Với trẻ thơ, nhất là với trẻ mẫu giáo, các tác phẩm văn học là món ăn tinh thần không thể thiếu được, nó đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về cuộc sống xung quanh, đặc biệt là thô
Trang 1MỤC LỤC
8 2.1 Cơ sơ lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
9 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 5
10 2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6
13 2.3.3 Tạo môi trường cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học 7
14 2.3.4 Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở mọi lúc, mọi nơi. 8
15 2.3.5 Khai thác triệt để phần mềm giáo án điện tử vào tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học. 9
16 2.3.6 Sử dụng các biện pháp khác nhau để khắc sâu nội dung câu chuyện cho trẻ. 10
20 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường. 14
Trang 21 Mở đầu.
1.1 Lý do chọn đề tài.
Thế kỷ XXI là thế kỷ của nền văn minh tri thức, là sự bùng nổ của các ứng dụng khoa học công nghệ và sự phát triển xã hội Để bắt nhịp cùng với sự thay đổi lớn về mọi mặt xã hội cần có những con người thông thái, năng động, không ngừng bồi đắp những thiếu hụt về tri thức và nhân cách Một xã hội văn minh cùng với trình độ khoa học, kỹ thuật, công nghệ thông tin phát triển vượt bậc luôn đòi hỏi con người vận động nhiều hơn nữa để hoàn thiện bản thân mình Và để có một con người phát triển toàn diện phù hợp với sự tiến bộ của xã hội thì đó chính là mục tiêu của giáo dục Trong đó giáo dục mầm non là nền tảng vững chắc đặt nền móng cho sự hình thành nhân cách và phát triển toàn diện, có đến 95 % nhân cách con người được hình thành ở độ tuổi mầm non Chính vì vậy, giáo dục nói chung
và giáo dục mầm non nói riêng luôn được quan tâm và là quốc sách hàng đầu Với trẻ thơ, nhất là với trẻ mẫu giáo, các tác phẩm văn học là món ăn tinh thần không thể thiếu được, nó đem lại cho trẻ những hiểu biết đầu tiên về cuộc sống xung quanh, đặc biệt là thông qua bộ môn làm quen văn học trẻ đọc thơ, kể chuyện, đóng kịch tạo cho trẻ được hoạt động nhiều, giúp trẻ khả năng phát triển trí nhớ, tư duy và ngôn ngữ [1] Văn học nuôi dưỡng và phát triển ở trẻ trí tưởng tượng, sáng tạo nghệ thuật Các tác phẩm văn học là phương tiện hữu hiệu trong việc giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước, tình yêu mến bạn
bè, với những người thân, biết được việc làm tốt, biết yêu cái đẹp, cái thiện, ghét cái ác độc, phê phán những việc xấu, kính yêu Bác Hồ, thật thà, ngoan ngoãn, … Còn là phương tiện hình thành các phẩm chất đạo đức trong sáng Qua việc cho trẻ làm quen với văn học chính là hình thành ở trẻ những tình cảm đạo đức tốt đẹp, những cảm xúc thẩm mỹ, phát triển trí tưởng tượng: Lòng yêu thiên nhiên, cỏ, cây, hoa, lá, lòng kính trọng, yêu thương, gần gũi và giúp đỡ những người thân xung quanh trẻ như ông bà, bố mẹ, cô giáo, anh chị em Thông qua hoạt động này trẻ làm tái tạo và sáng tạo thêm những tình tiết của tác phẩm một cách hồn nhiên phù hợp với nội dung của tác phẩm Thông qua sự hiểu biết, trí tưởng tượng của trẻ Đồng thời trẻ đọc thuộc thơ, kể lại được chuyện Hiệu quả của việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học không chỉ phụ thuộc vào việc xây dựng hệ thống các tác phẩm văn học đưa vào chương trình dạy học cho trẻ mà còn phụ thuộc vào phương pháp, biện pháp tổ chức các hoạt động mà trọng tâm là các “ Tiết học làm quen tác phẩm văn học” cho trẻ ở trường mầm non Làm thế nào để cho trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, có hiệu quả cao mà không bị gượng ép, phù hợp với
