skkn một số biện pháp phụ đạo học sinh yếu, kém môn toán lớp 4

Thực hiện đổi mới cấu trúc nội dung và phương pháp dạy học, mục tiêu chương trình toán lớp 4, yêu cầu giáo viên trang bị cho học sinh một số chuẩn kiến thức và kỉ năng cơ bản để các em á

ĐỀ TÀI

MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHỤ ĐẠO HỌC SINH YẾU, KÉM MÔN TOÁN LỚP 4

I MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chương trình toán lớp 4 là một bộ phận của chương trình toán ở tiểu học, là sự kế thừa và phát triển những thành tựu về dạy toán 4

ở nước ta Thực hiện đổi mới cấu trúc nội dung và phương pháp dạy học, mục tiêu chương trình toán lớp 4, yêu cầu giáo viên trang bị cho học sinh một số chuẩn kiến thức và kỉ năng cơ bản để các em áp dụng kiến thức và kỹ năng vào học tập và cuộc sống

Năm học 2013 -2014 tôi được phân công dạy lớp 4C Đầu năm nhận lớp qua khảo sát chất lượng, tôi đã phát hiện một số em còn yếu toán tiếp thu bài quá chậm không nắm được kiến thức cơ bản Các em còn lơ là trong việc học toán ảnh hưởng đến giờ học của các

em trong thời gian kế tiếp Các em thực hiện sai đối với những bài toán rất đơn giản Trên lớp các em không hứng thú với môn học này Điều đó đã thôi thúc tôi tìm tòi, nghiên cứu để đưa ra những giải pháp tốt nhất giúp các em có kiến thức cơ bản về môn Toán để theo kịp chương trình làm tiền đề cho việc tiếp thu kiến thức ở các lớp

sau Đó chính là lý do tôi chọn nghiên cứu đề tài: “ Một số biện pháp phụ đạo học

sinh yếu, kém môn Toán lớp 4” nhằm chia sẻ cùng đồng nghiệp.

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.

Qua thực tế giảng dạy tôi thấy còn rất nhiều học sinh khi học bài mới nhưng nhũng kiến thức cũ có liên quan thì không nắm được, chẳng hạn: Khi học phép cộng, phép trừ số có nhiều chữ số nhưng các em chưa biết đặt tính sao cho các chữ số “Cùng hàng phải thẳng cột”, học phép nhân nhưng các em không thuộc bảng nhân, học chia cho số có 2,3 chữ số các em lại chưa thạo chia cho số có 1 chữ số… Có những em nắm được nội dung lý thuyết nhưng khi vận dụng thực hành lại không áp dụng được,

dẫn đến các em chán nản trong giờ học toán Tôi chọn đề tài nghiên cứu này nhằm giúp học sinh yếu môn toán nắm kiến thức ngày càng vững vàng hơn, hăng say trong giờ học toán nâng cao chất lượng giảng dạy và làm nền tảng vững chắc cho các lớp trên

Nhiệm vụ cơ bản của đề tài này là khắc phục không còn học sinh yếu kém, không còn học sinh bỏ học vì không theo kịp kiến thức môn học này Chính vì vậy, việc nghiên cứu thực hiện đề tài này nhằm từng bước xoá bỏ tỷ lệ học sinh học yếu

bỏ học giữa chừng

3 Đối tượng nghiên cứu.

Môn toán lớp 4

Tài liệu và sách giáo khoa lớp 4

Học sinh trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng, chủ yếu là học sinh lớp 4 mà tập trung cơ bản là học sinh yếu kém của lớp 4C tôi đã giảng dạy năm học 2013-2014 thông qua các tiết dạy trên lớp và vở bài tập của học sinh ở lớp

4 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

Các loại sách giáo khoa và sách giáo viên toán lớp 4 của BGD&ĐT

Các loại sách tham khảo liên quan đến toán lớp 4

5 Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu lí luận

* Phương pháp quan sát

Tôi đã vận dụng phương pháp này ở khâu quan sát việc giảng dạy của giáo viên

và khả năng tiếp thu bài của học sinh kết hợp với ghi chép tỉ mỉ khi đi dự giờ giáo viên khối 4, 5

*Phương pháp điều tra.

