X QUANG KHỚP GỐI BS MAI DUY LINH

Xquang có vai trò quan trọng trong chẩn đoán các bệnh lý khớp gối. Đây là một trong những xét nghiệm nằm trong tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh và dùng phân biệt giữa các bệnh lý khớp gối khác nhau. 1. Chụp Xquang giúp gì trong chẩn đoán bệnh lý khớp gối? Thông qua hình ảnh Xquang, bác sĩ có thể xác định tình trạng xương khớp gối được chụp. Tùy vào vị trí tổn thương mà góc chụp có thể khác nhau (thẳng, nghiêng, chếch,...), mục đích là để dễ quan sát. Qua hình chụp Xquang có thể giúp nhìn thấy các vấn đề về khớp gối, bao gồm: Hẹp khe khớp: Các khe và bờ khớp không đồng đều. Đặc xương dưới sụn: Gặp ở phần đầu xương nơi tiếp xúc với sụn khớp, qua Xquang cho thấy tại phần xương đặc có một số hốc nhỏ sáng hơn. Mọc gai xương: Gai xương được mọc ở phần tiếp giáp giữa xương, sụn và màng hoạt dịch. Qua Xquang có thể nhìn thấy hình ảnh gai xương thô và đặc, một số mảnh rơi ra nằm trong ổ khớp hay phần mềm quanh khớp. Tiêu xương: Trong vùng tiêu xương, mật độ cản quang có thể đồng nhất hoặc có vách ngăn, cũng có khi xuất hiện hình vôi hóa hoặc hình nốt cản quang đậm do mảnh xương chết tạo nên. Loãng xương: Do mật độ canxi trong xương giảm nên các vân xương và bè xương thường hiện rõ trên phim chụp. X quang khớp gối Thông qua hình ảnh Xquang, bác sĩ có thể xác định tình trạng xương khớp gối được chụp Như vậy, Xquang đóng góp một phần trong chẩn đoán xác định các bệnh lý khớp gối bên cạnh các tiêu chuẩn khác và giúp xác định mức độ bệnh để có hướng điều trị hiệu quả nhất. Ví dụ, trong bệnh thoái hóa khớp, Xquang giúp xác định hình ảnh gai xương bên cạnh các yếu tố khác (chọc dịch khớp để xác định dịch có thoái hóa không, yếu tố tuổi tác > 38 tuổi, bị cứng khớp dưới 30 phút, khó khăn trong vận động...). Hơn nữa, Xquang còn giúp xác định các mức độ thoái hóa khớp, từ đó giúp đưa ra liệu pháp điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân: Giai đoạn 1: Gai xương nhỏ hoặc nghi ngờ có gai Giai đoạn 2: Mọc gai xương nhìn thấy rõ Giai đoạn 3: Hẹp khe khớp ở mức vừa Giai đoạn 4: Hẹp khe khớp nhiều kèm theo xơ xương dưới sụn Xquang còn kết hợp với thăm khám bệnh giúp chẩn đoán phân biệt giữa các bệnh lý khớp gối. Đối với viêm khớp dạng thấp sẽ có hình ảnh bào mòn, mất khoáng ở đầu xương thành dải, khe khớp hẹp; bệnh giả gút có hình ảnh vôi hóa sụn khớp, thoái hóa khớp có xuất hiện gai xương... 2. Cần chuẩn bị gì trước khi chụp Xquang khớp gối? Trao đổi với bác sĩ về những tác dụng không mong muốn sau chụp Xquang đặc biệt là đối với phụ nữ mang thai và trong độ tuổi sinh sản. Trao đổi với bác sĩ về các vấn đề sức khỏe khác đang gặp phải, các loại thuốc đang sử dụng để giữ nguyên, thay thế hoặc ngừng sử dụng trước khi chụp Xquang vì một số loại thuốc có thể gây cản quang. Gỡ bỏ các vật dụng cản quang ra khỏi cơ thể như đồng hồ, nhẫn,... trước khi vào chụp Xquang. 3. Những đối tượng nào cần chụp Xquang khớp gối? Người lớn tuổi: Tuổi tác càng lớn thì khả năng sản xuất và duy trì độ chắc khỏe của xương càng giảm Người lao động chân tay: Các công việc lao động nặng nhọc như khuân vác, vận chuyển hàng hóa, ... theo thời gian dễ gây ảnh hưởng chức năng xương khớp Người mắc bệnh béo phì: Béo phì làm xương khớp chịu trọng tải lớn, lâu dần vượt quá khả năng chịu đựng gây ra các bệnh xương khớp Do cơ địa: Người kém hấp thu vitamin D, khả năng hấp thu dinh dưỡng kém, dễ mắc bệnh nhiễm trùng... Người có tiền sử bệnh lý khớp gối: Những người đã mắc các bệnh lý về khớp gối thì nên đi khám lại định kỳ để tầm soát bệnh lý xương khớp. 4. Các dấu hiệu sớm của bệnh lý khớp gối Đau có tính chất âm ỉ, đau tăng khi vận động, khi thay đổi tư thế, giảm đau về đêm và khi nghỉ ngơi. Cơn đau diễn biến thành từng đợt, dài ngắn khác nhau. X quang khớp gối Đau có tính chất âm ỉ, đau tăng khi vận động, khi thay đổi tư thế, giảm đau về đêm và khi nghỉ ngơi là dấu hiệu sớm của bệnh lý khớp gối Hạn chế vận động: Khó khăn trong hoạt động thường ngày như bước lên hoặc xuống cầu thang, đứng dậy, đi bộ trong thời gian dài. Có tiếng lục khục khi vận động khớp Sờ thấy các “chồi xương” ở quanh khớp gặp trong gai xương Teo cơ do ít vận động Tràn dịch khớp do phản ứng viêm thứ phát của màng hoạt dịch.

BS MAI DUY LINH

X QUANG KHỚP GỐI

Phim Thẳng

• Đánh giá ban đầu:

– Tổn thương xương – Mặt khớp

– Khe khớp – Mô mềm xung quanh

“Sunrise” view

“Tunnel” view

Phân tích hình ảnh

• Chọn thứ tự mô tả nào là tuỳ thuộc vào

thói quen của từng người.

– Tổn thương xương

– Mặt khớp

– Khe khớp

– Mô mềm

Lưu ý: ở trẻ em

Lưu ý: Fabella

Chấn thương

Tràn dịch khớp gối

• Khối choáng chỗ ở phía trước trên xương bánh chè

• Có cùng mật độ với

cơ (chứa nước hoặc máu)

Gãy xương bánh chè

Gãy xương bánh chè

• Xương bánh chè 2 thùy:

– Đường gãy tù – Phần gãy tròn đều và chỉ chiếm 1 phần trên ngoài xương bánh chè

Gãy đầu trên xương chày

• Đường gãy sắc nét lan rộng về đầu trên

xương chày

• Dấu hiệu bậc thang do

di lệch

Gãy đầu trên xương chày

• Fat/fluid level trên phim nghiêng ở tư thế

nằm

Viêm khớp

Viêm khớp dạng thấp

• Marginal erosions

Khối u

U lành tính

• U tế bào khổng lồ ( nam 25 tuổi)

• Bắt nguồn từ vùng sụn tiếp hợp lan rộng

• Bờ xương sắc nét

• Vùng chuyển tiếp rõ

U ác tính

Thoái hóa khớp

Thoái hóa gối

Gai xương

Kellgren-Lawrence classification

Knee

Kellgren-Lawrence classification

Knee