Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là xác định đặc điểm và giá trị không gian kiến trúc phố Nguyễn Văn Tố trong hệ thống di sản văn hóa khu phố cổ Hà Nội. Đề xuất mô hình và giải pháp bảo tồn, chỉnh trang không gian kiến trúc phố Nguyễn Văn Tố nhằm bảo tồn và nâng cao giá trị khu phố cổ.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
-
TRẦN DUY THÀNH
BẢO TỒN VÀ CHỈNH TRANG PHỐ NGUYỄN VĂN TỐ
- KHU PHỐ CỔ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ KIẾN TRÚC
Hà Nội - 2016
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
-
TRẦN DUY THÀNH KHÓA 2014 - 2016
BẢO TỒN VÀ CHỈNH TRANG PHỐ NGUYỄN VĂN TỐ
- KHU PHỐ CỔ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Kiến trúc
Mã số: 60.58.01.02
LUẬN VĂN THẠC SĨ KIẾN TRÚC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS NGUYỄN VŨ PHƯƠNG
Hà Nội - 2016
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Nghiên cứu văn hóa và nghiên cứu sự phát triển của một đô thị, không
thể không quan tâm đến sự tác động của văn hóa đối với sự phát triển của đô
thị và những biến đổi đời sống văn hóa trong đô thị hiện nay
Nhận thức được tầm quan trọng của các vấn đề nêu trên,với nỗi niềm
tâm huyết làm một việc gì đó, trong việc bảo tồn tôn tạo khu phố cổ, với đề
tài
" Bảo tồn và chỉnh trang phố Nguyễn Văn Tố - Khu phố cổ Hà Nội "
là một nghiên cứu nhỏ bé để gìn giữ những giá trị di sản văn hóa đã trải qua
hơn mội nghìn năm lịch sử “Thăng Long -Đông Đô -Hà Nội
Tuy nhiên trong quá trình nghiên cứu làm luận văn,các thiếu sót trong
trích đoạn các tài liệu là khó tránh khỏi,vì vậy tôi xin trân thành cảm ơn các
thầy cô trong hội đồng nhà trường,đặc biệt cảm ơn thầy PGS.TS.Nguyễn Vũ
Phương đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn này
Một lần nữa xin cảm ơn hội đồng nhà trường và thầy hướng dẫn
Hà Nội, tháng năm 2016
Trần Duy Thành
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Trần Duy Thành
Trang 5MỤC LỤC
Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các bảng biểu
Danh mục các hình vẽ, đồ thị
PHẦN MỞ ĐẦU 1
Lý do lựa chọn đề tài 1
Mục tiêu nghiên cứu 2
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
Phương pháp nghiên cứu 2
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3
Cấu trúc luận văn 3
PHẦN NỘI DUNG 4
Chương 1: Thực trạng không gian kiến trúc phố Nguyễn Văn Tố trong khu phố cổ Hà Nội 4
1.1 Khái quát về sự hình thành và phát triển khu phố cổ Hà nội, và phố Nguyễn Văn Tố 4
1.2 Vị trí vai trò phố Nguyễn văn tố trong khu phố cổ 19
1.2.1 Vị trí phố Nguyễn Văn Tố 19
1.2.1 Vai trò của phố Nguyễn Văn Tố trong khu phố cổ 21
1.3 Thực trạng không gian kiến trúc cảnh quan phố Nguyễn Văn Tố 22
1.3.1 Kiến trúc công trình 22
1.3.2 Không gian cảnh quan 27
1.4 Các nghiên cứu liên quan và nội dung nghiên cứu đặt ra phố Nguyễn Văn Tố 28
Trang 61.4.1 Các nghiêm cứu bảo tồn khu phố cổ 28
1.4.2 Những vấn đề và nội dung cần nghiên cứu: 33
Chương 2 : Cơ sở khoa học để chỉnh trang phố Nguyễn Văn Tố 34
2.1 Đặc điểm và giá trị không gian kiến trúc phố Nguyễn Văn Tố 34
2.1.1 Loại hình, đăc điểm kiến trúc công trình 34
2.1.2 Đặc điểm cấu trúc và không gian tuyến phố 45
2.1.3 Thành phần và chức năng sử dụng không gian tuyến phố 55
2.2 Các cơ sở pháp lý để bảo tồn và chỉnh trang tuyến phố 55
