Từ xa xưa, con người ta luôn băn khoăn đi tìm định nghĩa về cái Đẹp. Cái Đẹp có mặt khắp nơi trong cuộc sống quanh ta, được biểu hiện qua vô vàn những sự vật hiện tượng với những kích thước, màu sắc, hình dáng, phẩm chất khác nhau. Có người nhận xét: “Cái Đẹp là món ăn tinh thần không thể thiếu được của con người trong cuộc sống hang ngày”. Thật vậy, cái Đẹp có một vị trí quan trọng trong cuộc sống của chúng ta, kéo con người xích lại gần nhau trong thế giới rộng lớn này.
Trang 1Đề bài: Có người nhận xét: “Cái đẹp là món ăn tinh thần không thể thiếu được của con người trong đời sống hang ngày” Bằng lí luận và thực tiễn hãy chứng minh nhận xét trên
Bài làm
Từ xa xưa, con người ta luôn băn khoăn đi tìm định nghĩa về cái Đẹp Cái Đẹp có mặt khắp nơi trong cuộc sống quanh ta, được biểu hiện qua vô vàn những sự vật hiện tượng với những kích thước, màu sắc, hình dáng, phẩm chất khác nhau Có người nhận xét: “Cái Đẹp là món ăn tinh thần không thể thiếu được của con người trong cuộc sống hang ngày” Thật vậy, cái Đẹp có một vị trí quan trọng trong cuộc sống của chúng ta, kéo con người xích lại gần nhau trong thế giới rộng lớn này
Vẫn biết, định nghĩa về cái Đẹp cũng giống như lấy rổ rá múc nước, vì phải quy chiếu từ nhiều yếutố: góc nhìn, văn hóa, thị hiếu, vùng miền, phong tục… Người nghệ sĩ thường phải đau khổ hơn người bởi sự vằng vặc của thiên tư, thiên tư ấy vừa là năng lực vừa là ân hình quá khổ ghép vào than thể yếu đuối của một sinh linh Mà sinh thể nào cũng cấu tạo như nhau, nên ân hình ấy đôi khi không vừa cho một số phận Lịch sử từng ghi lại, có những cuộc đời nghệ sĩ
vì một lý do nào đó không giải phóng được nguồn năng lượng thiên tưđó, họ đã xem cái chết không còn mang nghĩa đọa đày Muốn chứng minh nhận xét trên thì đầu tiên cần phải hiểu Cái Đẹp là gì? Thế nhưng, hình như Cái Đẹp là một bí mật thực sự của nhân loại đến nỗi L.Tonxtoi phải thốt lên rằng: “ Sách viết về cái đẹp đã chất lên thành núi, cái đẹp vẫn còn là một câu đố giữa cuộc đời” Theo thuyết văn giải tự của Hứa Thận thì chữ Mỹ được kết hợp từ chữ
“dương” vàchữ “đại” Như vậy, cáiĐẹp ở đây có quan hệ trực tiếp với thực tạic
ảm tính nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người.Mặt khác, chữ “mỹ” là “ dươngnhân”, theo nguyên thủy là người đội đầu dê nhảy múa trong các lễ hội tôn giáo Vậy cái Đẹp ở đây lại bao hàm một ý nghĩa xã hội nào đó Ta có thể hiểu cái Đẹp là sự tồn tại của cảm tính vật chất, có liên quan trực tiếp tới nhu
Trang 2cầu hưởng thụ, đồng thời hưởng thụ cảm tính đó lại mang vác thêm ý nghĩa xã hội và nội dung rộng lớn
Socrate đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn căn bản của mỹ học trong