sự nhận thức và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ
Văn học đã đi vào tâm hồn trẻ từ khi còn nằm trong bụng mẹ, đến khi lọt lòng mẹ qua tiếng hát, tiếng ru của bà của mẹ Theo năm tháng lớn dần, tiếng à ơi trong những đêm hè nồm nam gió thổi đã làm cho trẻ ngủ ngon trong vòng tay của
mẹ, vang tiếng thì thầm kể chuyện cổ tích trong đêm khuya vắng vẻ của bà đã gieo vào lòng trẻ thơ những tình cảm đậm đà thương yêu, xen lẫn những huyền bí và dí dỏm của những nhân vật như: Gà, Cún con, Thỏ, Mèo Các nhà văn đã thổi vào
Trang 3đó những linh hồn biết nói, biết làm việc thiện và kiên quyết với những hành động không tốt Từ trong dòng văn học đã gieo vào lòng trẻ một tình cảm đạo đức cao đẹp đó là tình cảm của ông, bà, bố, mẹ, anh, chị, em,…Những tình cảm đẹp đẽ của quê hương đất nước và cao hơn nữa là tính kính trọng những vị anh hùng dũng cảm có sức mạnh vô biên như Thánh Gióng và những nhân vật khổng lồ trong truyền thuyết [2]
Văn học có một vai trò to lớn trong việc giáo dục toàn diện nhân cách trẻ về mọi mặt như: Giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mỹ, phát triển ngôn ngữ, mở rộng kiến thức và mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh… Không những thế văn học còn là ngọn lửa khơi dậy trong tâm hồn trẻ những mơ ước khát vọng yêu thích cái đẹp và ước muốn tạo ra cái đẹp [3]
Xuất phát từ lý do trên và nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề tôi đã
chọn đề tài nghiên cứu khoa học giáo dục: "Một số biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt môn văn học thông qua hoạt động kể chuyện".
1.2 Mục đích nghiên cứu.
Nghiên cứu đề tài nhằm tìm ra một số biện pháp tốt nhất để cho trẻ 4-5 tuổi làm quen với tác phẩm văn học mà cụ thể là hoạt động kể truyện trong trường mầm non
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu là "Một số biện pháp giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt môn văn học thông qua hoạt động kể chuyện" Do điều kiện không cho phép đề tài
chỉ được thực hiện trong phạm vi một lớp 4-5 tuổi với số trẻ 30 cháu tại lớp tôi phụ trách
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Để thực thi đề tài này tôi đã sử dụng một số phương pháp sau:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu (Phân tích, tổng hợp tài liệu, tạp chí giáo dục mầm non, internet, sách báo có liên quan)
- Phương pháp điều tra giáo dục
- Phương pháp quan sát sư phạm
- Phương pháp đàm thoại, giảng giải
- Phương pháp trực quan
- Phương pháp thực hành trải nghiệm
- Phương pháp tổng kết, đánh giá
- Vận dụng linh hoạt các phương pháp trong chương trình giáo dục trẻ
2 Nội dung
2.1.Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Ở lứa tuổi mầm non đặc điểm sinh lý của trẻ đang trên đà phát triển và hoàn thiện dần [4] Trẻ có nhu cầu nhận thức rất sớm đối với mọi sự vật hiện tư ợng, trẻ thích được người lớn ôm ấp nâng niu, thích nghe những lời hát ru, thích được nêu gương học tập và mong ước mình sẽ làm được một việc gì đó mang đến niềm vui cho những người thân yêu, trẻ có nhu cầu tìm hiểu vị trí của mình trong gia đình và