2.2.1 Luật di sản, nghị định bảo tồn di sản sản văn hóa 55
2.2.2 Các văn băn pháp lý về bảo tồn phố cổ Hà Nội 56
2.3 Các cơ sở lý thuyết về bảo tồn và chỉnh trang khu phố cổ 56
2.3.1 Các hiến chương quốc tế 56
2.3.2 Các yếu tố liên quan đến việc bảo tồn và chỉnh trang 59
2.4 Kinh nghiệm về bảo tồn và chỉnh trang phố cổ trong nước và quốc tế.69 2.4.1 Kinh nghiệm ở trong nước 69
2.4.2 Kinh nghiệm trên thế giới 72
Chương 3 : Đề xuất các giải bảo tồn và chỉnh trang không gian kiến trúc phố Nguyễn Văn Tố……….… 80
3.1 Quan điểm, nguyên tắc bảo tồn và cải tạo thích ứng di sản 80
3.2 Đề xuất và giải pháp bảo tồn, chỉnh trang phố Nguyễn Văn Tố 82
3.2.1 Bảo tồn và cải tạo thích ứng kiến trúc công trình 82
3.2.2 Giữ gìn và phát huy đặc tính hình thái không gian kiến trúc 83
3.2.2 Cải tạo không gian và cơ sở hạ tầng 85
3.2.3 Giải pháp về chỉnh trang mặt đứng kiến trúc hai bên phố Nguyễn Văn Tố 86
3.3 Sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn và chỉnh trang không gian kiến trúc tuyến phố Nguyễn Văn Tố 92
Trang 7KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 96
Kết luận 96
Kiến nghị 97
TÀI LIỆU THAM KHẢO 98
Trang 8DANH MỤC HÌNH ẢNH MINH HOẠ
Số hiệu
Hình 1.6 Các loại hình công trình kiến trúc tiêu biểu có giá trị 16
Trang 9DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1 Các công trình kiến trúc tiêu biểu có giá trị trong
tuyến phố
55
thị
67
Trang 101
PHẦN MỞ ĐẦU
Lý do chọn đề tài
Phố Nguyễn Văn Tố dài 180m, đi từ phố Đường Thành đến phố Phùng Hưng, nằm bên cạnh chợ Hàng Da, thuộc phường Cửa Đông, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
Phố được xây dựng trên nền đất xưa thuộc thôn Yên Trung Hạ, tổng Tiền Nghiêm (sau đổi là tổng Vĩnh Xương), huyện Thọ Xương cũ
Thời Pháp thuộc, phố mang tên Nguyễn Trãi Sau Cách mạng tháng Tám, được gọi là phố Phan Thanh Đến thời tạm chiếm được gọi lại là phố Nguyễn Trãi
Từ tháng 6/1964, phố chính thức được đặt tên là phố Nguyễn Văn Tố như ngày nay
Vì nằm bên cạnh chợ Hàng Da nên tuyến phố có giá trị quan trọng về giao thông và bộ mặt kiến trúc trong khu vực
Đây là tuyến phố có giá trị lich sử văn hóa với những kiến trúc còn lưu giữ lại
Cùng với khu phố cổ thì từ 20 năm trở lại đây, nếp sống, sinh hoạt tại các khu phố Hà Nội giàu có và trù phú hơn rất nhiều so với vẻ bề ngoài của nó Đây cũng là
sự tất yếu khi nền kinh tế phát triển
Phố nhỏ song luôn tấp nập bởi các hoạt động kinh doanh, dịch vụ hai bên đường, bên ngoài chợ Hàng Da và người tham gia giao thông qua lại Đây là một trong những nguyên nhân khiến tuyến phố luôn lộn xộn, mất trật tự giao thông đô thị
Hiện trạng không gian trên tuyến phố đang xuông cấp nghiêm trọng và việc
sử dụng không gian mang tính tạm bợ tạo hình anh lộn xộn mất thẩm mỹ cần phải được làm ngăn nắp trật tự lại để khai thác hết vẻ đẹp tiềm năng của không gian
Trang 112
tuyến phố
Việc khu phố bị xâm hại nghiêm trọng không gian như việc lạm dụng treo băng rôn, khẩu hiệu, hệ thống điện nhằng nhịt giăng trên các con phố, … điều đó đã khiến phố cổ đang dần mất đi linh hồn Có nên can thiệp vào khu phố cổ hay không
và nếu có thì nên can thiệp thế nào để vẫn giữ được nét đẹp truyền thống, vừa không ngăn cản sự phát triển tại khu phố vốn sầm uất kinh doanh?
