Phân Tích Ảnh Hưởng Của Đào Tạo Nghề Nông Nghiệp Đến Thu Nhập

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Phân tích ảnh hưởng của đào tạo nghề nông nghiệp đến thu nhập của hộ nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai” là do tôi tự nghiên cứu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH

BÙI HOÀNG

PHÂN TÍCH ẢNH HƯỞNG CỦA ĐÀO TẠO NGHỀ NÔNG NGHIỆP ĐẾN THU NHẬP CỦA HỘ NÔNG DÂN TRÊN ĐỊA

BÀN HUYỆN TRẢNG BOM TỈNH ĐỒNG NAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS Nguyễn Hoàng Bảo

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn “Phân tích ảnh hưởng của đào tạo nghề nông nghiệp đến thu nhập của hộ nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai” là do tôi tự nghiên cứu và hoàn thành dưới sự hướng dẫn của TS Nguyễn Hoàng Bảo Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn, thu thập và có

độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này

Học viên thực hiện

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU VÀ SƠ ĐỒ iv

TÓM TẮT v

CHƯƠNG 1 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.3 Câu hỏi nghiên cứu 2

1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

1.4.3 Thời gian nghiên cứu 3

1.5 Cấu trúc của luận văn 3

CHƯƠNG 2 5

2.1 Các khái niệm có liên quan 5

CHƯƠNG 3 12

3.1 Khung nghiên cứu: 12

3.3.1 Phương pháp thống kê mô tả 14

3.3.2.1 Phương pháp hồi quy Binary Logistic 14

3.3.2.2 Phương pháp hồi quy đa biến 15

3.4 Chọn mẫu và thu thập số liệu 16

3.4.1 Dữ liệu thứ cấp 16

3.4.2.1 Chọn điểm điều tra 17

3.4.2.2 Phương pháp thu dữ liệu sơ cấp 17

3.4.2.3 Cỡ mẫu điều tra 17

CHƯƠNG 4 18

4.1 Điều kiện tự nhiên 18

4.2 Điều kiện xã hội 18

4.3 Hiện trạng đào tạo nghề nông nghiệp 19

4.4 Thu nhập 20

CHƯƠNG 5 22

5.1 Thống kê mô tả 22

5.1.1 Đặc điểm chủ hộ 22

5.1.2 Đặc điểm của hộ 23

5.1.3 Thực trạng về việc đào tạo nghề 26

5.1.4 Thực trạng về tiếp cận vốn và tham gia đoàn thể của hộ nông dân 31

5.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tham gia đào tạo nghề của nông hộ tại huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai 33

5.2.1 Mô tả các biến trong mô hình nghiên cứu 33

Bảng 5.6 Thống kê mô tả các biến trong mẫu khảo sát 33

5.2.2 Kết quả ước lượng các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tham gia chương trình đào tạo nghề nông nghiệp của nông hộ tại huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai 34

5.3 Ảnh hưởng của đào tạo nghề nông nghiệp đến thu nhập của nông hộ trên địa bàn huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai 37

5.3.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập của nông hộ tại huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai 37

5.3.2 Kiểm định tác động của chương trình đào tạo nghề nông nghiệp đối với thu nhập của nông hộ tại huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai 39

CHƯƠNG 6 41

6.1 Kết luận 41

6.2 Gợi ý chính sách 42

6.3 Hạn chế của nghiên cứu 43

PHỤ LỤC……… ……….……… 48

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU VÀ SƠ ĐỒ

Danh mục các bảng biểu

Bảng 2.1 Kết quả đào tạo nghề tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2010 - 2014 11

Bảng 3.1: Diễn giải biến trong mô hình Binary Logistic……… …….15

Bảng 3.2: Diễn giải biến trong mô hình hồi quy đa biến……… 16

Bảng 5.1: Tuổi và trình độ học vấn của chủ hộ nông dân 23

Bảng 5.2: Mô tả đặc điểm của hộ 24

Bảng 5.3: Thực trạng về việc tham đào tạo nghề của hộ 27

Bảng 5.4: Đánh giá chất lượng đào tạo nghề của hộ nông dân 28

Bảng 5.5: Thực trạng về chương trình đào tạo 29

Bảng 5.6 Thống kê mô tả các biến trong mẫu khảo sát 33

Bảng 5.7 Kết quả mô hình hồi quy Binary logistic 34

Bảng 5.8 Kết quả ước lượng mô hình hồi quy đa biến 38

Bảng 5.9: Kết quả kiểm định 40

Danh mục các sơ đồ Hình 3.1 Khung nghiên cứu 12

Hình 5.1 Đặc điểm giới tính của chủ hộ trong mẫu khảo sát 22

Hình 5.2: Nghề nghiệp của hộ nông dân 26

Hình 5.3: Ngành nghề được đào tạo 27

Hình 5.4 Tình hình tiếp cận vay vốn của nông hộ tại huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai 31

Hình 5.5 Tình hình tham gia hiệp hội đoàn thể của nông hộ tại huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai 32

Hình 5.6: Nhận hỗ trợ từ hiệp hội đoàn thể 32

TÓM TẮT

Nghiên cứu này phân tích ảnh hưởng của đào tạo nghề nông nghiệp đến thu nhập của hộ nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai dựa trên số liệu điều tra 160 hộ nông dân trên địa bàn 08 xã huyện Trảng Bom Điểm khác biệt giữa nghiên cứu này với các nghiên cứu trước đây về đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tham gia, sự khác biệt trong thu nhập của hộ có và không tham gia đào tạo nghề Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng tham gia đào tạo nghề có tác động làm tăng thu nhập, hộ tham gia chương trình đào tạo nghề nông nghiệp có thu nhập tăng lên 950 ngàn đồng/tháng

so với hộ không tham gia Dựa trên những kết luận đó, nghiên cứu đã đề xuất một số gợi ý chính sách để tăng hiệu quả của chương trình đào tạo nghề nông nghiệp gồm: Nông dân khi tham gia học nghề phải trả một khoản chi phí nhỏ; Nâng cao nhận thức thông qua các hội thảo, đối thoại về hiệu quả của đào tạo nghề nông nghiệp; Bổ sung kiến thức về quản lý chi tiêu, quản lý sản xuất vào chương trình đào tạo nghề; Tổ chức đi thực tế mô hình sản xuất có hiệu quả của các nông dân thành công sau khi học nghề; Hỗ trợ nông dân tiếp cận thông tin thị trường, quy hoạch nông nghiệp để chuyển đổi nghề nghiệp

