Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục: Biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật

Mục đích nghiên cứu của Luận văn này nhằm đề xuất hệ thống biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học hiện nay của ở Trung cấp Kỹ thuật Quân khí góp phần nâng cao chất lượng dạy và học. Mời các bạn cùng tham khảo!

MỞ ĐẦU 3

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÍ

PHƯƠNG TIỆN KỸ THUẬT DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP KỸ THUẬT QUÂN

1.1 Cơ sở lý luận quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở

Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí 111.2 Mục tiêu, nội dung quản lí phương tiện kỹ thuật dạy

học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí 291.3 Những nhân tố tác động đến hoạt động quản lí phương

tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật

1.4 Thực trạng sử dụng, quản lí phương tiện kỹ thuật

dạy học ở trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí 37

Chương 2 YÊU CẦU, BIỆN PHÁP QUẢN LÍ PHƯƠNG

TIỆN KỸ THUẬT DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP KỸ THUẬT QUÂN KHÍ, TỔNG

2.1 Yêu cầu trong xây dựng và thực hiện các biện pháp

quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở TrườngTrung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật

2.2 Hệ thống biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy

học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí hiện nay 562.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các

Nh÷ng ch÷ viÕt t¾t trong luËn v¨n

Phương tiện kỹ thuật dạy học PTKTDH

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Cùng với quá trình đổi mới cả về nội dung và phương pháp giáo dục - đàotạo với nhiều mô hình, biện pháp khác nhau nhằm mở rộng qui mô, nâng cao tínhtích cực trong dạy và học một cách toàn diện, giúp người học hướng tới việc họctập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động thì quá trình đổi mới hoạt dộnggiáo dục - đào tạo còn gắn với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và đáp ứng sựphát triển văn hoá - xã hội Muốn vậy cần phải đổi mới đồng bộ các thành tố trongcấu trúc quá trình dạy học, trong đó phương tiện kỹ thuật dạy và học là một thành

tố rất quan trọng

Luật Giáo dục năm 2005 và sửa đổi năm 2009 đã ghi rõ: Mục tiêu giáo dục

là đào tạo người Việt Nam phát triển toàn diện có đạo đức, tri thức sức khoẻ thẩm

mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội,hình thành và phát triển nhân cách phẩm chất và năng lực của công dân đáp ứngvới yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Để thực hiện được mụctiêu giáo dục, trong Chiến lược phát triển GD-ĐT giai đoạn 2011 – 2020 đã nêurõ: Tiếp tục công tác xây dựng cơ sở vật chất nhà trường theo hướng kiên cố hoá,đảm bảo yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục Vậy, vấn đề quản lí phương tiện

kỹ thuật dạy học tạo bước chuyển biến cơ bản trong quản lí giáo dục và nâng caochất lượng giáo dục, thúc đẩy bước chuyển biến sự nghiệp giáo dục phát triển toàndiện nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước

Đổi mới phương pháp dạy học có vị trí quan trọng trong việc nâng caochất lượng GD-ĐT Đổi mới phương pháp dạy học, trong đó có đổi mới biệnpháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học của nhà trường, sẽ đem lại bộ mặtmới cho giáo dục nói chung và dạy học nói riêng trong xã hội hiện đại Quản

lí phương tiện kỹ thuật dạy học là quản lí một trong những thành tố của quá

trình dạy học Phương tiện kỹ thuật dạy học là một điều kiện rất quan trọng để

đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp dạy học nhằm nâng cao chấtlượng giáo dục.

Trong những năm gần đây việc đầu tư cơ sở vật chất và thiết bị cho nhàtrường còn hạn chế ảnh hưởng rất nhiều đến hoạt động dạy và học trong cácnhà trường Thực tế ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí - Tổng cục Kỹthuật - Bộ Quốc phòng, hệ thống cơ sở vật chất thiết bị trường học mà đặcbiệt là phương tiện kỹ thuật dạy học có mặt chưa đáp ứng nhu cầu hoạt độngdạy và học của nhà trường Hầu hết trang thiết bị do trên đầu tư nên cũng cónhiều vấn đề bất cập tiếp tục phải giải quyết như: Kinh phí ít, bổ sung thiết bịtrường học không được thường xuyên, không đồng bộ chưa đủ chủng loại, vũkhí trang bị một số chủng loại chưa được đầu tư so với ở đơn vị…Mặt khác,quan điểm của giáo viên về việc sử dụng mô hình học cụ một số còn hạn chế,

họ ngại sử dụng vì nó cồng kềnh, việc sử dụng trang thiết bị trình chiếu chưađược thường xuyên vì phải đầu tư nhiều thời gian sưu tầm tài liệu, biên soạnbài giảng trình chiếu Vì vậy, việc sử dụng thiết bị trường học và ứng dụngvào phương pháp dạy học còn hạn chế

Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi chọn “Biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật” làm đề tài luận văn tốt nghiệp.

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt, bản chất của nó là sự truyềnđạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử – xã hội của các thế hệ loài người Nhờ cógiáo dục mà các thế hệ nối tiếp nhau phát triển, tinh hoa văn hóa dân tộc vànhân loại được kế thừa, bổ sung và trên cơ sở đó mà xã hội loài người khôngngừng tiến lên Lịch sử phát triển giáo dục, các quốc gia muốn phát triển bềnvững thì vấn đề quan trọng thì phải tập trung đầu tư cho phát triển giáo dục;trong đó có sự quan tâm rất lớn đến sự phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học

nhằm không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học Vì vậy, các nhà khoa học

đã đầu tư nghiên cứu trên nhiều bình diện khác nhau và đã ra những kết luận cógiá trị về lí luận và thực tiễn của phương tiện kỹ thuật dạy học

Từ thời Phục Hưng, nhiều nhà giáo dục tiên phong đã đưa ra các quanđiểm về phương pháp dạy học tích cực Theo họ để giúp học sinh nắm vững cácvấn đề học tập cần sử dụng phương tiện trực quan J.A.Komenxki (1592-1670)nhà giáo dục lỗi lạc người Séc đánh giá rất cao vai trò của phương tiện dạy học,ông cho rằng “trực quan là nguyên tắc vàng ngọc” Ông yêu cầu trong dạy họcgiáo viên phải sử dụng các phương tiện trực quan để người học huy động tất cảcác giác quan vào việc tri giác tài liệu, nhờ đó mà nâng cao khả năng nhận thức.Theo V.I.Lênin, quy luật nhận thức của con người là “từ trực quan sinh động đến

tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn” Lí thuyết về dạy học trực

quan đã phát triển cùng với các lĩnh vực khác, từ đó giúp chúng ta nhận định ược vai trò của phương tiện - thiết bị trực quan trong quá trình dạy học, giúpngười học lĩnh hội được cả bản chất sự vật hiện tượng dễ dàng hơn

đ-Ngày nay, trước sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghệthông tin và hội nhập quốc tế đã đem đến cho Việt Nam những kinh nghiệm

và cơ hội quý trong đầu tư, phát triển giáo dục Một trong các bài học lớn củacác nước có nền giáo dục tiên tiến là đầu tư phương tiện kỹ thuật dạy học chocác nhà trường Bởi vì, muốn có chất lượng dạy học tốt, chất lượng con ngườiđược đào tạo giỏi về kỹ năng nghề nghiệp thì đi cùng với nó là phải tăngcường đầu tư, phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học, đây là một thành tốkhông thể thiếu của quá trình dạy học hiện đại

Cùng với quá trình đổi mới của đất nước, việc nghiên cứu cải tiến, ứng dụng,phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học trở thành chủ đề thu hút được sự quan tâmcủa các nhà khoa học, nhà giáo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo gắn liền lí thuyếtvới thực hành Tiêu biểu là các công trình nghiên cứu, đề tài khoa học sau:

“Phương tiện kỹ thuật và đồ dùng dạy học” của Nguyên Lương (1995);

“Vai trò của phương tiện dạy học trong dạy học hiện nay” của Hứa Xuân

Trường (1997); “Hiện trạng và những giải pháp đầu tư phát triển khai thác

phương tiện kỹ thuật dạy học trong nhà trường quân đội” của Nguyễn Lương Sơn (1997); “Công tác thiết bị trường học trong giai đoạn hiện nay” của Lê

Hoàng Hảo (1998) báo cáo tại Hội nghị toàn quốc về thiết bị giáo dục Nhiềunhà giáo, nhà nghiên cứu khoa học quan tâm nghiên cứu vấn đề chế tạo, quản lí,

sử dụng và bảo quản phương tiện dạy học trong nhà trường như: Tác giả TôXuân Giáp, Võ Chấp, Vũ Trọng Rỹ…Những công trình nghiên cứu của các tácgiả đã xây dựng được một hệ thống lí luận về vị trí, vai trò, tác dụng và một sốyêu cầu về nguyên tắc chế tạo, sử dụng cũng như quản lí phương tiện dạy họctrong nhà trường hiện nay

Việc nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục, đãđược nhiều nước trên thế giới quan tâm đến, trong thời gian qua có nhiều tácgiả trong nước đã nghiên cứu tiêu biểu như: "Các giải pháp quản lý cơ sở vật

chất và trang thiết bị trường học" Đề tài “Một số biện pháp quản lý cơ sở vật

chất và thiết bị trường học của hiệu trưởng trường THPT Sóc Sơn Hà Nội”của tác giả Đỗ Hoàng Điệp Thông qua việc tìm hiểu thực trạng việc quản lýCSVC & TBTH của hiệu trưởng trường THPT Sóc Sơn Hà Nội trong giaiđoạn 1996-2004, đề tài đã đề xuất một số biện pháp xây dựng và quản lýCSVC & TBTH của hiệu trưởng trường THPT Sóc Sơn Hà Nội Đề tài: “Cácbiện pháp quản lý cơ sở vật chất và trang thiết bị trường học ở trường THPTHải Phòng” của tác giả Vũ Văn Trà, đề tài “Các biện pháp quản lý cơ sở vậtchất và trang thiết bị trường học ở một số trường THCS Thanh Hoà” của tácgiả Lê Xuân Đào, đề tài luận văn “Biện pháp phát triển phương tiện kỹ thuậtdạy học trong nhà trường quân đội” của tác giả Nguyễn Thanh Hà…Các côngtrình nghiên cứu đó đã đưa ra một số kết quả thực tiễn ở Việt Nam trong giai

đoạn hiện nay giúp các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục có cách nhìn tổngthể toàn diện hơn về quản lý cơ sở vật chất và trang thiết bị trường học.