Trang 4xã hội bằng hệ thống câu hỏi: Ai đẻ ra mình? Ai đẻ ra mẹ? Đây là cái gì? Tại sao? Vì vậy người lớn, cô giáo phải đáp ứng kịp thời sự tò mò đó của trẻ
Nhận thức của trẻ về làm quen với văn học còn mang nặng nhận thức cảm tính Trẻ muốn thuộc thơ, hiểu nội dung một câu chuyện nào đó, biết đánh giá nhân vật bằng cách so sánh: Vì sao? Yêu nhân vật nào? Không thích nhân vật nào Do vậy việc tổ chức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học còn nhiều hạn chế Muốn khắc phục hạn chế này chúng ta có thể sử dụng nội dung tích hợp các môn học trong hoạt động học tập nhận thức làm quen với văn học ở trẻ mẫu giáo nhỡ (4-5 tuổi)
Đối với trẻ mẫu giáo làm quen với văn học là rất cần thiết vì ở lứa tuổi này trẻ đã có những kỹ năng nhận thức, biết được ý nghĩa của câu chuyện, bài thơ, trẻ
có những biểu hiện rõ nét về tình cảm như yêu ai, không thích ai… Trong mỗi câu chuyện, vì sao lại yêu nhân vật này mà không yêu nhân vật khác
Nhận thức của trẻ dù còn mang tính nhất thời Song những nội dung của các tác phẩm văn học ảnh hưởng rất lớn đến nhận thức của trẻ Nó đã góp phần không nhỏ vào việc hoàn thiện nhân cách trẻ ngay từ buổi ban đầu
Mối quan hệ của việc tổ chức cho trẻ làm quen với văn học và các hoạt động khác ở trường mầm non [5]
Văn học là môn rất quan trọng đối với trẻ mầm non, là phương tiện phát triển ngôn ngữ cho trẻ, giúp trẻ nghe hiểu lời nói: nhận ra được sắc thái biểu cảm của lời nói khi vui, buồn, tức giận, ; hiểu nghĩa một số từ khái quát chỉ sự vật, hiện tượng, gần gũi Trẻ biết sử dụng lời nói để giao tiếp: nói rõ ràng, sử dụng các loại câu khác nhau trong giao tiếp Bên cạnh đó trẻ còn biết thực hiện một số quy tắc thông thường trong giáo tiếp như điều chỉnh giọng nói phù hợp với tình huống
và nhu cầu giao tiếp, sử dụng một số từ chào hỏi và từ lễ phép phù hợp với tình huống, không nói tục chửi bậy Không những thế mà việc dạy trẻ làm quen với những từ ngữ nghệ thuật như từ tượng hình, từ tượng thanh giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, óc quan sát, khả năng tư duy độc lập trong suy nghĩ
Làm quen với tác phẩm văn học đã chỉ ra mức độ, giới hạn, yêu cầu của việc cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học qua nghệ thuật đọc và kể chuyện của cô giáo Hoạt động này nhằm dẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận những giá trị nội dung, nghệ thuật phong phú trong tác phẩm, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú dối với văn học, có ấn tượng về những hình tượng nghệ thuật, cái hay cái đẹp của tác phẩm và thể hiện sự cảm nhận đó qua các hoạt động mang tính chất văn học nghệ thuật như đọc thơ, kể chuyện, chơi trò chơi đóng kịch; cao hơn là tiến tới sáng tạo
ra những vần thơ, câu chuyện theo tưởng tượng của mình, góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách trẻ
Trong mỗi tác phẩm văn học, thế giới mới của cuộc sống thực tại bao gồm thiên nhiên, xã hội, con người được diển tả, biểu đạt, truyền đạt trong những hình thức đa dạng độc đáo Văn học nói về thế giới loài vật, cỏ cây, hoa lá, mọi hiện tượng thiên nhiên, vũ trụ mà trẻ nhìn thấy được, cũng nói về những gì gần gũi trong môi trường sống của trẻ như làng quê, cánh đồng, dòng sông, phiên chợ, lớp học, khu phố,…Qua tác phẩm văn học, trẻ bắt đầu nhận ra trong xã hội những mối quan hệ, những tình cảm gia đình, tình bạn tình cô cháu,…Trẻ cũng dần nhận ra có