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 Đặt vấn đề

Đào tạo nghề và tạo việc làm luôn là những nội dung quan trọng, không thể thiếu trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia để hướng tới sự phát triển của nông thôn Tỉnh Đồng Nai coi công tác đào tạo nghề cho nông dân là nhiệm

vụ quan trọng nhằm sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực của đất nước, thúc đẩy kinh tế tăng trưởng, đáp ứng được những yêu cầu của sản xuất nông nghiệp trong thời kỳ hội nhập Công tác đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn được quan tâm triển khai mạnh trên địa bàn

Theo Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai (2015) qua 05 năm từ năm 2010 đến năm 2014, có 38.694 lao động nông thôn tham gia học nghề, tỷ lệ lao động có việc làm sau khi được học nghề đạt từ 70%, số lượng lao động nông thôn tham gia đào tạo giảm dần theo các năm (năm 2010 có 7.000 lao động, năm 2014 4.500 lao động), tỷ

lệ lao động đã tham gia đào tạo chỉ chiếm 35% Tuy số lượng lao động chưa tham gia đào tạo nghề còn đông (65%) nhưng tỷ lệ tham gia đào tạo giảm dần theo từng năm

Lý do gì khiến cho 65% lao động nông thôn chưa tham gia đào tạo nghề Vì vậy để đánh giá được hiệu quả của chương trình đào tạo nghề vẫn là một câu hỏi lớn Chính sách đào tạo nghề có thật sự tác động đến thu nhập, cải thiện đời sống của người nông dân Kết quả nghiên cứu sẽ cho thấy tính hiệu quả của chương trình đào tạo nghề, từ

đó giúp các cơ quan nhà nước có bằng chứng khoa học để xây dựng các chương trình

đào tạo nghề giúp phát triển nông thôn một cách hiệu quả Vì vậy đề tài “Phân tích

ảnh hưởng của đào tạo nghề nông nghiệp đến thu nhập của hộ nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai” được chọn là vấn đề nghiên cứu

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là đánh giá tác động của tham gia đào tạo nghề nông nghiệp đến thu nhập nông hộ trên địa bàn huyện Trảng Bom

Với mục tiêu tổng quát trên, các mục tiêu cụ thể đặt ra :

- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tham gia đào tạo nghề của nông

hộ tại huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai

- Phân tích ảnh hưởng của đào tạo nghề nông nghiệp đến thu nhập của nông hộ

1.3 Câu hỏi nghiên cứu

- Những lý do nào ảnh hưởng đến quyết định có hay không tham gia đào tạo nghề nông nghiệp trên địa bàn huyện Trảng Bom ?

- Liệu việc tham gia chương trình đào tạo nghề nông nghiệp có ảnh hưởng của đến thu nhập của người nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom hay không ?

1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tham gia đào tạo nghề và ảnh hưởng của đào tạo nghề nông nghiệp đến thu nhập của nông

hộ tại huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai Đối tượng khảo sát là các hộ nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, mục tiêu khảo sát nhằm lấy ý kiến, thu thập thông tin làm cơ sở khoa học cho vấn đề nghiên cứu

là huyện có tiềm năng phát triển cả nông nghiệp và công nghiệp, có điều kiện tương

đồng với tỉnh Đồng Nai nên phù hợp với nghiên cứu và những kiến nghị đề xuất có thể suy rộng và áp dụng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai

1.4.3 Thời gian nghiên cứu

Số liệu sơ cấp được thu thập bằng việc phỏng vấn trực tiếp các nông hộ trên địa bàn huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai Cuộc điều tra được thực hiện từ tháng 03/2017 đến tháng 06/2017

Số liệu thứ cấp được lấy trong 3 năm, từ năm 2014 - 2016, thông qua các báo cáo của các cơ quan ban ngành có liên quan.Thời gian thực hiện đề tài nghiên cứu từ tháng 12/2016 đến tháng 10/2017, kể cả thời gian tổng hợp và xử lý số liệu được thu thập

1.5 Cấu trúc của luận văn

Luận văn gồm 5 chương và phần kết luận:

Chương 1 - Mở đầu: Giới thiệu về sự cần thiết của đề tài nghiên cứu, mục

tiêu nghiên cứu, các câu hỏi nghiên cứu Bên cạnh đó là các nội dung về phạm vi nghiên cứu và đối tượng của đề tài nghiên cứu

Chương 2 - Cơ sở lý thuyết: Chương này trình bày các lý thuyết có liên quan

đến đào tạo nghề và mối quan hệ đào tạo và thu nhập Đồng thời, chương này trình bày các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước trước đây có liên quan đến vấn đề đào tạo nghề Từ đó, thừa kế và phát triển dựa trên nền tảng của các nghiên cứu trước

Chương 3 - Phương pháp nghiên cứu: Trình bày khung nghiên cứu, phương

pháp phân tích và mô tả phương pháp chọn mẫu khảo sát

Chương 4 - Kết quả nghiên cứu và thảo luận: Giới thiệu tổng quan về địa

bàn nghiên cứu; Phân tích thực trạng đào tạo nghề trên địa bàn nghiên cứu; Thống kê

mô tả mẫu nghiên cứu; Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tham gia đào tạo nghề của nông hộ tại huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai; Phân tích ảnh hưởng của đào tạo nghề nông nghiệp đến thu nhập của nông hộ; Thảo luận kết quả nghiên cứu

Chương 5 - Kết luận và gợi ý chính sách: Tóm tắt lại các kết quả đạt được

trong nghiên cứu, những hạn chế của đề tài, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo; Khuyến nghị một số gợi ý chính sách nhằm giúp cơ quan quản lý Nhà nước nâng cao hiệu quả, chất lượng đào tạo nghề nông nghiệp

CHƯƠNG 2

CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Các khái niệm có liên quan

Giáo trình Kinh tế lao động, trường Đại học Kinh tế quốc dân (2002), nghề là một dạng xác định của hoạt động trong hệ thống phân công lao động xã hội, là toàn

bộ kiến thức kỹ năng và kỹ năng mà một người lao động cần có để thực hiện các hoạt động xã hội nhất định

Đào tạo được thực hiện bởi các loại hình tổ chức chuyên ngành nhằm thay đổi hành vi và thái độ làm việc của con người, tạo cho họ khả năng đáp ứng tiêu chuẩn

và hiệu quả công việc chuyên môn Đào tạo được hiểu là quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức nhằm hình thành và phát triển có hệ thống các tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ,… để hoàn thiện nhân cách cho mỗi cá nhân, tạo tiền đề cho họ có thể

vào đời hành nghề một cách có năng suất và hiệu quả

Dạy nghề (theo Luật giáo dục nghề nghiệp năm 2013) là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người học nghề

để có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành khoá học hoặc

để nâng cao trình độ nghề nghiệp Dạy nghề có ba trình độ đào tạo là sơ cấp nghề, trung cấp nghề, cao đẳng nghề Dạy nghề bao gồm dạy nghề chính quy và dạy nghề thường xuyên Để tổ chức dạy nghề Chính phủ Việt Nam đã ban hành Quyết định số 1956/QĐ-TTg ngày 27/11/2009 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020; Quyết định 971/QĐ-TTg ngày 01/7/2015 sửa đổi, bổ sung Quyết định số 1956/QĐ-TTg ngày 27 tháng 11 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020” Để cụ thể hóa các chính sách trên cho phù hợp với địa bàn tỉnh Đồng Nai, UBND tỉnh Đồng Nai đã ban hành Quyết định số 2577/QĐ-UBND ngày 29/09/2010; Quyết định 1418/QĐ-UBND ngày 16/5/2016 phê duyệt Đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020” tỉnh Đồng Nai với mục tiêu nâng cao chất lượng hiệu

quả trong công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn nhằm tạo việc làm, tăng thu nhập của lao động nông thôn, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động và cơ cấu kinh

tế, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn tỉnh Đồng Nai đến năm 2020

Các lĩnh vực đào tạo nghề nông nghiệp gồm: Trồng trọt (các loại cây); kỹ thuật trồng nấm; kỹ thuật chăn nuôi gia cầm, gia súc, nuôi thủy sản, chế biến nông, lâm - thủy sản; quản lý trang trại (hợp tác xã, tổ hợp tác); kỹ thuật chăm sóc cây Phương thức đào tạo là đào tạo tập trung tại địa bàn dân cư ấp, xã; kèm cặp trực tiếp tại các

mô hình thực tế sản xuất nông nghiệp, tại các cơ sở sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp; tại các cơ sở đào tạo tùy theo chương trình đào tạo đặc thù của từng nghề; đồng thời tạo điều kiện và khuyến khích doanh nghiệp tham gia đào tạo và cam kết

sử dụng lao động sau tốt nghiệp, quy mô của một lớp học nghề tối đa không quá 35 người/lớp Trình độ đào tạo: Thường xuyên (dưới 03 tháng), sơ cấp (3 tháng)

hiện vật quy thành tiền sau khi đã trừ chi phí sản xuất mà hộ và các thành viên của

hộ nhận được trong một thời gian nhất định, thường là 1 năm, bao gồm: Thu nhập từ tiền công, tiền lương; Thu nhập từ sản xuất nông, lâm nghiệp, thuỷ sản (sau khi đã trừ chi phí và thuế sản xuất); Thu nhập từ sản xuất ngành nghề phi nông, lâm nghiệp, thuỷ sản (sau khi đã trừ chi phí và thuế sản xuất); Thu khác được tính vào thu nhập ( không tính tiền rút tiết kiệm, bán tài sản, vay thuần túy, thu nợ và các khoản chuyển nhượng vốn nhận được)

Theo Từ điển bách khoa toàn thư Việt Nam thì nông hộ là gia đình nông dân

ở nông thôn, sinh sống bằng nghề nông hoặc một số ngành nghề phụ khác Nông hộ

là đơn vị sản xuất quan trọng đối với nông nghiệp Liên hợp quốc (1993) khái niệm

về “Hộ” gồm những người sống chung dưới một ngôi nhà, làm chung và có chung một ngân quỹ Như vậy, nông hộ là những hộ sống ở nông thôn, có ngành nghề sản xuất chính là nông nghiệp, nguồn thu nhập và sinh sống chủ yếu bằng nghề nông Ngoài hoạt động nông nghiệp, nông hộ còn tham gia các hoạt động phi nông nghiệp

(như tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ…) ở các mức độ khác nhau

2.2 Các lý thuyết có liên quan

Mincer (1974) cho rằng vốn con người phải đầu tư qua tích lũy thông qua giáo dục, rèn luyện trong lao động và mang lại cho người sở hữu một khoản thu nhập Mức vốn con người tích lũy nhiều hay ít tương ướng với năng lực, lượng kiến thức,

kỹ năng, kinh nghiệm của mỗi người nhận được trong quá trình đào tạo, rèn luyện

Nó thể hiện qua số năm đi học và số năm làm việc

Becker (1993) đã khẳng định không có đầu tư nào mang lại hiệu quả lớn như đầu tư vào con người, đặc biệt là đầu tư cho giáo dục và đào tạo Bất kỳ hoạt động nào làm tăng năng suất lao động đều được xem là đầu tư cho vốn con người Về mặt lợi ích cá nhân người lao động có trình độ học vấn và nghề nghiệp cao hơn có thu nhập cao hơn, người có kinh nghiệp, thâm niên công tác cao hơn có mức thu nhập cao hơn

Borjas (2005) cho rằng, người lao động quyết định học ngành nghề gì và đến mức nào giống như đưa ra quyết định đầu tư gắn với lý thuyết cơ bản trong kinh tế học Quyết định đầu tư vào giáo dục cũng như đầu tư vào vốn hữu hình, khi đó người

ta xem xét những dòng thu nhập quy về giá trị hiện tại ròng giữa các phương án khác nhau, đi học nghề hay không đi và lựa chọn các ngành nghề với nhau Phương án đi học sẽ được lựa chọn khi nó đem lại dòng thu nhập cao nhất có thể

Nguyễn Bá Ngọc (2008) cho rằng khi đi học chúng ta phải trả mức phí trước mắt và thu lợi từ các dòng thu nhập cao hơn trong tương lai Giả sử bạn đang gửi khoản tiền “P” trong ngân hàng và nhận một mức lãi suất “r”, đến năm thứ n thì giá trị tương lai “V” của khoản tiền nay là: V = P*(1+r)n Với một người đi học 4 năm, anh ta có chi phí cho 4 năm học (C0,C1,C2,C3) mức thu nhập dự kiến trong tương lai

là ∆𝑊 và số năm làm việc trước khi về hưu là “T” thì có thể tính được giá trị hiện tại của tấm bằng là:

P(v) = C0 +

− C1 1+𝑟

Như vậy về mặt lý thuyết, người đó chỉ nên đi học khi giá trị hiện P(v) >0 Hình 1 Quyết định đi học

III

II

018 22 T

I Độ tuổi

Nguồn: Harvey B.King, 2006

Đường (1): thể hiện dòng thu nhập khi tốt nghiệp đại học (giả định sinh viên tốt nghiệp đại học phải mất một vài năm mới có thể đuổi theo kịp kinh nghiệm làm việc của những người chỉ tốt nghiệp trung học đã đi làm trước đó)

Đường (2): thể hiện dòng thu nhập khi tốt nghiệm phổ thông trung học Vùng (I): chi phí cho sách vở, đồ dùng học tập, học phí và những khoản chi phí khác không phải là chi phí sinh hoạt

Vùng (II): phần thu nhập bị mất nhìn thấy (do không đi làm và dành thời gian

đi học), đây chính là chi phí cơ hội của thời gian bỏ ra đi học

Vùng (III): thu nhập có được với tấm bằng đại học

Người đó nên đi học khi: giá trị hiện tại của vùng (III) > giá trị hiện tại của vùng (I) + vùng (II)

Như vậy, giáo dục đào tạo làm tăng thu nhập cho người lao động và giúp cải thiện triển vọng nghề nghiệp của họ theo 3 hướng tác động sau:

- Tích lũy vốn con người mới (kiến thức, kỹ năng và phẩm chất);

- Chứng thực năng lực của người lao động ở một trình độ nhất định;

Thu nhập, chi tiêu

Đại học (1)

Phổ thông (2)

- Tích lũy vốn kiến thức để họ có thể tìm được công việc thích hợp hơn

2.3 Các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan

Theo Becker (1976), nghiên cứu ở 21 quốc gia trong những năm từ 1991-2005

đã khẳng định: Học là một quyết định đầu tư tối ưu hóa, qua việc học sẽ làm tăng năng suất lao động của các cá nhân và người lao động có tay nghề cao hơn sẽ được trả lương cao hơn nếu thị trường lao động là hoàn hảo và lao động được trả lương theo giá trị biên của nó Kết quả chạy hồi quy, đã nhận định IRR (suất sinh lợi) tăng lên rõ rệt ở Ireland, Bồ Đào Nha và Canađa

Theo Mincer (1974), thực hiện phương pháp hồi quy bình phương tối thiểu, trong đó sử dụng logarit tự nhiên của thu nhập làm biến phụ thuộc và số năm đi học,

số năm kinh nghiệm và bình phương của nó là biến độc lập Thông qua giả định các

cá nhân không khác nhau về năng lực bẩm sinh, hệ số ước lượng số năm đi học cho

ta biết phần trăm gia tăng của tiền lương khi thời gian đi học tăng lên một năm

Dumas va Hance (2010) đánh giá hiệu quả của chương trình đào tạo nghề được

hỗ trợ bởi chính phủ Marốc lên kết quả của các công ty Các chương trình đào tạo việc làm làm tăng khả năng cạnh tranh và hiệu suất của các công ty Nghiên cứu cũng chỉ ra các công ty có nhận thức khác nhau về vai trò của chính sách đào tạo của nhà nước Hiệu quả đào tạo cao hơn đối với các công ty xem đào tạo là một phần của chiến lược phát triển nguồn nhân lực và ngược lại các công ty xem chương trình hỗ trợ của chính phủ như là một cơ hội tài chính thì không đạt được kết quả

Theo Johnson, E., and Gregory C Chow* (1997) đã sử dụng bộ dữ liệu thu thập thông tin từ 51.352 cá nhân và 10.258 hộ gia đình nông thôn và 31.827 cá nhân

và 9.009 hộ gia đình ở thành thị của Trung Quốc, kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ

lệ lợi nhuận mỗi năm để đi học ở Trung quốc (4,02% ở vùng nông thôn và 3,99% ở các đô thị), và cũng chỉ ra rằng tỷ lệ lợi nhuận để đi học cho người có thu nhập ở khu vực nông thôn cao hơn so với thành thị; tỷ lệ lợi nhuận để đi học cho phụ nữ cao hơn đáng kể đối với nam ở các đô thị

Theo Nguyễn Công Toàn và Bùi Lan Anh (2014) sau khi nghiên cứu tại xã Thới Sơn huyện Tịnh Biên chỉ ra rằng yếu tố tác động đến sự tham gia học nghề của người lao động là có thêm thu nhập; chất lượng dạy nghề thấp là khó khăn lớn nhất của người lao động tham gia học nghề Lý do quan trọng nhất của người lao động chưa tham gia các lớp học nghề vì chưa am hiểu về Đề án Đào tạo tạo nghề cho lao động nông thôn (Đề án 1956) Các yếu tố như trình độ học vấn, thu nhập, sự am hiểu

Đề án 1956 và nhận thức lợi ích từ học nghề có ảnh hưởng đến học nghề của người lao động

Theo Phạm Đức Thuần và Dương Ngọc Thành (2015) đã nhận định rằng một

số yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến việc tham gia đào tạo nghề, tìm việc làm cho lao động nông thôn có hiệu quả ở thành phố Cần Thơ như: Trình độ học vấn, lợi nhuận

và khả năng đáp ứng nghề phi nông nghiệp của người lao động

Theo Nguyễn Quang Tuyến và Nguyễn Hữu Lộc (2014) qua nghiên cứu tại tỉnh Bến Tre đã xác định phần lớn số hộ cho rằng đào tạo nghề đã có hiệu quả kể cả nông nghiệp và phi nông nghiệp Không có mối quan hệ giữa lĩnh vực học nghề và việc làm, nhưng việc làm sau học nghề có mối quan hệ với sự liên kết giữa người học – cơ sở dạy nghề - doanh nghiệp tuyển dụng lao động Thu nhập nông hộ phụ thuộc vào trình độ người học nghề, số người học nghề trong hộ và người học nghề có làm đúng nghề hay không Đào tạo nghề hiện nay vẫn chưa thật sự phù hợp với nhu cầu của người học nghề, chưa hợp với sở thích của thanh niên nên chưa thu hút đối tượng này

Theo Vũ Văn Hùng, Nguyễn Thị Linh Hương (2013) đã chỉ ra rằng Chính phủ Hàn Quốc đã triển khai chính sách tín dụng hỗ trợ cho lực lượng lao động nông nghiệp trẻ để họ học nghề mới, đặc biệt là lao động mới bước vào nghề Chương trình này là cầu nối giữa các chuyên gia và các nhà nông có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực nông nghiệp Sau đó họ được hỗ trợ cho các lao động trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp Nhà nước Hàn Quốc sẽ đứng ra chi trả các khoản chi phí

về tư vấn, đào tạo và hỗ trợ cho những người thực hiện hoạt động chương trình này

Tại Đồng Nai sau 05 năm thực hiện đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn toàn tỉnh đã tổ chức dạy nghề cho 38.694 người Số người tốt nghiệp các khóa

đào tạo: 35.122 người, trong số người tốt nghiệp sau khoá học có việc làm là 29.071

người, chiếm tỷ lệ 82,77% Trong đó: Tự giải quyết việc làm (tạo việc làm mới) :

7.535 người, chiếm 25,92%; Làm việc tại cơ sở sản xuất và doanh nghiệp: 5.455

người, chiếm 18,76%; Tại trang trại, hợp tác xã: 835, chiếm 2,87%; Tại làng nghề:

106 người, chiếm 0,36%; Làm tại hộ gia đình (nâng cao thu nhập): 15.140 người,

chiếm 52,08%; Số người thuộc hộ nghèo, sau học nghề có việc làm, thu nhập đã thoát

nghèo là 2.024 người; Số người thuộc hộ thu nhập trung bình, sau học nghề trở thành

hộ có thu nhập khá là 3.226 người (UBND tỉnh Đồng Nai, 2015)

Bảng 2.1 Kết quả đào tạo nghề tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2010 - 2014

Nhóm

Phi nông nghiệp

Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan

Xây dựng mô hìnhnghiên cứu

Thu thập dữ liệu nghiên cứu

Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến

khả năng tham gia đào tạo nghề;

Phân tích ảnh hưởng của đào tạo

nghề nông nghiệp đếnthu nhập của

Kết luận và gợi ý chính sách

- Mô tả mẫu khảo sát

- Các nhân tố ảnh hưởng đến tham gia đào tạo nghề nông nghiệp; Các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập

CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Khung nghiên cứu: Để thực hiện các mục tiêu đề ra, các bước nghiên cứu

dựa theo các bước được thiết kế ở Hình 3.1 sau đây

Hình 3.1 Khung nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

3.2 Mô hình nghiên cứu

Từ những nhận định được rút ra dựa trên các nghiên cứu có liên quan về khả năng tham gia đào tạo nghề của nông hộ, các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập Hai mô hình nghiên cứu trong luận văn này được được đề xuất như sau:

a) Các nhân tố ảnh hưởng đến tham giađào tạo nghề nông nghiệp

b) Các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập nông hộ

3.3 Phương pháp phân tích

Để thực hiện các mục tiêu đề ra, nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô

tả và phương pháp đồ thị để phân tích thực trạng tham gia đào tạo nghề của nông hộ tại huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, mô tả mẫu khảo sát Bên cạnh đó, để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tham gia đào tạo nghề của nông hộ tại huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai và phân tích ảnh hưởng của đào tạo nghề nông nghiệp đến

- Am hiểu về chương trình đào tạo

- Nhận thức được lợi ích từ đào tạo

Khả năngtham gia đào tạo nghề nông nghiệp trên địa bàn huyện Trảng Bom

- Tham gia đào tạo

thu nhập của nông hộ, đề tài sử dụng mô hình hồi quy Binary Logistic và hồi quy đa biến và hàm kiểm định

3.3.1 Phương pháp thống kê mô tả

Các phương pháp thống kê được sử dụng trong đề tài như: tần suất, tỷ lệ, trung bình, độ lệch chuẩn kết hợp với phân tích bảng chéo

Phương pháp phân tích thống kê mô tả là các phương pháp có liên quan đến việc thu thập số liệu, tóm tắt, trình bày, tính toán và mô tả các đặc trưng khác nhau để phản ánh một cách tổng quát đối tượng nghiên cứu Các đại lượng thường được dùng

mô tả như: trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn

Phân tích tần số nhằm mô tả và tìm hiểu về đặc tính phân phối của một mẫu

số liệu thô thông qua bảng phân phối tần số Bảng phân phối tần số là bảng tóm tắt các dữ liệu được sắp xếp các dữ liệu theo một thứ tự nào đó, tăng dần hoặc giảm dần theo tần số và phần trăm

3.3.2 Phương pháp hồi quy Binary Logistic và hồi quy đa biến

3.3.2.1 Phương pháp hồi quy Binary Logistic

Hồi quy Binary Logistic được dùng để xem xét mối liên hệ tuyến tính giữa nhiều biến độc lập và một biến phụ thuộc Trong đó, biến phụ thuộc là biến nhị phân.Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy Binary logistic để ước lượng các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tham gia chương trình đào tạo nghề nông nghiệp của nông

hộ tại huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai

Trong đó: Y là biến phụ thuộc, thể hiện học nghề của người lao động, là một biến nhị phân, nhận giá trị 1 nếu lao động học nghề và nhận giá trị 0 nếu người lao động không học nghề.Các biến: Trình độ học vấn, Giới tính chủ hộ, Tuổi chủ hộ, Nghề nghiệp, Sức khỏe, Tiếp cận vốn vay, Am hiểu về chương trình đào tạo, Nhận

u X

X X

2 2 1

1 0

thức được lợi ích từ chương trình đào tạo là các biến độc lập (biến giải thích) trong

mô hình

Bảng 3.1: Diễn giải biến trong mô hình Binary Logistic

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ các lý thuyết và các nghiên cứu có liên quan, 2017

3.3.2.2 Phương pháp hồi quy đa biến

Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy đa biến để xác định mối liên hệ giữa các yếu tố đến thu nhập của nông hộ

Biến phụ thuộc (thu nhập), là biến thể hiện thu nhập thực của hộ gia đình

Các biến độc lập đưa vào mô hình nghiên cứu bao gồm các đặc điểm kinh tế

xã hội của hộ như: trình độ học vấn (hocvan), tuổi của chủ hộ (Tuoi), số nhân khẩu của hộ (sonhankhau), nghề nghiệp của hộ (nnghiep), tiết kiệm của hộ/tháng (tietkiem), tình trạng sức khỏe của hộ (skhoe) và biến tham gia đào tạo (thamgiadaotao)

i ki

k i

i

Bảng 3.2: Diễn giải biến trong mô hình hồi quy đa biến

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ các lý thuyết và các nghiên cứu có liên quan, 2017

3.4 Chọn mẫu và thu thập số liệu

Kích thước mẫu điều tra 160 hộ gia đình trên địa bàn huyện Chọn 08 xã /16

xã (các xã Sông Trầu, Hưng Thịnh, Tây Hòa, Thanh Bình, Trung Hòa, Cây Gáo, Đồi

61, Sông Thao) , diện tích chiếm 59,8%, dân số chiếm 39,8% và đại diện cho sản xuất nông nghiệp của huyện Sử dụng phương pháp phỏng vấn, khảo sát trực tiếp các nông dân trên địa bàn các xã Tổng số hộ phỏng vấn là 160 hộ/14.247 hộ (1,12% tổng số

hộ nông dân trên địa bàn huyện

3.4.1 Dữ liệu thứ cấp

Dữ liệu thứ cấp bao gồm kết quả các nghiên cứu liên quan đến đề tài; số liệu thống kê về đào tạo nghề giai đoạn 2014 - 2016; tình hình phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2015 - 2016 và quy hoạch, định hướng phát triển kinh tế của huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai đến năm 2025

Dữ liệu thứ cấp được thu thập qua sách báo, tạp chí, các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước; Niên giám thống kê, các báo cáo của UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, UBND huyện, Phòng Kinh tế huyện huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai

3.4.2 Dữ liệu sơ cấp

3.4.2.1 Chọn điểm điều tra

Đề tài chọn ra 08 xã mang tính đặc trưng nông thôn, tập trung chủ yếu sản xuất nông nghiệp của huyện là 08 xã để nghiên cứu (xã Sông Trầu, Hưng Thịnh, Tây Hòa, Thanh Bình, Trung Hòa, Cây Gáo, Đồi 61, Sông Thao) Các xã này có diện tích chiếm 59,8%, dân số chiếm 39,8% và đại diện cho tình hình sản xuất nông nghiệp của huyện

3.4.2.2 Phương pháp thu dữ liệu sơ cấp

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp nông hộ bằng bảng câu hỏi được thiết kế sẵn Điều tra viên đến nhà và phỏng vấn trực tiếp chủ hộ hoặc người đại diện của hộ gia đình Nội dung Bảng câu hỏi phỏng vấn các thông tin như: Giới thiệu mục đích của cuộc phỏng vấn, yêu cầu phỏng vấn và cam kết bảo mật thông tin của cuộc phỏng vấn

3.4.2.3 Cỡ mẫu điều tra

Kích thước mẫu điều tra 160 nông hộ Đề tài sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nghiên, các hộ được chọn khảo sát dựa theo danh sách tên hộ gia đình được thống kê ở UBND xã Chọn hộ khảo sát theo bước nhảy 1:20, tức là khảo sát 1 hộ bỏ

20 hộ và khảo sát tiếp, cứ thực hiện như thế cho đến khi đảm bảo đủ kích cỡ mẫu phục vụ nghiên cứu

CHƯƠNG 4 TỔNG QUAN ĐÀO TẠO NGHỀ

VÀ THU NHẬP HUYỆN TRẢNG BOM 4.1 Điều kiện tự nhiên

Huyện Trảng Bom có một vị trí địa lý khá thuận lợi, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với các điểm mạnh đáng kể về thị trường, tiềm lực về vốn, khoa học công nghệ và hệ thống cơ sở hạ tầng Dân số đông, nguồn lao động chiếm trên 66,3% dân số Huyện Trảng Bom được hình thành từ việc chia tách huyện Thống Nhất (cũ) theo Nghị định 97/2003/NĐ.CP của Chính phủ Huyện có tổng diện tích đất tự nhiên là 32.541 ha, chiếm 5,52% diện tích đất tự nhiên toàn tỉnh Huyện nằm trong vùng địa hình đồi thấp, thoải; cao độ thấp dần từ Bắc xuống Nam Địa hình của huyện có thể chia thành ba khu vực: (1) khu vực có địa hình thấp nằm ở phía Nam và ven Quốc lộ 1A; (2) khu vực địa hình cao nằm ở phía Bắc của huyện; (3) khu vực có địa hình trung bình nằm ở phía Bắc của Quốc lộ 1A

Ranh giới hành chính huyện Trảng Bom, được xác định như sau:

- Phía Bắc giáp huyện Vĩnh Cửu

- Phía Nam giáp huyện Long Thành

- Phía Tây giáp TP Biên Hòa

- Phía Đông giáp huyện Thống Nhất

Huyện có 17 đơn vị hành chính, bao gồm: 16 xã và 1 thị trấn; dân số 72.727

hộ, 295.703 nhân khẩu; đồng bào có đạo chiếm 63,4% dân số, trong đó: đạo Công giáo chiếm 52,65%, Phật giáo chiếm 10,14%, Tin lành chiếm 0,33%

4.2 Điều kiện xã hội

Huyện Trảng Bom có 04 khu công nghiệp (KCN) tập trung là: Hố Nai 3, Sông Mây, Giang Điền và Bàu Xéo Tính đến nay, đã có 168 dự án đầu tư vào các KCN trên

địa bàn huyện, với tổng số vốn đầu tư đạt 2,031 tỷ USD Ngoài các KCN, huyện còn

mở thêm 04 cụm công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp ở Hố Nai 3, Hưng Thịnh, Thanh Bình và An Viễn với quy mô bình quân 35- 50 hecta/cụm, trong đó cụm công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng Hố Nai 3 (50 hecta) đã đăng ký lấp đầy 100% diện tích

+ Lực lượng lao động tham gia vào lĩnh vực công nghiệp – TTCN đến nay đạt trên 100.000 lao động, cơ cấu lao động công nghiệp 61,7%, tăng 1,4% so năm 2011 Giá trị sản xuất ngành công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp đạt mức tăng trưởng bình quân 15%/năm giai đoạn 2011-2015 Trong đó: Công nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tăng bình quân 15%/năm; Công nghiệp địa phương tăng bình quân 15,1%/năm Công nghiệp địa phương từng bước tăng dần tỷ trọng, chiếm tỷ trọng 9,4% Các ngành sản xuất thủ công mỹ nghệ, chế biến gỗ, cơ khí, chế biến nông sản, thực phẩm, dệt may, ngành nguyên liệu giấy, sản xuất gạch nung phát triển mạnh

+ Toàn huyện có khoảng 520 doanh nghiệp thương mại và dịch vụ; 15.600 hộ kinh doanh cá thể đang hoạt động trên địa bàn Giá trị sản xuất ngành dịch vụ đạt mức tăng trưởng bình quân 16,4%/năm giai đoạn năm (2011-2015) Tổng mức bán

lẻ hàng hóa và dịch vụ tăng bình quân 18,7%/năm Trong đó: Kinh tế ngoài quốc doanh chiếm tỷ trọng 95,9%; Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài chiếm tỷ trọng 0,74%

+ Thị trường hàng hoá trên địa bàn huyện rất phong phú và đa dạng đáp ứng nhu cầu mua sắm của người dân Hiện trên địa bàn huyện có 13/24 chợ theo qui hoạch đã được đầu tư đạt chuẩn, trong đó có 5 chợ loại 2 và 8 chợ loại 3 cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu mua sắm của nhân dân

+ Hoạt động du lịch: Các khu du lịch sân Golf, thác Giang Điền, thác đá hàn…trên địa bàn diễn ra sôi nổi vào các thời điểm trong những dịp lễ 30/4, 1/5; tết nguyên đán, lễ quốc khánh 2/9…thu hút hơn 350.000 lượt du khách đến tham quan, vui chơi giải trí hàng năm

4.3 Hiện trạng đào tạo nghề nông nghiệp

Trong giai đoạn 2010-2016 huyện Trảng Bom đã tổ chức dạy nghề nông nghiệp cho 1.096 người Phân theo nhóm đối tượng được hỗ trợ:

+ Nhóm laođộng diện chính sách: Có 364 người

- Số người thuộc hộ nghèo, sau học nghề có việc làm, thu nhập đã thoát nghèo

Về trồng trọt: Huyện Trảng Bom đã đẩy mạnh công tác quy hoạch, chuyển

giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, sử dụng các giống mới, chuyển đổi cơ cấu cây trồng

và từng bước hình thành và phát triển 13 vùng sản xuất tập trung trên địa bàn của 16

xã, với 8 đối tượng cây trồng chính là tiêu, cà phê, điều, chuối, mía, lúa, bắp, mỳ với tổng diện tích là 12.717ha Diện tích đất nông nghiệp mặc dù bị giảm (mỗi năm giảm

từ 150-200 ha) do chuyển mục đích sử dụng sang đất phi nông nghiệpphục vụ phát triển công nghiệp-dịch vụ, xây dựng cơ sở hạ tầng; nhưng giá trị sản xuất vẫn duy trì

mức tăng trưởng bình quân hàng năm đạt trên 3,9%/năm Giá trị bình quân thu nhập

01 hađất (trồng trọt và nuôi trồng thủy sản) đạt 110,6triệu đồng, tăng 39,5triệu đồng/ha so với năm 2011 (năm 2011 là 71,1 triệu đồng/ha), cá biệt có nhiều diện tích giá trị thu nhập từ 500- 800 triệu đồng/ha/năm Huyện đã triển khai mô hình chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm, như dự án xây dựng cánh đồng lớn liên kết sản xuất tiêu thụ sản phẩm cây điều tại xã An Viễn; mô hình cánh đồng lúa chất lượng cao tại xã Sông Thao góp phần giải quyết đầu ra cho sản phẩm, giải quyết việc làm cho địa phương, tăng thêm thu nhập cho người dân

Về chăn nuôi: Với lợi thế có nguồn nguyên liệu dồi dào, thị trường tiêu thụ

rộng lớn, Huyện đang từng bước tái cơ cấu ngành theo hướng chuyển chăn nuôi nhỏ

lẻ, phân tán sang phát triển chăn nuôi trang trại Đồng thời, duy trì chăn nuôi theo quy mô nông hộ nhưng theo hình thức công nghiệp và ứng dụng công nghệ cao Bên cạnh đó, khuyến khích các tổ chức sản xuất khép kín, liên kết giữa các khâu trong chuỗi giá trị để cắt giảm chi phí, tăng hiệu quả và giá trị gia tăng Đến nay trên địa bàn huyện có 483 trang trại, tăng 105 trang trại so với năm 2011; quy mô tổng đàn: Trâu, bò 4.358 con, heo 264.337 con, gia cầm 3.014.327 con

CHƯƠNG 5 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 5.1 Thống kê mô tả

5.1.1 Đặc điểm chủ hộ

Qua nghiên cứu những thông tin liên quan đến chủ hộ nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom tỉnh Đồng Nai như giới tính chủ hộ, tuổi và trình độ học vấn được thể hiện quả hình 5.1 và bảng 5.1 dưới đây:

Nguồn: Xử lý số liệu điều tra huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, 2017

Hình 5.1 Đặc điểm giới tính của chủ hộ trong mẫu khảo sát

Kết quả từ hình 5.1 cho thấy, giới tính của chủ hộ nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai được khảo sát với tỷ lệ nam chiếm nhiều hơn nữ Cụ thể, trong 160 hộ được khảo sát thì chủ hộ là nam có đến 126 người, chiếm tỷ lệ là 78,75%

; với nữ chủ hộ là 34 người, chiếm tỷ lệ là 21,25%

Các thông tin về tuổi và trình độ học vấn của chủ hộ nông dân được khảo sát trên địa bàn huyện Trảng Bom, được thể hiện qua bảng 5.1 sau:

Nữ: 21%

Nam: 79%

Bảng 5.1: Tuổi và trình độ học vấn của chủ hộ nông dân

Chỉ tiêu Quan sát Trung bình Độ lệch chuẩn Nhỏ nhất Lớn nhất

Học vấn

Nguồn: Xử lý số liệu điều tra huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, 2017

Bảng 5.1 cho thấy, tuổi chủ hộ nông dân được khảo sát là tương đối thấp, cụ thể mức tuổi nhỏ nhất là 25 tuổi; lớn nhất là 65 tuổi; với mức trung bình là 42,73 tuổi

và có độ lệch chuẩn khá thấp là 9,51 Điều này chứng tỏ, tuổi chủ hộ nông dân có sự phân bổ đều nhau và tương đối thấp Bên cạnh đó, trình độ học vấn của chủ hộ nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai được khảo sát như sau: chủ hộ có trình độ thấp nhất hay số năm đi học ít nhất là 1 năm, nhiều nhất 12 năm, với mức trung bình là 8,12 và có độ lệch chuẩn khá thấp là 2,80 Như vậy, trình độ của các chủ hộ nông dân được khảo sát tương đối thấp và có sự phân đều nhau giữa các hộ nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom

5.1.2 Đặc điểm của hộ

Những thông tin sau đây mô tả đặc điểm của các hộ nông dân được khảo sát tại huyện Trảng Bom như: số thành viên trong hộ, tổng tài sản của hộ, diện tích sản xuất của hộ được thể hiện qua bảng 5.2 sau đây

Bảng 5.2: Mô tả đặc điểm của hộ

sát

Trung bình

Độ lệch chuẩn

Nhỏ nhất

Lớn nhất

Nguồn: Xử lý số liệu điều tra huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, 2017

Kết quả từ Bảng 5.2 cho thấy, số thành viên trong gia đình của các hộ nông dân như sau: hộ có số thành viên ít nhất là 1 người, nhiều nhất là 12 người, với mức trung bình là 4,05 người và có độ lệch chuẩn thấp là 1,56 Điều này cho thấy, số lượng thành viên trong gia đình của các hộ nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom là không nhiều và phân bổ đều nhau giữa các hộ Đồng thời, tổng diện đất sản xuất của các hộ

diện tích đất sản xuất của các hộ nông dân là không đều nhau và tương đối thấp Bên cạnh đó, tổng giá trị tài sản của hộ tương đối nhiều, cụ thể hộ có giá trị tài sản thấp nhất là 85 triệu đồng; nhiều nhất là 972 triệu đồng; với mức giá trị tài sản trung bình

là 211,50 triệu đồng và có độ lệch chuẩn thấp là 131,66 Từ đó cho thấy, giá trị tài sản có sự phân bổ đều nhau giữa các hộ nông dân Như vậy, các hộ có diện tích đất sản xuất thấp nhưng có giá trị tài sản lớn có thể do tài sản được hình thành từ những nguồn khác ngoài đất sản xuất hay có thể là những loại tài sản có giá trị lớn khác

Bên cạnh đó, thu nhập của các hộ nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom tương đối cao, cụ thể hộ có thu nhập thấp nhất là 5 triệu đồng/tháng; hộ có thu nhập cao nhất là 18 triệu đồng/tháng; với mức trung bình là 9,67 triệu đồng/tháng và có độ lệch chuẩn thấp so với mức trung bình là 9,57 Như vậy, thu nhập của các hộ nông dân tương đối cao và phân bổ đều nhau giữa các hộ Thu nhập của các hộ cao, nguyên nhân có thể do có nhiều nguồn thu nhập khác nhau như tiền lương tiền công của các thành viên trong hộ, thu nhập từ nguồn sản xuất nông nghiệp,….vì vậy, thu nhập của các hộ ảnh hưởng đến việc hình thành giá trị tài sản của các hộ cao, đó là hoàn toàn phù hợp với thực tế

Mặt khác, việc chi tiêu của các hộ nông dân như sau: hộ có mức chi tiêu thấp nhất là 3,60 triệu đồng/tháng; hộ chi tiêu nhiều nhất là 9,90 triệu đồng/tháng; chi tiêu trung bình là 5,82 triệu đồng/tháng và có độ lệch chuẩn thấp là 1,26 Chứng tỏ việc chi tiêu giữa các hộ tương đối đều nhau và tương đối nhiều Điều này hoàn toàn có thể, do phần lớn các hộ nông dân được khảo sát có thu nhập cao nên mức chi tiêu trên đối với mỗi hộ là không có vấn đề Bên cạnh đó, ngoài việc chi tiêu các hộ nông dân

có một khoảng tiết kiệm để tích lũy cho hộ nhưng không nhiều Cụ thể, số tiền tiết kiệm của các hộ nông dân như sau hộ có số tiền tiết kiệm ít nhất là 0 triệu đồng/tháng, nhiều nhất là 16,20 triệu đồng/tháng; với số tiền tiết kiệm trung bình là 3,53 triệu đồng/tháng và có độ lệch chuẩn thấp là 2,39 Điều này chứng tỏ, số tiền tiết kiệm của các hộ nông dân không nhiều nhưng khá đều nhau Nguyên nhân dẫn đến tiết kiệm ít

là do các hộ chuyển về tài sản khi có thu nhập hoặc có thể do mức chi tiêu tương đối lớn

Những thông tin về nghề nghiệp của hộ tham gia sản xuất kinh doanh tạo nguồn thu nhập cho hộ tại huyện Trảng Bom, thể hiện qua hình 5.2 sau

Hình 5.2: Nghề nghiệp của hộ nông dân

Nguồn: Xử lý số liệu điều tra huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, 2017

Kết quả từ hình 5.2 cho thấy, ngành nghề của các hộ nông dân tham gia sản xuất kinh doanh như sau: có 74 hộ với ngành nghề là trồng trọt, chiếm tỷ lệ là 46,25%; ngành nghề chăn nuôi có 62 hộ và chiếm tỷ lệ 38,75%; có 23 hộ với ngành nghề tự kinh doanh chiếm tỷ lệ là 14,38% và chỉ có 1 hộ với công việc là làm công ăn lương với tỷ lệ là 0,63% Như vậy, các hộ nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom với các ngành nghề chủ yếu là trồng trọt và chăn nuôi tạo nguồn thu nhập chủ yếu cho gia đình Mặt khác, tỷ lệ hộ với công việc làm công ăn lương là thấp nhất Nguyên nhân

có thể do điều kiện tự nhiên và đặc điểm kinh tế xã hội của địa phương, phù hợp với những ngành nghề mà các hộ nông dân đang theo làm Bên cạnh đó, các hộ nông dân tham gia những ngành nghề đó có thể làm tăng thu nhập, cải thiện đời sống gia đình, góp phần ổn định vào tình hình kinh tế xã hội của địa phương

5.1.3 Thực trạng về việc đào tạo nghề

Sau đây là những thông tin về việc tham gia đào tạo các nghề cho các thành viên trong hộ, được thể hiện qua bảng 5.3 dưới đây

Trồng trọt, 46%

Chăn nuôi 39%

Tự kinh doanh, 14%

Làm công ăn lương 1%

Bảng 5.3: Thực trạng về việc tham đào tạo nghề của hộ

Nguồn: Xử lý số liệu điều tra huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, 2017

Kết quả từ Bảng 5.3 cho thấy, việc tham gia đào tạo nghề của các hộ như sau: trong 160 hộ có đến 90 hộ tham gia đào tạo nghề và chiếm tỷ lệ là 56,25%; còn lại

70 hộ không có tham gia đào tạo nghề, chiếm tỷ lệ 43,75% Trong tổng số hộ có tham gia đào tạo nghề thì nam giới có đến 70 và nữ giới chỉ có 20 Điều này chứng tỏ, phần lớn nam giới là chủ hộ đại diện cho hộ có tham gia đào tạo nghề nhiều hơn nữ là chủ

hộ Như vậy, việc tham gia đào tạo nghề góp phần tạo nên việc ý thức về ngành nghề kinh tế gia đình, cải thiện tình hình sản xuất cho hộ và góp phần cải thiện thu nhập, nâng cao đời sống gia đình cho hộ Khi so sánh với nam giới, đối tượng nữ giới chưa được tham gia đào tạo nghề nông nghiệp nhiều điều này phù hợp với số liệu tổng hợp kết quả đào tạo nghề nông nghiệp từ 2012-2016 (Tỷ lệ nữ tham gia đào tạo là 40%).Dưới đây là môt tả về ngành nghề được tham gia đào tạo của các hộ nông dân trên địa bàn huyện Trảng Bom thể hiện qua hình 5.3 sau

Hình 5.3: Ngành nghề được đào tạo

Nguồn: Xử lý số liệu điều tra huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, 2017

Chăn nuôi gia súc, 26%

Chăn nuôi gia cầm 25%

Trồng cây công

nghiệp 25%

Trồng cây ăn trái, 24%