Chính vì vậy, đề tài " Bảo tồn và chỉnh trang phố Nguyễn Văn Tố - Khu
phố cổ Hà Nội " là thực sự cần thiết để gìn dữ những giá trị di sản văn hóa của
tuyến phố Nguyễn Văn Tố nói riêng và giá trị di sản văn hóa cho khu phố cổ, thành
phố Hà Nội nói chung
Mục đích nghiên cứu
- Xác định đặc điểm và giá trị không gian kiến trúc phố Nguyễn Văn Tố trong
hệ thống di sản văn hóa khu phố cổ Hà Nội
- Đề xuất mô hình và giải pháp bảo tồn, chỉnh trang không gian kiến trúc phố
Nguyễn Văn Tố nhằm bảo tồn và nâng cao giá trị khu phố cổ
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu : Các loại hình tổ chức không gian kiến trúc phố Nguyễn Văn Tố
- Phạm vi nghiên cứu: Phố Nghuyễn Văn Tố khu phố cổ Hà Nội
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra xã hội học
- Phương pháp điều tra thực tế khảo sát hiện trạng thu thập số liệu, ghi hình chụp ảnh
- Phương pháp hệ thống hoá, phân tích, so sánh, tổng hợp để đưa ra các giải pháp cải thiện không gian kiến trúc phố Nguyễn Văn Tố, bảo tồn những giá trị
Trang 123
văn hóa còn lại trên tuyến phố
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Ý nghĩa khoa học: Góp phần vào công tác nghiên cứu bảo tồn di sản văn hóa khu phố cổ
- Ý nghĩa thực tiễn : Góp phần phục vụ công tác quản lý của nhà nước về bảo tồn khu phố cổ Hà Nội
- Góp phần khai thác tiềm năng một cách đúng hướng để nâng cao hiệu quả sử dụng, góp phần bảo vệ di sản
Cấu trúc luận văn
Cấu trúc luận văn gồm 3 phần: Mở đầu, nội dung và kết luận, kiến nghị Phần mở đầu nêu lý do chọn đề tài, mục đích nghiên cứu, đối tượng và phạm
vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Phần nội dung của luận văn gồm ba chương:
- Chương 1: Tổng quan không gian kiến trúc phố Nguyễn Văn Tố trong khu phố cổ và thực trạng kiến trúc phố Nguyễn Văn Tố
- Chương 2 : Cơ sở khoa học để chỉnh trang phố Nguyễn Văn Tố
- Chương 3 : Đề xuất các giải bảo tồn và chỉnh trang không gian kiến trúc phố Nguyễn Văn Tố
Phần kết luận và kiến nghị;
Trang 13
THÔNG BÁO
Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui
lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện
– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội
Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội
Email: digilib.hau@gmail.com
TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN
Trang 1497
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Kết luận
Quá trình hình thành phát triển phố cổ Hà Nội, gắn với lịch sử hình thành phát triển ngành nghề thủ công từ chỗ dân dã như lều quán, bến chợ, bến sông, cửa ô…tiến tới ngôi nhà, hàng phố Bảo tồn ngôi nhà, hàng phố, cụ thể
là phố Nguyễn Văn Tố chính là bảo tồn di sản văn hóa vật thể, cũng từ đó mới bảo toàn được di sản văn hóa phi vật thể
Đề xuất của luận án mới chỉ ở mức phân tích những giá trị lịch sử khu phố Nguyễn Văn Tố trên tổng thể lịch sử phố Cổ Hà Nội, lịch sử hình thành Thăng Long Đông Đô Hà Nội, từ đó đưa ra các giải pháp tổ chức quy hoạch,
tổ chức không gian kiến trúc, bao gồm cả cơ sở pháp lý để bảo tồn tu tạo, các giá trị di sản kiến trúc, di sản tôn giáo tín ngưỡng…của người dân phố Nguyễn Văn Tố, mặt khác đề xuất của Luận án còn đề cập đến bảo tồn và phát triển môi trường sống, phù hợp với môi trường sống thời văn minh hiện đại, thời hội nhập quốc tế
