[r]
Trang 1Câu 34: Tiến bộ xã hội là gì? Trình bày tiêu chuẩn và động lực của tiến bộ xã hội, từ đó vận dụng vào việc xem xét quá trình đổi mới ở nước ta.
1 Khái niệm tiến bộ xã hội:
Tiến bộ xã hội là quá trình phát triển phức tạp, đầy mâu thuẫn của xã hội, được xem như một hệ thống toàn vẹn, hoàn chỉnh từ hình thái kinh tế-xã hội thấp lên hình thái kinh tế-xã hội cao hơn, do các quy luật khách quan của xã hội chi phối và được thực hiện thông qua sự hoạt động có ý thức của con người
2 Tiêu chuẩn của tiến bộ xã hội:
- Tiêu chuẩn của tiến bộ xã hội có ý nghĩa hạt nhân là tính chất tiên tiến của phương thức sản xuất, biểu hiện ở trình độ tiên tiến của lực lượng sản xuất, ở sự phu hợp của quan hệ sản xuất để mở ra khả năng cho sự phát triển của lực lượng sản xuất, hoàn thiện và phát huy năng lực của con người
- Tiêu chuẩn của tiến bộ xã hội còn được thể hiện ở các thành tựu khoa học, các nguyên tắc quản lý, trạng thái chính trị, trình độ học vấn, bảo vệ sức khỏe, lối sống, ý thức lao động, thế giới quan, kỷ luật lao động, văn hóa lao động, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất xã hội
- Khi xem xét một hiện tượng lịch sử nào đó, cần phải có quan điểm khách quan cụ thể
3 Động lực của tiến bộ xã hội:
- Nhân dân lao động là động lực chính của sự tiến bộ xã hội vì:
+ Sản xuất vật chất là nhân tố quyết định sự phát triển kinh tế-xã hội
+ Động lực chủ yếu của sự tiến bộ xã hội là lực lượng sản xuất Trong lực lượng sản xuất, thì người lao động là yếu tố quyết định, là lực lượng trực tiếp sáng tạo xã hội
- Khoa học tác động đến sự phát triển xã hội một cách mạnh mẽ, nhưng phải thông qua hoạt động thực tiễn của con người
Trang 2- Lợi ích, trước hết là lợi ích kinh tế, là một trong những động lực quan trọng của sự tiến bộ xã hội
- Động lực tiến bộ chung của lịch sử nhân loại là sản xuất vật chất
- Trong xã hội có giai cấp, cuộc đấu tranh giai cấp cũng là động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự tiến bộ xã hội
4 Vận dụng vào quá trình đổi mới ở nước ta hiện nay:
- Trong sự phát triển của xã hội ta hiện nay, trên nhiều mặt xã hội đang không ngừng phát triển, ngày càng đổi mới Tuy nhiên, về lý luận, cần phải nhận thức được rằng, tăng trưởng và phát triển là hai khái niệm không đồng nhất Có thể có tăng trưởng nhưng không hẳn là đã phát triển Một số yếu tố trong nền kinh tế thị trường đã là sự chứng minh cho tính không đồng nhất trong quá trình phát triển
- Mặt khác, cần phải phát huy một cách mạnh mẽ sự phát triển lực lượng sản xuất, đổi mới công nghệ, cải tiến kỹ thuật, tiếp thu nền khoa học tiên tiến của thế giới để thực hiện sự công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
- Thực hiện chiến lược con người không ngừng nâng cao trình độ sức khỏe, văn hóa, kỹ thuật, kỹ năng và thói quen lao động của con người, để con người thực sự là nguồn lực quyết định trong sự phát triển xã hội
- Kết hợp dân tộc với thời đại để vừa phát huy nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vừa tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại trong quá trình đổi mới
- Phát triển toàn diện xã hội - về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, - trong sự hội nhập với quốc tế, bảo đảm sự phát triển lâu dài, bền vững, vì hòa bình, hữu nghị, hợp tác và sự phát triển