Trang 5một xã hội ràng buộc con người với nhau trong lịch sử đấu tranh cách mạng, trong tình làng nghĩa xóm Văn học có thể cần đề cập đến những lực lượng siêu nhiên như thần linh, ông bụt, cô tiên, phù thủy, quỷ sứ và cả những phép màu còn tồn đọng trong tâm thức dân tộc Đây cũng là đối tượng miêu tả của văn học làm nên
sự phong phú, hấp dẫn của đời sống tinh thần
Nhờ được nghe, tiếp xúc với văn học, có những hiểu biết sơ đẳng về văn học, đó là khả năng mô tả cuộc sống xung quanh phong phú, hấp dẫn bằng những dạng thức khác nhau Bước đầu trẻ sẽ nhận biết được sự khác nhau về nội dung và hình thức giữa các thể loại thơ, chuyện Không những giúp trẻ cảm nhận được cái đặc sắc của cách diễn đạt hình tượng, nhà sư phạm còn cần giúp trẻ phân biệt được hình tượng nghệ thuật với hiện thực, hình thành một số khái niệm văn học như: Thơ, chuyện, nhân vật, hình ảnh,…, giúp trẻ trao đổi những điều đã được nghe và bộc lộ những suy nghĩ của mình về tác phẩm, nhằm phát triển đời sống tinh thần của trẻ
Tác phẩm văn học là một chỉnh thể nghệ thuật giúp trẻ nhận biết các mối quan hệ biểu hiện giữa hoàn cảnh, trạng thái, tình huống và nhân vật; giữa lời kể, lời thuật, lời bạch trữ tình và ngôn ngữ nhân vật; Giữa không khí, âm sắc, giọng điệu chung của tác phẩm văn học và hành động văn học Chưa yêu cầu trẻ phải nhớ hết mối quan hệ phức tạp và chưa đòi hỏi trẻ phân biệt quan hệ chính phụ trong truyện mà chỉ nhằm giúp trẻ nhận ra tính liên tục của cốt truyện trong các mối liên quan đến nhân vật trung tâm của tác phẩm
Với truyện kể, ta hãy giúp trẻ nhận ra, nhớ được sắc thái cơ bản trong giọng
kể, lời thuật, phân biệt ngữ điệu lời nói các loại nhân vật, giúp trẻ nhận ra ngôn ngữ đời thường (khẫu ngữ) và ngôn ngữ thơ giàu nhạc tính Qua tác phẩm văn học, trẻ quen dần tính chất nhiều ý nghĩa và tinh luyện của ngôn ngữ văn hoá, dần dần tiến tới hiểu được nghĩa thực đến nghĩa bóng, từ nghĩa văn cảnh đến ý tưởng nhà văn muốn truyền đạt
Các “ Tiết học làm quen với tác phẩm văn học” với trẻ còn có vai trò đặc biệt trong sự phát triển hứng thú và những kỹ năng nhận biết cho trẻ Sự hứng thú của trẻ chính là thái độ tích cực đối với thế giới xung quanh của sự vật, hiện tượng, bao gồm cả sự cố gắng vượt qua giới hạn của những điều đã biết Hơn nữa, nó còn thể hiện sự luôn cố gắng mở rộng sự hiểu biết và ứng dụng nó một cách sáng tạo vào những mục đích mang tính lý luận và thực hành Sự hứng thú của trẻ thể hiện
ở sự thích thú tích cực nhận thức để thực hiện các nhiệm vụ khác nhau Trong đó, nhiệm vụ của nhà sư phạm trước tiên là tạo sự hứng thú cho trẻ để trẻ phát huy một cách cao nhất tính tích cựa chủ động và sáng tạo của trẻ
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1 Thuận lợi:
- Phòng học đảm bảo yêu cầu và có đầy đủ trang thiết bị tối thiểu
- Ban giám hiệu chỉ đạo sát sao, luôn tạo điều kiện để tôi hoàn thành tốt nhiệm vụ
- Các cháu khỏe mạnh, đi học chuyên cần