Tuy nhiên vấn đề: "Quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học" không thểgiống nhau ở mỗi cơ sở giáo dục Quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học củatrường trung cấp nói chung và Trường Trung cấp Quân khí, Tổng cục Kỹ thuậtnói riêng còn được ít nghiên cứu Vì mỗi cơ sở giáo dục, mỗi cấp quản lý, mỗicấp học có điều kiện, bản sắc riêng và mục tiêu giáo dục và đào tạo riêng Hơnnữa việc nghiên cứu cơ sở vật chất và trang thiết bị trường học ở trường trungcấp kỹ thuật có thể khác với ở trường phổ thông

Tóm lại, các công trình, đề tài trên đã nghiên cứu về phương tiện kỹthuật dạy học ở các khía cạnh khác nhau như: Nguyên lí, cấu tạo, phân loại,tính năng tác dụng của từng loại phương tiện; luận giải những cơ sở lí luận,thực tiễn và đề xuất phương hướng biện pháp nâng cao hiệu quả quản lí, khaithác, sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật dạy học trong các nhà trường

Những kết quả nghiên cứu trên là cơ sở giúp cho việc kế thừa, hoànthiện căn cứ lí luận của vấn đề phương tiện kỹ thuật dạy học, góp phần nghiêncứu biện pháp quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học nhằm mục đích nâng caochất lượng dạy học và GD-ĐT trong Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khíhiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở hệ thống hoá lí luận quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học vàđánh giá thực trạng việc quản lí cơ sở phương tiện kỹ thuật dạy học củaTrường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí; đề xuất hệ thống biện pháp quản líphương tiện kỹ thuật dạy học hiện nay của ở Trung cấp Kỹ thuật Quân khígóp phần nâng cao chất lượng dạy và học

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lí phương tiện kỹ thuật dạy họcthuộc quản lý nhà trường ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí

Khảo sát đánh giá thực trạng quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ởTrường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí

Đề xuất hệ thống biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ởTrường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật hiện nay

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Hoạt động quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp

Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục kỹ thuật

* Đối tượng nghiên cứu

Hệ thống biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường

Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật

* Phạm vi nghiên cứu

Các số liệu nghiên cứu và thời gian từ năm 2007 – 2012

5 Giả thuyết khoa học

Quản lí và sử dụng có hiệu quả phương tiện kỹ thuật dạy học có ýnghĩa to lớn đối với việc nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường Nếutrong hoạt động quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học của nhà trường mà đề ra

hệ thống biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học phù hợp với điềukiện thực tiễn của nhà trường như: Nâng cao nhận thức vai trò, tầm quantrọng của phương tiện kỹ thuật dạy học, kế hoạch hóa việc việc đầu tư, pháttriển phương tiện kỹ thuật dạy học một cách khoa học, hợp lí; đồng thờithường xuyên bồi dưỡng năng lực quản lí, khai thác, sử dụng phương tiện kỹthuật dạy học cho các chủ thể; kết hợp với cải tiến, phát huy sáng chế phươngtiện kỹ thuật dạy học thì hoạt động quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở

Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí được được tăng lên cả số lượng và chấtlượng, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học Trường Trung cấp Kỹ thuậtQuân khí hiện nay

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu

Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận bao gồm:

Phân tích và hệ thống hoá các tài liệu lí luận, các công trình nghiên cứu

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra: Nhằm tìm hiểu thực trạng sử dụng các biện phápquản lí phương tiện kỹ thuật dạy học và thực trạng sử dụng các biện phápquản lí cơ sở vật chất và thiết bị của Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khítrong giai đoạn hiện nay

Phương pháp quan sát: Tìm hiểu thực trạng họat động quản lí phươngtiện kỹ thuật dạy học của Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí hiện nay

Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm: Bằng việc đưa ra kết quảnghiên cứu lí luận thực tiễn và lấy thực tiễn để kiểm nghiệm lại kết quảnghiên cứu lí luận, phương pháp này được sử dụng nhằm đánh giá tính hợp lí

và khả thi của các biện pháp quản lí mà chúng tôi đề xuất

Phương pháp chuyên gia: Bằng việc đưa ra phiếu hỏi một số cán bộ quản

lí (Hiệu trưởng, Hiệu phó, cán bộ quản lý giáo dục) trực tiếp tham gia quản líphương tiện kỹ thuật dạy học có kiến thức và kinh nghiệm quản lí phương tiện

kỹ thuật dạy học Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí

Sử dụng toán thống kê xử lí số liệu: Dùng phần để xử lí số liệu thu thập

được qua phiếu hỏi, đem lại kết quả chính xác, khách quan, có độ tin cậy cao

7 Ý nghĩa của luận văn

Trên cơ sở khái quát hóa, hệ thống hóa lí luận về quản lí phương tiện

kỹ thuật dạy học và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn công tác quản lí phươngtiện kỹ thuật dạy học nói chung và quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ởTrường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật nói riêng, luận văn

đề xuất hệ thống biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học của TrườngTrung cấp Kỹ thuật Quân khí hiện nay Luận văn thực hiện thành công có ýnghĩa rất quan trọng về mặt lí luận và thực tiễn quản lí phương tiệc dạy học ởTrường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí; giúp cho các chủ thể quản lí nâng caohiệu quả quả lí phương tiện kỹ thuật dạy học để góp phần duy trì và âng caochất lượng công tác GD-ĐT của Nhà trường

8 Cấu trúc luận văn gồm

Luận văn bao gồm phần mở đầu, hai chương (7 tiết), Kết luận, kiếnnghị, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÍ PHƯƠNG TIỆN

KỸ THUẬT DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP

KỸ THUẬT QUÂN KHÍ, TỔNG CỤC KỸ THUẬT

1.1 Cơ sở lý luận quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí

1.1.1 Các khái niệm cơ bản

a Quan niệm về phương tiện kỹ thuật dạy học

Theo các chuyên gia nghiên cứu về giáo dục của Việt Nam cho rằng:phương tiện kỹ thuật dạy học là thuật ngữ chỉ một vật thể hoặc một tập hợpđối tượng vật chất mà người giáo viên sử dụng với tư cách là phương tiệnđiều khiển hoạt động nhận thức của học sinh Còn đối với học sinh thì đó làcác nguồn tri thức, là các phương tiện giúp học sinh lĩnh hội các khái niệm,định luật, lý thuyết khoa học hình thành trong họ kỹ năng, kỹ xảo nhằm đạtđược mục đích của quá trình dạy học

Phương tiện dạy học được hiểu là những dụng cụ, máy móc, thiết bị,vật dụng cần thiết cho hoạt động dạy và học, giúp cho quá trình nhận biết,lĩnh hội kiến thức của người học được tốt hơn Ví dụ: sách giáo khoa, giáotrình, bảng viết, bảng dữ liệu đã chuẩn bị sẵn, tranh ảnh, phim, các đoạn cliphoạt hình mô phỏng cùng với máy chiếu qua đầu (overheat), máy chiếu đanăng Projecter với sự trợ giúp của máy tính, của các phần mềm, chương trìnhnhư Powerpoint, mindmap, Workbelch,…vật mẫu, vật thật các phương tiện,dụng cụ trang bị trong các phòng thí nghiệm thực hành

Phương tiện dạy học: là những vật mang (chứa đựng) thông tin học tập,còn coi là giá mang thông tin (phần mềm) Nghĩa là, tự bản thân mỗi phươngtiện đều chứa đựng một khối lượng thông tin học tập nhất định, dưới dạng chữ,

âm thanh hoặc hình ảnh, đó là các băng đĩa ghi âm, ghi hình mang nội dung học

tập, các phương tiện dùng cho sự tập dượt thành thạo các kỹ năng thực hànhnhư: các thiết bị mô phỏng, các vũ khí, đạn dược, khí tài quân sự…Các phươngtiện trên được sử dụng thông qua các nguyên lí sư phạm, tâm lí, khoa học kỹthuật, nhằm xây dựng cho học viên một khối lượng kiến thức hay cải thiện cáchứng xử, hình thành các kỹ năng hoạt động thực tiễn.

Thiết bị kỹ thuật: là những vật chuyển tải thông tin, làm cho thông tin

có ý nghĩa, có tác dụng (phần cứng) Nghĩa là, thiết bị kỹ thuật cung cấp chocác giác quan của người học nguồn thông tin học tập dưới dạng tiếng hoặchình ảnh, hoặc cả hai cùng một lúc, trong đó những phương tiện như máychiếu, các loại máy thu thanh, thu hình, máy vi tính…là kết quả của sự pháttriển khoa học và công nghệ thông tin điện tử, có tác dụng tăng năng xuất vàhiệu quả truyền đạt các thông tin học tập rất cao đến người học

Có thể hiểu phương tiện kỹ thuật dạy học là tất cả các phương tiện vậtchất, kỹ thuật và sản phẩm khoa học - công nghệ (chứa đựng) thông tin học tậpđược huy động vào các hoạt động giáo dục- đào tạo trong nhà trường

Các loại hình, đặc điểm và yêu cầu phương tiện kỹ thuật dạy học:

Loại hình phương tiện kỹ thuật dạy học:

Phương tiện kỹ thuật dạy học được phân loại theo rất nhiều cách, sauđây là cách phân loại phổ biến nhất với 2 loại phương tiện kỹ thuật dạy họccho hai mục đích:

Loại dùng để chứng minh: Được sử dụng vào mục đích tìm ra hoặcchứng minh các hiện tượng, các quy luật tự nhiên và xã hội, nói chung là xâydựng những tri thức trong việc truyền đạt những tri thức nhân loại từ ngườidạy đến người học

Loại dùng để thực hành: Được dùng để củng cố kiến thức và rèn luyện

kỹ năng, kỹ sảo cho người học

Dựa vào hình thức tồn tại của phương tiện kỹ thuật dạy học, phân loạinhư sau:

Mô hình: Là vật thay thế cho hiện tượng, sự vật có thực nhưng đã được đơn

giản hoá nhưng vẫn giữ được những thuộc tính cơ bản của sự vật hiện tượng

Mẫu vật: Là vật thực còn giữ được toàn bộ các thuộc tính tự nhiên vốn có.

