Qua thùc tiÔn gi¶ng d¹y nhiÒu n¨m t«i nhËn thÊy häc sinh miÒn nói nãi chung,ë huyÖn Quang B×nh nãi riªng cã nhiÒu häc sinh lµ d©n téc thiÓu sè,c¸c em cßn häc yÕu m«n tiÕng viÖt... Gi¸o[r]
Trang 1Cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam
Độc lập -Tự do – hạnh phúc
Sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài:
rèn kỹ năng đọc và cảm thụ văn bản qua phân
Môn tập đọc đối với học sinh lớp 3
I.Sơ yếu lí lịch
-Họ và tên: Lý Thị Sen Nữ
-Ngày sinh: 07/10/1974
- Dân tộc: Tày Tôn giáo:không
-Quê quán:
-Chỗ ở hiện nay:
-Trình độ văn hóa:12/12
- Trình độ chuyên môn : Đại học tiểu học
- Ngày bắt đầu tham gia công tác: 14/7/1994
- Ngày gia nhập các đoàn thể: Đảng: 6/6/2005
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh: 26/3/ 1989
- Chức vụ:Giáo viên.
- Đơn vị công tác :Trờng tiểu học Hơng Sơn – Quang Bình – Hà Giang
I mục đích của đề tài
- Nhằm nâng cao hiệu quả dạy và học bộ môm tiếng việt lớp 1,2,3, ở bậc tiểu học - Giúp giáo viên áp dụng tốt các phơng pháp dạy học tích cực trong giảng dạy
bộ môn tiếng việt ,giữ đúng vai trò là ngời thiết kế ,chỉ đạo các hoạt động học tập của học sinh ,hớng dẫn học sinh tìm hiểu và đạt đợc mục tiêu của mỗi bài học đề
ra
Trang 2- Giúp học sinh phát huy tính tích cực ,tự giác ,chủ động tìm tòi ,khám phá nội dung bài học ; học sinh hiểu đợc tầm quan trọng của bộ môn tiếng việt với chính bản thân, với đời sống của gia đình ,với sự phát triển của xã hội và đất nớc
- Gíup học sinh có kỹ năng đọc diễn cảm ,vận dụng thực hành nội dung kiến thức môn tiếng việt vào thự tế cuộc sống của bản thân và gia đình ,biết thự hiện nếp sống có văn hoá ,phát âm chuẩn ,đọc bài lu loát và đọc diễn cảm
1 Rèn kỹ năng đọc :
- Đọc thành tiếng to,rõ ràng ,mạch lạc ,phát âm đúng, ngắt nghỉ hơi hợp lý , cờng độ đọc vừa phải khoảng 50 tiếng/ phút
- Biết đọc thầm bằng mắt để nắm đợc nội dung của câu, đoạn của bài đọc
- Biết nghe và nắm đợc cách đọc đúng, hiểu câu hỏi của thầy cô
- Biết trao đổi với bạn trong nhóm học tập về bài học
2 Rèn kỹ năng cảm thụ văn bản:
- Làm giàu vốn từ,vốn diễn đạt cho học sinh, bồi dỡng vốn văn học ban đầu,
mở rộng hiểu biết về cuộc sống,hình thành một kỹ năng phục cho đời sống và học tập của các em
- Bồi dỡng cho học sinh về t tởng, tình cảm và tâm hồn lành mạnh, trong sáng,tình yêu cái đẹp , cái thiệnvà cách ứng xử trong cuộc sống
II Những căn cứ lý luận thực tiễn Của sáng kiến kinh nghiệm.
