Vì vậy nhằm phát huy tính tích cực của công nghệ thông tin trong việc giảng dạy môn Âm nhạc, đặc biệt là trong các tiết học Âm nhạc thường thức như : Giới thiệu nhạc sĩ nổi tiếng; Nghe [r]
Trang 1
phòng giáo dục & đào tạo Long xuyên
Trờng THCS Nguyeón Traừi
Trang 2I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thực khách quan bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh, nhịp điệu Với học sinh THCS môn âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cho
HS nhằm góp phần giáo dục toàn diện cho HS theo mục tiêu đào tạo, tạo cơ sở hình thành nhân cách con người mới Tuy nhiên âm nhạc trong nhà trường THCS với tư cách là một môn học có mức độ nhất định về mục đích và nội dung, song mục đích của việc dạy và học môn âm nhạc trong nhà trường phổ thông là giáo dục văn hoá âm nhạc cho HS nhằm trang bị cho các em những kiến thức sơ giản các kỹ năng nhằm tạo điều kiện cho khả năng cảm thụ, hiểu và thể hiện nghệ thuật âm nhạc, khơi dậy ở các em những khả năng sáng tạo trong hoạt động âm nhạc, củng cố thêm về tình cảm đạo đức, về niềm tin thị hiếu nghệ thuật và nhu cầu âm nhạc
Trong những năm gần đây, sự bùng nổ việc ứng dụng công nghệ thông tin trên toàn cầu trong mọi phương diện đã trở nên rất phổ biến và không thể thiếu trên mọi lĩnh vực công việc.Ở Việt Nam nói chung và trong ngành giáo dục nói riêng về việc sử dụng công nghệ thông tin
đã trở nên phổ cập và mang tính thường nhật.Với việc giáo dục bộ môn âm nhạc trong trường THCS cũng vậy, trong mỗi tiết học giờ đây để thoát khỏi cách dạy chay hoặc có chăng là với vài
đồ dùng dạy học lạc hậu, tính trực quan và thẩm mĩ thấp, người giáo viên có thể khai thác và sử dụng công nghệ thông tin như một công cụ hữu ích để việc giảng dạy Âm nhạc trở nên hấp dẫn, hiệu quả và mang tính chuyên nghiệp hơn.Mọi thông tin, tài liệu hỗ trợ cho việc giảng dạy âm nhạc có thể khai thác được trên mạng Internet, bài dạy có thể thiết kế trên máy tính…sẽ không còn những bức tranh tĩnh lặng không nhiều tính nghệ thuật, những bản nhạc chất lượng âm thanh kém
Vì vậy nhằm phát huy tính tích cực của công nghệ thông tin trong việc giảng dạy môn Âm nhạc, đặc biệt là trong các tiết học Âm nhạc thường thức như : Giới thiệu nhạc sĩ nổi tiếng; Nghe các loại nhạc hát, nhạc đàn; Nhạc cụ dân tộc, nhạc cụ nước ngoài, tập đọc nhạc… người giáo viên có thể thiết kế bài giảng với các phần mềm hỗ trợ như: PowerPoint ( Phần mềm trình chiếu,Encore 5.53 (phần mềm chép và soạn nhạc), Cool Edit Pro (phần mềm chỉnh sửa âm thanh), Total Converter (phần mềm cắt ghép video clip), và Internet ( mạng toàn cầu khai thác thông tin)…Thực tế đã chứng minh về chất lượng trong các giờ học âm nhạc, hiệu quả mang lại là rất cao.Hứng thú và sự tích cực của học sinh được thể hiện rõ nét.Các dẫn chứng, minh họa chính
Trang 3xác, cuối tiết học bên cạnh kiến thức được truyền thụ, quan trọng hơn cả đó là học sinh cũng đã một phần nào được giáo dục về thẩm mỹ, thái độ cảm thụ và thưởng thức âm nhạc Xuất phát từ những lý do đó tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Ứng dụng Công nghệ thông tin vào việc giảng dạy phân môn âm nhạc thường thức phát huy tính tích cực, chủ động học tập
của học sinh”trường THCS Nguyễn Trãi
2 Mục đích nghiên cứu
-Giúp giáo viên có những phương pháp dạy Âm nhạc thường thức hiệu quả nhất để phát huy tính sáng tạo của HS THCS
3 Đối tượng nghiên cứu.
- Đối tượng là học sinh các khối 6,7,8,9
-Theo dõi và kiểm tra việc tiếp thu bài của học sinh trên lớp
-Dự giờ các bạn đồng nghiệp ở các tiết giáo án điện tử ở trong trường và một số tiết chuyên đề cấp thành phố
-Đối chiếu với các tiết chưa sử dụng công nghệ thông tin
4 Giới hạn phạm vi nội dung nghiên cứu.
- Học sinh lớp 6, 7 trường THCS Nguyễn Trãi
5 Nhiệm vụ nghiên cứu.
- Hệ thống lại một số phương pháp dạy âm nhạc thường thức trong chương trình âm nhạc THCS, sưu tầm thêm một số phương pháp khác nhau mà học sinh có thể dễ dàng vận dụng được
- Truyền tải được toàn bộ vấn đề đã nghiên cứu đến với đối tượng HS Học sinh phải lĩnh hội hết tất cả kiến thức đã được học và có những trãi nghiệm, nhận thức đúng đắn về âm nhạc
6 Phương pháp nghiên cứu.
* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:
- Nghiên cứu qua nội dung SGK, SGV
- Nghiên cứu qua nội dung tài liệu bồi dưỡng giáo viên THCS môn Âm nhạc
-Nghiên cứu qua các tài liệu trên mạng
* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tế:
- Nghiên cứu qua việc giảng dạy thực tế ở trường THCS Nguyễn Trãi, qua những lần thao giảng giáo viên dạy giỏi cấp trường và một số lần dạy chuyên đề giáo án điện tử
- Qua việc đánh giá kết quả học tập của học sinh
* Phương pháp nghiên cứu hỗ trợ:
- Dự chuyên đề giáo viên dạy giỏi cấp thành phố
7 Thời gian nghiên cứu.
-Từ năm 2007 đến 2010
II.NỘI DUNG
Trang 4I Cơ sở lý luận của việc thực hiện các biện pháp.
1. Mục tiêu của môn âm nhạc:
- Chương trình THCS môn âm nhạc được Bộ GD và ĐT ban hành quy trình mục tiêu như sau:
+ Hình thành và phát triển năng lực và cảm thụ Âm nhạc của HS tạo cho các em
có trình độ văn hoá âm nhạc nhất định, góp phần giáo dục toàn diện hài hoà nhân cách
+ Khích lệ HS hăng hái tham gia hoạt động âm nhạc làm cho đời sống tinh thần phong phú, lành mạnh tạo điều kiện cho các em bộc lộ và phát triển năng khiếu
+ Mở rộng hiểu biết về truyền thống âm nhạc Việt Nam và tinh hoa âm nhạc thế giới góp phần bồi dưỡng đạo đức, trí tuệ, tạo không khí vui tươi lành mạnh
2 Nội dung của bộ môn âm nhạc:
a.Môn Âm nhạc gồm có ba phân môn:
-Học hát
-Tập đọc nhạc- nhạc lý
-Âm nhạc thường thức
b Nội dung cơ bản của phân môn Âm nhạc thường thức:
Phân môn Âm nhạc thường thức là một trong ba phân môn của môn học Âm nhạc ở trường THCS, có 4 dạng bài là:
- Giới thiệu nhạc cụ
- Giới thiệu các hình thức biểu diễn
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Một số vấn đề của đời sống âm nhạc
Những dạng bài trên có đặc điểm và tính chất khác nhau, do đó mỗi dạng bài nên theo một qui trình dạy học riêng Mỗi nội dung Âm nhạc thường thức đã chứa đựng tính văn hoá âm nhạc(thưởng thức, đánh giá,nghe-xem ca nhạc,thị hiếu âm nhạc,tham gia và hưởng ứng các hoạt động âm nhạc, những kiến thức sơ giản về âm nhạc ….) Dạy tốt mỗi nội dung của phân môn Âm nhạc thường thức chính là góp phần vào việc hình thành trình độ văn hoá âm nhạc nhất định cho
HS theo như mục tiêu môn học đề ra
3.Ý nghĩa và nhiệm vụ của phân môn Âm nhạc thường thức:
a Ý nghĩa:
- Giúp cho HS có thêm những hiểu biết về nghệ thuật âm nhạc, tác dụng của âm nhạc đối với đời sống…
- HS được bồi dưỡng về thị hiếu, thẩm mỹ và nâng cao năng lực, cảm thụ
âm nhạc, xác định trách nhiệm trong việc xây dựng một nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc
Trang 5b Nhiệm vụ:
- Dạy học ÂNTT phải đem tới cho HS những kiến thức âm nhạc dễ hiểu, phổ thông, nhưng không đơn thuần bằng sự thuyết giảng mà HS phải được nghe và nhìn cụ thể
- Dạy học ÂNTT phải chuyển tải được tất cả những nội dung được quy định trong chương trình dạy học
II Thực trạng của vấn đề lựa chọn nghiên cứu.
