn ra các chương trình vui chơi giải trí, các Hội chợ thương mại, Đây cũng là hoạt động phát sinh rác thải với khối lượng lớn, tuy nhiên hoạt động này không thường xuyên
Vào những ngày lễ tết trên địa bàn phường thường xuyên diễn ra các hoạt động giao dịch và thương mại lớn như hội chợ xuân, hội chợ triển lãm , hội chợ thương mại
Lượng rác thải phát sinh rất lớn đặc biệt là từ các khu dân cư , và nơi diễn ra các hoạt động thương mại trên
Thành phần rác thải chủ yếu là rác thải hữu cơ với ~70% tổng luợng thải, còn lại là các chất vô cơ như: túi nilon, phế phẩm, vật liệu xây dựng
Phát sinh từ các hộ gia đình và các cửa hàng kinh doanh dịch vụ ăn uống trên địa bàn
Việc sử dụng túi nilon vẫn là một thói quen trong sinh hoạt của đại đa số cư dân đã làm phát sinh lượng CTR sinh hoạt khá lớn, bình quân mỗi nguời tiêu thụ 0,1kg/người mỗi ngày trên địa bàn phuờng có hơn 1000 kg túi nilon được thải ra
Hình 4.2 Biểu đồ thành phần chất thải rắn sinh hoạt P.Ba Hàng
Tỷ lệ các chất hữu cơ cao rất thuận lợi cho việc tận dụng rác thải để sản xuất phân bón nếu rác thải được phân loại đúng cách Tuy nhiên đây cũng là bất lợi cho công tác thu gom và xử lý vì rác thải không được thu gom kịp thời
Khu dân cư Khu vực chợ
Rác hữu cơ Rác vô cơ sẽ bốc mùi khó chịu gây ô nhiễm môi trường không khí và các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác
Vào những ngày lễ tết trên địa bàn phường thường xuyên diễn ra các hoạt động giao dịch và thương mại lớn như hội chợ xuân, hội chợ triển lãm , hội chợ thương mại
Việc RTSH chưa được thu gom đầy đủ, so với những ngày thông thuờng
4.2.3 Thực trạng quản lý, thu gom và xử lý RTSH tại Phuờng Ba Hàng
Trên địa bàn P.Ba Hàng cũng như các phường, xã thuộc thị xã Phổ Yên hiện đang áp dụng mô hình xã hội hoá trong công tác thu gom rác thải Công tác quản lý, thu gom tại các hộ dân do đội vệ sinh môi trường của phường thực hiện HTX Dịch vụ Môi trường Phổ Yên thực hiện công tác thu gom, vận chuyển rác từ các điểm tập kết rác và thu gom rác trên các tuyến đường đưa vào bãi rác Đồng Hầm để chôn lấp
Hiện công tác quản lý rác thải tương đối tốt, có tới 75% RTSH được thu gom bởi HTX Dịch vụ Môi trường Phổ Yên, 10% đuợc thu mua bởi các hộ thu gom rác thải tái chế chủ yếu là các thành phần: phế phẩm, kim loại qua sử dụng, nhựa, nilon còn lại do người dân tự tiêu hủy và nằm trong các hệ thống thoát nước
Mỗi tổ dân phố đều có người thu gom rác thải, tất cả RTSH của phuờng đều đuợc tập trung tại địa điểm tập kết rác thải phường Thiết bị, phương tiện và tần suất thu gom của các cụm dân cư trên địa bàn phường:
Trên địa bàn phuờng hiện nay có tổng cộng 2 xe tải với 20 nhân công chuyên thu gom rác thải
Thiết bị lao động bảo hộ gồm 1 khẩu trang, 1 áo đồng phục, 1 ủng, 1 chổi, 1 hót rác
Rác thải thường được thu gom vào 5h hoặc 17h Địa điểm thường xuyên đổ rác: Kết quả điều tra và khảo sát thực tế cho thấy địa điểm thường xuyên đổ rác của các hộ gia đình phụ thuộc rất nhiều vào thói quen của người dân, quy định chung của từng tổ Nhìn chung các hộ gia đình thường để rác ở khu vực xung quanh nhà mình như trước ngõ, lề đường nơi xe đẩy rác đi qua sau đó có người đến thu gom Tuy nhiên vẫn có các trường hợp đổ rác sai quy định, tiện đâu đổ đó