Phương pháp này nhằm điều tra thực trạng của học sinh lớp 4 trong trường, trong lớp mình Từ đó, nắm bắt được khả năng của học sinh

+ Điều tra trực tiếp từng học sinh bằng cách giáo viên phát phiếu học tập cho các

em học sinh

+ Điều tra gián tiếp: Thông qua phụ huynh học sinh, giáo viên chủ nhiệm các lớp khối 4 để biết thêm được ý thức, kết quả học tập của các em

Với phương pháp này, có thể nắm bắt được khá chính xác về đối tượng Từ đó tôi

có những phương pháp phù hợp để dạy giải toán cho học sinh

* Phương pháp khảo nghiệm

Để so sánh đối chiếu khả năng nhận thức của học sinh thông qua phương pháp truyền đạt của giáo viên giữa phương pháp cũ và phương pháp mới, tôi đã tiến hành dạy cho 2 đối tượng (thử nghiệm và đối chứng) và kiểm tra chất lượng thông qua một bài kiểm tra để so sánh kết quả một cách cụ thể

II NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

Môn Toán là môn học mà chúng ta cần phải học và vận dụng vào trong cuộc sống sau này, cho dù làm bất cứ công việc gì cũng có sự tính toán mới đạt được mục đích và yêu cầu mà mình mong muốn Môn toán ở tiểu học là một môn học độc lập, chiếm phần lớn thời gian trong chương trình học của các em Nó là một môn khoa học nghiên cứu có hệ thống phù hợp với hoạt động nhận thức tự nhiên của con người

Đối với môn Toán là môn học tự nhiên nhưng rất trừu tượng, đa dạng, lôgic và hoàn toàn gắn với thực tiễn cuộc sống hàng ngày Bởi vậy, nếu học sinh không có phương pháp học đúng sẽ không nắm được kiến thức cơ bản về Toán học

Môn Toán là một trong những môn học có vị trí rất quan trọng Nó là chìa khoá

để mở ra các môn học khác Đồng thời nó có khả năng phát triển tư duy lôgic, phát triển trí tuệ cần thiết giúp con người vận dụng vào cuộc sống hàng ngày Trong giờ toán, bên cạnh việc tìm tòi và sáng tạo phương pháp giảng dạy phù hợp với yêu cầu bài học và đối tượng học sinh Mỗi giáo viên cần phải giúp các em có phương pháp lĩnh hội tri thức toán học Học sinh có phương pháp học toán phù hợp với từng dạng

bài toán thì việc học mới đạt kết quả cao Từ việc học tốt môn toán, các em có được nền tảng vững chắc để học tốt các môn học khác

2 Thực trạng

a) Thuận lợi, khó khăn

*Thuận lợi

Bản thân tôi đã nhiều năm đứng lớp, tiếp xúc được nhiều đối tượng học sinh, hiểu và nắm được tâm lí của những học sinh yếu Đồng thời đã qua nhiều năm giảng dạy lớp 4 nên đã tích luỹ được một số kinh nghiệm trong việc hướng dẫn và giúp đỡ học sinh lớp 4 học toán một cách hiệu quả

Bản thân tôi đã nhận thức đúng ý nghĩa, tầm quan trọng của việc học toán nên tôi đã tìm hiểu kĩ mục tiêu, nội dung bài dạy rồi soạn bài, lên lớp truyền đạt đầy đủ những nội dung mà mục tiêu yêu cầu, kết hợp nhiều phương pháp, hình thức tổ chức thích hợp nhằm phát huy tính tích cực của học sinh

Trong giảng dạy tôi có mở rộng nội dung bài dạy cho phù hợp với nhiều đối tượng học sinh, học tập thực hành phù hợp để ôn tập kiến thức và kĩ năng trong từng giai đoạn học tập của học sinh Nhìn chung, học sinh có hứng thú học tập, tất cả đều hiểu bài và làm bài tập tốt, biết cách trình bày bài và giải đúng kết quả

* Khó khăn

Do điều kiện kinh tế còn khó khăn và trình độ học vấn chưa cao nên đa số phụ huynh là người dân tộc thiểu số chưa chú ý đến việc học hành của con, đặc biệt là chưa nhận thức đúng vai trò của môn toán trong trường Tiểu học Học sinh chưa ý thức được nhiệm vụ của mình, chưa chịu khó, chưa tích cực tư duy suy nghĩ tìm tòi cho mình những phương pháp học đúng, để biến tri thức của thầy thành của mình Cho nên sau khi học xong bài, các em chưa nắm bắt được lượng kiến thức thầy giảng, rất nhanh quên và kĩ năng tính toán chưa nhanh, nhất là đối với những học sinh khó khăn