1 Về lý luận:
-Trong tình hình thực tế hiện nay,trẻ em ngay từ ngày đầu tiên đi học đã đợc các thầy cô dạy cho kỹ năng :nói- đọc-viết-cảm thụ.Điều đó giúp các em bớc đầu có
kỹ năng giao tiếp tốt hơn với mọi ngời
- Kỹ năng nói- đọc- viết-cảm thụ, giữ một vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh tiểu học đạc biệt là học sinh lớp 1, 2, 3
- Hơn nữa trong quá trình học ở tất cả các môn các em cần phải đọc nhiều, nhng đọc cần phải hiểu rõ nội dung các văn bản trong chơng trình Nh vậy các em cần phải có kỹ năng đọc rành mạch, rõ ràng và kỹ năng cảm thụ (tức là kỹ năng hiểu ) nội dung bài học
- Để làm nền tảng cho việchọc tập các môn học ở những lớp học trên các em cần phải có kiến thức.Do đó nhiệm vụ dạy các em có kỹ năng đọc-viết- cảm thụ là
điều hết sức cần thiết đối với mỗi ngời giáo viên tiểu họcbởi vì:
“Không có thầy dạy tốt thì không thể có trò học tốt đợc”
2 Về thực tiễn:
Trang 3Qua thực tiễn giảng dạy nhiều năm tôi nhận thấy học sinh miền núi nói chung,ở huyện Quang Bình nói riêng có nhiều học sinh là dân tộc thiểu số,các em còn học yếu môn tiếng việt Trong đó nổi cộm nhất là phân môn Tập Đọc
Đa số các emlà con em các dân tộc thiểu số.Nên trong quá trình tập đọc các
em còn phát âm sai rất nhiều về dấu
Ví dụ : Dấu ngã đọc thành ngá
Các em phát âm sai do chịu ảnh hởng về vùng miền
Ví dụ: l đọc thành n , tr đọc thành ch
Đặc biệt hơn các em còn đọc ê, a ngắc ngứ ,có em đọc nhanh liến thoắng, có
em lại đọc lí nhí và không biết đọc ngăt nghỉ hơi đúng sau dấu câu
Chính vì kỹ năng đọc của các em còn yếu, dẫn đến khẩ năng cảm thụ văn học của các em gặp rất nhiều khó khăn
Qua khảo sát chất lợng đầu năm của lớp tôi với phân môn tập đọc là:Tổng số học sinh 26 em trongđó :
+ Biết đọc to , rõ ràng, ngắt nghỉ hơi đúng chiếm:25 %
+ Đọc sai ê, a ngắc ngứ phát âm cha chuẩn chiếm : 20 %
+ Chỉ có 35% đọc ở mức trung bình
+ 20 % cha nắm đợc nội dung bài
Dựa vào thực tế của lớp mình tôi nhận thấy các em còn học rất yếuvề môn tập
đọc , kéo theo các môn học khác các em cũng không thể học tốt đợc
Chính vì lẽ đó ngay từ đầu năm học tôi đã nghiên cứu kỹ chơng trình mục tiêu cần đạt đợc đối với môn học để có hớng và biện pháp phù hộp trong giảng dạy phân môn tập đọc nhằm nâng cao hiệu quả nhất Đó chính là lý do để tôi chọn đề tài này
III.Nội dung và thời gian thực hiện đề tài:
1.Nội dung đề tài:
Với việc nhận thức về việc rèn luyện kỹ năng đọc đúng và cảm thụ văn bản qua phân môn tập đọc , để việc rèn luyện đạt kết quả cao tôi đã đi sâu vào nghiên cứu nội đung cần thực hiện cụ thể là:
Rèn kỹ năng đọc:
Hớng dẫn các em đọc to , rõ ràng ,rành mạch ,lu loát
Rèn cách phát âm cho học sinh dân tộc , học sinh hay phát âm sai ,do ảnh h-ởng của vùng miền Rèn đọc từng câu , từng đoạn và cả bài
Rèn cho các em đọc theo vai , biết đóng kịch , luyện đọc trong nhóm bổ xung cho nhau
Rèn kỹ năng cảm thụ văn bản:
Trang 4Dựa vào câu hỏi sau mỗi bài học trong sách giáo khoa và các câu hỏi gội mở của giáo viêngiúp các em hiểu bài dễ hơn
Qua việc học sinh tự tìm hiểu ở nhà trớc
Qua việc hớng dẫn học sinh tự giải nghĩa từ , tự tìm ra đợc những hình ảnh miêu tả , so sánh trong bài , tìm ra đợc nội dung, ý nghĩa của câu văn ,đoạn văn hay cả bài
*Cụ thể:
Ngay từ đầu năm học khi đợc giao công tác chủ nhiệm , tôi đã tìm hiểu tình hình của lớp, nám đợc chất lợng học tập của học sinh,thông qua những tiết học đầu năm.Từ đó đề ra biện pháp dạy- học phù hợp
Trớc mỗi tiết dạy tập đọc tôi đều nghiên cứu nội dung bài Về kiến thức các emcần nắm đợc những gì? về kỹ năng các em cần làm gì? để soạn giảng cho phù hợp
Khi soạn giáo ấn tôi căn cứ vào mục tiêu đã đề ra của bài học , để soạn bài chi tiết , cụ thể, trình bày rõ ràng từng bớc lên lớp, soạn giáo án theo 3 cột nh đã quy
định
Chuẩn bị đồ dùng cho tiết dạy thật chu đáo nh : tranh ảnh minh hoạ cho bài tập đọc, bảng phụ viết sẵn nội dung hớng dẫn luyện đọc
Trên lớp tôi tiến hành đầy đủ các bớc lên lớp nh đã quy định
Song đặc biệt chú ý 2 bớc chính đó là rèn luyện kỹ năng đọc và kỹ năng cảm thụ cho học sinh
Bớc 1: Rèn kỹ năng đọc
Giáo viên đọc mẫu gây cảm xúc tạo hứng thú và tâm thế cho học sinh
Rèn cho các em có kỹ năng phát âm đúng các tiếng khó trong bài , những tiếng hay viết sai lỗi chính tả nh : dấu sắc/ ngã , âm l/ n ; ch / tr ;s /x ;gi / d /r Bằng cách viết sẵn vào bảng phụ yêu cầu các em phát âm nhiều lần Đối với những em phát âm sai khó sửa chữa giáo viên đọc mẫu, nêu cách đọc rồi yêu cầu các em đó
đọc lại Thực hiện nh thế nhiều lần các em sẽ có kỹ năng phát âm tốt hơn
Rèn đọc ngắt nghỉ hơi đúng dấu câu cũng đợc chuẩn bị sẵn vào bảng phụ để hớng dẫn học sinh đọc
Trong quá trình rèn đọc cho học sinh gồm nhiều hình thức đọc nh: đọc cá nhân , đọc theo nhóm,đọc đồng thanh, đọc theo vai Trong khi học sinh đọc giáo viên và học sinh đều phải chú ý theo dõi để nhận xét , nhận xét chỗ cha đợc của học sinh nhằm giúp các em rút kinh nghiệm để học tốt hơn
Ngoài việc hớng dẫn học sinh đọc thành tiếng , có kỹ năng đọc to , rõ ràng ,lu loát Giáo viên cần chú ý hớng dẫn các em có kỹ năng đọc thầm Giáo viên giao
Trang 5nhiệm vụ cụ thể cho học sinh nhằm định hớng việc đọc – hiểu ( đọc câu ,đoạn hay khổ thơ nào ? Đọc để biết , hiểu nhớ điều gì ? )
Đối với những bài tập đọc có yêu cầu học thuộc lòng giáo viên cho học sinh luyện đọc kỹ hơn để ghi nhớ sau đó xoá dần hết “Từ điểm tựa ” để học sinh nhớ và thuộc đợc cả bài có thể tổ chức thi đọc thuộc lòng để gây hứng thú cho học sinh