Trang 6- Một số phụ huynh quan tâm, phối hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm để nắm bắt tình hình học tập cũng như sức khỏe của trẻ để có biện pháp cùng giáo viên giải quyết
- Phòng giáo dục chỉ đạo thường xuyên giao ban chuyên đề theo cụm, phân công các giáo viên dạy các tiết dạy đối chứng chuyên đề để giáo viên được tiếp cận phương pháp mới, được dự giờ rút kinh nghiệm Hàng năm phòng giáo dục còn tổ chức thi khảo sát năng lực giáo viên giúp giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn
- Nhà trường tổ chức sinh hoạt chuyên môn đều đặn bổ sung, trao đổi kinh nghiệm chuyên môn
2.2.2 Khó khăn:
- Gia đình các cháu phần lớn ở nông thôn, bố mẹ chủ yếu là công nhân và
nông dân nên ít có thời gian và điều kiện quan tâm đến con cái, đặc biệt là việc kèm cặp các cháu học
- Cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế: chưa có nhiều đồ dùng, đồ chơi mới hấp dẫn gây hứng thú trong các giờ dạy làm quen tác phẩm văn học
- Đầu năm học, lớp tiếp nhận một số trẻ mới chưa được học qua các lớp mẫu
giáo, do vậy trẻ chưa hình thành thói quen nề nếp và các hoạt động khác ở trường, trẻ bị thiếu hụt kiến thức về nhiều mặt Đây là một trong những khó khăn lớn khi giáo viên truyền thụ khối kiến thức cho trẻ
Qua thực tế tôi đã khảo sát chất lượng học sinh đầu năm như sau:
T
TT
Nội dung khảo sát
Số trẻ được khảo sát
KẾT QUẢ TRÊN TRẺ
Đạt Chưa đạt
1 Trẻ hứng thú với câu chuyện. 30 21 70% 9 30%
2 Trẻ hiểu nội dung của câu chuyện 30 21 70% 9 30%
3 Kể lại được nội dung câu chuyện đã nghe. 30 23 76,6% 7 23,4% 4
Biết điều chỉnh giọng nói
phù hợp với tình huống và
nhu cầu giao tiếp 30 24
5 Thể hiện sự thích thú với sách. 30 25 83,3% 5 16,7%
6 Trẻ “ đọc” theo truyện tranh đã biết. 30 25 83,3% 5 16,7%
7 Trẻ biết kể chuyện theo tranh 30 24 80% 6 20%
Từ những kết quả khảo sát như trên tôi luôn trăn trở, suy nghĩ xem phải làm
gì và làm thế nào để trẻ 4-5 tuổi học tốt môn văn học thông qua hoạt động kể
Trang 7chuyện chính vì vậy tôi đã mạnh dạn áp dụng một số biện pháp giúp cho trẻ 4-5 tuổi học tốt môn văn học
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Xây dựng nề nếp học sinh.
Vào đầu năm học tôi thường chú trọng vào việc rèn luyện nề nếp, thói quen tốt cho trẻ, vì muốn học tốt, tiếp thu bài nhanh thì trẻ phải có nề nếp tốt: Ngồi học ngoan Khi các cháu còn nói chuyện chưa chú ý nên tôi đã chia thành 3 tổ : “Hoa cúc, hoa hồng, hoa sen” Trong tổ có cháu ngoan, cháu mạnh dạn, cháu yếu tôi cho ngồi đảo lộn, những cháu yếu ngồi phía trên để cô tiện theo dõi, tôi luôn quan tâm động viên những trẻ chưa tập trung, phân tán…
Rèn nề nếp trẻ ngồi học ngoan ngoãn, khi muốn phát biểu phải giơ ta, khi nói phải “Con thưa cô” và nói đủ câu Tôi luôn tuyên dương khuyến khích động viên kịp thời đối với những trẻ ngoan và trẻ chưa hứng thú, chú ý nghe vào cuối ngày được cắm cờ bé ngoan, cuối tuần được thưởng cờ bé ngoan, những trẻ hay ngồi nói chuyện, nghịch trong lớp tôi cử trẻ đó làm tổ trưởng, tổ phó để nhắc nhở các bạn trong tổ
Bên cạnh đó tôi còn sưu tầm các bài thơ, câu chuyện có nội dung nhắc nhở trẻ
có một số thói quen tốt như: giờ ăn, bé ơi, lời chào Để cho trẻ nghe, trẻ đọc vào các giờ đón, trả trẻ hoặc trong hoạt động chiều
Kết quả: Tôi hoàn thành công việc rèn luyện nề nếp trong tháng đầu, các
cháu đã có nề nếp học tập tốt, không gò bó, học thoải mái [3]