Bảng 4.1 Mức thu phí thu gom rác thải sinh hoạt
Stt Đối tượng Đơn vị tính Mức thu
1 Với một cá nhân Đồng/hộ 7.000 Đ
2 Hộ kinh doanh Đồng/ Hộ 50.000Đ
3 Khu vực chợ Đồng/Ki ốt 35.000Đ
4 Cơ quan, trường học trên địa bàn Đồng/ đơn vị 250.000 Đ
Nguồn: HTX Dịch vụ Môi trường Phổ Yên Ý kiến của người dân về chất lượng của dịch vụ thu gom rác thải: Theo kết quả điều tra người dân về chất lượng của hoạt động thu gom rác thải tại các tổ dân phố thì có 80% số người được hỏi cho là tốt, 20% cho là bình thường, 0% có ý kiến khác Một phần nhỏ số người được hỏi phản ánh thái độ của người thu gom còn chưa tốt, chỉ thu gom rác của các hộ gia đình để ở túi nilon, xô hoặc bao tải, không quét dọn đường làng, ngõ xóm và rác rơi vãi Như vậy, công tác thu gom, vận chuyển RTSH vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định cần phải khắc phục
4.3 Dự báo tốc độ phát sinh RTSH , nhu cầu vận chuyển, nhu cầu xử lý RTSH
4.3.1 Ước tính CTR phát sinh năm 2020 Áp dụng công thức:
Với a = 10%/năm kết quả sau thể hiện tại Bảng 4.2
Bảng 4.2: Dự báo khối lượng CTR phát sinh Năm Khối lượng CTR phát sinh (Tấn/ngày)
(Nguồn: Kết quả tính toán)
Khối lượng CTR phát sinh năm 2020 là 10,684 tấn/ năm
4.3.2 Dự báo CTR phát sinh theo tốc độ tăng dân số Áp dụng công thức:
Với r= 1,3 kết quả dự kiến dân số được thể hiện qua bảng 4.3
Bảng 4.3: Dự báo dân số P Ba Hàng, Tx Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên
Huyện Phổ Yên đang phấn đấu trong định hướng tới năm 2020 sẽ trở thành đô thị loại III thuộc tỉnh Theo quy chuẩn xây dựng Việt Nam QCXDVN 01: 2008/BXD về Quy hoạch xây dựng đối với đô thị loại III; loại IV lượng CTR sinh hoạt phát sinh là 0,9 kg/người/ngày
Bảng 4.4: Tỷ lệ thu gom CTR
Lượng thải CTR phát sinh (kg/người-ngày)
(Nguồn: Theo QCXDVN 01: 2008/BXD về Quy hoạch xây dựng đối với đô thị loại III; IV)
Vậy dự báo đến năm 2020 tại P.Ba Hàng lượng rác thải phát sinh khoảng 4998,2 kg rác/ ngày Số liệu tính toán cụ thể được thể hiện trong Bảng4.5
Bảng 4.5: Dự báo khối lượng rác thải phát sinh trên địa bàn P.Ba Hàng đến năm 2020
Diện tích (km 2 ) Dự báo dân
Dự báo khối lượng rác thải phát sinh (tấn/ngày)
Dự báo khối lượng rác thải phát sinh (Tấn/năm)
Đánh giá nhận thức của cộng đồng về môi trường
Bảng 4.5 Kết quả điều tra nhận thức của cộng đồng về môi trường
Cán bộ Học sinh, sinh viên
Hoàn toàn không có khái niệm 0 0 10 3
Qua bảng kết quả điều tra nhận thức của cộng đồng về môi trường và biểu đồ ta thấy được nhận thức của cộng đồng về môi trường về luật, chính sách và về các hoạt động thu gom xử lý ở mức độ khá cao
Nhận thức tốt của các cán bộ chiếm tỷ lệ cao nhất, tiếp theo là học sinh và người dân
Qua đây Thị xã cần đưa ra nhiều biện pháp hơn nữa để nâng cao nhận thức của cộng đồng đối với những người nhận thức kém và hoàn toàn không quan tâm
Sau khi phỏng vấn kết quả thu được cho thấy sự chênh lệch giữa các nhóm được phỏng vấn Điều đó được giải thích bởi một số lý do sau:
- Số lượng người được phỏng vấn ở các nhóm không đồng đều
- Do sự chênh lệch về tuổi của người phỏng vấn nên sự tìm hiểu của họ là khác nhau
- Do hạn chế trong quá trình phỏng vấn: thiếu sự nhiệt tình của nhóm người phỏng vấn nên kết quả chưa được chính xác tuyệt đối.