Trong đề xuất của luận án còn quan tâm đến lợi ích của người dân, người dân khi phải đi sống ở nơi ở mới, có chính sách tái định cư phù hợp, người dân được ở lại, thì phải có một không gian sống phù hợp, có dịch vụ phù hợp tồn tại và phát triển ngay trong ngôi nhà, hàng phố của mình Trong đó có nêu
rõ về ngành nghề thủ công mỹ nghệ gò đồng, trạm đồng có sức thu hút du lịch, để từ đó phát triển bền vững công tác bảo tồn các di sản văn hóa vật thể cũng như phi vật thể còn lại
Trang 1598
Kiến nghị
Quá trình bảo tồn, tu tạo và phát triển các di sản kiến trúc trong khu phố Nguyễn Văn Tố, một trong những khu phố Cổ Hà Nội rất khó và phức tạp vì vậy Nhà nước cần có các định chế cụ thể như sau:
+ Áp đặt quy định hình thức mặt đứng kiến trúc của từng ngôi nhà dãy phố, khi cấp phép cải tạo xây dựng theo hình thức kiến trúc trong quy hoạch chi tiết được duyệt
+ Không cấp phép xây dựng mới các ngôi nhà, khi không đủ các tiêu chí
về mật độ xây dựng, hệ thống hạ tầng kỹ thuật…
+ Không cấp giấy phép kinh doanh các ngành nghề không phù hợp với định hướng bảo tồn giá trị di sản văn hóa kiến trúc và giá trị văn hóa phi vật thể, và không phù hợp với các dịch vụ du lịch và phát triển du lịch
Trang 1699
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Nhiều tác giả - Viện văn hóa phát triển, Giáo trình lý luận văn hóa Nhà xuất bản lý luận chính trị
2 Nguyễn Thế Bá, (2000), Đô thị Việt Nam với vấn đề giữ gìn bản sắc dân tộc, Tài liệu hội thảo bản sắc dân tộc trong QH và KT, Hà Nội
3 Đặng Văn Bài (2001), Bảo tồn văn hóa di sản đô thị trong xu hướng phát triển bền vững Hà Nội và hội nhập, Bộ Văn Hóa
4 Bộ môn lý luận và bảo tồn di sản kiến trúc (2002), Cơ sở lý luận về bảo tồn di sản kiến trúc, đề tài cấp nhà trường
5 Đặng Thái Hoàng (1995), Quy hoạch đô thị cổ đại và trung đại thế giới
6 Hoàng Đạo Kính (2002), Di sản văn hóa trùng tu và bảo tồn, NXB Thông tin, Hà Nội, tr5-25
7 Nguyễn Tố Lăng (2000), Vấn đề quy hoạch cải tạo không gian khu ở tại Hà Nội theo khuynh hướng phát triển bền vững, Luận án TS
8 Nguyễn Khởi (2002), Bảo tồn và trùng tu các di tích Kiến trúc, NXB Xây dựng, Hà Nội
9 Hoàng Mạnh Nguyên (2001), Giải pháp thích ứng nhà ở đô thị truyển thống với cuộc sống hiện đại tại Việt Nam, Luận án TS
10 Nguyễn Vũ Phương (2000), Bảo tồn các thành phố lịch sử ở Italia
11 Nguyễn Vũ Phương, Bền vững về kỹ thuật và văn hóa – xu hướng phát triển kiến trúc hiện đại có bản sắc trong tương lai
12 SIDA – Thụy Điển (1996), Nghiên cứu cải tạo ô phố thí điểm – phố Cổ
HN
13 Nguyễn Đức Thiềm (2000), Quan điểm và giải pháp bảo tồn các phố
cổ, phố cũ
14 Nguyễn Hồng Thục (1999), Nguồn gốc văn hóa của kiến trúc, bàn về dân tộc và hiện đại trong kiến trúc Việt Nam
Trang 17100
15 Viện Nghiên cứu Kiến trúc (2002), Báo cáo nghiên cứu Bảo tồn tôn tạo
và phát triển Khu phố Cổ Hà Nội
16 http://www.36phophuong.vn/
17 http://phocohanoi.gov.vn/
18 http://phoco.vn/
19 http://hoianheritage.net
20 http://dulichkhamphasingapore.com/