b) Thành công, hạn chế

*Thành công : Thành công của tôi trong những năm thực hiện đề tài này là đã

giúp đỡ được một số em học yếu môn toán có tiến bộ hơn Từ việc học tốt môn toán, các em có được nền tảng vững chắc để học tốt các môn học khác Do đó việc lắp chỗ hổng kiến thức toán giúp học sinh nắm một cách có hệ thống kiến thức toán theo chuẩn kiến thức kỹ năng qui định là cần thiết Khắc phục được tình trạng học sinh yếu kém giảm, tạo điều kiện cho học sinh hứng thú say mê học tập, tạo ra mối đoàn kết thương yêu giúp đỡ lẫn nhau trong học tập của học sinh, các em thi đua học tập kết quả ngày càng tiến bộ

*Hạn chế : Ban đầu một số học sinh chưa tự giác học tập, giáo viên mất nhiều

thời gian cho đối tượng học sinh yếu

c) Mặt mạnh, mặt yếu

*Mặt mạnh : Tạo ra phong trào thi đua học tập giữa các em học sinh và các

nhóm học tập xây dựng được không khí học tập trong lớp học sôi nổi hứng thú và đưa kết quả học tập ngày càng cao

*Mặt yếu: Hoàn cảnh của các em học sinh yếu đều khó khăn, bố mẹ làm nông,

4 trong số phụ huynh của các em chưa học hết lớp 5 Đa số phụ huynh đều thiếu quan tâm đến việc học hành của con em mình Chưa ý thức được tầm quan trọng của việc học đối với các em Có em còn phải đi làm thêm những công việc như mót cà phê, nhặt hạt điều…có em ở lứa tuổi này phải chứng kiến cảnh chia tay của bố mẹ dẫn đến

em đó dường như mất niềm tin trong cuộc sống Các em có cảm giác sợ cô giáo hỏi bài hoặc chú ý đến mình chứ không phải là tích cực học tập Thường có tư tưởng chán học và nếu không được coi trọng đầu tư phụ đạo rất có thể các em học đã yếu lại càng yếu hơn Nguy cơ bỏ học sẽ là điều sớm muộn

d) Nguyên nhân và các yếu tố tác động

Tỷ lệ học sinh yếu kém bộ môn Toán của một số học sinh là vì các em không có thói quen tự học ở nhà, cha mẹ cũng không thể hướng dẫn cho con em học vì nhiều lý

do Bên cạnh đó, có học sinh yếu kém do chưa nhận thức đúng mục đích, động cơ học

tập Một số em do hoàn cảnh khó khăn thỉnh thoảng lại nghỉ ở nhà để trông nhà giúp

bố mẹ nên đã yếu lại càng yếu hơn, không theo kịp chương trình học tập

Với rất nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến học sinh yếu môn toán nhưng trong đó có một số nguyên nhân khác từ phía giáo viên như sau:

Giáo viên chưa theo dõi sát sao, kịp thời các biểu hiện sa sút của HS nên nhiều

HS đã kém lại càng thêm kém, lỗ hổng kiến thức ngày càng lớn

Giáo viên chỉ chú trọng đến HS đại trà, trong giảng dạy chưa nắm vững yêu cầu kiến thức kĩ năng của từng bài dạy dẫn đến dạy dàn trải, không xoáy sâu trọng tâm Trong lúc HS chưa nắm vững kiến thức cơ bản thì GV lại muốn nâng cao, mở rộng kiến thức một cách tùy tiện, tốc độ giảng dạy bài mới và luyện tập còn nhanh khiến cho HS yếu không theo kịp Trong khi đó, việc thực hiện lập kế hoạch bộ môn và điều chỉnh dạy học cho phù hợp với tình hình thực tế lớp học là rất quan trọng và rất cần thiết nhưng một số giáo viên lại cho là phiền phức mất thời gian nên chỉ thực hiện hình thức, đối phó dẫn đến chất lượng học tập của học sinh yếu ngày càng yếu hơn

e) Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra.

Do sự chú ý, óc quan sát, trí tưởng tượng đều phát triển chậm khi phân tích tổng hợp thường dựa vào các dấu hiệu dễ thấy bên ngoài, khó phân biệt được các dấu hiệu bản chất của bài tập khả năng phân tích tổng hợp kém, phát triển chậm Hoạt động tư duy kém linh hoạt, các em gặp khó khăn khi chuyển từ hình thức thao tác tư duy này sang hình thức tư duy khác Lý thuyết sang thực hành vào bài toán cụ thể Sự phát triển nhận thức của học sinh cùng lứa tuổi không đều trong hoạt động tư duy Có những nét riêng với từng em, việc lĩnh hội kiến thức trước đó không đầy đủ, thiếu vững chắc, thái độ học toán của các em chưa tốt Các em không thích môn toán vì khô khan không hình ảnh như những môn học khác Hoạt động tư duy kém sử dụng ngôn ngữ toán học còn lúng túng nhiều chỗ lẫn lộn Không hệ thống được lượng kiến thức

đã học Không vận dụng được kiến thức của bài trước cho bài sau Các em học yếu tính chậm, chủ yếu dựa vào trực quan hoặc lời gợi ý, góp ý của giáo viên mới tính

được, hoặc nhớ bài một cách máy móc Đặt tính chưa đúng Từ việc lĩnh hội kiến thức thiếu vững chắc đó, các em có thái độ thờ ơ với việc học không chịu cố gắng ngại khó thiếu tự tin thụ động chán nản trong học tập

3 Giải pháp, biện pháp.

a) Mục tiêu của giải pháp, biện pháp

Trong quá trình học tập, học sinh yếu kém thường không hứng thú với tiết học toán, thiếu kiến thức cơ bản về môn Toán Trong giờ học, các em thường không tự phát hiện ra kiến thức, mà chỉ dừng lại ở mức nhắc lại rập khuôn một quy tắc có sẵn Nhìn chung các em lười tư duy Khi thảo luận nhóm các em thường ỷ lại các bạn cùng nhóm, không dũng cảm đưa ra ý kiến của cá nhân Khi nhận xét bài của bạn làm thì thường trả lời đúng hoặc sai mà không có lý giải vì sao đúng? Vì sao sai ? Ở nhà thường không có góc học tập dành riêng cho mình, sách vở không bao bọc cẩn thận, chu đáo Các em thường có tâm lý tự ti, mặc cảm với bạn bè cùng trang lứa, kém chuyên cần trong học tập, ít tham gia các hoạt động tập thể có ý nghĩa như lao động, văn nghệ… Nhận thức được rõ vấn đề này do đó cần có những mục tiêu giải pháp phù hợp với lứa tuổi và thực tế để tạo điều kiện cho các em có điều kiện tham gia học tập tốt nhất

b) Nội dung và cách thức thực hiện

Vào những ngày đầu năm học, giáo viên theo dõi từng học sinh trong quá trình học tập và kết quả khảo sát phát hiện ra các em học yếu toán, cộng , trừ, nhân, chia sai tính toán chậm và không nắm cách tính Tìm hiểu lý do học yếu từng em, sau đó liên

hệ với gia đình học sinh đề ra kế hoạch phụ đạo phù hợp Ngay sau khi khảo sát chất lượng của lớp đầu năm, giáo viên đã theo sát lớp tìm hiểu kĩ từng đối tượng Sau 2 tuần lễ, giáo viên lên kế hoạch phụ đạo học sinh yếu toán, giúp các em nhớ lại các kiến thức đã hỏng dần dần giúp các em lắp lại chổ hỏng kiến thức, nắm chắc kiến thức

cơ bản đã học để các em tiếp tục học tốt trong thời gian còn lại

Tổ chức phân dạng HS yếu môn toán: Mỗi học sinh yếu môn toán đều có

nguyên nhân riêng rất đa dạng Có thể chia ra một số đối tượng thường gặp là:

* Đối tượng 1: Do quên kiến thức cơ bản, kỹ năng tính toán yếu.

* Đối tượng 2: Do chưa nắm được phương pháp học môn Toán, năng lực tư

duy bị hạn chế (loại trừ những học sinh bị bệnh lý bẩm sinh) Nhiều học sinh thể lực vẫn phát triển bình thường nhưng năng lực tư duy toán học kém phát triển

* Đối tượng 3: Do lười học, phương pháp học tập chưa tốt

* Đối tượng 4: Do thiếu điều kiện học tập hoặc do điều kiện khách quan tác

động - học sinh có hoàn cảnh đặc biệt (gia đình xảy ra sự cố đột ngột, hoàn cảnh éo le, trẻ khuyết tật, điều kiện sức khỏe chưa tốt…)