Những hạn chế trong công tác quản lý, xử lý rác thải
- Hạn chế trong công tác quản lý:
Hoạt động của cơ quan quản lý môi trường đô thị chủ yếu vào các giờ hành chính, tuy nhiên đối với chợ và hoạt động giao dịch dịch vụ chủ yếu diễn ra ngoài giờ hành chính việc cắt cử cán bộ làm việc theo ca và đầy đủ các giờ trong ngày là cần thiết
Thiếu sự đầu tư cho công tác quản lý chất thải Cụ thể là trang thiết bị thu gom, vận chuyển còn thiếu, cũ, lạc hậu chưa đáp ứng được yêu cầu cần thiết Mức phí vệ sinh môi trường còn chưa hợp lý, chưa công bằng, chưa đáp ứng đầy đủ và đúng mức cho công tác quản lý rác thải
Công tác quản lý còn thiếu chặt chẽ dẫn đến không theo dõi được tần xuất thu gom có đúng như quy định hay không và cũng không theo dõi được lượng rác thải phát sinh trên toàn phường
Hoạt động tuyên truyền vấn đề rác thải nói riêng và vấn đề vệ sinh môi trường nói chung mới chỉ mang tính chất phát động, chưa được triển khai liên tục Công tác tuyên truyền chủ yếu là đọc trên loa phát thanh
Kết quả điều tra hộ gia đình cho thấy có 23% số hộ gia đình được hỏi thường xuyên nghe hệ thống phát thanh của tổ dân phố tuyên truyền về vấn đề vệ sinh môi trường; 33% trả lời thỉnh thoảng nghe; 44% không để ý và 0% chưa từng nghe
Như vậy, có thể thấy công tác giáo dục, tuyên truyền chưa phát huy được hiệu quả trên thực tế thường xuyên nghe thỉnh thoảng nghe không để ý
Hình 4.3 Biểu đồ kết quả tuyên truyền bảo vệ môi trường tại phườngBa Hàng
- Hạn chế trong công tác xử lý:
Việc thu gom rác thải mới chỉ dừng lại ở việc đổ rác từ các dụng cụ chứa rác của các hộ gia đình, chưa chú ý đến việc rác thải phát sinh gây mất mĩ quan đô thị
Nhiều người còn cho rằng rác là thứ bỏ đi không cần mất công phân loại Một số hộ nhận thức được tầm quan trọng của phân loại rác thì cho rằng khó có thể thực hiện trong điều kiện hiện nay khi mà có phân loại thì lúc thu gom các loại rác vẫn được đổ chung với nhau Ý thức của người dân chưa cao, vẫn còn hiện tượng đổ rác không đúng quy định làm mất mỹ quan, tăng thêm sự vất vả của công nhân thu gom
Rác thải chưa được đem đi xử lý toàn bộ, mới chỉ có 75% RTSH được vận chuyển rác đi xử lý, còn lại rác thải thiêu hủy hoặc tại các bãi tập trung rác do người dân tự tập hợp và trong các hệ thống thoát nước Mặt khác việc đốt rác tại những bãi rác này đã gây nên tình trạng ô nhiễm không khí mà đối tượng phải chịu sự ô nhiễm này chính là người dân sống làm tổn hại đến sức khỏe của mình
Việc áp dụng các văn bản pháp luật trong công tác quản lý và xử lý rác thải chưa phát huy được trong thực tế, chưa áp dụng các hình phạt đối với người đổ rác không đúng nơi quy định.