“Những người đáng nhớ và bữa tiệc” của ông, qua đó khắc họa vẻ đẹp tinh thần dưới lớp vỏ than thể Không những thế, người ta còn nói Mỹ học sinh ra từ cái ngày Socrate trả lời cho Hippias rằng cái Đẹp không phải là thuộc tính riêng của một nghìn lẻ đối tượng…và trên tất cả thứ đó là vẻ đẹp tự nó Cái đẹp này là nguyên lí về một tâm hồn tỏa chiếu phá tra hết sức mạnh mẽ vẻ đẹp siêu nhiên Tất cả những luận điểm này đã được học trò của ông, Platon suy nghĩ và vượt qua nhiều
Sang đến Platon, ông đòi hỏi phải bỏ qua tất cả những sai lầm có trước và
cố tìm lại sự ngây thơ đầu tiên Trong “Bữa tiệc”, người ta tán dương tình yêu.Tình yêu là một khát vọng vô tận hướng tới một cái gì đó ở bên kia khiến cho nó luôn luôn khát khao vượt lên chính mình Tình yêu là phương tiện để nắm bắt được vẻ đẹp lí tưởng.Như vậy, cái Đẹp, với Platon, là một cái gì thuần khiết và tuyệt đối và siêu nhiên Và trong sự tìm kiếm này có thể hướng dẫn những bước đi bấp bênh của con người Mặt khác, “vì không có một cái đẹp nào nằm ngoài cái đẹp tự nó, nên nó đẹp không phải vì một lí do nào khác ngoài sự tham gia của nó vào cái đẹp tự nó”, nên cái Đẹp cao nhất trùng với cái Thiện cao nhất, không thể nhìn thấy cái Đẹp mà người ta không hiểu gì về cái Thiện Do
đó, nhờ cái vẻ đẹp tự nó nên con người có thể đạt tới cái tuyệt đối, hay nói cách khác, cùng với Thiện và Chân, cái Đẹp như là yêu cầu cuối cùng để đạt tới một cuộc sống hoàn thiện Đối với Aristote, cái Đẹp được coi như sự than học hóa tâm hồn vì cái Đẹp là sự sắp xếp cấu trúc của một thế giới đượ chình dung dưới mặt tốt nhất của nó Do vậy, cái Đẹp được xác định như một sự xuất phát từ nội tại tinh thần nhằm hướng đến cái lí tưởng nhất của đời sống con người
Quan niệm của cácnhà duy vật nhân bản thế kỉ 19 coi bản chất cái Đẹp phải tạo cho con người cảm giác hoan hỷ, trong sang giống như cảm giác ta gặp mặt người yêu
Trang 3Vì Cái Đẹp thể hiện trong những đối tượng có thể rất khác nhau nên Cái Đẹp phải là cái chung nhất Mà cái chung nhất trong số những cái thân thiết
vớicon ngườichính là cuộc sống “Cái đẹp là cuộc sống, một thực thể đẹp là một thực thể trong đó ta nhìn thấy cuộc sống đúng như quan niệm của chúng ta Một đối tượng đẹp là một đối tượng trong đó cuộc sống được thể hiện hay là nó nhắc
ta nghĩ đến cuộc sống” Vậy mọi cuộc sống đều đẹp, đều tạo cho ta một cảm
giác hoan hỷ, trong sáng
Tình cảm hướng đến cái đẹp là tình cảm hân hoan vui sướng Cái đẹp xuất hiện cùng với cuộc đấu tranh chống lại cái xấu và bảo vệ nhân phẩm củacon người Cái Đẹp là một giá trịxã hộimàcon người, bằng cả một quá trình lao động đã khai thác nó kên chứ không có sẵn Thông qua quá trình lao động đó,con ngườiđã tạo ra một thiên nhiên đầy nhân tính, không chỉ để thỏa mãn nhu cầu vật chất mà còn để thỏa mãn nhu cầu tinh thần, đồng thời cũng để khẳng định bản chất năng lực Người của mình