Ấn phẩm: Tranh, ảnh, bản đồ, sơ đồ, biểu bảng được in trên giấy

Tài liệu nghe - nhìn, phim, bản trong, băng đĩa âm thanh, băng đĩa hình ảnh Dụng cụ thí nghiệm: Chứng minh và thực hành để tái tạo lại những sự

vật hiện tượng

Phương tiện kỹ thuật nghe - nhìn, máy tính: Để thể hiện các tài liệu trực quan.

Việc dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạocủa người học Có liên quan chặt chẽ đến phương tiện kỹ thuật dạy học:

Người học được tổ chức hoạt động được làm (thực hành) nhiều hơn vàthông qua việc làm đó mà chiếm lĩnh tri thức

Sự đổi mới ở đây chính là cách thức, điều kiện, công nghệ mới nhằmthực hiện phương pháp đã có mà thôi và chính cái đổi mới đó lại nhờ vàophương tiện kỹ thuật dạy học góp phần cho học sinh hoạt động

Như vậy: Phương tiện kỹ thuật dạy học góp phần nâng cao chất lượngcủa các phương pháp dạy học đã có mà không làm thay đổi bản chất cácphương pháp này

Phương tiện kỹ thuật dạy học góp phần đắc lực vào việc đa dạng hoácác hình thức dạy học:

Phương tiện kỹ thuật dạy học chứa đựng những thông tin đã được mã hoá

có tiềm năng to lớn về tri thức và phương pháp làm việc theo hướng hoạt độngviệc làm trong quá trình học tập Nếu phương tiện kỹ thuật dạy học đủ và đadạng sẽ cho phép tổ chức nhiều nhiều hoạt động dạy học phong phú và có hiệuquả Phương tiện kỹ thuật dạy học là nhân tố đảm bảo chất lượng dạy học

Xuất phát từ đặc trưng và tư duy hình ảnh, tư duy cụ thể của con ngườitrong quá trình dạy học, yếu tố trực quan đóng vai trò quan trọng đối với sự lĩnhhội kiến thức của người học, đặc biệt quan trọng là kênh hình Khoa học đã chứngminh khả năng của các giác quan trong việc tiếp thu các tri thức có các giác độ:nghe 10%, nhìn 81% các giác quan khác 9% (theo tài liệu VAT proheet).

b Vị trí phương tiện kỹ thuật dạy học được xác định từ các góc độ chủ yếu sau:

* Từ góc độ cấu trúc của hoạt động giáo dục - dạy học: Hoạt động giáodục nói chung và dạy học nói chung (gọi tắt là giáo dục - dạy học) có cấu trúcgồm các thành tố chủ yếu là mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện -điều kiện, hình thức tổ chức, lực lượng giáo dục - dạy học và môi trường (tựnhiên và xã hội)

Theo hướng tiếp cận này, để cho quá trình giáo dục nói chung và dạyhọc nói riêng vận hành theo hướng phát triển thì phải tạo được sự cộng tác tối

ưu của lực lượng giáo dục - dạy học nhằm xác đúng các nguyên tắc, qui luật,

áp dụng hài hoà các phương pháp, tận dụng các phương tiện và điều kiện tổchức có hiệu quả các hình thức dạy học, tìm ra phương thức đánh giá, tìm raphương thức đánh giá kết quả giáo dục đáng tin và tận dụng các yếu tố củamôi trường (tự nhiên và xã hội) Trong sơ đồ trên phương tiện kỹ thuật dạy họcthể hiện rõ là một thành tố cơ bản mang tính tất yếu để mang lại kết quả dạy học

và góp phần quan trọng trong thực hiện mục tiêu dạy học

Như vậy, dưới góc độ này phương tiện kỹ thuật dạy học nằm trong hệthống các thành tố, cấu trúc của quá trình giáo dục nói chung và quá trình dạyhọc nói riêng

* Từ mục đích và phương tiện giáo dục: Để thực hiện được mục đíchgiáo dục nói chung và dạy học nói riêng thì cần có những phương tiện (nghĩarộng: không chỉ là những phương tiện vật chất kỹ thuật mà còn cả những vấn

đề thông tin và thể chế xã hội) Nó bao gồm 4 nhóm chủ yếu sau

Nhóm 1: Đóng vai trò tiền đề, đó là các yếu tố thuộc về lĩnh vực thểchế và quy định giáo dục và đào tạo Các yếu tố này giúp cho chủ thể giáodục và chủ thể dạy học định hướng được mục đích nội dung, chương trình, kếhoạch, phương pháp, hình thức, tổ chức, đánh giá kết quả giáo dục Nó làphương tiện tiền đề để thực hiện mục đích giáo dục - dạy học.

Nhóm 2: Đóng vai trò quyết định, đó là các yếu tố thuộc về lực lượnggiáo dục như: Cán bộ quản lí, chủ thể giáo dục, được sắp xếp thành bộ máy tổchức trường học (gọi là bộ máy tổ chức và nhân lực giáo dục) Lực lượnggiáo dục (yếu tố con người) quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục chonên bộ máy tổ chức và nhân lực giáo dục được xem là phương tiện quyết địnhmục đích giáo dục - dạy học

Nhóm 3: Đóng vai trò tất yếu, đó là các yếu tố về lĩnh vực tài chính,phương tiện kỹ thuật dạy học được đầu tư vào hoạt động giáo dục (gọi chung

là nguồn tài lực và vật lực giáo dục) Đó là những vật chất và kỹ thuật mangtính tất yếu để tạo ra sự phát triển chung của các thành tố khác Cho nênnguồn tài lực và vật lực giáo dục là phương tiện tất yếu để thực hiện mục đíchgiáo dục - dạy học

Nhóm 4: Đóng vai trò cần thiết, đó là các yếu tố về lĩnh vực thông tin

và môi trường giáo dục (gọi chung là hệ thống thông tin và môi trường giáodục) Để thực hiện mục đích giáo dục, lực lượng giáo dục cần có đủ thông tingiáo dục và cần có môi trường giáo dục thuận lợi Như vậy hệ thống thông tin

và môi trường giáo dục vừa là điều kiện vừa là điều kiện và vừa là phươngtiện cần thiết để thực hiện mục đích giáo dục - giáo dục

Tiếp cận theo quan điểm này thì dễ nhận thấy hơn về sự phát triển liên tụccủa hoạt động giáo dục nói chung và dạy học nói riêng bởi ý nghĩa: Mục đíchmột hoạt động trong giai đoạn này lại có thể là phương tiện của giai đoạn sau

Như vậy, ở góc độ này thì phương tiện kỹ thuật dạy học là một điềukiện không thể thiếu thực hiện mục đích giáo dục có vị trí ngang hàng với cácphương tiện thực hiện mục đích giáo dục khác.

* Từ góc độ không gian và thời gian các hoạt động nhà trường: Phươngtiện kỹ thuật dạy học có vị trí thường trực trong mọi hoạt động của nhà trường

và đặc biệt là trong hoạt động dạy học (con đường giáo dục cơ bản nhất để thựchiện quá trình giáo dục tổng thể)

Từ góc độ nội dung và phương pháp giáo dục phương tiện kỹ thuật dạy học

là một bộ phận không thể thiếu được để thực hiện nội dung và thực hiện phươngpháp dạy học Bởi vì phương tiện kỹ thuật dạy học chứa đựng một phần nội dunggiáo dục - dạy học và có tác dụng giúp cho người dạy, người học lựa chọn và cảitiến các phương pháp dạy học, thực hiện mục đích giáo dục - dạy học

* Từ góc độ quá trình quản lí của Hiệu trưởng: Là cách phân chia theotập hợp các công việc cùng tính chất chuyên môn để thực hiện chức năngquản lí cụ thể Theo cách phân chia này, nhà trường có các hoạt động quản líchủ yếu như: quản lí chính sách, quản lí tổ chức, quản lí kế hoạch, quản línghiệp vụ, quản lí nguồn nhân lực, quản lí cơ sở vật chất và thiết bị trườnghọc, quản lí thông tin và môi trường Quản lí phương tiện tổ chức và giá trịcủa tổ chức: Quản lí theo nhiệm vụ của tổ chức:

Như vậy, vị trí của phương tiện kỹ thuật dạy học là một quá trình quản

lí cơ bản của nhà trường (quản lí nguồn tài lực và vật lực nhà trường)

Do đó, để quản lí nhà trường phải thực hiện quá trình quản lí bộ máy tổchức và nhân lực, quá trình quản lí nguồn lực, tài lực và vật lực và quá trìnhquản lực thông tin và môi trường giáo dục

Sơ đồ cấu trúc của quá trình dạy học có các thành tố chủ yếu: Mụcđích; nội dung; phương pháp; hình thức; người dạy và người học; phươngtiện; kết quả Trong đó phương tiện dạy học là điều kiện, công cụ để giúp các

thành tố khác đạt đến mục tiêu của mình Các thành tố trên luôn tác động qualại lẫn nhau để tạo hiệu quả, chất lượng cho quá trình dạy học; và có thể nói,phương tiện kỹ thuật dạy học thể hiện rõ là một thành tố cơ bản, mang tínhchất tất yếu để mang lại kết quả dạy học, góp phần quan trọng trong thực hiệnmục tiêu giáo dục – đào tạo.