Đưa ra các giải pháp phân loại RTSH tại nguồn tại P.Ba Hàng
Theo Quyết định 2149/QĐ-TTg ngày 17-12-2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược quốc gia về quản lý tổng hợp CTR đến năm
2025, tầm nhìn đến năm 2050, tất cả các đô thị đều phải thực hiện Chương trình phân loại rác thải tại nguồn vào năm 2020 Chương trình phân loại rác tại nguồn đã được thực hiện thành công với nhiều kết quả Môi trường, Kinh tế
- Văn hóa Xã hội,… ở nhiều thành phố và quốc gia trên thế giới như Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hà Lan, Pháp, Australia, Tây Ban Nha, Đức…
Phân loại rác tại nguồn thành 2 loại vô cơ, hữu cơ hoặc nhiều hơn nhằm lấy ra các loại chất thải có giá trị tái chế (mua bán, trao đổi) cao, đặc biệt là các loại chất thải nguy hại ra khỏi thành phần rác thải hữu cơ (thực phẩm rau củ quả thức ăn dư thừa,…) ngay tại nguồn thải để tạo nguồn hữu cơ sạch có khả năng phân hủy sinh học để sản xuất compost, phân hữu cơ vi sinh có chất lượng cao sử dụng trong công nghiệp, đồng thời có thể thu khí để đốt, phát điện
Bảng 4.6 Phân loại rác thải sinh hoạt Phân loại
Khái niệm Nguồn gốc Ví dụ Cách xử lý
Rác hữu cơ là loại rác dễ phân hủy và có thể đưa vào tái chế để đưa vào sử dụng cho việc chăm bón và làm thức ăn cho động vật
- Phần bỏ đi của thực phẩm sau khi lấy đi phần chế biến được thức ăn cho con người
- Phần thực phẩm thừa hoặc hư hỏng không thể sử dụng cho con người
- Các loại hoa, lá cây, cỏ không được con người sử dụng sẽ trở thành rác thải trong môi trường
- Các loại rau, củ quả đã bị hư, thối…
- Cơm/ canh/ thức ăn còn thừa hoặc bị thiu… Các loại bã chè, bã cafe
- Cỏ cây bị xén/ chặt bỏ, hoa rụng… mica trung quốc
Thu gom riêng vào vật dụng chứa rác để tận dụng làm phân compost
Rác vô cơ là những loại rác không thể sử dụng được nữa cũng không thể tái chế được mà chỉ có thể xử lý bằng cách mang ra các khu chôn lấp rác thải
- Các loại vật liệu xây dựng không thẻ sử dụng hoặc đã qua sử dụng và được bỏ đi
- Các loại bao bì bọc bên ngoài hộp/ chai thực phẩm
- Các loại túi nilong được bỏ đi sau khi con người dùng đựng thực phẩm
- Một số loại vật dụng/ thiết bị trong đời sống hàng ngày của con người
- Gạch/ đá, đồ sành/ sứ vỡ hoặc không còn giá trị sử dụng
- Ly/ cốc/ bình thủy tinh vỡ…
- Các loại vỏ sò/ ốc, vỏ trứng…
- Đồ da, đồ cao su, đồng hồ hỏng, băng đĩa nhạc, radio… không thể sử dụng
Thu gom vào dụng cụ chứa rác và đưa đến điểm tập kết để xe chuyên dụng đến vận chuyển, đưa đi xử lý tại các khu xử lý rác thải tập trung theo quy định
Rác vô cơ là loại rác khó phân hủy nhưng có thể đưa vào tái chế để sử dụng nhằm mục đích phục vụ cho con người
- Các loại hộp/ chai/ vỏ lon thực phẩm bỏ đi
- Thùng carton, sách báo cũ
- Hộp giấy, bì thư, bưu thiếp đã qua sử dụng
- Các loại vỏ lon nước ngọt/ lon bia/ vỏ hộp trà…
- Các loại ghế nhựa, thau/ chậu nhựa, quần áo và vải cũ…
Cần được tách riêng, đựng trong túi ny-lon hoặc túi vải để bán lại cho cơ sở tái chế
Đề xuất một số biện pháp quản lý, xử lý rác thải
Trong giai đoạn hiện nay, để thực hiện nhiệm vụ quản lý môi trường nói chung và quản lý RTSH nói riêng, ta có thể áp dụng nhiều công cụ khác nhau như: công cụ pháp luật, công cụ kinh tế, giáo dục cộng đồng nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ môi trường cho cộng đồng dân cư
Thành lập bộ máy quản lý môi trường, phối hợp với nhau để nắm vững được tình hình môi trường chung phường, nâng cao hiệu quả quản lý