B-ớc 2: Rèn kỹ năng cảm thụ văn bản :
Bớc này đợc tiến hành trong khi tìm hiểu bài của tiết học tập đọc Dự vào câu hỏi trong sách giáo khoa , từ đó phát triển thêm các câu hỏi gợi mở để dẫn dắt học sinh hiểu bài :Có những trờng hợp kiến thức khó hiểu , giáo viên sử dụng tranh ảnh minh hoạ, vận dụng thực tế cuộc sống để dẫn dắt các em hiểu vấn đề và nắm bài sâu sắc hơn
Sau đây là nội dung và phơng pháp hớng dẫn học sinh cảm thụ một vă bản cụ thê trên bài tập đọc nh sau:
Bài: Bộ Đội Về Làng.( 7 )
( sách giáo khoa tiếng việt tập II )
I Mục Tiêu :
1.Đọc thành tiếng :
Đọc đúng các tiếng khó : rộn ràng, lớp lớp, tấm lòng ,
- Ngắt nghỉ hơi đúng nhịp thơ và giữa các khổ thơ
- Đọc trôi chảy và bớc đầu biết đọc bài thơ với giọng vui vẻ, tình cảm
2.Đọc hiểu:
- Hiểu nghĩa của các từ ngữ trong bài : Bịn rịn , đơn sơ ,
- Hiểu đợc nội dung của bài thơ : Bài thơ nói lên tình cảm quân dân thắm thiết trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân pháp
3 Học thuộc lòng bài thơ
II Đồ dùng dạy học :
Tranh minh hoạ bài tập đọc
Bảng phụ ghi sẵn nội dung hớng dẫn luyện đọc
III Hoạt động dạy học.
Nội dung
A.Kiểm tra bài cũ
( 5 phút )
Gọi HS lên bảng đọc nối tiếp bài:Hai bà Trng Sau đó yêu cầu HStrả lời về nội dung đoạn vừa
đọc Nhận xét ghi điểm từng em
2 HS thực hiện theo yêu cầu của GV
B Bài mới : Treo tranh minh hoạ bài tập đọc yêu Quan sát và trả lời
Trang 61 Giới thiệu bài :
( 2 phút )
cầu HS quan sát tranh và trả lời :
- Tranh vẽ cảnh gì ?
:tranh vẽ cảnh các em nhỏ đang quây quần bên các chú bộ đội ,
cụ già đang nói chuyện cùng các chú
bộ đội Bài tập đọc : Bộ đội về làng mà
chúng ta sẽ học trong giờ tập đọc này sẽ cho các em thấy rõ hơn về tình cảm sâu sâu sắc của nhân dân ở một ngôi làng nghèo đối với bộ đội
cụ Hồ
( ghi đầu bài lên bảng )
Mở SGK trang 7
2 Luyện đọc
(10 phút)
a.Đọc Mẫu
b.Hóng dẫn luyện
đọc kết hợp giải
nghĩa từ
Đọc mẫu bài Giọng vui tơi,tình cảm,đầm ấm
chú ý đọc vắt dòng ở các câu thơ 1
và 2,3 và4,5 và6.8 và 9,10 và 11
Hớng dẫn từng câu và luyện phát
âm từ khó:rộn ràng,lớp lớp,bịn rịn,tấm lòng
- Uốn nắn học sinh phát âm cho
đúng
Hỏi bài chia làm mấy khổ thơ
khổ thơ 1:từ đầu xóm nhỏ
khổ thơ 2:tiếp đến mới về
khổ thơ 3:tiếp đến làng bé nhỏ khổ thơ 4:phần còn lại
- Treo bảng phụ hớng dẫn cách đọc khổ thơ.Gọi học sinh nêu cách đọc
và đọc trớc lớp
“Các anh về Mái nhà vui / Tiếng hát câu cời Rộn ràng xóm nhỏ.//”
Hớng dẫn đọc từng khổ thơ và giải nghĩa từ:
- Theo dõi đọc mẫu
- Đọc môĩ học sinh 2 dòng phát âm từ khó
- Học sinh trả lời :bài
có 4 khổ thơ
-Luyện đọc ngắt nghỉ
- Đọc từng khổ thơ theo hớng dẫn của giáo viên
Trang 7-Yêu cầu học sinh đọc khổ thơ đầu.
- Yêu cầu học sinh đọc khổ thơ 2 Hỏi bịn rịn có nghĩa là gì?
-Yêu cầu 2 học sinh khá đọc khổ thơ 3 và 4
-Yêu cầu 4 học sinh đọc nối tiếp nhau,mỗi học sinh một khổ thơ
- Yêu cầu đọc chú giải để hiểu nghiã của từ
- Yêu cầu luyện đọc theo nhóm
- Tổ chức thi đọc giữa các nhóm(thi
đọc cá nhân,đồng thanh,từng khổ thơ hoặc cả bài)
- Giáo viên nhận xét cách đọc,cách phát âm,cách ngắt nghỉ hơi.khen nhóm cá nhân đọc to,rõ ràng,lu loát
- Yêu cầu lớp đọc dồng thanh lại bài thơ
-Giáo viên nhận xét-đánh giá chung
về phần luyện đọc của học sinh trớc khi chuyển sang phần tìm hiểu bài
- 1học sinh đọc
- 1 học sinh đọc
- Là lu luyến không muốn rời xa
- 2 học sinh đọc bài
- 4 học sinh đọc kế tiếp
- Đọc chú giải
- Nhóm 4 học sinh
- 1.2 nhóm đọc
- Lớp đọc dồng thanh
- Lắng nghe
3.Hóng dẫn tìm
hiểu bài
(10 phút)
Câu hỏi 1
- Gọi 1 học sinh khá lên đọc cả bài trớc lớp
- Yêu cầu học sinh đọc thầm bài thơ
và trả lời câu hỏi:
1.Khi có bộ đội về,không khí của xóm nhỏ nh thế nào?
- 1 học sinh đọc Lớp theo dõi SGK
1.xóm nhỏ vui tơi rộn ràng hẳn lên
2.Các câu thơ:Các
Trang 8Câu hỏi 2
Câu hỏi 3
Câu hỏi 4
Câu hỏi 5
2.Những câu thơ nào cho em biết
điều đó?
3.Dân làng có tình cảm nh thế nào với bộ đội?
4.Những hình ảnh nào cho em thấy
đợc điều đó?
5.Theo em vì sao dân làng yêu
th-ơng bộ đội nh vậy?
- Qua phần tìm hiểu trên, em thấy
anh về-Mái ấm nhà vui – tiếng hát câu còi- rộn ràng xóm nhỏ- tng bừng trớc ngõ- lớp lớp đàn em hớn hở chạy theo sau
3.Dân làng rất quý mến yêu thơng bộ
đội
4.Hình ảnh mẹ già bịn rịn nhà lá đơn sơ -Tấm lòng rộng mở
bộ đội và dân làng ngồi vui vẻ kể truyện tâm tình bên nhau
5.Thảo luận cặp đôi
đại diện phát biểu:
Ví dụ:Dân làng yêu thơng bộ đội vì bộ
đội không ngại khó khăn gian khổ chiến
đấu bảo vệ tổ quốc/bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân/vì bộ đội là con em của nhân dân
Gọi 1.2 học sinh trả lời
Trang 9tác giả bài thơ muốn nói lên điều gì?
Giáo viên rút ra ý chính của bài:bài thơ ca ngợi tình quân dân thắm thiết trong kháng chiến chóng thực dân pháp
Tác giả ca ngợi tình cảm gắn bó khăng khít giữa nhân dân và
bộ đội
4.Học sinh thuộc
lòng ( 6 phút)
Liên hệ thực tế
5.Củng cố –
dặn dò (2phút)
-Yêu cầu học sinh tự học thuộc lòng bài thơ
-Xoá dần nội dung bài thơ trên bảng.yêu cầu học sinh đọc
-Tổ chức thi đọc thuộc lòng Giáo viên nhận xét cho điểm
- Hỏi:trong gia đình của các em có ngời thân của mình đi bộ đội không?em có yêu mến họ không?vì
sao?
-Tổng kết giờ học,tuyên dơng những học sinh hăng hái tham gia xây dựng bài.dặn dò học sinh về nhà học thựôc bài thơ và chuẩn bị bài sau
-Cho học sinh ghi đầu bài vào vở
- học thuộc lòng
-Từng dãy,từng nhóm
đọc bài theo yêu cầu của giáo viên
- 3.5 học sinh đọc
- Học sinh phát biểu
ý kiến
- Lắng nghe -Thực hiện ở nhà
-Thực hiện yêu cầu
2.Thời gian thực hiện :
Trong hai năm (2011- 2012)
IV.những giải pháp đã thực hiện.
- Để phân môn tập đọc đạt kết quả cao tôi đã đề ra một số biện pháp để áp dụng vào dạy học ở lớp tôi
Trang 10-Vào tuần đàu tiên của năm học,cho các em học tập đọc bình thơng nh qui
định.sau đó yêu cầu các em có thêm một quyển vở để tập tìm hiểu bài học(chuẩn bị bài mới).yêu cầu tất cả các em đều phải có sách giáo khoa để học
Giáo viên dành một số thời gian nhất định để hớng dẫn thêm cho học sinh cách ghi vở và bài đọc ở nhà.Hớng dẫn học sinh ở nhà cụ thể là:Yêu cầu đọc trớc bài từ 4-5 lần,chú ý đọc đúng,ngắt nghỉ hơi đúng sau các dấu câu.Tập đọc thay đổi giạng cho phù hợp với nhân vật.sau đó cần đọc phần chú giải cuối bài để nắm đqợc nghĩa của một số từ ngữ đọc câu hỏi cuối bài để trả lời và ghi vào vở tìm hiểu bài
đọc.từ cách hớng dẫn này giúp các em có ý thức và kỹ năng chuẩn bị bài,hiểu sâu vào nội dung bài mới.tuy nhiên cũng không bắt buộc các em phải trả lời đúng hết câu hỏi trong sách giáo khoa vì nh thế hơi quá sức với các em.nhng có nh vậy thì tiết học sẽ sôi nổi,các em sẽ hăng hái phát biểu và đọc bài rất tốt,tiếp thu bài nhanh hơn,chủ động hơn
Kiểm tra thờng xuyên việc học tập bài cũ và sự chuẩn bị bài mới của học sinh 15 phút truy bài đầu giờ do nhóm trởng và cán sự lớp thực hiên rồi báo cáo lại cho giáo viên vào đầu tiết tập đọc
Trong mỗi bài soạn của giáo viên cần nghiên cứu kỹ mục tiêu,chuẩn bị chu
đáo về tranh ảnh,bảng phụ ghi sẵn nội dung hớng dẫn luyện đọc và nắm chắc nội dung bài
Vận dụng linh hoạt các phơng pháp học nhằm phát huy tính tích cực ở học sinh
Tổ chức nhiều hình thức học tập hớng dẫn các em có ý thức rèn đọc không chỉ ở tiết tập đọc mà ở mọi lúc,mọi nơi(ở lớp,ở nhà,ở th viện,hay trong tiết kể
truyện)đọc nhiều trong sách tập đọc có trong chong trình,cần đọc thêm
sách,báo,truyện thiếu nhi.việc làm đó giúp các em đọc lu loát hơn và các em tự trao
đổi thêm vốn kiến thức cho bản thân
Hệ thống câu hỏi hớng dẫn học sinh tìm hiểu bài phải lô gíc chặt chẽ dễ hiểu câu hỏi gợi ý học sinh tham gia trả lời đợc
Thờng xuyên tổ chức các cuộc thi nhỏ trong mỗi tiết nh :thi đọc dạy,thi đọc thuộc lòng,thi đọc theo vai,thi đọc cá nhân,nhóm,cả lớp để tao cho không khí lớp học thêm sôi nổi,sinh động
Có sự đánh giá,nhận xét,kết quả học tập của học sinh.động viên khuyến khích các em kịp thời để các em tự tin hơn vào khả năng của mình
V Kết Qủa thực hiện
* Kết quả học sinh khảo sát đầu năm trớc khi áp dụng đề tài
Tổng số: 9 em