Lí luận và thực tiễn dạy học ở các trường đã khẳng định: Thiết bị dạyhọc là “mắt xích” để gắn kết các nhân tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp;đồng thời nó là điều kiện để thực hiện nguyên lí giáo dục “Học đi đôi vớihành, lí luận gắn liền với thực tiễn” Trong đó phương pháp dạy học vàphương tiện kỹ thuật dạy học tuy là hai mặt của quá trình dạy học, song luôngắn bó, tương tác; thiết bị dạy học là công cụ của phương pháp dạy học, nócàng hiện đại, càng hỗ trợ tốt hơn cho phương pháp

Phương tiện kỹ thuật dạy học là nhân tố minh chứng khách quan cho việcgắn lí luận với thực tiễn Thực tế cho thấy, bất kỳ một hoạt động nào cũng luôn

đi liền với tư duy và tư duy luôn gắn kết với hoạt động Vì thế, phương tiện kỹthuật dạy học sẽ tạo ra sự toàn diện của hoạt động, đồng thời phát huy được tínhtích cực, chủ động và sáng tạo của người học; góp phần to lớn vào việc cải tiến

và đổi mới phương pháp dạy học; là điều kiện rất cần thiết để người dạy và ười học thực hiện được các chức năng, nhiệm vụ dạy học đặt ra, giúp sự phốihợp hiệp đồng giữa các cơ quan, đơn vị được nhanh chóng và thuận tiện

ng-c Vai trò của phương tiện kỹ thuật dạy học:

Phương tiện kỹ thuật dạy học tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sựnghiên cứu dạng bề ngoài của đối tượng và các tính chất có thể tri giác trựctiếp của chúng

Phương tiện kỹ thuật dạy học giúp cụ thể hóa những sự việc, vấn đềquá trừu tượng, đơn giản hóa những máy móc và thiết bị quá phức tạp Giúphọc viên nắm bài học sâu sắc hơn

Phương tiện kỹ thuật dạy học làm sinh động nội dung học tập, nângcao hứng thú học tập, nâng cao lòng tin của người học vào khoa học.

Phương tiện kỹ thuật dạy học còn giúp người học phát triển năng lựcnhận thức, đặc biệt là khả năng quan sát, tư duy (phân tích, tổng hợp các hiệntượng, rút ra những kết luận có độ tin cậy, ), giúp người học hình thành cảmgiác thẩm mỹ, được hấp dẫn bởi cái đẹp, cái đơn giản, tính chính xác củathông tin chứa trong phương tiện

Giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian trên lớp trong mỗi tiết học Giúpgiáo viên điều khiển được hoạt động nhận thức của người học, kiểm tra và đánhgiá kết quả học tập của người học được thuận lợi và có hiệu suất cao Dễ dàngquản lí người học trong quá trình thực hành

Với các thiết bị dạy học tiên tiến, như hệ thống máy tính với sự kết nốimạng cùng với các phần mềm tiên tiến, ví dụ như phòng máy tính Hiclass:người giáo viên có thể gửi các yêu cầu cụ thể riêng biệt tới từng học viên, tiếpnhận đối thoại trực tiếp song phương hay đa phương như học viên có thể gửitrả lời công khai, các học viên khác cũng có thể trả lời trực tiếp, riêng rẽ trêncác máy tính khác nhau Trong quá trình học viên thực hành, giáo viên có thểvẫn giám sát, quản lí hoạt động của các học viên để có thể đưa ra các nhận xétđánh giá kịp thời và chính xác

Các phương tiện nghe nhìn đa phương tiện, máy tính điện tử được sửdụng kết hợp sẽ cho phép rút ngắn thời gian trình bày, có độ chính xác cao màvẫn làm cho bài giảng sinh động, trực quan, hấp dẫn đối với học viên Một sốphần mềm chuyên dụng dùng trong dạy học kỹ thuật (được chuyển giao hoặc

tự xây dựng, cải tiến ở Việt Nam) đang được sử dụng có hiệu quả

Trong quá trình dạy học các chức năng của các phương tiện dạy họcphải thể hiện được sự minh hoạ, biểu diễn, sự tác động để đạt được mục đíchdạy và học đó là: Truyền thụ tri thức, hình thành kĩ năng, phát triển hứng thúhọc tập, tổ chức điều khiển quá trình dạy học

Trong quá trình dạy học, các phương tiện dạy học đã hỗ trợ rất nhiềucho công việc của giáo viên và giúp cho người học tiếp thu kiến thức mộtcách thuận lợi Có được các phương tiện thích hợp, người giáo viên sẽ pháthuy hết năng lực sáng tạo của mình trong công tác giảng dạy, làm cho hoạtđộng nhận thức của người học trở nên nhẹ nhàng và hấp dẫn hơn, tạo ra chongười học những tình cảm tốt đẹp với môn học Do đặc điểm của quá trìnhnhận thức, mức độ tiếp thu kiến thức mới của ngời học tăng dần theo các cấp

độ của tri giác

Khi đưa những phương tiện kỹ thuật vào quá trình dạy học, giáo viên

có điều kiện để nâng cao tính tích cực, tính tư duy độc lập của người học và

từ đó nâng cao hiệu quả của quá trình tiếp thu, lĩnh hội kiến thức và hìnhthành kỹ năng, kỹ xảo của người học Ngoài ra với các phương tiện kỹ thuậtdạy học hiện đại giáo viên có thể rút ngắn được thời gian giảng giải thuyếttrình để tập trung hơn vào rèn luyện phương pháp, kĩ năng cho người học

d Tính chất của phương tiện kỹ thuật dạy học

Tính đa dạng phức tạp: Thể hiện ở mặt phương tiện kỹ thuật dạy học cónhiều loại hình, nhiều vật thể và thể hiện ở nhiều hoạt động khác nhau

Tính thường trực và liên tục: Thể hiện ở chỗ phương tiện kỹ thuật dạyhọc có mặt thường xuyên trong trường để phục vụ quá trình giáo dục - dạyhọc, nó tồn tại lâu dài trong trường học

Tính khoa học: Thể hiện ở chỗ phương tiện kỹ thuật dạy học đã chứađựng trong nó những tri thức lý luận và thực tiễn; mặt khác nó là một trongnhững điều kiện tất yếu để tìm ra chân lý, các quy luật tự nhiên và xã hội

Tính tiêu chuẩn: Phương tiện kỹ thuật dạy học được thiết kế, thi công

và sản xuất theo quy chuẩn phù hợp với tính sư phạm và các quy chuẩn đóthường xuyên được nâng cao để thích ứng với các giai đoạn phát triển giáodục nhằm chuẩn hoá các hoạt động của nhà trường

Tính hiệu quả giáo dục và hiệu quả kinh tế: Phương tiện kỹ thuật dạyhọc giúp nâng cao mức độ kết quả quá trình giáo dục nói chung và dạy họcnói riêng; khi sử dụng đúng mục đích, tận dụng công xuất của mỗi loạiphương tiện kỹ thuật dạy sẽ mang lại hiệu quả giáo dục và hiệu quả kinh tếtrong hoạt động giáo dục - dạy học.

Tóm lại: Phương tiện kỹ thuật dạy học được xem như một điều kiệnquan trọng để thực hiện nhiệm vụ dạy học; vì vậy, việc quản lí và khai thác sửdụng phương tiện kỹ thuật dạy học có hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chấtlượng đào tạo trong các nhà trường quân đội

Từ nghiên cứu ở trên tác giả quan niệm: Phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí là tập hợp những thiết bị kỹ thuật và phương tiện dạy học mà người dạy và người học trực tiếp sử dụng trong dạy học nhằm nâng cao hiệu quả quá trình dạy học trong nhà trường.

Đó là các trang thiết bị kỹ thuật, đồ dùng dạy học; các thiết bị thí nghiệm,thực hành; các loại vũ khí trang bị kỹ thuật quân sự và khí tài huấn luyện chiếnđấu Các phương tiện kỹ thuật dạy học bằng công nghệ thông tin, như các thiết

bị đa năng, các phương tiện dùng cho giảng dạy lí thuyết, các phương tiện dùngcho rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo thực hành và các phương tiện kỹ thuật dạy họchiện đại khác

đ Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí

Quản lí là những tác động của chủ thể quản lí trong việc huy động, pháthuy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tàilực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mụcđích của tổ chức với hiệu quả cao nhất Biện pháp là cách làm, cách giải quyếtmột công việc cụ thể của một cá nhân hay một tập thể để đạt được hiệu quả hoạtđộng Trong một tổ chức để đạt được mục tiêu quản lí, các chủ thể quản lý sử

dụng các biện pháp để tác động vào khách thể quản lí để đạt được mục tiêu đãxác định, đó là chất lượng, hiệu quả hoạt động của tổ chức mà mình quản lý

Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học là những tác động hợp quy luậtcủa chủ thể quản lí trường học đến những đối tượng quản lí có liên quan đếnlĩnh vực phương tiện kỹ thuật dạy học nhằm làm cho các hoạt động của nhàtrường vận hành đạt tới mục tiêu

Từ quan niệm trên, tác giả cho rằng: Quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí là hệ thống những cách thức phát huy vai trò bằng những tác động hợp quy luật của chủ thể đến những đối tượng có liên quan nhằm thực hiện việc khai thá và sử dụng có hiệu quả phương tiện kỹ thuật dạy học để đạt mục tiêu giữ vững và nâng cao chất lượng GD-ĐT của Nhà trường.