Tổ chức tập huấn cho đội thu gom rác thải về kĩ thuật thu gom, phân loại rác, có trách nhiệm trong công việc của mình và chịu sự quản lý của cán bộ quản lý môi trường của từng phường
Tổ chức tập huấn cho cán bộ môi trường để nâng cao trình độ chuyên môn, khả năng quản lý mình
Tăng ngân sách nhà nước cho hoạt động tuyên truyền và bảo vệ môi trường, phải có quỹ môi trường để chi trả cho các hoạt động khuyến khích và giải quyết sự cố môi trường ngay tại địa phương
Công nhân trực tiếp làm việc thu gom rác phải được xếp ở ngành lao động độc hại từ đó có chế độ tiền lương, phụ cấp độc hại, bảo hộ lao động cho phù hợp
Giáo dục tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân thực hiện nếp sống văn minh, không đổ rác và vứt rác bừa bãi Đối tượng mà công tác tuyên truyền giáo dục nên hướng đến là: trẻ em và thanh thiếu niên; những người làm chủ doanh nghiệp, cửa hàng, trung tâm thương mại; hành chính công cộng và tất cả các tầng lớp nhân dân trong phường Đối với vấn đề bảo vệ môi trường nói chung và RTSH nói riêng thì nâng cao nhận thức cũng như ý thức của người dân việc làm rất quan trọng, nó quyết định hiệu quả của vấn đề bảo vệ môi trường sống bởi để có được môi trường trong sạch thì không chỉ là sự cố gắng của một vài người mà cần có sự quan tâm của toàn xã hội thì mới có thể thực hiện được
Tiến hành phân loại rác tại nguồn, tuyên truyền cho người dân biết cách phân loại rác thải trước khi đem thải bỏ Thực hiện quản lý rác theo phương thức 3R (reduce - giảm thiểu, reuse - tái sử dụng, recycle - tái chế)
Reduce: Giảm thiểu, đó là việc hạn chế đến mức tối thiểu việc sử dụng các loại túi nilon, các loại đồ hộp phục vụ ăn uống
Reuce: Tái sử dụng, đó là việc phân loại và tận dụng những phế liệu bán cho người thu mua và tái chế, thực phẩm dư thừa tận dụng cho chăn nuôi Recycle: Tái chế, tận dụng các loại chất thải hữu cơ dễ phân hủy để sản xuất phân bón, sản xuất khí sinh học Đưa tiêu chí bảo vệ môi trường vào việc đánh giá gia đình văn hóa Những gia đình có ý thức trách nhiêm trong việc bảo vệ môi trường sẽ được tuyên dương và những gia đình thiếu ý thức cũng sẽ bị nêu tên trên loa phát thanh hàng ngày
Theo xu thế phát triển kinh tế như hiện nay thì trong thời gian tới thành phần và tính chất RTSH sẽ phức tạp hơn trước rất nhiều, đó là sự gia tăng về khối lượng cũng như thành phần rác thải do đó cần có những biện pháp xử lý thích hợp Đối với rác thải hữu cơ như: thực phẩm thừa, lá cây, phế thải nông nghiệp
Sử dụng biện pháp làm phân ủ: đây là biện pháp được áp dụng phổ biến ở nhiều tỉnh thành trong cả nước mang lại hiệu quả rất cao trong xử lý rác thải Có thể kết hợp phương pháp này với việc ủ phân chuồng, bùn thải biogas cũng như tận dụng được nguồn rác làm phân bón ruộng hoặc bón cho cây trồng lâu năm giúp tiết kiệm được chi phí trong sản xuất Tuy nhiên loại phân ủ này vẫn còn chứa nhiều vi sinh vật có hại sẽ tiềm ẩn nhiều nguy cơ tác động xấu đến sức khỏe con người nếu không được xử lý cẩn thận
Có thể sản xuất khí sinh học tại hộ gia đình vào những vụ thu hoạch, tận dụng phế thải đồng ruộng, chất thải chăn nuôi và một phần chất thải sinh hoạt Đối với rác thải không tái chế được như: gạch ngói, đất đá, thủy tinh biện pháp xử lý thích hợp là chôn lấp Trước tình hình đó thì việc xây dựng bãi chôn lấp rác hợp vệ sinh chung cho toàn phường là rất cần thiết Việc này sẽ giúp xóa bỏ những bãi rác lộ thiên đang tồn tại ở các thôn giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường.