DOI MOI PHUONG PHAP DAY HOC VA UNG DUNG CONG NGHE THONGTIN TRONG DAY HOC

Víi sù hç trî cña phÇn mÒm Microsoft PowerPoint gi¸o viªn cã thÓ thiÕt kÕ c¸c bµi gi¶ng ®iÖn tö, trong ®ã cã m«n Ng÷ v¨n... C¸ch nµy rÊt phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña c¸c tr êng THCS hiÖn[r]

1 Dạy học và nghệ thuật dạy học:

Dạy học là một hoạt động phức tạp gồm chuỗi hoạt động liên kết chặt chẽ với nhau, hỗ trợ lẫn nhau, nhằm một mục đích duy nhất là giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng, đầy đủ và nhanh nhất

Mỗi ng ời thầy giáo khi lên lớp đều tiến hành hoạt

động, song do cách thực hiện hoạt động khác nhau mà gặt hái đ ợc những kết quả khác nhau Nếu hoạt động đó phong phú, sắp xếp một cách hợp lý, phù hợp với các hoạt động của trò thì bài dạy sinh động và cho kết quả tốt

Nh vậy, hoạt động của ng ời thầy giáo trên lớp (hoạt

động dạy học) đóng vai trò rất quan trọng trong việc truyền

đạt tri thức cho học trò

2 Trình độ dạy học có thể chia ra làm hai mức:

Kỹ thuật dạy học và nghệ thuật dạy học Hầu hết, các thầy cô giáo ta đều có kỹ thuật dạy học ở mức đạt yêu cầu trở lên Để có trình độ này, là do ng ời giáo viên đã đ ợc đào tạo trong các tr ờng Đã qua thực tập s phạm và đã có ít nhiều kinh nghiệm đúc rút từ thực tế giảng dạy Các thao tác kỹ thuật, kỹ năng của ng ời giáo viên lên lớp th ờng đ ợc thể hiện ở các khâu

1 Dạy học và nghệ thuật dạy học:

2 Trình độ dạy học có thể chia ra làm hai mức:

- Nói + Viết bảng + Tổ chức học tập + Quản lý lớp học + thực hành thí nghiệm + Kiểm tra đánh giá + Luyện tập + Vận dụng các ph ơng pháp dạy học, củng cố từng phần và củng cố toàn bài + H ớng dẫn h ớng dẫn học tập

Ng ời thầy giáo, nếu chỉ giảng dạy đúng kiến thức, đủ

b ớc kiến thức lên lớp tiến hành đầy đủ các thao tác kỹ thuật một cách bình th ờng thì học sinh không hứng thú Các giờ dạy nh vậy cũng chỉ đạt khá mà thôi

2 Trình độ dạy học có thể chia ra làm hai mức:

Ta nói rằng giáo viên có kỹ thuật dạy học nh ng ch a cao, không nâng đ ợc các hoạt động của mình lên tới trình

độ nghệ thuật Tức là ch a có nghệ thuật giảng dạy

Trong thực tế, những thầy cô giáo dạy giỏi là những ng

ời có trình độ nghệ thuật dạy học Chính vì vậy mà rất hiếm thầy dạy giỏi Hoạt động dạy học có những đặc điểm

nh vậy nên để chiếm lĩnh đ ợc đỉnh cao của nó thật là khó

Nó đúng là một hoạt động có kỹ thuật và có tính nghệ thuật

2 Trình độ dạy học có thể chia ra làm hai mức:

Do dạy học là một nghệ thuật nên để có sự thành công trong giảng dạy thì ng ời giáo viên ngoài sự đam mê, năng lực chuyên môn, cần phải có năng lực s phạm, tức là phải nắm đ ợc, vận dụng thành thạo các ph ơng pháp dạy học

Trong công việc, dù nhỏ nhất, cho đến việc lớn đều có cách làm - tức là ph ơng pháp tiến hành Nếu không có ph

ơng pháp hoặc ph ơng pháp không tốt thì không đạt kết quả (thất bại) hoặc đạt kết quả không mĩ mãn, không chắc chắn, không nhanh chóng

2 Trình độ dạy học có thể chia ra làm hai mức:

Hoạt động dạy học là một hoạt động phức tạp Để đạt

đ ợc thành công, càng cần phải có ph ơng pháp đúng, ph ơng pháp tốt, ph ơng pháp tiên tiến Không có một ph ơng pháp vạn năng nào áp dụng cho một giờ dạy, mà th ờng ng ời ta phải phối hợp ph ơng pháp hợp lý, để đạt đ ợc hiệu quả cao nhất

1 Khái niệm về ph ơng pháp dạy học:

Ph ơng pháp dạy học là cách thức dạy học của giáo viên trong việc chỉ đạo, tổ chức các hoạt động học tập nhằm giúp học sinh chủ động đạt các mục tiêu dạy học Dạy học

là dạy cách học và kiến thức chứ không chỉ đơn thuần dạy kiến thức Quan hệ thầy trò chủ yếu là ở quan hệ dạy và học

Ph ơng pháp dạy học phải đ ợc hiểu là cả ph ơng pháp dạy và ph ơng pháp học Ph ơng pháp dạy liên quan đến hoạt động của thầy, còn ph ơng pháp học liên quan đến hoạt động của trò Vì vậy hoạt động của thầy và trò không thể tách rời nhau luôn gắn bó hữu cơ với nhau

2 Khái niệm về kĩ thuật dạy học:

Là những động tác cách thức hành động của giáo viên

và học sinh trong các tình huống hành động nhỏ, cụ thể nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học

Quan điểm dạy học là khái niệm rộng, định h ớng việc lựa chọn các ph ơng pháp dạy học cụ thể Ph ơng pháp dạy học là khái niệm hẹp hơn, đ a ra các mô hình hoạt động Còn kĩ thuật dạy học là khái niệm nhỏ nhất thực hiện các tình huống cụ thể của hoạt động

3 Dấu hiệu của ph ơng pháp dạy học tích cực:

Tích cực là thích học, thích hoạt động, thích bày tỏ, h ớng vào bài giảng của thầy, hiểu bài, hứng thú

Biểu hiện của ph ơng pháp dạy học tích cực:

3 DÊu hiÖu cña ph ¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc:

3 Dấu hiệu của ph ơng pháp dạy học tích cực:

-Với trò:

+ Chú ý học tập, hăng hái tham gia phát biểu ý kiến, ghi chép đầy đủ, ghi nhớ những điều đã học

+ Hiểu bài và có thể trình bày lại nội dung bài học

+ Hứng thú học tập có nhiều biểu hiện sáng tạo trong học tập, biết vận dụng những kiến thức đã học trong thực tiễn

- Vấn đáp tái hiện.

- Vấn đáp giải thích minh hoạ

- Vấn đáp tìm tòi

4 Một số ph ơng pháp và kĩ thuật dạy học tích cực

có thể sử dụng trong dạy học Ngữ văn ở tr ờng THCS

Ph ơng pháp nêu và giải quyết vấn đề:

Dạy học nêu vấn đề: Xác định đ ợc “vấn đề”  xây dựng tình huống có vấn đề (tình huống chứa đựng mâu thuẫn đòi hỏi phải giải quyết)

GV kÕt luËn vÒ c¸ch øng xö cÇn thiÕt cho t×nh huèng.

(Chú ý: Hướng dẫn HS chuẩn bị dụng cụ hoá trang, sự chủ động sáng tạo của HS trong kịch bản, lời thoại, thời gian thể hiện)

4 Một số ph ơng pháp và kĩ thuật dạy học tích cực

có thể sử dụng trong dạy học Ngữ văn ở tr ờng THCS

Ph ơng pháp thuyết trình:

- Trình bày kiểu nêu vấn đề

- Trình bày kiểu thuật truyện

- Trình bày kiểu mô tả phân tích

- Trình bày kiểu nêu vấn đề có tính giả thuyết

4 Một số ph ơng pháp và kĩ thuật dạy học tích cực

có thể sử dụng trong dạy học Ngữ văn ở tr ờng THCS

Ph ơng pháp tổ chức học sinh hoạt động tiếp nhận tác phẩm trong giờ đọc văn:

- Hoạt động cảm nhập ban đầu

- Tri giác ngôn ngữ nghệ thuật

- Tái hiện hình t ợng

- Phân tích, cắt nghĩa và khát quát hóa các chi tiết nghệ thuật trong tác phẩm

- Tự bộc lộ, tự nhận thức

5 Một số kĩ thuật dạy học

Kĩ thuật động não:

- Nêu câu hỏi, vấn đề cần

đ ợc tìm hiểu

- HS hoạt động theo cặp hoặc theo nhóm, thảo luận

5 Một số kĩ thuật dạy học

Học theo góc:

Là ph ơng pháp tổ chức hoạt động học tập theo đó học

sinh thực hiện các nhiệm vụ khác nhau tại các vị trí cụ thể

trong không gian lớp học đảm bảo cho HS học sâu và học thoải mái

- Häc s©u & hiÖu qu¶ bÒn v÷ng

- T ¬ng t¸c mang tÝnh c¸ nh©n cao gi÷a thµy vµ trß

- HS cã nhiÒu kh¶ n¨ng lùa chän h¬n

- T¹o ®iÒu kiÖn cho HS tham gia hîp t¸c cïng häc tËp

5 Một số kĩ thuật dạy học

Học theo góc:

* Các b ớc dạy học theo góc:

B ớc 1 : Chuẩn bị:

- Lựa chọn nội dung bài học phù hợp

- Xác định nhiệm vụ cụ thể cho từng góc

- Thiết kế các hoạt động để thực hiện nhiệm vụ ở từng góc bao gồm ph ơng tiện/tài liệu (t liệu nguồn, văn bản h ớng dẫn làm việc theo góc; bản h ớng dẫn theo mức độ hỗ trợ, bản h ớng dẫn tự đánh giá,…)

- HS đ ợc học luân phiên tại các góc theo thời gian quy

định (VD: 10 – 15’ tại mỗi góc) để đảm bảo học sâu

- Tổ chức trao đổi/chia sẻ (thực hiện linh hoạt)

Đọc thông tin về tác giả trong

SGK và tư liệu liên quan

(SGK, tư liệu,…)

Xem những đoạn băng tư liệu

về thời đại Nguyễn Du, về quê hương, khu tưởng niệm ông (máy, những đoạn băng,

…)

Ghi lại những hiểu biết

của em về tác giả Nguyễn

kiến thức.

tËp kh¸c nhau

- Có thể tổ chức 2 góc, 3 hoặc 4 góc tùy theo điều kiện

và nội dung của bài học

- HS đ ợc chọn góc xuất phát và thực hiện nhiệm vụ luân phiên qua các góc đảm bảo học sâu và học thoải mái

5 Một số kĩ thuật dạy học

Kĩ thuật các mảnh ghép:

Là kĩ thuật tổ chức hoạt động học tập hợp tác kết hợp giữa cá nhân, nhóm và liên kết giữa các nhóm nhằm:

- Giải quyết một nhiệm vụ phức hợp

- Kích thích sự tham gia tích cực của HS:

- Nâng cao vai trò của cá nhân trong quá trình hợp tác (Không chỉ nhận thức hoàn thành nhiệm vụ ở Vòng 1 mà còn phải truyền đạt kết quả và hoàn thành nhiệm vụ ở

Vòng 2)

5 Một số kĩ thuật dạy học

Kĩ thuật các mảnh ghép:

VòNG 1

* Hoạt đ ộng theo nhóm 3 hoặc 4 ng ời,…

* Mỗi nhóm đ ợc giao một nhiệm vụ (Ví

dụ: nhóm 1 : nhiệm vụ A; nhóm 2:

* Đảm bảo mỗi thành viên trong nhóm

đều trả lời đ ợc tất cả các câu hỏi trong

nhiệm vụ đ ợc giao

* Mỗi thành viên đều trình bày đ ợc kết

quả câu trả lời của nhóm

VòNG 2

* Hình thành nhóm 3 hoặc 4 ng ời mới (1 ng ời từ nhóm 1, 1 ng ời từ

* Các câu trả lời và thông tin của vòng 1 đ ợc các thành viên nhóm mới chia sẻ đầy đủ với nhau

* Sau khi chia sẻ thông tin vòng 1, nhiệm vụ mới sẽ đ ợc giao cho nhóm vừa thành lập để giải quyết

* Các nhóm mới trình bày, chia sẻ kết quả nhiệm vụ ở vòng 2

đơn? Nêu VD và phân

Câu đơn, câu phức, câu ghép khác nhau ở điểm nào? Phân tích VD

minh hoạ?

5 Một số kĩ thuật dạy học

Kĩ thuật các mảnh ghép:

Thành viên và nhiệm vụ các thành viên trong nhóm:

Tr ởng nhóm Phân công nhiệm vụ

Hậu cần Chuẩn bị đồ dùng tài liệu cần thiết

Th kí Ghi chép kết quả

Phản biện Đặt các câu hỏi phản biện

Liên lạc viên 1 Liên hệ với các nhóm khác

Liên lạc viên 2 Liên lạc với giáo viên để xin trợ giúp

5 Một số kĩ thuật dạy học

Kĩ thuật khăn phủ bàn:

Là kĩ thuật tổ chức hoạt động học tập mang tính hợp

tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và nhóm nhằm:

- Kích thích, thúc đẩy sự tham gia tích cực

- Tăng c ờng tính độc lập, trách nhiệm của cá nhân HS

- Phát triển mô hình có sự t ơng tác giữa HS với HS

chủ đề Viết ý kiến cá nhân

2

? So s¸nh 2 phÐp tu tõ: Èn dô - Ho¸n dô (So s¸nh - Èn dô)

? Mèi quan hÖ gi÷a Ph©n tÝch - Tæng hîp trong khi lµm v¨n nghÞ luËn?

5 Một số kĩ thuật dạy học

Kĩ thuật khăn phủ bàn:

* Cách tiến hành kĩ thuật khăn phủ bàn:

Hoạt động theo nhóm:

- Mỗi ng ời ngồi vào vị trí nh hình vẽ minh họa

- Tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ đề,…)

- Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn (về một chủ đề ) Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút

Dựa trên sõ đồ KWL, ng ời học tự đánh giá đ ợc sự tiến

bộ của mình trong việc học, đồng thời GV biết đ ợc kết quả học tập của ng ời học, từ đó điều chỉnh việc dạy học cho hiệu quả

® îc (L)

Sau khi học xong chủ

đề/bài học, ng ời học điền những điều đã học đ ợc

I.Đặc điểm của môn ngữ văn:

Môn ngữ văn là môn phản ánh cuộc sống bằng nghệ

thuật ngôn từ Nh nhà văn Hoài Thanh: Văn ch ơng là hình “

dung của cuộc sống muôn hình vạn trạng, chẳng những thế văn ch ơng còn sáng tạo ra cuộc sống ”

Nhà văn lấy t liệu từ cuộc sống thực và sắp xếp lại qua cái nhìn, qua lăng kính của mình để phản ánh lại cuộc sống trong tác phẩm

2 Phân môn Tiếng Việt:

Cung cấp vốn từ, đặc điểm, nghĩa, từ loại, phép tu từ,

đặc điểm về từ loại, viết câu, cách giao tiếp cho học sinh

II Thực tiễn việc sử dụng ph ơng tiện dạy học trong môn Ngữ văn hiện nay

Ngữ văn là môn khó học, nó không kích thích lôi cuốn học sinh nh các môn khoa học tự nhiên

Là môn dạy học sinh kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết thông qua việc tổ chức dạy học của thầy, qua cả thực tế nghe, nói, đọc, viết của chính thầy dạy

Là môn ít có ph ơng tiện dạy học hỗ trợ, từ tr ớc tới nay chỉ có một số tranh ảnh, bảng phụ, t liệu tham khảo mà học sinh và giáo viên phải tự tìm đọc

II Thực tiễn việc sử dụng ph ơng tiện dạy học trong môn Ngữ văn hiện nay

Ph ơng pháp dạy học tích cực hiện nay đòi hỏi giáo viên dạy phải vận dụng các kĩ thuật dạy học Nhiều hoạt động của học sinh nh thảo luận nhóm, trò chơi, tranh ảnh minh họa, t liệu Nếu chỉ phấn và bảng, giáo viên khó lòng vận dụng ph ơng pháp dạy học tích cực để tạo hứng thú bài giảng cho môn Ngữ văn

II Thực tiễn việc sử dụng ph ơng tiện dạy học trong môn Ngữ văn hiện nay

Trong thực tế, một số giáo viên do đọc ch a hay, nói ch a

rõ ràng linh hoạt, viết bảng ch a đẹp, thiết kế hệ thống câu hỏi ch a logic phù hợp, lại ngại sử dụng các ph ơng tiện dạy học hỗ trợ (bảng phụ, tranh ảnh, đĩa hát), giờ văn đã bị biến thành giờ đọc chép, học sinh ngại ghi, buồn ngủ và môn văn trở thành nỗi sợ hãi với nhiều học sinh

III ứng dụng công nghệ thông tin với sự hỗ trợ của phần mềm Microsoft PowerPoint trong thiết kế và giảng dạy môn Ngữ văn

Hiện nay cùng với sự phát triển của CNTT các phần mềm vi tính ra đời đã tháo gỡ đ ợc rất nhiều khó khăn v ớng mắc của các ngành trong đó có giáo dục Với sự hỗ trợ của phần mềm Microsoft PowerPoint giáo viên có thể thiết kế các bài giảng điện tử, trong đó có môn Ngữ văn

III ứng dụng công nghệ thông tin

1.Một số khái niệm

a.Bài giảng điện tử là bài giảng có sự hỗ trợ của CNTT

mà trong đó toàn bộ hoạt động dạy học đ ợc ch ơng trình hoá.+ ở mức độ thấp giáo viên thực hiện bài giảng với sự hỗ trợ của bản trình diễn để tổ chức các hoạt động dạy học, nhằm đáp ứng mục tiêu của bài

+ ở mức độ cao nhất của bài giảng điện tử là toàn bộ kịch bản dạy học của ng ời thầy đ ợc số hoá tạo nên một phần mềm dạy học hoàn chỉnh có t ơng tác và khả năng quản lý

+ Thông tin đ ợc truyền d ới các dạng văn bản, đồ hoạ, hoạt ảnh, ảnh chụp, âm thanh, video

III ứng dụng công nghệ thông tin

1.Một số khái niệm

b Giáo án điện tử (GAĐT) là bản thiết kế cụ thể toàn bộ tiến trình hoạt động dạy học của giáo viên và học sinh khi thực hiện một bài giảng điện tử

+ GAĐT là một sản phẩm của hoạt động thiết kế bài dạy

tr ớc khi bài dạy học đ ợc tiến hành

+ GAĐT chính là bản thiết kế của bài giảng điện tử, chính vì vậy xây dựng GAĐT hay thiết kế bài giảng điện tử

là hai cách gọi khác nhau cho một hoạt động cụ thể để có đ

ợc bài giảng điện tử

III ứng dụng công nghệ thông tin

2 Tác dụng của PowerPoint trong môn Ngữ văn

-Với giáo viên:

+ Giúp nâng cao sử dụng kĩ thuật hiện đại trong dạy học+ Tiết kiệm đ ợc thời gian, giúp giáo viên có thời gian để phân tích giảng giải, quan sát các đối t ợng học sinh và điều khiển các hoạt động

+ Chuẩn mực viết bảng, chuẩn mực kiến thức

+ Giúp vận dụng đ ợc kĩ thuật dạy học mới không lúng túng (nh thảo luận nhóm, mảnh ghép, KWL)

+ Thông qua bài giảng trên PowerPoint giúp giáo viên nhanh chóng nắm bắt đ ợc mức độ hiểu bài của học sinh từ

đó có sự điều chỉnh trong ph ơng pháp dạy học

III ứng dụng công nghệ thông tin

2 Tác dụng của PowerPoint trong môn Ngữ văn

-Với học sinh:

+ Khi đ ợc học tập trên phần mềm PowerPoint do giáo viên biên soạn, các em sẽ có khả năng lĩnh hội tri thức một cách toàn diện, rõ ràng hơn ngay cả các kiến thức trừu t ợng nhất, không khí học tập hứng thú hơn

+ Tạo sự thu hút cao với học sinh, cung cấp kiến thức

đến học sinh nhanh chóng và đảm bảo tính s phạm cao Học sinh sẽ chú ý nghe, nhìn, ghi chép

III ứng dụng công nghệ thông tin

2 Tác dụng của PowerPoint trong môn Ngữ văn

-Với học sinh:

+ Với những hiệu ứng đa dạng, phong phú, hình ảnh t liệu sinh động, nhạc hay sẽ có tác dụng lớn đối với việc giáo dục t t ởng, tình cảm, thẩm mĩ của học sinh

+ Trên cơ sở đ ợc tổ chức lĩnh hội kiến thức, giáo dục t t ởng tình cảm và sự yêu thích môn học, việc dạy học môn Ngữ văn ở tr ờng THCS th ờng xuyên có sự hỗ trợ của phần mềm PowerPoint sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện trong quá trình học tập