Để quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuậtQuân khí có hiệu quả, các chủ thể quản lý cần có những cách thức, biện pháptác động vào phương tiện kỹ thuật dạy học nhằm nâng cao khả năng khaithác, sử dụng của phương tiện kỹ thuật dạy học nhưng vẫn bảo đảm tốt, bền,

an toàn và tiết kiệm

Với vai trò là chủ thể: Đảng uỷ, Ban Giám hiệu Nhà trường; cấp uỷ, chỉhuy các khoa giáo viên là chủ thể lãnh đạo, quản lí, thực hiện các chủ trương,biện pháp nhằm quản lí có hiệu quả phương tiện kỹ thuật dạy học, các đồng chígiáo viên, nhân viên quản lí cơ sở vật chất, học viên là chủ thể trong việc quản lí,khai thác sử dụng phương tiện kỹ thuật hạy học Để đạt được các mục tiêu dạyhọc, huấn luyện đề ra, các chủ thể tiến hành đồng bộ các cách thức, biện phápquản lí phương tiện kỹ thuật và sử dụng có hiệu quả trong quá trình đào tạo tạo

ra sự biến đổi nâng cao chất lượng đào Biện pháp quản lí phương tiện kỹ thuậtdạy học được thể hiện ở các nghị quyết lãnh đạo của Đảng uỷ nhà trường, củacấp uỷ các khoa giáo viên; thông qua việc xây dựng và tổ chức thực hiện các kếhoạch quản lí và sử dung Phương tiện kỹ thuật dạy học Cấp uỷ, chỉ huy các

khoa giáo viên là chủ thể trực tiếp nhất thực hiện các biện pháp quản lí và sửdụng phương tiện kỹ thuật dạy học vào quá trình giáo dục, đào tạo

Nằm trong sự thống nhất của hệ thống các nhân tố của quá trình dạyhọc, phương tiện kỹ thuật dạy học ở nhà trường quân đội có vai trò to lớn đốivới quá trình nhận thức thông tin học tập, rèn luyện kỹ xảo, kỹ năng nghềnghiệp quân sự, có vai trò quan trọng đối với hoạt động sư phạm của cả ngườidạy và người học, nâng cao tính hiệu quả quá trình dạy học

Phương tiện kỹ thuật dạy học được thể hiện: Đối với quá trình nhận

thức thông tin học tập: Nhờ có phương tiện kỹ thuật dạy học mang tính trực

quan như; các thiết bị mô phỏng, máy vi tính, phim ảnh, băng hìnhv.v không những giúp người học tri giác trực tiếp để nắm vững các sự kiện,hiện tượng, các quá trình, mà còn giúp họ kiểm tra lại tính đúng đắn của cáckiến thức, lý thuyết, sửa chữa và bổ sung, đánh giá chúng nếu như chúngkhông phù hợp với thực tiễn, đẩy mạnh các giai đoạn của các quá trình nhậnthức sự vật hiện tượng (từ trực quan đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừutượng đến thực tiễn) Đồng thời nếu đa dạng các phương tiện kỹ thuật dạyhọc, thì hoạt động nhận thức, lĩnh hội nội dung bài học của học viên sẽ diễn ra

ở nhiều kênh khác nhau, các giác quan được huy động ở mức độ tối đa để tiếpthu kiến thức, hứng thú học tập tăng lên, sự tập trung chú ý được tăng cường,người học dễ hiểu, dễ nhớ, nắm vững các đối tượng nhận thức trong cả trạngthái “tĩnh” và “động”, cả quá trình hình thành, phát triển của sự vật, hiệntượng; buổi học thêm sinh động hấp dẫn, gây ấn tượng sâu sắc, kích thíchnhận thức và tích cực hóa hoạt động trí tuệ của học viên và làm cho họ dễdàng tiến hành các quá trình phân tích, tổng hợp các hiện tượng để rút ra cáckết luận đúng đắn Mặt khác, các thiết bị kỹ thuật còn có vai trò quan trọngtrong việc giúp người dạy – người học đi sâu nhận thức, nghiên cứu, khámphá thế giới vi mô Với các cơ quan cảm giác thông thường không thể quan

sát được các hiện tượng thực tiễn, nên họ phải dùng những công cụ “làm dàithêm” các cơ quan cảm giác đó, cho phép mình đi sâu vào thế giới vật chấtnằm sau giới hạn tri giác của các giác quan thông thường Do đó, nhờ cácphương tiện dạy học hiện đại mà người học có khả năng phát hiện ra một số tínhchất của vật chất lớn hơn nhiều khi không sử dụng nó Vì thế có thể nói: trongqúa trình dạy học, việc nhận thức, nghiên cứu khám phá kiến thức môn học, luônluôn gắn liền với các phương tiện ký thuật dạy học, phương tiện càng hiện đạihiệu quả nhận thức, nghiên cứu càng lớn.

Đối với việc rèn luyện kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp quân sự: Nhàtrường quân sự không những đào tạo những con người nắm vững lí thuyếtkhoa học, mà còn phải giỏi thực hành nghề nghiệp quân sự tương lai “gắn líthuyết với thực hành” nếu không những hiểu biết của họ chỉ dừng lại ở mức

độ nhận thức lí thuyết, chưa thể tác động vào thực tiễn để tái tạo và cải tạo nó.Nhận thức lí luận và vận dụng nó vào thực tiễn là hai mặt của quá trình nhậnthức, giữa chúng có khoảng cách nhất định, khoảng cách đó nếu không thôngqua những hoạt động thực hành thì học viên không thể vượt qua được Bởi lẽ,

“cơ sở bên trong của hoạt động trí tuệ phải được xây dựng trên những hoạtđộng thực tiễn bên ngoài Qua hoạt động thực tiễn, cấu trúc của đối tượngnhận thức và phương pháp hoạt động đối với chúng dần dần chuyển vào vỏnão biến thành nhận thức cấu trúc của đối tượng và phương pháp hoạt độngtrí tuệ đối với chúng, lôgíc hoạt động thực tiễn chuyển vào vỏ não biếnthành tư duy” Do đó, qua quá trình thực hành, thực tập, thí nghiệm nănglực nhận thức của học viên phải được chú trọng phát triển trong quá trìnhdạy học

Việc sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học để rèn luyện kỹ xảo, kỹnăng thực hành kỹ năng nghề nghiệp quân sự, sẽ góp phần tăng cường mốiliên hệ giữa lý thuyết với thực tiễn quân sự, giữa học với hành, nhà trường với

đơn vị, đẩy mạnh việc hoàn thiện kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp quân sự chongười học Qua thực hành các phương tiện kỹ thuật dạy học những hứng thúnhận thức của học viên được kích thích; khi tiếp xúc với thực tiễn (vật thật -tình huống có thật ), tư duy của họ luôn được đặt trước các tình huống mới,buộc họ phải suy nghĩ tìm tòi, phát triển trí sáng tạo Mặt khác, qua thực hành,đức tính kiên trì cẩn thận, chính xác, ý thức, tính kỷ luật được rèn luyện, tìnhyêu nghề nghiệp được nảy nở, giảng đường, thao trường, bãi tập gắn liền vớichiến trường, nhà trường với đơn vị, góp phần chuẩn bị tốt bản lĩnh tâm lý chohọc viên, giúp họ có thể bước vào hoạt động nghề nghiệp quân sự một cách tựtin sau khi ra trường.

Đối với lao động sư phạm của người dạy và người học: Sử dụng cácphương tiện kỹ thuật dạy học sẽ góp phần làm tăng năng suất lao động sư phạmcủa người dạy và người học Người dạy sẽ có điều kiện trình bày bài giảng sâusắc, sinh động hấp dẫn hơn, giảm nhẹ các thao tác sư phạm, rút ngắn được thờigian, hiệu quả buổi học tăng lên Đặc biệt có những bài học, môn học nếukhông có phương tiện kỹ thuật dạy học trợ giúp thì không thể huấn luyện được

Ví dụ như: Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các loại vũ khí, trang bị khí tàichiến đấu Đồng thời, khi các thiết bị kỹ thuật hiện đại được đưa vào nhàtrường sẽ mở ra khả năng to lớn cho dạy học; nó không chỉ cho phép thông báokiến thức một cách chính xác, diễn cảm đồng thời cho số lượng học viên khônghạn chế, mà còn có thể điều khiển tối ưu quá trình học tập của từng người riêng

lẻ, làm cho chất lượng kiến thức truyền thụ và khả năng tích cực hóa hoạt độngnhận thức của học viên tăng lên Đó cũng là một trong những đặc điểm của quátrình dạy học hiện đại ở đại học quân sự hiện nay

Mặt khác, khi phương tiện kỹ thuật dạy học được đưa vào nhà trường, sẽlàm thay đổi phong cách tư duy của người dạy và người học Sau khi ra trường,học viên phải sống và hoạt động trong môi trường công nghệ thông tin hiện đại,

tiếp xúc thường xuyên với các loại phương tiện tiên tiến, kỹ thuật cao Phươngtiện kỹ thuật dạy học thô sơ, với lối dạy học truyền thống kém hiệu quả do việctruyền đạt bằng ngôn ngữ là chủ yếu như hiện nay.

Phương pháp làm việc của giáo viên và học viên sẽ thay đổi khi nhàtrường được trang bị các phương tiện hiện đại, do đó phong cách tư duy vàhành động của họ cũng được hiện đại hóa, đáp ứng với những đòi hỏi mà sựphát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ đặt ra

Đối với tính hiệu quả của quá trình dạy học: Học tập là một quá trình hoạtđộng căng thẳng của tư duy Muốn đạt tới mục đích dạy và học người dạy vàngười đều phải tập dượt cách tư duy, qua thao tác các trí tuệ, từ nhận biết, so sánh,phân tích, tống hợp, cụ thể hóa, trừu tượng hóa sự vật, hiện tượng và quá trình.Như vậy, việc sử dụng thường xuyên phương tiện kỹ thuật dạy học sẽ làm tănghiệu quả quá trình dạy học, phù hợp với xu thế dạy học hiện nay là tích cực đưacông nghệ, phương tiện dạy học hiện đại vào dạy và học ở các cấp học và bậc học

Hiện nay, khoa học công nghệ đang phát triển như vũ bão, đã trở thànhđộng lực thúc đẩy mạnh mẽ quá trình đổi mới phương pháp dạy học thôngqua việc ứng dụng, sử dụng các phương tiện kỹ thuật để hỗ trợ cho bài giảngnhằm giúp cho học viên dễ nhớ, dễ hiểu, nhớ lâu; khơi dậy tính tích cực, sángtạo trong quá trình học tập; khắc phục được sự tụt hậu trong quá trình dạyhọc Để thực hiện được điều đó đòi hỏi người giáo viên phải có kiến thức nhấtđịnh về tin học, sử dụng thành thạo các phần mềm Powerpoint, word, cácphần mềm mô phỏng hoạt động của súng pháo khí tài đạn dược như autocad,3Dxmax, solid và làm chủ được các phương tiện kỹ thuật hiện đại; có kỹnăng chuyển hoá những nội dung khoa học cần thuyết trình, trao đổi… thànhcác sản phẩm được kỹ thuật hoá bởi phần mềm Power point và các phươngtiện hiện đại khác một cách tốt nhất Muốn vậy, không còn cách nào khác,người giáo viên phải tích cực, chủ động trong quá rình tự học tập, tự nghiên

cứu thông qua hệ thống sách tự học tin học, thông qua đồng chí, đồng độixung quanh hoặc thông qua các buổi tập huấn do Khoa, Nhà trường tổ chức…