1 Đặc điểm chung.
a).Về phía nhà trường.
* Thuận lợi:
- Âm nhạc là một môn học độc lập trong chương trình THCS Dạy và học nghiêm túc, có kiểm tra, thi đánh giá cuối năm và kết quả là một trong những tiêu chuẩn để xét lên lớp hay tốt nghiệp bậc học
- Với phương châm đi trước, đứng đầu trong phương hướng, nhiệm vụ giáo dục, trường THCS Nguyễn Trãi đã sớm triển khai việc ứng dụng công nghệ thông tin vào đổi mới phương pháp giảng dạy và xem đây là nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường và là tiêu chí đánh giá của mỗi giáo viên
- Sự ủng hộ của các cấp, ban ngành, phụ huynh toàn trường….hỗ trợ cơ sở vật chất cho nhà trường và đặc biệt là sự đầu tư của BGH nhà trường
- Có máy tính, máy chiếu để phục vụ dạy học
- Nhà trường có kết nối mạng internet thuận lợi cho việc tìm kiếm thông tin phục vụ giảng dạy
- Giáo viên nắm chắc về chuyên môn, tích cực tìm tòi, nghiên cứu những phương pháp mới để vận dụng trong quá trình giảng dạy
* Khó khăn:
- Nhà trường chưa có phòng học chức năng, tranh ảnh để phục vụ cho việc dạy học bộ môn âm nhạc còn thiếu nhiều
- Tài liệu tham khảo khác rất hiếm Giáo viên phải tự tìm tài liệu, sưu tầm đồ dùng dạy học Trong khi đó yêu cầu của bộ môn lại cần phải có những trang thiết bị hiện đại (video, đài đĩa,…) để phục vụ cho việc dạy và học
b) Về phía học sinh.
* Thuận lợi:
-Học sinh ngoan, đa số các em rất yêu thích môn Âm nhạc
* Khó khăn:
- Đối với HS Nguyễn Trãi nói riêng và đại đa số thanh thiếu niên trên địa bàn thành phố Long Xuyên nói chung đều ở thành thị , điều kiện tiếp cận các phương tiện thông tin,
Trang 6mạng internet… rất dễ dàng, nên hầu hết thói quen tìm hiểu và tiếp cận âm nhạc của các em theo thị hiếu, theo xu hướng , các em chưa có được cái nhìn khách quan nhất về sự phát triển âm nhạc của Việt Nam, chưa có được nhận thức đúng đắn trong việc lựa chọn dòng nhạc phù hợp với lứa tuổi của mình, nên việc giới thiệu các tác giả, các tác phẩm thuộc dòng nhạc chính qui, cách mạng, hay các thể loại dân ca của Việt Nam và các nước khác, chưa thu hút được sự quan tâm của các em, không tạo được sự hấp dẫn đối với các em
- Hiểu biết của HS về âm nhạc đang còn hạn chế, chưa sâu rộng, không kích thích các em học tập Đa phần HS bị chi phối, ảnh hưởng về các môn chính, lo cho thi, lo đánh giá, phần nào sao nhãng việc học môn âm nhạc
- Một nguyên nhân khách quan khác cũng không kém phần quan trọng liên quan đến hiệu quả và chất lượng bộ môn đó là thời gian dành cho bộ môn quá ít (1tiết/ tuần), trong khi đó chương trình SGK thì nhiều nội dung, số lượng kiến thức không thể truyền đạt chỉ trong 45 phút, hay với thời lượng 1 tiết không đủ để giáo viên gây được dấu ấn của một tác giả, nhạc sĩ nào đó được giới thiệu trong chương trình trong học sinh
