Một số biện pháp tăng cường tiếng việt cho trẻ dân tộc thiểu số lớp 5 6 tuổi trường mầm non trung thượng

MỤC LỤCSỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA PHÒNG GD & ĐT QUAN SƠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG TIẾNG VIỆT CHO TRẺ NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI LỚP 5-6 TUỔI KHU CHÍNH TRƯỜ

MỤC LỤC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GD & ĐT QUAN SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG TIẾNG VIỆT CHO TRẺ NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI LỚP 5-6 TUỔI KHU CHÍNH TRƯỜNG MẦM NON TRUNG THƯỢNG

Người thực hiện: Hà Thị Thiêu Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường Mầm non Trung Thượng SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HOÁ, NĂM 2021

MỤC LỤC

2.1 Cơ sở lí luận về việc thực hiện: “Một số biện pháp tăng cường

tiếng Việt cho trẻ người dân tộc thiểu số tại lớp 5 - 6 tuổi khu

chính, trường Mầm Non Trung Thượng”

3

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng: “Một số biện pháp tăng

cường tiếng Việt cho trẻ người dân tộc thiểu số tại lớp 5 - 6

tuổi khu chính, trường Mầm Non Trung Thượng”

3

2.3 Các biện pháp thực hiện: Một số biện pháp tăng cường tiếng

Việt cho trẻ người dân tộc thiểu số tại lớp 5 - 6 tuổi khu chính,

trường Mầm Non Trung Thượng”

4

2.4 Hiệu quả của việc thực hiện “Một số biện pháp tăng cường

tiếng Việt cho trẻ người dân tộc thiểu số tại lớp 5 - 6 tuổi khu

chính, trường Mầm Non Trung Thượng”

10

2.5 Các kết quả, minh chứng về sự tiến bộ của trẻ khi áp dụng biện

pháp

11

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài:

Trong thực tế chúng ta đã biết nhiệm vụ giáo dục mầm non là khâu đầu tiên của hệ thống giáo dục quốc dân Giáo viên mầm non được xem là người thầy đầu tiên đặt nền móng cho việc đào tạo nhân cách con người mới cho xã hội chủ nghĩa tùy theo độ tuổi, tuổi mầm non trẻ mới bắt đầu trong quá trình học nói chính vì vậy mà cung cấp vốn Tiếng Việt cho trẻ đặc biệt là trẻ dân tộc thiểu số

là vô cùng quan trọng bởi vì các cháu dân tộc thiểu số thường hay dùng tiếng mẹ

đẻ, nên khó khăn trong việc tiếp nhận Tiếng Việt dẫn đến các cháu khó tiếp thu lời giảng của cô bằng ngôn ngữ Tiếng Việt, hay còn gọi cách khác là tiếng phổ thông Chính vì vậy việc cung cấp Tiếng Việt cho trẻ dân tộc thiểu số là vấn đề cần quan tâm nhằm hình thành kỹ năng cần thiết cho việc học Tiếng Việt ở các bậc học tiếp theo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Ngôn ngữ Tiếng Việt của trẻ dân tộc phát triển tốt sẽ giúp cho trẻ nhận thức và giao tiếp tốt Việc phát triển ngôn ngữ Tiếng Việt cho trẻ trong giao tiếp sẽ giúp trẻ dễ dàng tiếp cận với các môn học hàng ngày trên lớp Như chúng ta đã biết ngôn ngữ là thứ công cụ thiết yếu để trẻ giao tiếp, để liên hệ với người khác qua giao lưu trao đổi ngôn ngữ,

để diễn đạt ý kiến, bày tỏ tình cảm của mình Ngôn ngữ còn là công cụ, là sản phẩm của hoạt động trí óc khi suy nghĩ, tưởng tượng, sáng tạo Ngoài những hình ảnh “chụp” được từ các sự vật hiện tượng xung quanh người ta còn phải tự nói thầm, trong những trường hợp đó ngôn ngữ được phát ra thành lời nói để diễn đạt những suy nghĩ của mình Nhưng những âm, những tiếng của câu nói phát ra có chuẩn xác hay không ta còn phải rèn luyện kỹ năng nói chuẩn xác Tiếng Việt cho trẻ, ngay từ trường Mầm non để cung cấp thêm vốn từ cho trẻ Ngôn ngữ càng phong phú thì việc hoà nhập với cuộc sống xã hội cũng như việc học hành nghiên cứu diễn ra càng thuận lợi hơn Việc sử dụng ngôn ngữ để trao đổi được thực hiện trong suốt quá trình học tập và đời sống sinh hoạt hàng ngày Đối với trẻ dân tộc thiểu số chịu rất nhiều thiệt thòi do điều kiện tiếp xúc với môi trường xung quanh, xã hội còn ít Và tầm nhìn của trẻ còn hạn chế, ngôn ngữ phổ thông đối với trẻ cũng xa lạ Bởi vậy trẻ không hiểu hết ngôn ngữ tiếng Việt của cô Với tình hình thực tế của trẻ dân tộc thiểu số như vậy, bản thân tôi luôn trăn trở, không biết làm gì và làm như thế nào, bằng phương pháp gì để giúp cho trẻ hiểu và nói được tiếng Việt một cách trôi chảy Chính vì điều băn khoăn trăn trở ấy, tôi đã tìm tòi nghiên cứu: “Một số biện pháp tăng cường tiếng

Việt cho trẻ người dân tộc thiểu số tại lớp 5 - 6 tuổi khu chính trường Mầm Non Trung Thượng” Nhằm giúp trẻ dân tộc thiểu số học tiếng Việt một cách nhẹ

nhàng, nhưng hiểu được tiếng Việt một cách sâu sắc hơn từ đó trẻ tự tin giao tiếp với nhau trong cuộc sống và hứng thú trong học tập, tham gia vào các hoạt động trong trường mầm non đạt kết quả tốt hơn

1.2 Mục đích nghiên cứu.

- Giúp trẻ có vốn từ và kỹ năng, hiểu, nói được ngôn ngữ Tiếng việt theo cô

và mọi người xung quanh

- Giúp giáo viên xây dựng các phương pháp, biện pháp, hình thức tăng cường tiếng Việt cho trẻ dân tộc thiểu số ngay ở độ tuổi mầm non

1.3 Đối tương nghiên cứu.

- Một số biện pháp tăng cường tiếng Việt cho trẻ người dân tộc thiểu số

5 - 6 tuổi khu chính, trường Mầm Non Trung Thượng, huyện quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

Hiểu và nhận thức được vai trò ý nghĩa của việc tăng cường tiếng Việt cho trẻ trong trường mầm non và muốn truyền đạt được nội dung của sáng kiến theo yêu cầu đề ra đến với trẻ một cách nhanh chóng Trẻ nhanh diễn đạt được tiếng Việt và hiểu sâu hơn về kiến thức đưa ra, tôi nghiên cứu và vận dụng các phương pháp vào đề tài như sau:

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp thực tiễn

- Phương pháp trực quan

- Phương pháp đàm thoại, giảng giải

- Phương pháp thực hành, trải nghiệm

- Phương pháp kiểm tra đánh giá

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận về việc thực hiện: “Một số biện pháp tăng cường tiếng Việt cho trẻ người dân tộc thiểu số tại lớp 5 - 6 tuổi khu chính, trường Mầm Non Trung Thượng”

Tiếng Việt rất quan trọng đối với trẻ, trước khi đến trường trẻ chỉ sống trong gia đình, trong môi trường tiếng mẹ đẻ Do vậy, trẻ thường xuyên dùng tiếng mẹ đẻ để giao tiếp với mọi người xung quanh Như trẻ ở lớp mẫu giáo 5-6 tuổi khu chính tôi phụ trách đa số các cháu là trẻ dân tộc nên nghe và nói được tiếng Việt đủ câu và nói câu dài chưa chuẩn Sở dĩ như vậy là do tiếng Việt không phải là một phương tiện sử dụng dễ dàng đối với học sinh dân tộc thiểu

số Ở đây học sinh chỉ dùng tiếng Việt giao tiếp với cô giáo khi cần thiết, còn ngoài ra trẻ vẫn thường xuyên sử dụng ngôn ngữ riêng của dân tộc mình để nói chuyện với nhau Chính vì vậy, dẫn đến chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ không thể đạt được kết quả như mong muốn

Vì vậy là giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp mẫu giáo Lớn Tôi nhận thấy cần có những biện pháp bổ xung, tăng cường tiếng Việt cho trẻ ngay từ độ tuổi Mầm non 5- 6 tuổi

Dạy tiếng Việt cho trẻ nói chung, và dạy tiếng Việt cho trẻ dân tộc nói riêng đều bắt đầu bằng việc dạy và phát triển vốn từ cho trẻ Trước hết, dạy trẻ tập nói các từ gần gũi, sau đó các câu nói đơn giản, rồi mới đến câu phức tạp Tùy theo khả năng của trẻ, cô giáo dạy trẻ ở các mức độ khác nhau Khi trẻ mới bắt đầu học tiếng Việt, cô giáo dạy một vài từ trong một ngày Khi trẻ đã có một

số vốn từ nhất định, mức độ tiếp thu ngôn ngữ của trẻ nhanh hơn thì cô giáo có thể dạy trẻ số từ nhiều hơn Các từ được ôn luyện thường xuyên trong các hoạt động khác nhau, ngữ cảnh, ngôn ngữ khác nhau Việc tăng cường tiếng Việt cho trẻ dân tộc thiểu số, tuỳ theo điều kiện khả năng của từng lớp, từng trẻ để đưa ra các biện pháp tích cực như: Dạy tiếng Việt thông qua chữ cái, kể chuyện, đọc thơ và các hoạt động khác… Việc lặp lại các

từ chính là để trẻ nghe và ghi nhớ các câu, từ trong từng nội dung bức tranh

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng: “Một số biện pháp tăng cường tiếng Việt cho trẻ người dân tộc thiểu số tại lớp 5 - 6 tuổi khu chính, trường Mầm Non Trung Thượng”

Năm học 2020-2021, được sự phân công của Ban giám hiệu nhà trường, bản thân phụ trách lớp Mẫu giáo 5 - 6 tuổi Với tổng số trẻ là 29 cháu

Trong đó nam là 15 cháu

Nữ là 14 cháu

Trẻ dân tộc thiểu số là 28 cháu, chiếm 97%

Trong quá trình tổ chức hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ, thì bản thân tôi

có những thuận lợi như sau:

* Thuận lợi:

- Về phía nhà trường bản thân tôi luôn nhận được sự quan tâm dìu dắt, bồi dưỡng nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, tham gia các lớp tập huấn chuyên đề

cấp huyện, cấp tỉnh, sự ủng hộ nhiệt tình của đồng chí, đồng nghiệp trong đơn vị nhà trường

- Về phía địa phương và cha mẹ trẻ: Luôn tạo điều kiện xây dựng về cơ sở vật chất, góp ngày công, mua sắm và tham gia làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ trong hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ

- Bản thân tôi là người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại địa phương, cơ bản hiểu biết về phong tục tập quán và văn hóa địa phương

- Đa số trẻ thích đến trường, đến lớp, ham thích khám phá, tham gia vào các hoạt động giáo dục do cô và nhà trường tổ chức

* Khó khăn

- Cha mẹ trẻ chủ yếu làm nghề nông nghiệp, ít có điều kiện quan tâm đến con em mình; Quan điểm giáo dục trẻ là trách nhiệm của thầy cô và nhà trường

- 97% số trẻ trong lớp là người dân tộc thiểu số, trẻ thường xuyên sử dụng tiếng mẹ đẻ trong giao tiếp hàng ngày Môi trường giao tiếp bằng tiếng Việt của trẻ bị hạn chế Trẻ chỉ được giao tiếp bằng tiếng Việt chủ yếu trong thời gian trẻ học ở trường mầm non, vì vậy vốn kinh nghiệm hiểu biết về cuộc sống và kỹ năng ngôn ngữ tiếng Việt của trẻ còn nghèo nàn, phát âm không chuẩn tiếng Việt do tác động của tiếng mẹ đẻ, trẻ thường nhút nhát mỗi khi phát âm bằng tiếng Việt Dẫn đến kết quả khảo sát đầu năm chưa cao, được thể hiện qua bảng khảo sát như sau:

TT Nội dung khảo sát

Trước khi áp dụng biện pháp Tổng

số trẻ Trẻ đạt lệ % Tỷ

Trẻ chưa đạt

Tỷ

lệ %

1 Trẻ có thể nói và nghe được

câu tiếng Việt

29 15 51% 14 49%

2 Trẻ thường xuyên giao

tiếp.bằng tiếng việt khi ở

trường cũng như ở nhà

29 13 45% 16 55%

3 Trẻ nói chuẩn tiếng Việt 29 11 38% 18 62%

Từ những thực trạng trên tôi đã trăn trở và tìm ra một số giải pháp để áp dụng vào thực tiễn lớp mình nhằm phần nào cải thiện những thiếu hụt ngôn ngữ tiếng Việt đối với trẻ em dân tộc thiểu số của lớp mình phụ trách như sau:

2.3 Các biện pháp thực hiện: Một số biện pháp tăng cường tiếng Việt cho trẻ người dân tộc thiểu số tại lớp 5 - 6 tuổi khu chính, trường Mầm Non Trung Thượng”

* Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch, lựa chọn hình thức tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen tăng cường tiếng Việt ở trong lớp