2.3.2 Nghiên cứu kỹ tác phẩm.
Để tiết học đạt kết quả cao thì trước hết người giáo viên phải xác định rõ mục đích - yêu cầu của tác phẩm và phải thuộc tác phẩm Từ đó đưa ra nội dung giáo dục phù hợp với cốt truyện, phù hợp với lứa tuổi của trẻ Bên cạnh đó giáo viên phải chú ý đến giọng kể của mình, kể diễn cảm, đúng ngữ điệu của từng nhân vật trong truyện, thể hiện nét mặt cử chỉ, tư thế phù hợp với diễn biến của câu truyện thì mới thu hút sự chú ý của trẻ Giọng đọc, giọng kể của cô nhịp nhàng, đúng nhịp điệu sẽ giúp trẻ hiểu sâu sắc hơn về nội dung bài thơ, câu truyện và khả năng cảm thụ văn học của trẻ cũng được nâng cao
Muốn cho trẻ làm quen với một câu chuyện thì người giáo viên phải luôn dành thời gian để đọc tác phẩm nhiều lần Đặc biệt bản thân tôi là người ở vùng nông thôn nên trong giao tiếp vẫn còn nói tiếng địa phương điều nay ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng giọng kể trong từng câu chuyện vì vậy tôi luôn cố gắng để nói đúng tiếng phổ thông, tham khảo các câu chuyện kể trên mạng để tập kể sao cho có giọng phù hợp với các nhân vật và hạn chế tối đa ngôn ngữ địa phương Chính vì thế khi tôi dạy về văn học, tôi tin rằng mình cũng đã phần nào góp phần nâng cao khả năng cảm thụ tác phẩm văn học của trẻ
2.3.3 Tạo môi trường cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.
Một môi trường học tập tốt có hiệu quả luôn gây hứng thú cho trẻ, phát huy được trí tưởng tượng, sáng tạo cho trẻ Chính vì vậy, tôi luôn cố gắng tạo ra nhiều
đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn trang trí theo chủ đề xung quanh lớp để trẻ có thể quan sát, tưởng tượng Ví dụ: Cắt, vẽ những bức tranh, hình ảnh liên quan đến các tác
Trang 8phẩm văn học trong chủ đề để trang trí vào góc học tập, góc thư viện hay góc tạo hình
Trẻ nhỏ luôn yêu thích cái đẹp, trí tưởng tượng của trẻ vô cùng phong phú Do vậy, môi trường học tập xung quanh trẻ là yếu tố cực kỳ quan trọng kích thích tư duy và sáng tạo Giáo viên cần tạo cho trẻ tâm lý thật thoải mái, coi lớp học như ngôi nhà thân yêu của mình và trong ngôi nhà đó trẻ được tham gia dọn dẹp, trang trí, sáng tạo theo ý mình Chính vì vậy, tôi đã khuyến khích vận động phụ huynh sưu tầm đồ chơi, tranh ảnh để trang trí lớp học theo chủ đề
Để giúp trẻ có nhiều cơ hội được tiếp xúc với các tác phẩm văn học cũng là hình thức giúp trẻ tích cực hơn trong hoạt động là quen tác phẩm văn học, ngay từ đầu năm học Ban giám hiệu nhà trường đã trang bị cho lớp nhiều quyển truyện, tạp chí… Ngoài ra tôi còn sưu tầm các sách truyện, họa báo, tạp chí, lịch cũ, nguyên liệu cho trẻ tự làm sách để xây dựng một góc thư viện mang nội dung văn học, tại góc thư viện trẻ được xem các tranh truyện, tạp chí, họa báo, Sau đó cô kể truyện cho trẻ nghe về nội dung những câu chuyện đó, hướng dẫn trẻ cách tri giác các trang truyện đó dần dần trẻ có thể tự đọc theo trí nhớ, kể sáng tạo lại câu chuyện Tất nhiên có thể trẻ đọc theo trí nhớ, trẻ nhớ về nội dung câu chuyện cô đã kể rồi