để nâng cao về trình độ công nghệ thông tin, nâng cao được các kỹ năng sửdụng các phương tiện kỹ thuật hiện đại Có nắm và sử dụng thành thạo cácphương tiện kỹ thuật mới giúp các giáo viên có thể thiết kế được bài giảngPower point vừa đảm bảo được nội dung, kỹ thuật, tính thẩm mỹ, vừa đảm bảotính khoa học, tính sinh động hấp dẫn và tính định hướng chính trị Mặt kháccũng giúp giáo viên sử lý một cách linh hoạt những thao tác kỹ thuật khi thựchành giảng, không để phương tiện dạy học làm phân tán sự chú ý của ngườihọc mà thực sự là công cụ để kích thích tư duy, huy động giác quan, tạo sựhưng phấn trong học tập của học viên

Cũng giống như việc thục luyện, thông qua bài giảng, giảng thử ở cácchuyên đề bài giảng thông thường, sau khi đã soạn xong các trang trình chiếucần phải chiếu lên màn ảnh rộng để kiểm tra, điều chỉnh và thục luyện Chútrọng công tác thục luyện, thông qua bài, giảng thử sẽ giúp giảng viên, nhất lànhững giảng viên trẻ rèn luyện phương pháp, tác phong, bản lĩnh sư phạm khiđứng trước học viên Qua quá trình thục luyện, giảng thử, giảng viên sẽ tìm rađược cách chạy chương trình sao cho đạt mức độ hợp lý tối ưu nhất, đồng thờicũng phát huy được trí tuệ của tập thể trong đóng góp, bổ sung, chỉnh sửa và

có sự thống nhất trong bộ môn, khoa để bài giảng được hoàn thiện cả về nộidung và phương pháp Không những thục luyện giảng thử trước khi thông quabài mà đòi hỏi giảng viên phải phát huy vai trò, trách nhiệm, tâm huyết, tíchcực thục luyện giảng thử sau khi thông qua bài, sau mỗi lần giảng đều phải có

sự bổ sung, điều chỉnh, cập nhật thông tin mới cho bài giảng thêm phong phú,sinh động

Thực tế cho thấy, có nhiều giáo viên nắm chắc nội dung nhưng khi thựchành giảng bằng trình chiếu vẫn có sự va vấp nhất định, việc kết hợp giữa nói,

phân tích và sử dụng các slide chưa được ăn khớp do chưa thành thạo các kỹnăng trình chiếu Ngược lại có những giáo viên có kỹ thuật, kỹ năng sử dụng

vi tính tốt nhưng do thục luyện nội dung chưa nhuyễn cũng không phát huyhết hiệu quả của các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại Do vậy, thụcluyện, thông qua bài, giảng thử sẽ giúp cho người giảng viên nắm chắc, nhuầnnhuyễn nội dung, đồng thời sẽ khắc phục được những sự cố về lỗi kỹ thuật, nângcao được kỹ năng sử dụng các phương tiện dạy học Có như vậy bài giảng có sửdụng các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại mới thực sự cuốn hút người học

Sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học kết hợp với phương pháp dạyhọc phát huy tính tích cực, độc lập của người là xu hướng tất yếu của dạy học hiệnđại Nhưng dù các phương tiện dạy học có hiện đại đến đâu đi chăng nữa vẫn chỉ

là công cụ, phương tiện để hỗ trợ cho quá trình giảng dạy chứ không thể thay thếhoàn toàn vai trò của người thầy, không thể thay thế hoàn toàn các phương phápkhác Để phân tích, làm rõ một khái niệm, một nội dung nào đó, ngoài việc trìnhchiếu ra còn phải có sự kết hợp với giọng nói, cử chỉ, điệu bộ của người thầy đểtác động vào cảm súc, tình cảm, ý chí của người học; còn phải kết hợp với cácphương pháp khác: thuyết trình, đàm thoại, gợi mở

* Một số hạn chế việc đầu tư trang thiết bị dạy học:

Một số trang thiết bị dạy học đã quá cũ kĩ, lạc hậu chưa được sửa chữa,

bổ sung hay thay mới gây ra một số ấn tượng về tính khoa học và không theokịp sự phát triển của khoa học kỹ thuật

Các trang thiết bị dạy học mới được trang bị nhưng vẫn còn một sốchưa đồng bộ, đầy đủ hay còn thiếu sự hướng dẫn, hỗ trợ đầy đủ nên sử dụngchưa đạt được hiệu quả cao

Một số giáo viên chỉ coi máy chiếu là phương tiện thể hiện các nội

dung, là bảng viết sẵn mà chưa sử dụng nó thành nơi thể hiện các mô tả, minhhọa trực tiếp

e Phân loại phương tiện kỹ thuật dạy học bao gồm các nhóm sau:

Nhóm phương tiện kỹ thuật dạy học được sử dụng để giáo viên truyềnđạt, học viên lĩnh hội kiến thức, nó tác động lên các giác quan của người học,

để truyền tải thông tin dạy học đến họ Khi sử dụng các phương tiện này, ường phải kết hợp với các phương pháp của giáo viên như thuyết trình, diễngiải để định hướng việc tiếp nhận có hiệu quả tri thức môn học

th-Nhóm phương tiện kỹ thuật dạy học được sử dụng để luyện tập kỹnăng: Đó là các thiết bị kỹ thuật và phương tiện dạy học giúp người học tiếpthu và rèn luyện hoàn thiện các kỹ xảo, kỹ năng hoạt động nghề nghiệp, sửdụng thành thạo các vũ khí trang bị kỹ thuật, khí tài chỉ huy, chiến đấu và rènluyện thể lực, tâm lí Trong nhóm này bao gồm các phương tiện dùng đểluyện tập kỹ năng, kỹ xảo cá nhân và dùng để luyện tập kỹ năng, kỹ xảo chỉhuy, phối hợp hiệp đồng

Nhóm phương tiện kỹ thuật dạy học kiểm tra đánh giá kiến thức, kỹ năng,

kỹ xảo của học viên đó là: Các thiết bị đo lường, các máy trắc nghiệm, máy đothể lực, tâm lí, trí tuệ…Các phương tiện này thường dùng để thu thông tin ngược

từ phía người học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học

Nhóm phương tiện kỹ thuật dạy học tự học: Đây là các phương tiện màngười học sử dụng nó vừa để lĩnh hội kiến thức, vừa để tập luyện, hoàn thiệncác kỹ xảo, kỹ năng nghề nghiệp và tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập củabản thân

f Hệ thống phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí bao gồm:

Hệ thống mô hình vũ khí, khí tài, đạn dược, trang bị cắt bổ, các thiết bị

mô phỏng, các mô hình mô phỏng hệ thống điện, cơ trong giảng dạy lí thuyết

Hệ thống vũ khí, khí tài, đạn dược dùng trong huấn luyện hướng dẫnhọc viên thực hành và tổ chức cho học viên ôn luyện

Hệ thống thiết bị phân tích hoá nghiệm, thí nghiệm thuốc phòng, thuốc nổ.

Hệ thống thiết bị thử rung, xóc của khí tài quang học

Thiết bị kiểm tra bắn đạn thật thông qua máy bắn tập

Hệ thống âm thanh tại các giảng đường Phương tiện kỹ thuật nghe nhìn: Băng đĩa âm thanh, băng đĩa hình ảnh, máy chụp ảnh số, máy quét ảnh,máy chiếu đa phương tiện Projector, máy vi tính, radio, cassette, đầu video, đầu

-CD, V-CD, DVD, tivi, thiết bị kết nối, lưu trữ thông tin, các phần mềm dạy học(như phần mềm kiểm tra đánh giá; phần mềm visual basic; phần mềmMicrosoft power point; Hệ thống phần mềm mô phỏng công dụng, cấu tạo,chuyển động, sử dụng vũ khí, khí tài, đạn dược như autucad, solid, 3dxmax ;các phần mềm bổ trợ; các chương trình giảng dạy qua CD - ROM

1.2 Mục tiêu, nội dung quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí

Nói đến mục tiêu quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học là nói đến việcquản lý phương tiện kỹ thuật dạy học phải đạt được những kết quả với mức độnhư thế nào, hoặc nói cách khác là trạng thái của hoạt động quản lý này như thếnào Mục tiêu tổng thể của hoạt động quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học gồm:

Một là: Đảm bảo hiệu lực các chế định trong ngành và liên ngành vềquản lý, xây dựng, mua sắm, trang bị, sử dụng, tu bổ (sửa chữa) và bảo quảnphương tiện kỹ thuật dạy học một cách phù hợp nội dung, chương trình, kếhoạch và xu hướng cải tiến phương pháp dạy học đối với từng cấp học, bậc học

Hai là: Phát triển bộ máy tổ chức và nhân lực (thiết lập bộ máy quản lí,nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ cho đội ngũ) và điều hành cóhiệu quả đội ngũ nhân lực tham gia quản lý, xây dựng, mua sắm, trang bị, sửachữa và bảo quản phương tiện kỹ thuật dạy học theo hướng chuẩn hoá hiệnđại hoá nhà trường

Ba là: Thu thập và xử lý chính xác các thông tin giáo dục- dạy học (cậpnhật được mục đích nội dung, chương trình, kế hoạch, phương pháp dạy học,của từng môn học trong từng cấp học, bậc học) và cập nhật từng thông tin vềtiến bộ khoa học- công nghệ được vận dụng vào công nghệ thiết kế, xây dựng

và sản xuất phương tiện kỹ thuật dạy học Đồng thời tạo được môi trườnggiáo dục thuận lợi nhất nhằm huy động cộng đồng và xã hội vào việc tăngcường phương tiện kỹ thuật dạy học cho nhà trường