Dù cho học sinh yếu ở dạng nào thì trước hết bản thân người giáo viên phải có

ý thức về vai trò của mình Có như vậy người giáo viên mới có trách nhiệm, sự nhiệt tình và thấy cần thiết trong việc tự bồi dưỡng và nâng cao nghiệp vụ, tích cực đổi mới phương pháp dạy học nhằm gây hứng thú cho các em trong lớp nói chung và với học sinh yếu kém môn Toán nói riêng Xây dựng hình ảnh đẹp, tạo niềm tin cho học sinh, phụ huynh và lãnh đạo địa phương

Nắm vững bản chất của môn học: đây là bộ môn học khá khô khan và tính tích hợp rõ ràng Do vậy khi dạy học cần lựa chọn hình thức phong phú, hấp dẫn Có câu hỏi gợi ý một cách lôgic đi từ đơn giản đến phức tạp; cần liên hệ, xâu chuỗi kiến thức

đã học giúp học sinh tự phát hiện kiến thức mới Đặc biệt thiết kế bài dạy cần phải có những câu hỏi đơn giản hơn dành cho học sinh yếu kém sao cho các em học yếu cũng

có cơ hội được phát biểu ý kiến Chú ý khen ngợi các em khi các em có những biểu hiện tiến bộ dù là rất nhỏ

Ngoài chương trình đã có theo quy định, có chương trình giảng dạy dành riêng cho đối tượng này

Để thực hiện được biện pháp này tôi đã đăng ký với BGH nhà trường cho các

em tổ chức học nhóm vào các buổi chiều thứ 3, thứ 6 và sáng thứ 7 hàng tuần Chương trình giảng dạy đựơc tiến hành theo các bước sau:

* Tổ chức học nhóm vào các buổi chiều ngày thứ 4 ,6

Bước 1: Tiến hành kiểm tra lại chất lượng 4 học sinh để đánh giá thực chất (ngày

10/10/2013) * Đề kiểm tra:

Bài 1: Đọc, viết số

a) Đọc số : 10 672

b) Viết số : Sáu mươi hai nghìn ba trăm bốn mươi hai

Bài 2: Đặt tính rồi tính

a) 1486 + 2740 = ? c) 65 x 7 =?

b) 8314 - 195 = ? d) 189 : 9 =?

Kết quả cụ thể một số em học yếu:

STT Họ và tên ĐÁNH GIÁ

Bước 2: Dựa vào kết quả khảo sát trên đánh giá thực chất xem các em hổng

kiến thức ở dạng nào

Qua bài kiểm tra cho thấy các em vẫn chưa thành thạo trong cộng trừ có nhớ, chưa thuộc bảng cửu chương

Bước 3: Tổ chức xếp lại vị trí ngồi học và phân công nhiệm vụ cho 4 em học khá,

giỏi trong lớp kèm cặp, giúp đỡ 4 em này vào các buổi chiều thứ 4, 6 (Giáo viên nêu

rõ mục đích yêu cầu sau khi phân công và so sánh kết quả học tập của các em sau mỗi tuần ) cụ thể :

Cặp 1: Em Linh kèm cặp em Y Wel

Cặp 2 : Em Thao kèm cặp em Ysi-măn

Cặp 3: Em HWai kèm cặp em HVon

Cặp 4 : Em Thảo kèm cặp em Y Tũ

Nội dung: Giáo viên hướng dẫn cho cặp đôi những nhiệm vụ ban đầu cần thiết như: + Yêu cầu cặp đôi của mình thuộc bảng “ Phép cộng trừ trong phạm vi 10”

+ Hướng dẫn cách cộng, trừ nhẩm

Ví dụ 1 : 8 +5 ( tách 5 thành 2 và 3 để có 2+8 = 10; 10 +3 = 13 )

Ví dụ 2: 15-7 (tách 15 thành 10 và 5, lấy 10- 7 =3; 3+5 = 8)

Tiếp tục giúp bạn mình học thuộc bảng cửu chương bằng cách nắm được cấu tạo của từng bảng nhân, chia sau đó bạn khá soát lỗi giúp bạn học yếu

Tổ chức thi đua giữa 4 bạn của 4 cặp để đánh giá sự tiến bộ của 4 cặp đôi

Bước 4: Khảo sát chất lượng môn Toán của 4 em lần 2 ( ngày 10/ 11/2013) *Đề kiểm tra lần 2 như sau:

Bài 1 Đặt tính rồi tính

a) 7282 + 1386 = c) 126 x 8=

b) 981287 – 783299 = d) 18418 : 4 =

Bài 2 Thùng thứ nhất có 16 lít dầu Thùng thứ hai nhiều gấp đôi thùng thứ nhất Hỏi

thùng thứ hai có bao nhiêu lít dầu?