skkn kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt, những sai lầm thường gặp và cách khắc phục trong môn bóng chuyền cho học sinh khối 10

Môn họcnày góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục phát triển phẩm chất và năng lực củahọc sinh, giúp học sinh hình thành, phát triển kỹ năng chăm sóc sức khỏe, kỹnăng vận động, thói

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tên đề tài:

KỸ THUẬT CHUYỀN BÓNG CAO TAY

BẰNG HAI TAY TRƯỚC MẶT, NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP VÀ CÁCH KHẮC PHỤC TRONG MÔN BÓNG CHUYỀN CHO HỌC SINH KHỐI 10

MÔN: THỂ DỤC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

TRƯỜNG THPT KỲ SƠN

- -SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Tên đề tài:

KỸ THUẬT CHUYỀN BÓNG CAO TAY

BẰNG HAI TAY TRƯỚC MẶT, NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP VÀ CÁCH KHẮC PHỤC TRONG MÔN BÓNG CHUYỀN CHO HỌC SINH KHỐI 10

MÔN: THỂ DỤC

Tổ chuyên môn: Xã hội Năm thực hiện: 2020 - 2021 Điện thoại: 0911184324

Kỳ Sơn, tháng 3 năm 2021

MỤC LỤC

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

4.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu 3

4.2 Phương pháp phỏng vấn tọa đàm 3

4.3 Phương pháp quan sát sư phạm 5

4.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 5

4.5 Phương pháp toán học thống kê 5

5 Điểm mới của đề tài 6

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 7

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN, THỰC TRẠNG CỦA VIỆC THỰC HIỆN NỘI DUNG ĐỀ TÀI 7

1 Cơ sở lý luận 7

1.1 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh trung học phổ thông 7

1.2 Về mặt tâm lý 8

1.3 Về hệ vận động 8

1.4 Cơ sở lý thuyết bộ môn Bóng chuyền 9

2 Cơ sở thực tiễn 11

2.1 Thực trạng dạy và học môn Bóng chuyền của các trường trung học phổ thông hiện nay 11

2.2 Về thực trạng thực hiện nội dung chương trình nội dung học tự chọn môn Bóng chuyền ở trường trung học phổ thông Kỳ Sơn 12

2.3 Thuận lợi và khó khăn trong việc dạy học môn Bóng chuyền ở kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt 12

II GIẢI PHÁP CỤ THỂ 14

1 Kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt, những sai lầm thường gặp và cách khắc phục trong môn Bóng chuyền cho học sinh khối 10 14

1.1 Một số sai lầm thường gặp 14

1.2 Một số bài tập nhằm nâng cao kỹ thuật chuyền bóng và cách sửa sai 14

2 Kết quả thu được sau khi áp dụng các bài tập 21

III Tiến trình lên lớp 24

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ 29

I Kết luận 29

1 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với công tác dạy học 29

2 Nhận định về việc áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, khả năng mở rộng .29

3 Bài học kinh nghiệm 30

II Đề xuất, kiến nghị 30

TÀI LIỆU THAM KHẢO 31

DANH MỤC HÌNH

Hình 1a (Tại chỗ thực hiện động tác mô phỏng KT chuyền bóng) 14

Hình 1b (Tại chỗ: hàng 1,3 thực hiện động tác mô phỏng chuyền bóng ) 15

Hình 2 (Di chuyển tiến, lùi, thực hiện động tác mô phỏng chuyền bóng) 15

Hình 3 (hàng 1,3 thực hiện động tác chuyền bóng ) 16

Hình 4 (chuyền bóng vào vòng tròn trên tường) 17

Hình 5 (2 người đứng đối diện tại chỗ chuyền bóng qua dây cho nhau) 18

Hình 6 (Di chuyển chuyền bóng qua dây) 19

Hình 7 Chuyền bóng bước 2 19

Hình 8 Phối hợp đệm bóng, chuyền bóng 20

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Theo chương trình phổ thông mới cùng với môn Ngữ văn, Toán học, Ngoạingữ 1, giáo dục quốc phòng an ninh, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, nộidung giáo dục địa phương, hai môn tự chọn là tiếng dân tộc thiểu số, ngoại ngữ 2thì môn giáo dục thể chất là 1 trong 7 môn học bắt buộc Điều này chứng tỏ Đảng

và nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo rất coi trọng bộ môn giáo dục thể chất

Giáo dục thể chất là một mặt của giáo dục toàn diện, là bộ phận không thểtách rời của giáo dục Giáo dục thể chất là một loại hình giáo dục mà nội dungchuyên biệt là dạy học vận động (động tác) và phát triển có chủ định các tố chấtvận động của con người Tổng hợp quá trình đó xác định khả năng thích nghi thểlực của con người