2 Mục đích yêu cầu.
* Học sinh:
- Chuẩn bị bài trước ở nhà
- Chủ động truy cập internet để tìm hiểu thông tin và sưu tầm tài liệu theo yêu cầu của giáo viên
* Giáo viên:
- Sử dụng thành thạo các thao tác trên máy tính trong việc soạn bài giảng và trình chiếu trong tiết dạy
- Sáng tạo nhiều động tác vận động minh hoạ, nhiều hình thức biểu diễn, trình chiếu bài dạy khác nhau
- Sưu tầm nhiều trò chơi phù hợp, vui và hỗ trợ hiệu quả cho việc dạy trình chiếu
III Những biện pháp - giải pháp :
a Phương pháp dạy học âm nhạc thường thức:
- Từ những dạng bài trên yêu cầu GV vận dụng những phương pháp dạy học sau :
1 Đọc và kể chuyện âm nhạc: Giới thiệu tên truyện, tên tác giả- kể hay đọc
truyện- đặt câu hỏi xung quanh nội dung truyện- Gv tóm tắt nội dung nhấn mạnh các ý tưởng giáo dục- cung cấp thêm những thông tin của truyện…
2 Giới thiệu tác giả, tác phẩm: Giới thiệu về thân thế và sự nghiệp nhạc sĩ, xem
hình ảnh, nghe trích đoạn, nghe tác phẩm tiêu biểu…
Trang 73 Bài viết trong phân môn ÂNTT: giúp các em sử dụng đúng thuật ngữ âm nhạc,
thuyết trình luôn minh hoạ bằng âm nhạc Ví dụ nói về bài hát dân ca: phải cho nghe minh hoạ một bài hát nào đó…
b Phương tiện và đồ dùng dạy học cho phân môn ÂNTT:
-Để dạy hoạ tốt nội dung ÂNTT cần có những phương tiện và đồ dùng dạy học như:
- Tranh ảnh
- Băng, đĩa nhạc
- Nhạc cụ
- Các tư liệu tham khảo…
-Dạy ÂNTT không thể chỉ dạy bằng lời giảng của mình, muốn đạt hiệu quả cao, GV phải
cố gắng minh hoạ bằng âm thanh, hình ảnh… Để thực hiện tất cả nội dung nêu trên cần phải thay đổi mới phương pháp giảng dạy, việc GV chuẩn bị phương tiện cho tiết dạy ÂNTT, trong điều kiện các trường THCS hiện nay, thiết bị dạy học tuy cũng có nhưng chưa đầy đủ, và chưa thể đáp ứng yêu cầu như mong muốn Trong những thời gian gần đây, tôi đã mạnh dạn đổi mới phương pháp giảng dạy với sự trợ giúp của PM Power Point, và đã thấy được hiệu quả một cách đáng kể
DẠNG BÀI GIỚI THIỆU NHẠC SĨ : Lớp 6: BÀI 6.
TIẾT 24: GIỚI THIỆU NHẠC SĨ MOZART
Cần có các tư liệu về nhạc sĩ Mozart như: Tranh ảnh, các tác phẩm tiêu biểu của nhạc sĩ Mozart.
-Với việc được CNTT hỗ trợ đắc lực, đã có thể thay thế việc đọc SGK hay kể chuyện về nhạc sĩ ngày trước bằng một đoạn video clip về cuộc đời và sự nghiệp của nhạc sĩ, sẽ lập tức gây được tính hấp dẫn, hứng thú đối với học sinh
Trang 8TIẾT 11 lớp 7 : Âm nhạc thường thức: Nhạc sĩ Đỗ Nhuận và bài hát “Hành quân xa”
Trang 9Hãy phát biểu cảm nhận của em sau khi nghe bài hát “Hành quân xa” của nhạc sĩ Đỗ
Nhuận?