Cái Đẹp trong thiên nhiên không phải là cái vốn có.Trước khicon ngườixuất hiện, vẫn núi đấy, sông đấy, vạn vật đấy với đầy đủ những tính chất vật lý, sinh học vốn có nhưng Cái Đẹp chưa xuát hiện.Cái Đẹp chỉ ra đời khicon ngườitác động vào thế giới thiên nhiên, làm bộc lộ trong nó tính “nhân loại” của mình.Như vậy Cái Đẹp trong tự nhiên không tồn tại độc lập, nó chỉ tồn tại trong quan hệ thực tiễn của con người và thông qua hoạt động thực tiễn này màcon ngườitạo ra kích thước của Cái Đẹp
Cái Đẹp trong tự nhiên còn được coi như là cái đẹp tiềm năng, và nếucon ngườibắt gặp ở nó những lợi ích khả dĩ có thể gợi lên nhữngcảm xúc, những rung động thẫm mĩ thì Cái Đẹp “tiềm năng” đó được khai phóng Như vậy, thực chất Cái Đẹp trong tự nhiên là thông qua nó,con ngườiđã “nhân hóa tự nhiên” nhằm bộc lộ tình cảm và tạo ra dấu ấn cái tôi của mình Nguyễn Du từng
viết:vầng trăng ai sẻ làm đôi- nửa in gối chiếc, nửa soi dặm trường Vầng trăng
của Nguyễn Du không còn là vầng trăng hàng ngày xoay quanh trái đất nữa mà
Trang 4giờ đây, vầng trăng đó đang ngậm ngùi trước nỗi đau ly biệt Cũng vầng trăng
đó, nhưng với Lý Bạch thì “cử bôi yêu minh nguyệt, đối ảnh thành tam nhân”,
trăng đã trở thành người bạn tương giao cùng mình đối ẩm
Còn Cái Đẹp trong xã hội thì sao? Nó được coi như là sự thống nhất, giao thoa giữa Cái Chân và Cái Thiện Xa rời Cái Chân, cái Thiện không thể có Cái Đẹp Cái thật, cái tốt phải gắn bó hài hòa mới được coi là Cái Đẹp Cái Đẹp là cái gây được khoái cảm thẩm mĩ mang tính tích cực chocon người Nhờ có Cái Đẹp màcon ngườikhao khát sống Nhờ có cái đẹp màcon ngườicó ý chí vững bền trước những trăn trở, bất trắc của cuộc sống và cũng nhờ có Cái Đẹp màcon ngườigắn bó với nhau
Con ngườilà một thực thểxã hội.Không cócon ngườinào tồn tại mà không
hề có bất cứ liên hệ gì vớixã hội Tính cách, nhân phẩm, tình cảm, đạo đức củacon ngườicá nhân có được là nhờxã hội Mà kích thước của Cái Đẹp được hình thành trên cơ sở chuẩn mực và lý tưởngxã hội Do vậy,không vì sự khen chê của một cá nhân nào đó mà Cái Đẹp tồn tại hoặc mất đi
Mọi sự biến động của loài người đều bắt nguồn từ hiện thực khách quan nhưng hiện thực khách quan này đã được nhân tính hoá Hay nói như Mác,con
ngườisản xuất “ngay cả khi không bị nhu cầu thể xác ràng buộc và đối diện một cách tự do với sản phẩm của mình, sản xuất theo kích thước của những loài nào
và ở đâu cũng biết vận dụng bản chất cố hữu của mình vào đối tượng” Do
vậy,Cái Đẹp, thông qua lao động, đã làm cho những sự vật hiện tượng trong giới
tự nhiên bộc lộ những thuộc tính khách quan màcon ngườicảm nhận được ý nghĩa của chúng Và cũng thông qua đó,con ngườitự nhân đôi mình lên qua sự hình thành một năng lực cảm thụ, đánh giá, sáng tạo, thể hiện nhu cầu, khát vọng chân chính củacon người
Người ta đến với cái Cái Đẹp không phải với mục đích “ăn, uống…” mà người ta đến với cái đẹp nhằm thoả mãn nhu cầu tinh thần nào đó Nhìn từ góc
độ thẩm mỹ, nhu cầu tinh thần này được coi như là hệ quả của sự phản ánh cùng với ước mơ, khát vọng củacon người, đem lại chocon ngườikhả năng sáng tạo