Chương trình giáo dục thể chất được xây dựng theo hướng tiếp cận nănglực với tất cả các yêu cầu về: mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học và đánhgiá, nó là một môn học bắt buộc, được thực hiện từ lớp 1 đến lớp 12 Môn họcnày góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục phát triển phẩm chất và năng lực củahọc sinh, giúp học sinh hình thành, phát triển kỹ năng chăm sóc sức khỏe, kỹnăng vận động, thói quen tập luyện thể dục thể thao và rèn luyện những phẩmchất, năng lực để trở thành người công dân phát triển hài hòa về thể chất và tinhthần, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc

tế, góp phần phát triển tầm vóc, thể lực người Việt Nam; đồng thời phát hiện vàbồi dưỡng tài năng thể thao

Trong chương trình dạy môn Giáo dục thể chất thì nội dung tự chọn là nộidung bắt buộc của học sinh THPT Và môn Bóng chuyền là một trong những nộidung ấy

Bóng chuyền là một môn thể thao đồng đội, thi đấu với thể thức đối khángqua lưới ngăn cách, ít xảy ra va chạm trực tiếp nên được mọi tầng lớp yêu thích vàngày càng có nhiều người tham gia tập luyện, thi đấu, có nhiều người xem mônBóng chuyền là một phương tiện rèn luyện sức khỏe hiệu quả, có người tập luyện

để thỏa mãn niềm đam mê, có người lại xem như là một môn giải trí

Trong thực tế giáo viên trực tiếp giảng dạy môn giáo dục thể chất trongtrường học chỉ được học những phương pháp chung, tổng quát Qua quá trình quansát một số trường về nội dung học tự chọn bóng chuyền tôi nhận thấy đa số họcsinh khi thực hiện các kỹ thuật đánh bóng chuyền nói chung và kỹ thuật chuyềnbóng cao tay trước mặt nói riêng chưa đạt được yêu cầu đặt ra Nguyên nhân là kỹthuật cơ bản của các em còn sai, giáo viên chưa đưa ra các bài tập dẫn dắt nhằm bổtrợ hoàn thiện kỹ thuật chuyền bóng cao tay trước mặt

Theo chương trình phổ thông hiện hành, môn thể dục chỉ được dạy 2tiết/tuần/lớp Mỗi tiết lại kết hợp 2 đến 3 nội dung khác nhau, thời lượng 1 tiết học

chỉ là 45 phút cho nên thời gian để hình thành kỹ năng động tác là rất ít, nên hiệuquả tiết học nói chung chưa cao Theo phân phối chương trình của bộ giáo dục vàđào tạo số tiết dành cho môn Bóng chuyền là 10 tiết/năm học nên để đạt được hiệuquả trong giảng dạy kỹ thuật bóng chuyền nói chung và kỹ thuật chuyền bóng caotay bằng hai tay trước mặt nói riêng, hiệu quả đạt được còn ở mức thấp

Xuất phát từ thực trạng của hoạt động dạy học môn Thể dục THPT hiện nay:Hoạt động dạy học môn Bóng chuyền ở trường THPT, đặc biệt là các trường miềnnúi như trường THPT Kỳ Sơn chưa thật sự được chú trọng, vì phòng học chưa đủnên từ trước cho đến năm học 2018-2019 học sinh vẫn phải học hai ca, nên việchọc sinh tập luyện bóng chuyền ngoài giờ học còn hạn chế Mặc dù có năm Đoàntrường có tổ chức giải bóng chuyền cho các chi đoàn tham gia nhưng hiệu quảchưa cao, các chi đoàn không có thời gian tập luyện, nhiều học sinh chưa từngchạm vào quả bóng chuyền nên có rất nhiều chi đoàn không tham gia thi đấu Từ

đó Đoàn trường không tổ chức giải bóng chuyền cho học sinh, học sinh cũngkhông có hứng thú với môn Bóng chuyền Bên cạnh đó có rất nhiều giáo viên chưahiểu đúng, cũng chưa nắm chắc về các kỹ thuật trong môn Bóng chuyền, nhiềugiáo viên chỉ giới thiệu nội dung bài học và cho học sinh tự luyện tập, dẫn đếnnhiều học sinh không nắm được các kỹ thuật trong môn Bóng chuyền và rất nhiềuhọc sinh không có hứng thú học môn Bóng chuyền

Thực tế ở trường THPT Kỳ Sơn, là một trường thuộc huyện vùng cao củatỉnh Nghệ An, là ngôi trường khó khăn về nhiều mặt Học sinh đa số là người dântộc thiểu số, đời sống kinh tế khó khăn, dân trí thấp, ý thức học tập của học sinh rấtkém, khả năng tiếp thu của các em còn rất chậm; khả năng giao lưu, giao tiếp vớibạn bè, thầy cô còn hạn chế, các em thường lập nhóm chơi theo dân tộc, Do đócần tổ chức nhiều hoạt động tập thể trong các bộ môn học để các em mạnh dạnhơn, không phân biệt dân tộc, tất cả các em đều tham gia vào hoạt động, nhằm pháthuy tính sáng tạo, tích cực, chủ động và phát triển năng lực cho các em Trong đó

có bộ môn Bóng chuyền, nếu tổ chức được các giải đấu quy mô ở trường, thành lậpđội tuyển tham gia giao lưu, thi đấu với các chi đoàn bạn sẽ thu hút được nhiều họcsinh tham gia, từ đó các em sẽ có hứng thú học tập môn Bóng chuyền, giúp các emphát triển được năng lực hợp tác, các em sẽ xây dựng được tinh thần đoàn kếttrong nhà trường