Ngay từ đầu năm học tôi được phân công chủ nhiệm lớp để chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ lớp 5 – 6 tuổi tại khu chính, tôi đã tìm hiểu và nghiên cứu thực trạng khả năng phát âm tiếng Việt trẻ trong lớp của mình và phân loại theo từng nhóm đối tượng

Khi lên kế hoạch dạy trẻ làm quen tăng cường tiếng Việt, trước hết tôi bám sát vào kế hoạch hoạt động của nhà trường, trên cơ sở đó tôi xây dựng kế hoạch phù hợp với tình hình của lớp, lựa chọn nội dung cho trẻ làm quen tăng cường tiếng Việt, nhẹ nhàng đi từ dễ đến khó phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ, phân tích đặc điểm của trẻ dân tộc trong lớp tôi đã lên kế hoạch cho từng chủ đề

để xác định cần tăng cường tiếng Việt cho trẻ ở những kỹ năng nào (Nói nghe từ vựng, ngữ pháp, khả năng giao tiếp) Từ đó có kế hoạch cho từng trẻ, từng ngày từng tuần một cách cụ thể

Việc tăng cường tiếng Việt cho trẻ người dân tộc thiểu số được thực hiện chủ yếu theo hướng tích hợp các nội dung giáo dục thông qua các hoạt động theo chế độ sinh hoạt của trẻ trong ngày và sử dụng giao tiếp hàng ngày một cách phù hợp với độ tuổi của trẻ

Trước tiên để xây dựng được một kế hoạch tôi dựa trên kế hoạch giáo dục trẻ mầm non, các mục tiêu đối với trẻ 5-6 tuổi, sau đó nhìn vào tình hình thực tế của nhà trường, của lớp để lựa chọn nội dung phù hợp với trình độ nhận thức của trẻ mình Khi lựa chọn giải pháp này, tôi phải theo dõi sự phát triển của từng trẻ trong từng hoạt động học, ở mọi lúc mọi nơi, để điều chỉnh các yêu cầu về hình thức luyện tập, hệ thống câu hỏi và đàm thoại từng trẻ giúp trẻ không khó khăn trong việc lĩnh hội kiến thức

Xây dựng các góc hoạt động khác nhau trong lớp, có gắn các từ Tiếng Việt nhằm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân, theo nhóm nhỏ được nhiều hơn, hình thức hoạt động phong phú, đa dạng hơn Để trẻ học tiếng Việt thực sự có hiệu quả, giúp trẻ tự khám phá và phát triển ngôn ngữ giao tiếp

Ví dụ: Kế hoạch chủ đề Nghề nghiệp, tôi chọn các đề tài phù hợp với chủ

đề, cô cho trẻ làm quen tăng cường tiếng Việt thông qua như tiết truyện Món quà của cô giáo, cô cho trẻ đọc và phát âm chuẩn từng câu, từng từ trong truyện,

cô cho trẻ đọc theo lớp, tổ, nhóm, cá nhân, cô nhấn mạnh những từ khó hiểu và giải thích cho trẻ hiểu nghĩa của các từ, như vậy sẽ giúp trẻ hiểu nhiều hơn ngôn ngữ tiếng Việt

*Biện pháp 2: Xây dựng môi trường tăng cường tiếng Việt cho trẻ người dân tộc thiểu số.

- Xây dựng môi trường vật chất bên trong.

Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi dành cho trẻ, để lớp học luôn lôi cuốn tạo hứng thú cho trẻ Bản thân tôi luôn tạo một môi trường có không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực tại hàng ngày của trẻ, phản ánh kinh nghiệm, văn hóa của địa phương và đặc biệt các góc luôn được thay đổi theo chủ đề, các nhánh của tuần để tạo ra sự mới mẻ đối với trẻ

(Hình ảnh Tăng cường Tiếng Việt cho trẻ ở góc địa phương)

Ở góc học tập: Đây là một góc vô cùng quan trọng trẻ được làm quen với sách các chủ đề về các lĩnh vực Để phát huy tối đa khả năng của trẻ tôi hướng dẫn trẻ làm quen với các ký hiệu, từ, đếm số, gọi tên hình, khối,…

Ở góc nghệ thuật: Ở góc này tôi tăng cường tiếng Việt cho trẻ bằng cách trẻ được giao lưu múa hát, trò chuyện với nhau trong giờ tạo hình trẻ được trò chuyện, trao đổi về cách sử dụng nguyên vật liệu, cách phối hợp màu sắc đồng thời có thể trẻ cùng trao đổi, hướng dẫn nhau tạo ra sản phẩm theo ý thích của mình Khi có sản phẩm trẻ nêu được nhận xét của mình và của bạn