Trang 5mới Chẳng hạncái đẹp trong huyền thoạikhông phải ở chỗ văn phong bay bổng
hay trí tưởng tượng phong phú mà nó đẹp ở chỗ nó phản ánh những ước mơ, khát vọng củacon người Qua đó, người ta cảm nhận được sức sống tiềm ẩn, khả năng sáng tạo trongcon ngườikhi đối diện với thực tiễn cuộc sống
Do vậy,giá trị thật sự của Cái Đẹp chỉ xuất hiện khicon ngườicảm nhận được ý nghĩa mà đối tượng đem lại Cụ thể làcon ngườicảm nhận được hình ảnhcon ngườitrong đối tượng đó Khi bắt đầu chế tác công cụ lao động thìcon ngườiđã sử dụng tính khuôn mẫu trong tự nhiên vào công cụ lao động, coi tự nhiên như là người thầy dạy chocon người Nhưng trong quá trình lao động,con ngườikhông chỉ sản xuất theo kích thước của tính loài mà còn biết vận dụng bản chất cố hữu của mình vào đối tượng, nghĩa làcon ngườiđã biết sáng tạo theo quy luật của Cái Đẹp, nghĩa làcon ngườiđã biết tự nhân đôi mình lên một cách tích cực và ngắm nhìn bản thân mình trong thế giới mà mình tạo ra.Anh họạ sĩ vẽ một bức tranh, người kĩ sư làm một toà nhà,… họ hân hoan nhìn nó với vẻ tự hào, sung sướng vì qua nó, anh ta thấy được tài năng của anh ta, hình ảnh của anh ta trong nó Từ đó, hình thành trong mình một năng lực cảm thụ, đánh giá, sáng tạo về Cái Đẹp
Mặt khác,khi Cái Đẹp giúp khẳng định bản chất năng lực người của mình thì đồng thời Cái Đẹp cũng khơi dậy một tiềm năng sáng tạo mới.Cái Đẹp nếu dừng lại nghĩa là Cái Đẹp đã chết, Cái Đẹp cần phải và luôn phải vận động như chính sự vận động của cuộc sống Cái Đẹp gợi mở sự hoàn thiện nhân cách vì bản thân Cái Đẹp là cuộc sống, mà cuộc sống thì luôn luôn hướng tới sự hoàn
thiện.Giá trị của Cái Đẹp chính là giá trị của cuộc sống.Nhân cách củacon ngườiđược hình thành từ cuộc sống nên cái đẹp giúp hoàn thiện cuộc sống cũng
có nghĩa là cái đẹp giúp hoàn thiện nhân cách củacon người
Mặc dù Cái Đẹp tồn tại khách quan, độc lập vối tư tưởng tình cảm chủ quan của từngcon ngườinhưng lại tồn tại chủ quan trong toàn thểxã hộiloài người trong từng giai đoạn lịch sử Do đó,muốn đạt được Cái Đẹp chân thực thì trước hết phải giải quyết cơ sởxã hộicủa nó Muốn cho Cái Đẹp được thăng hoa
Trang 6thì cẩn thiết phải giải phóng xã hộicon người.Mộtxã hộibị áp bức,con ngườibị bóc lột thì cái đẹp thật sự không xuất hiện Vì thếcó thể coi Cái Đẹp như là một nội lực sống thôi thúccon ngườihướng đến thế giới chân- thiện- mỹ
Nói tóm lại, dù là cái đẹp tự nhiên hay trong trongxã hộithì cái đẹp vẫn
là một nhu cầu sống không thể thiếu.Cái Đẹp ra đời và phát triển cùng vớixã hộiloài người nên người ta yêu Cái Đẹp cũng chính là yêu cuộc sống mà ta đang sống.Không những thế,nhờ có Cái Đẹp mà con người có sức mạnh vượt ra khỏi những bất trắc trong cuộc sống, nhờ có Cái Đẹpcon ngườimới phát huy những tình cảm cao thượng, giúpcon ngườigắn bó với nhau.Từ giã Cái Đẹp, xa rời Cái Đẹp là xa rời cuộc sống mà xa rời cuộc sống nghĩa là tự huỷ diệt bản thân mình./