- Giai điệu hùng tráng, cấu trúc gọn gàng, chặt chẽ như hiện lên cuộc hành quân của các chiến sĩ Điện Biên năm xưa trong cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc Cho chúng ta có
niềm tin tưởng rằng cuộc kháng chiế n của c húng ta nhất định thắng lợi
DẠNG BÀI GIỚI THIỆU NHẠC CỤ :
Tiết 15
Trang 10-Ngoài hình ảnh của các nhạc cụ sẽ có hình minh họa tư thế chơi đàn và âm thanh minh họa qua các video clip biếu diễn, cũng như giới thiệu cho học sinh lịch sử ra đời, cấu tạo cụ thể của các loại nhạc cụ này
Trang 11DẠNG BÀI GIỚI THIỆU VỀ ĐỜI SỐNG VĂN HÓA ÂM NHẠC Tiết 12 :
Trang 12-Bên cạnh hình ảnh là những đoạn clip về các tác phẩm, các file nhạc với chất lượng âm thanh cao, hình ảnh đẹp, sống động sẽ gây rất nhiều hứng thú cho học sinh.Từ đó ngoài việc bổ sung cho các em một lượng kiến thức nhất định, bài giảng còn tạo được một ấn tượng nào đó về tác giả, tác phẩm được giới thiệu, về âm thanh đặc sắc của các loại nhạc cụ hay lối sống tinh thần hết sức phong phú ,đa dạng của nhân dân, đồng thời cũng gây được sự tò mò thôi thúc các em về nhà sẽ tự tìm hiểu hay tự nghe các bài đã được giới thiệu
Trang 13III Phần Kết luận và đề xuất
1 Kết quả nghiờn cứu
Mụn học õm nhạc ở trường THCS mỗi tuần chỉ cú một tiết, thật ớt ỏi nhưng cỏc em được làm quen với: Học hỏt, TĐN, nhạc lớ, õm nhạc thường thức là một tỏc động lớn vào thế giới tinh thần của cỏc em Với những phương phỏp dạy trờn, trong những năm qua đối với việc học õm nhạc
ở trường, tụi thấy kết quả chất lượng được nõng lờn rừ rệt, khi được học và thực hành õm nhạc bằng những thiết bị cụng nghệ và cỏc phần mềm được ứng dụng, đa số cỏc em rất thớch thỳ và chất lượng thực hành cũng cao hơn Giờ học nhạc cũng được tiến hành nhẹ nhàng hơn, lụi cuốn hơn Cỏc em cú năng khiếu thỡ việc tiếp thu và thực hành bài học trở nờn đơn giản và chất lượng, cỏc em chưa phỏt triển được năng khiếu cũng tớch cực hơn trong học tập Học sinh dần dần yờu thớch mụn học hơn, như trước đõy số học sinh chưa phỏt triển năng khiếu õm nhạc thỡ giờ học nhạc đối với cỏc em rất khú khăn, thường hay nộ trỏnh khi giỏo viờn yờu cầu thực hành Trong những năm gần đõy, thỏi độ của học sinh với mụn học trở nờn tớch cực hơn Vỡ vậy với một tiết học õm nhạc cú ứng dụng CNTT sẽ lụi cuốn cỏc em, phương phỏp dạy học hiện đại sẽ được chứng minh qua kết quả cụ thể, đem lại cho cỏc em lũng tự tin, sự hứng thỳ say mờ trong học tập, tỡnh cảm thầy trũ luụn gần gũi gắn bú Việc học tốt trong giờ học chớnh khoỏ đó giỳp HS hoạt động tốt trong cỏc hoạt động ngoại khoỏ Đó ứng dụng được ở một số khối lớp trong những năm qua :
- 70% học sinh thớch nghe nhạc
- 25% học sinh thớch tỡm hiểu về nhạc sĩ
- 05% học sinh khụng chỳ ý trong bài dạy
2 Kiến nghị, đề xuất.