Ở góc phân vai: Ở góc này trẻ tái hiện lại được cuộc sống hàng ngày diến

ra xung quanh trẻ Chính vì vậy trẻ có nhiều cơ hội để trao đổi trò chuyện với nhau bằng tiếng Việt thông qua hoạt động khám phá, chơi các trò chơi đóng vai

Ở các góc này luôn được bố trí hợp lý, các góc động xa với các góc tĩnh để trẻ không ảnh hưởng lẫn nhau trong quá tình hoạt động

- Xây dựng môi trường vật chất bên ngoài

Bước vào đầu năm học nhà trường luôn trú trọng quan tâm xây dựng môi trường vật chất bên ngoài như: Tạo các khuôn viên , cây cảnh, vườn hoa, vườn rau từ đó tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm, quan sát và hiểu được các từ qua giao tiếp cùng cô

Trẻ được quan sát, tham quan,đàm thoại cùng cô ở vườn rau, cây xanh trong sân trường

(Hình ảnh Quan sát vườn rau)

*Biện pháp 3: Tăng cường tiếng Việt cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi

- Thông qua các thời điểm đón trẻ -trả trẻ hoạt động ăn, ngủ,vệ sinh cá nhân liên qua đến việc hình thành một số nề nếp, thói quen tốt trong sinh hoạt, đáp ứng nhu cầu sinh lý của trẻ, tạo cho trẻ cảm giác an toàn, vui vẻ, thoải mái khi đến trường

(Hình ảnh giờ trẻ ngủ)

- Thông qua các hoạt động học: Giáo viên có thể cung cấp mới hoặc chính xác hóa các kiến thức, kỹ năng cho trẻ về các lĩnh vực giáo dục đồng thời trẻ được tăng cường nghe, hiểu lời nói, nghe nhắc lại các âm, các tiếng và các câu,

sử dụng lời nói để giao tiếp, diễn đạt bộc lộ cảm xúc phù hợp với tình huống, cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

- Thông qua hoạt động chơi: Thì trẻ được vận dụng, củng cố và mở rộng kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm sẵn có của bản thân, đồng thời trẻ có thể được làm quen với các từ mới và ôn luyện nghe hiểu lời nói, nhắc lại các âm, các tiếng và các câu sử dụng lời nói theo cách giao tiếp phù hợp Hoạt động này diễn

ra tại khu vực, góc chơi trong lớp, nhóm nhỏ hoặc vui chơi ngoài sân trường Cho trẻ làm quen với chữ Viết, chữ cái tiếng Việt

- Thông qua hoạt động lao động: Trẻ có cơ hội được nghe, nói, giao tiếp bằng sử dụng các từ và câu trong khi trải nghiệm với những công việc lao động như: Trực nhật, sắp xếp đồ dùng, đồ chơi của lớp, đồ dùng cá nhân, nhặt lá, nhổ

cỏ, tưới cây ngoài sân trường

- Thông qua hoạt động buổi chiều: Sau khi khảo sát tôi phân nhóm trẻ theo khả năng sử dụng tiếng Việt của trẻ: Trẻ đang còn hạn chế về vốn từ, trẻ hạn chế về khả năng phát âm, trẻ hạn chế trong việc nói đủ câu… Từ đó vào hoạt động chiều tôi tổ chức theo nhóm trẻ để tăng cường tiếng Việt cho trẻ Ví dụ: nhóm trẻ còn hạn chế về vốn từ tôi cung cấp thêm vốn từ cho trẻ, nhóm trẻ hạn chế về câu tôi tập cho trẻ nói đủ câu…gắn với từng chủ đề

- Thông qua hoạt động trả trẻ, tôi cũng trao đổi với các phụ huynh về vấn

đề ngôn ngữ của trẻ và tuyên truyền cho phụ huynh khi đón trẻ về nhà phải thường xuyên trao đổi với con em mình bằng ngôn ngữ tiếng Việt

(Hình ảnh TCTV ở hoạt động chiều )

* Biện pháp 4: Phối kết hợp với phụ huynh về tăng cường tiếng việt cho trẻ người dân tộc thiểu số.

Bản thân tôi là một người giáo viên chủ nhiệm lớp, trong một buổi học trẻ được tiếp xúc với cô giáo rất nhiều nhưng cúng ta biết phối hợp với gia đình trong việc cung cấp vốn từ tiếng Việt cho trẻ lại càng tốt hơn, vì vậy tôi luôn