Nội dung quản lí đối với lĩnh vực phương tiện kỹ thuật dạy học baogồm những mặt sau:

Một là: Quản lí việc thực hiện các chế định của ngành và của liênngành về quản lý, phương tiện kỹ thuật dạy học

Hai là: Quản lí bộ máy tổ chức và nhân lực nhà trường trong việc thựcthi xây dựng mua sắm, trang bị, sử dụng và bảo phương tiện kỹ thuật dạy họcphù hợp với yêu cầu nội dung, đổi mới chương trình và phương pháp giáodục- dạy học

Ba là: Quản lí nguồn tài lực và vật lực (trong đó chủ yếu là tài chính)

về lĩnh vực mua sắm, trang bị, bổ sung, tu sửa và bảo quản phương tiện kỹthuật dạy học Cập nhật thông tin mới về phương tiện kỹ thuật dạy học

Bốn là: Quản lí việc khai thác phương tiện kỹ thuật dạy học phải bảo đảmtính an toàn về mọi phương diện (hạn chế hư hỏng, mất mát, không có hiệntượng cháy nổ ), bảo đảm tính bí mật cao nhất

Năm là: Quản lí việc cập nhật thông tin mới về phương tiện kỹ thuậtdạy học về mục đích, nội dung và chương trình giáo dục- dạy học; đồng thờiquản lý việc tạo dựng mối quan hệ giữa nhà trường và cộng đồng và xã hội đểhuy động và trang bị phương tiện kỹ thuật dạy học

Không ít nội dung học tập phức tạp cần đến sự hỗ trợ tích cực củaphương tiện trực quan mới giải quyết được như việc mô phỏng công dụng,

cấu tạo, chuyển động thực hiện phát bắn của các chi tiết bên trong của vũ khí:khí tài, đạn dược; sự phản ứng hóa học của thuốc phóng, thuốc nổ Ngườihọc rất cần được trực tiếp làm thí nghiệm, được lắp ráp, thao tác quan sát,nhận xét bằng việc sử dụng các dụng cụ, phương tiện cụ thể Nghĩa là nguyên

lý học đi đôi với hành lúc nào cũng có giá trị thực tiễn cao

Để học tập tích cực, cần phải học tập theo phương pháp tự khám phá,

tự chứng minh kiến thức, lý giải chặt chẽ và tường minh các phương phápnghiên cứu, đồng thời thể hiện rõ các kỹ năng của người học, thì các phươngtiện kỹ thuật dạy học có vai trò và tiềm năng to lớn

Yêu cầu trực quan cao trong việc quan sát, trình diện, vận hành theo cơchế và cấu trúc của một hoạt động cần đến việc mô phỏng trừu tượng trong tưduy và chính việc đó cần có sự "giúp đỡ'' của phương tiện kỹ thuật dạy học chophép khai thác sâu sắc nội dung sự vật, hiện tượng khoa học trong tài liệu Mặtkhác các nội dung phải được mô hình hoá, khái quát hoá thành những mẫu hình

cụ thể mà người học trực quan được Như vậy, phương tiện kỹ thuật dạy họccho phép thực hiện "nguyên tắc trực quan " trong dạy học rất quan trọng trongcác trường nghề, góp phần đảm bảo chất lượng kiến thức theo những đặc trưng

cơ bản như: Tính chính xác; tính khoa học; tính thực tiễn, vận dụng được; tínhchuyển hoá; tính tổng hợp; tính bền vững; tính hệ thống

Hệ thống phương tiện kỹ thuật dạy học dạy học có vai trò quan trọngđặc biệt trong khả năng xây dựng, hình thành củng cố hệ thống hoá, vận dụngkiến thức vào thực tiễn

Trong phương tiện kỹ thuật dạy học có các phương tiện kỹ thuật nhưmáy chiếu quang học, máy tạo khuyếch đại âm thanh, hình ảnh, máy lưu giữ

và tái hiện thông tin, vốn chứa đựng những tiềm năng sư phạm to lớn trongviệc hỗ trợ tích cực giảng dạy học tập

Hiện tại đã có nhiều phương tiện kỹ thuật mới được ứng dụng trongdạy học, giáo dục đặc biệt là việc vận dụng thông tin nói chung và tin học nóiriêng Với sự tác động nhanh chóng của khoa học và công nghệ phương tiện

kỹ thuật dạy học được sử dụng trong trường học ngày càng nhiều sẽ làm thayđổi một cách căn bản về mặt phương pháp và làm cho quá trình giáo dục -dạy học sinh động và hiệu quả hơn

Phương tiện kỹ thuật dạy học cho phép trình bày các vấn đề trừu tượngmột cách sinh động, do khả năng sư phạm to lớn hỗ trợ cho người học như:Tăng tốc độ truyền tải thông tin, mà không phải làm giảm chất lượng thôngtin, thực hiện các phương pháp dạy học trực quan, thực nghiệm, tạo những

"vùng cộng tác" giữa người dạy và người học, tạo ra khả năng thực hành,củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng làm việc, học tập, sự khéo léo tay chân,bồi dưỡng khả năng tự học, tự chiếm lĩnh tri thức, tạo ra sự hứng thú lôi cuốn khihọc tiết kiệm thời gian trên lớp, cải tiến hình thức lao động sư phạm, tạo khảnăng tổ chức một cách khoa học và điều khiển hoạt động dạy học

1.3 Những nhân tố tác động đến hoạt động quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí

1.3.1 Nhân tố khách quan

Sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước: Nghị quyết Đại hội XI của

Đảng đánh giá:“Trong bối cảnh quốc tế và trong nước có rất nhiều khó khăn, thách thức, nhất là do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế toàn cầu, toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đã nỗ lực phấn đấu đạt được những thành tựu quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của Đại hội X; ứng phó có kết quả trước những diễn biến phức tạp của kinh tế thế giới và trong nước; cơ bản giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô; duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế khá, các ngành đều

có bước phát triển, quy mô nền kinh tế tăng lên Đời sống của nhân dân

tiếp tục được cải thiện; chính trị xã hội ổn định; quốc phòng an ninh được tăng cường; độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ được giữ vững ” Đây là những thành tựu tạo đà cho sự phát triển đất nước bền vững, tạo điều kiện đầu tư các nguồn lực cho việc xây dựng quân đội nhân dân cách mạng chính quy tinh nhuệ, từng bước hiện đại; trong đó

có sự quan tâm đầu tư phát triển cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật dạy học cho các nhà trường quân đội đáp ứng với nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho toàn quân thời kỳ mới

Sự phát triển khoa học công nghệ quân sự: Trước sự phát triển như vũbão của cách mạng khoa học công nghệ toàn cầu, ngành khoa học công nghệquân sự đã có những phát triển vượt bậc, đã có nhiều phát minh, sáng chế, chếtạo các loại vũ khí, khí tài, thiết bị quân sự, các ứng dụng mô phỏng đạt tiêuchuẩn kỹ thuật và hiệu quả sử dụng cao Đây là điều kiện thuận lợi cho việctrang bị, đầu tư cho nhà trường làm phương tiện giảng dạy thực hành sát với điềukiện thực tế chiến đấu, giúp người học sau khi ra trường không bị bỡ ngỡ trướcnhững phương tiện chiến đấu hiện đại Khoa học công nghệ quân sự đã góp phầntừng bước hiện đại hóa các nhà trường quân đội bằng những phương tiện kỹthuật hiện đại

Sự đầu tư ngân sách của Bộ Quốc phòng đối với nhà trường: Từng bướchiện đại hóa nhà trường quân đội là phương hướng, quan điểm chỉ đạo của Quân

ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng Chính vì vậy, trong những năm gần đây BộQuốc phòng luôn quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật dạy họccho các nhà trường Nhìn chung, “một số học viện nhà trường từng bước đượcđầu tư chiều sâu, hiện đại hóa trang thiết bị dạy học Song so với yêu cầu thực tếcòn khá nhiều bất cập, ngân sách trang bị thường xuyên cho GD - ĐT còn hạnhẹp Hàng năm, Bộ Quốc phòng mới chỉ bảo đảm tăng từ 2 - 3% ngân sách đầu

tư cho trang thiết bị dạy học (khoảng 20 tỷ đồng cho tất cả các trường) nên nhiều

trường mới nâng cấp được một số trang thiết bị cơ bản, cơ sở và một số trang bịdùng chung, chưa có điều kiện đầu tư chuyên sâu, chuyên ngành và xây dựngphần mềm dạy học; vũ khí, khí tài mới còn thiếu và không đồng bộ, lạc hậu sovới đơn vị” Chính vì vậy, sự đầu tư ngân sách của Bộ Quốc phòng có ảnhhưởng rất lớn đến công tác phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học ở TrườngTrung cấp Kỹ thuật Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật.