tự kể khớp với nội dung câu chuyện mà trẻ tri giác trên tranh
*Ví dụ: Trong hoạt động góc: Cho trẻ cắt tranh từ những họa báo, những
quyển truyện tranh cũ, sách, báo, tranh hình ảnh các con vật, cây, quả, hình có liên quan đến bộ môn văn học để làm “Sách”, “Tập san” làm những quyển anbum ảnh
về các nhân vật trong các câu chuyện mà trẻ đã được học, được nghe và trang trí ở góc học tập, góc thư viện, dán và gắn các hình ảnh được trang trí theo chủ đề Chính những việc làm tưởng như rất đơn giản này đã góp phần hình thành ở trẻ sự say mê tìm tòi, tính cẩn thận trong công việc và củng cố thêm phần kiến thức
về văn học cho trẻ
2.3.4 Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở mọi lúc, mọi nơi.
Chúng ta không chỉ tạo môi trường cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở trong khuôn khổ lớp học mà ở bất kỳ thời điểm nào có thể
*Ví dụ:
- Trong giờ đón, trả trẻ tôi thường mở cho trẻ nghe và xem video về các câu chuyện mà trẻ đã được học, hay các câu chuyện có nội dung về giáo dục lễ giáo, rèn nề nếp cho trẻ
- Khi đến giờ ăn, có thể cho trẻ đọc bài thơ Bé ơi
- Khi cho trẻ đi tham quan, dạo chơi vườn rau của trường, ta có thể vừa đi vừa đọc một bài thơ hay đồng dao về các loại rau, cây xanh: Cây bắp cải, Lúa ngô là cô đậu nành
Trang 9Trẻ cùng cô đi tham quan vườn rau của trường
Thông thường những hoạt động thoải mái và có tính khám phá đối với trẻ sẽ đảm bảo cho việc học và nhận thức sâu các khái niệm Vì vậy, John Holt đã kết luận: “Khi chúng ta kích thích sự khát khao khám phá để nhận thức cái mới của trẻ
và dành được quyền kiểm soát nó, không cố gắng bắt buộc trẻ phải nhanh hơn và hơn nữa khi trẻ đã sẵn sàng thì cả thầy và trò đều cảm thấy thoải mái và tạo được nhiều tiến bộ”
2.3.5 Khai thác triệt để phần mềm giáo án điện tử vào tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học
Trong giai đoạn hiện nay, việc sử dụng và ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác giảng dạy là rất cần thiết và vô cùng quan trọng, sử dụng công nghệ thông tin giúp cho trẻ có tư duy trực tiếp để phát huy tính tích cực của trẻ, trẻ càng hứng thú thì kết quả đạt được càng lớn Ngày nay nếu tổ chức các hoạt động học mà chỉ
sử dụng mỗi tranh ảnh không thì trẻ sẽ rất dễ bị nhàm chán, chất lượng chắc chắn không cao Chính vì vậy mà tôi luôn tìm tòi, học hỏi cách làm các hiệu ứng trong PowerPoint và đặc biệt khi được phòng giáo dục hỗ trợ phần mềm giáo án điện tử thì công việc của chúng tôi vô cùng thuận lợi bởi đó là kho tàng về những tư liệu, tài liệu có hình ảnh, âm thanh, hiệu ứng đẹp về tất cả các chủ đề, trong đó còn có
cả tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường
Để hoạt động kể chuyện đạt kết quả cao thì việc đầu tiên giáo viên phải chuẩn bị tốt đồ dùng dạy học, đồ dùng đẹp hấp dẫn sẽ thu hút sự chú ý của trẻ Trước đây giáo viên thường sử dụng tranh minh hoạ làm đồ dùng chính trong hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học Song với hình thức đổi mới hiện nay, thời đại CNTT nên việc ứng dụng CNTT vào bài giảng mang lại kết quả rất cao Biện pháp này luôn gây sự chú ý, tò mò cho trẻ Đơn giản là các hình ảnh đưa lên máy sử dụng các hiệu ứng, màu sắc phù hợp cũng đã gây sự chú ý của trẻ
Những giáo viên có khả năng sử dụng máy tính thành thạo hơn họ có thể chuyển các bức tranh có sẵn của bài thơ, câu chuyện thành đoạn phim hoạt hình, hay ta có thể đưa đoạn phim quay sẵn phù hợp với nội dung như thế rất thu hút và gây hứng thú hơn cho trẻ
Với câu chuyện “Ai đáng khen nhiều hơn” tôi đã xây dựng đoạn phim hoạt hình về nội dung câu chuyện, ngoài ra tôi còn làm đoạn phim về các con vật kết hợp với nhạc đệm rất hứng thú làm cho trẻ dễ nhớ nội dung truyện và thấy được nét đặc trưng của các nhân vật
2.3.6 Sử dụng các biện pháp khác nhau để khắc sâu nội dung câu chuyện cho trẻ.
*Sử dụng nghệ thuật múa rối:
Trang 10Việc sử dụng rối trong tiết học gây được sự chú ý, tò mò của trẻ tạo điều kiện cho trẻ tiếp cận với nghệ thuật múa rối, một môn nghệ thuật truyền thống của dân tộc
Với câu truyện “Chú thỏ thông minh” tôi sử dụng mô hình sân khấu là một khu đầm lầy nhỏ, có hoa, cỏ, cây… Nhân vật trong truyện được cách điệu hoá, thỏ mặc quần áo, đi bằng 2 chân… Khi tôi dạy, tôi dùng cánh tay lồng vào con rối, điều khiển con rối bằng ba ngón tay: ngón cái, trỏ, giữa sao cho những cử chỉ phù hợp với lời thoại trong truyện… Nhờ việc sử dụng nghệ thuật rối trong tiết học mà
số trẻ có khả năng cảm thụ tác phẩm văn học đạt cao, đa số trẻ nhớ được nội dung câu truyện, lời thoại của các nhân vật trong truyện và qua đó trẻ biết nhận xét đánh giá tính cách của nhân vật trong truyện như ai là người xấu? Ai là người tốt
Sử dụng rối trong giờ kể chuyện “Ai đáng khen nhiều hơn”
* Trò chơi đóng kịch:
Là hoạt động giúp trẻ phát triển trí nhớ và giáo dục trẻ tinh thần tập thể Qua hoạt động đóng kịch trẻ truyền đạt lại nội dung câu truyện, làm sống lại tâm trạng, hành động ngôn ngữ hội thoại của các nhân vật trong truyện, đồng thời trẻ biết thể hiện tình cảm và đánh giá các nhân vật trong truyện Khi đóng kịch trẻ dễ dàng nắm được nội dung, ý nghĩa của tác phẩm, nắm được tính liên tục của câu truyện, điều này góp phần đẩy mạnh sự phát triển tư duy, cảm thụ tác phẩm một cách sâu sắc ở trẻ Để đạt được điều đó thì trước khi cho trẻ đóng kịch giáo viên phải cho trẻ ôn lại nội dung câu truyện và đàm thoại với trẻ về nội dung Giúp trẻ hiểu sâu hơn về nội dung truyện và lời thoại của các nhân vật trong truyện Để từ
đó trẻ biết thể hiện những sắc thái khác nhau về ngữ điệu, tính cách tâm trạng của các nhân vật trong truyện Nhằm giúp trẻ phân biệt được giọng điệu lời nói của các nhân vật Qua đó trẻ khắc hoạ được tính cách nhân vật Để trẻ nhớ được ngôn ngữ, lời thoại của các nhân vật trong truyện để đóng kịch thì trước hết cho trẻ nhắc lại