Nhiệm vụ ĐT của nhà trường và yêu cầu nâng cao chất lượng

GD-ĐT, xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội thời kỳ mới: Đào tạo bồi dưỡng độingũ sỹ quan, nhân viên chuyên môn kỹ thuật là một trong những nhiệm vụquan trọng hàng đầu của sự nghiệp xây dựng quân đội nhân dân Việt Nam.Đây là trách nhiệm to lớn của nhà trường nhằm nâng cao chất lượng tổng hợp,đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội trong tình hình mới Xuất phát từ đặcđiểm đào tạo ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí là đào tạo đội ngũ nhânviên chuyên môn kỹ thuật, thợ sửa chữa, thủ kho trong ngành quân khí chotoàn quân Nhà trường quân đội luôn gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học,gắn nhà trường với đơn vị và thực hiện phương châm “học đi đôi với hành”đảm bảo cho học viên sau khi tốt nghiệp có đầy đủ khả năng đảm nhiệm cácchức vụ ban đầu theo tổ chức, biên chế của quân đội, tạo cơ sở nền tảng cho

họ phát triển được trong tương lai Để thực hiện được vấn đề này, đòi hỏicông tác đầu tư phát triển các phương tiện kỹ thuật dạy học phục vụ nâng caochất lượng dạy học và GD - ĐT là rất cần thiết

1.3.2 Nhân tố chủ quan

Nhận thức về vai trò của phương tiện kỹ thuật dạy học của các lựclượng trong nhà trường và cấp trên đối với chất lượng dạy học của nhàtrường: Để các phương tiện kỹ thuật dạy học được phát triển thì việc nhậnthức vị trí vai trò của các phương tiện kỹ thuật dạy học đối với quá trình dạyhọc là một vấn đề vô cùng quan trọng, có nhận thức đúng thì mới có quan

điểm đúng trong việc đầu tư phát triển Vì vậy, các lực lượng chức năng trongnhà trường phải nhất quán quan điểm thường xuyên quan tâm chăm lo đầu tưmua sắm trang bị các phương tiện kỹ thuật dạy học phục vụ ngày càng tốt hơncho quá trình giáo dục đào tạo của nhà trường Phương tiện càng hiện đại,càng đầy đủ thì chất lượng dạy học ngày càng cao Đặc biệt với nhiệm vụ đàotạo đội ngũ nhân viên chuyên môn kỹ thuật cho các đơn vị trong toàn quân cókhả năng ứng phó với chiến tranh hiện đại công nghệ cao trong mọi tìnhhuống, thì việc trang bị các phương tiện kỹ thuật dạy học phục vụ cho quátrình đào tạo sát thực tế là một tất yếu Vì vậy, sự đầu tư đến đâu, trang bị đếnđâu phụ thuộc rất lớn vào nhận thức của các chủ thể quản lý cũng như các cơquan chức năng trong nhà trường cũng như các cơ quan chức năng cấp trên.

Nội lực của nhà trường đầu tư cho phương tiện kỹ thuật dạy học: Khảnăng, tiềm lực của nhà trường có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển, vớiđiều kiện nguồn tài chính, ngân sách có hạn, trong khi đó phải chi phí chonhiều các lĩnh vực khác, đo đó phải cân đối hài hòa các nguồn lực và đầu tư

có trọng tâm trọng điểm, đầu tư đến đâu, chắc đến đó, phải bảo đảm tính đồng

bộ, tiên tiến, hiện đại, đi tắt đón đầu công nghệ hiện đại

Cơ chế tổ chức, điều hành của hệ thống trong quản lí, khai thác, sửdụng phương tiện kỹ thuật dạy học ở nhà trường: Cơ chế tổ chức, điều hành

có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình thực hiện, nếu cơ chế đúng, phù hợp vớithực tiễn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, khai thác, sử dụng

và bảo đảm phương tiện kỹ thuật dạy học và ngược lại nó có thể gây hậu quả

và ảnh hưởng không tốt

Các nội quy, quy trình thực hiện và quy định trong quản lí phương tiện

kỹ thuật dạy học: Để sự phát triển được đúng hướng, đòi hỏi cần phải banhành những nội quy, quy định rõ ràng theo đúng các văn bản quy định hướngdẫn của Nhà nước và Bộ Quốc phòng cho công tác đầu tư, mua sắm, trang bị

theo đúng kế hoạch đã xác định, phân công rõ trách nhiệm của từng cơ quan,đơn vị trong việc phối hợp thực hiện Phải có những nội quy, quy định mớilàm căn cứ trong việc tổ chức thực hiện và tạo hướng mở trong việc khai tháccác nguồn lực từ nhiều hướng khác nhau.

Trình độ, năng lực của cán bộ, nhân viên trong quá trình quản lý, khaithác, quản lý sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học: Đội ngũ cán bộ, nhânviên quản lý có vai trò hết sức quan trọng trong việc sử dụng, phát huy hiệuquả các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện có của nhà trường Họ là trợ giáo,hướng dẫn thực hành, là nhân viên chuyên môn kỹ thuật làm công tác quản

lý vận hành, bảo quản Vì vậy, phải đòi hỏi đủ về số lượng và trình độ khảnăng làm tốt công tác này, nhất là khai thác, sử dụng các phương tiện kỹthuật dạy học mới, hiện đại Phải hiểu rõ tính năng, tác dụng, đặc điểm vàđiều kiện hoạt động của phương tiện để có kế hoạch bố trí, sắp đặt và bảoquản đúng yêu cầu; trong quá trình khai thác phải tuân thủ đúng quy trình,đúng thao tác, góp phần phát huy hiệu quả của phương tiện và sử dụng đượclâu dài Việc đầu tư phương tiện kỹ thuật dạy học phụ thuộc rất nhiều vàotrình độ, khả năng khai thác sử dụng của cán bộ, giáo viên và nhân viên Sửdụng và trang bị phải kết hợp chặt chẽ với nhau, có như vậy mới phát huyđược hiệu quả đầu tư

Sự chỉ đạo điều hành của các cấp quản lý: Đây là nhân tố quan trọngđảm bảo cho quá trình phát triển đúng theo kế hoạch đã đề ra Đòi hỏi các cấpquản lý phải nắm chắc các chế định, chế tài, các văn bản mang tính pháp lý đểđiều hành một cách khoa học, đạt hiệu quả, tránh được thất thoát, lãng phí.Đồng thời phải nắm chắc nhu cầu, tổ chức chỉ đạo việc đầu tư có trọng tâm,trọng điểm, quản lý chặt chẽ từng khâu, từng bước và cả quá trình

Qua kết quả điều tra khảo sát bằng phiếu câu hỏi đối với cán bộ, giáoviên và học viên cho thấy: yếu tố khách quan có ảnh hưởng nhiều nhất đến

phát triển phương tiện kỹ thuật dạy học trong nhà trường là sự đầu tư ngânsách của Bộ Quốc phòng đối với nhà trường (chiếm đa số) sau đó đến nhiệm

vụ GD-ĐT của từng nhà trường và yêu cầu nâng cao chất lượng GD-ĐT, xâydựng đội ngũ cán bộ quân đội thời kỳ mới Các yếu tố chủ quan có nhiều ảnhhưởng hơn là nội lực của các trường đầu tư cho phương tiện kỹ thuật dạyhọc ; nhận thức về vai trò của phương tiện kỹ thuật dạy học của các lực lượngtrong nhà trường cũng như sự chỉ đạo, điều hành của các cấp quản lý và cácnội quy, quy trình thực hiện trong đầu tư phát triển được cán bộ, giáo viên vàhọc viên cho rằng những nhân tố này có ảnh hưởng nhiều đến phát triểnphương tiện kỹ thuật dạy học

Tóm lại, từ những nhân tố khách quan và chủ quan trên chúng tôi chorằng: quản lý và sử dụng có hiệu quả phương tiện kỹ thuật dạy học trongTrường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí là quá trình tác động cần có địnhhướng, có tổ chức dựa trên những thông tin về tình hình phương tiện và đặcthù hoạt động quân sự, nhằm đảm bảo cho việc quản lí các phương tiện kỹthuật dạy học cả số lượng và chất lượng thông qua việc đầu tư, mua sắm,quản lý, khai thác, sử dụng, bảo quản phù hợp với mục tiêu của nhà trường;phương tiện kỹ thuật dạy học trong nhà trường bị chi phối ảnh hưởng bởinhững nhân tố khách quan, chủ quan; do đó cần phải tính đến các nhân tố đó

để phát triển ngày càng có hiệu quả hơn

1.4 Thực trạng sử dụng, quản lí phương tiện kỹ thuật dạy học ở trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí

Để có cơ sở thực tiễn giúp cho việc đề xuất các biện pháp phát triển

phương tiện kỹ thuật dạy học ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân khí, tác giả đã

tiến hành thực hiện một số phương pháp điều tra sau:

1.4.1 Hiệu quả việc sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học

Trong quá trình sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học của TrườngTrung cấp Kỹ thuật Quân khí cơ bản đáp ứng yêu cầu dạy và học, dần đápứng với nhu cầu phát triển quy mô đào tạo của nhà trường: Đến nay nhàtrường đào tạo 6 chuyên ngành chuyên ngành Trung cấp chuyên nghiệp, đàotạo 6 chuyên ngành chuyển cấp , chuyển loại và 5 chuyên ngành thợ sửa chữa.

Nhà trường đã chọn đội ngũ đồng thời bồi dưỡng những cán bộ phụtrách có khả năng am hiểu về tính năng và tác dụng của các phương tiện kỹthuật dạy học Nhà trường đã mở những lớp bồi dưỡng về công nghệ thôngtin, mở lớp bồi dưỡng về ngoại ngữ chuyên ngành công nghệ thông tin chođội ngũ giáo viên, nhân viên thường xuyên tiếp xúc với phương tiện kỹ thuậtdạy học, nhất là phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại

Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên được tập huấn về tính năng và tácdụng của các phương tiện kỹ thuật dạy học; đồng thời hướng dẫn sử dụngtheo hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất

Các khoa, tổ chuyên môn, giám sát chặt chẽ việc sử dụng các phươngtiện kỹ thuật dạy học (cụ thể là yêu cầu bắt buộc đối với người dạy sử dụngcác phương tiện kỹ thuật dạy học đã có; mặt khác cần thông qua tổ chuyênmôn để thảo luận và thống nhất quy định đối với người dạy phải sử dụng cácphương tiện kỹ thuật dạy học cần thiết nào cho từng tiết giảng, từng mônhọc); nhất thiết không được dạy chay

a.Việc bảo quản, bảo dưỡng

Trong những năm qua, nhất là 3 năm trở lại đây trong giai đoạn đầu tưtrang thiết bị trường học của nhà nước đối với các nhà trường quân đội giaiđoạn 2011 - 2015 được sự quan tâm của trên, nhà trường đã đầu tư nâng cấp 6phòng học chuyên dùng, 8 phòng học phổ thông, các phòng học đã được đầu

tư nâng cấp trang thiết dạy học, đã sửa chữa 20 mô hình học cụ, nghiên cứu 5

đề tài cấp ngành và hàng chục sáng kiến cấp cơ sơt về mô phỏng hoạt động