Là một người đam mê, tham gia tập luyện và thi đấu môn Bóng chuyền từcác giải Hội khỏe phù đổng cấp Tỉnh năm 2004 và 2006, giải các trường THPTDân tộc nội trú toàn quốc 2006, giải sinh viên toàn quốc 2009 Tham gia thi đấucác giải của xã, huyện, tỉnh cũng như ngành tổ chức Đồng thời, trong nhiều nămtrực tiếp giảng dạy cho học sinh nội dung bóng chuyền tôi nhận thấy cần phải chỉ

ra những sai lầm học sinh thường mắc trong kỹ thuật chuyền bóng cao tay trướcmặt và cách khắc phục để các em có thể luyện tập đạt hiệu quả cao hơn

Tôi xin khẳng định đề tài nghiên cứu về kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằnghai tay trước mặt cho học sinh lớp 10 đã được nhiều thầy cô nghiên cứu, nhưng tôi

nghiên cứu về những sai lầm thường mắc, sai lầm cụ thể và đưa ra các bài tập đểkhắc phục Tôi hi vọng đây sẽ là tài liệu để mọi người đam mê và mong muốn tậpluyện tham khảo và lựa chọn những bài tập phù hợp nhất góp phần nâng cao hiệuquả kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt nói riêng và kỹ thuật bộmôn Bóng chuyền nói chung Xuất phát từ thực tế trên tôi tìm tòi và đưa ra đề tài:

“Kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt, những sai lầm thường gặp và cách khắc phục trong môn Bóng chuyền cho học sinh khối 10”.

2 Mục đích nghiên cứu

Tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích tìm ra những sai lầm cơbản nhất của người mới tập luyện bóng chuyền ở kỹ thuật chuyền bóng cao taybằng hai tay trước mặt Xây dựng các bài tập để khắc phục những sai lầm đó Từ

đó, nâng cao hiệu quả giảng dạy kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trướcmặt Đồng thời, đề tài được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho giáo viên khi giảngdạy môn giáo dục thể chất trong trường phổ thông

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: Sáng kiến tập trung nghiên cứu, tìm tòi và các bài tập nâng caohiệu quả kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt của nội dung bóngchuyền trong sách giáo khoa thể dục 10

Về đối tượng nghiên cứu: Học sinh khối 10

Về phạm vi: Trực tiếp nghiên cứu ở các lớp khối 10 ở trường THPT Kỳ Sơn

4 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết nhiệm vụ trên của đề tài tôi sử dụng các phương pháp sau:

4.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu là quá trình tham khảo các tàiliệu chung và chuyên môn liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu của đề tài

Trên cơ sở đọc và phân tích tài liệu có liên quan đến đề tài, phương phápnày chúng tôi sử dụng trong quá trình nghiên cứu nhằm mục đích tìm hiểu cơ sởkhoa học của các hình thức tổ chức tập luyện trong môn học tự chọn bóng chuyềncho học sinh trường THPT

4.2 Phương pháp phỏng vấn tọa đàm

Tôi sử dụng phương pháp này để phỏng vấn trực tiếp và gián tiếp bằngphiếu câu hỏi các giáo viên thể dục của một số trường như: trường THPT KỳSơn; THPT Tương Dương 1; THPT Tương Dương 2 Các vấn đề phỏng vấn tậptrung vào việc tìm hiểu một số sai lầm học sinh thường mắc và cách sửa chữanhững sai lầm trong kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt Thôngqua đó thu thập số liệu cần thiết làm cơ sở cho việc lựa chọn các biện pháp và

hình thức tổ chức tập luyện.

Các câu hỏi trong phiếu phỏng vấn như sau:

Câu 1: Theo thầy (cô) đối với người mới tập (học sinh khối 10) trong các kỹthuật trong môn Bóng chuyền, kỹ thuật nào là kỹ thuật dễ tập nhất?

A.Kỹ thuật chuyền bóng cao tay

A.Đón sai hướng bóng đến

B Tay đưa ra quá sớm

C Sai hình tay

D.Tất cả những sai lầm trên

Câu 3: Theo thầy (cô) đối với người mới tập (học sinh khối 10) Trong 1 tiếthọc bóng chuyền thời gian để tập kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trướcmặt chiếm bao nhiêu là hợp lí?

A Tập tư thế cơ bản cách di chuyển của 2 chân và di chuyển đổi trọngtâm, từ chân sau sang chân trước (chậm), quan sát bằng mắt di chuyển

B Đưa hai bàn tay đặt trước cao hơn trán 15-25 cm Sau đó hoãn xung

và dùng lực của cánh tay, khuỷu tay, cổ tay, đẩy lên theo hướng 60-65o.Quan sát hình tay không bóng

C Hình thành hình tay, cho ôm gọn bóng vào tay đặt từ dưới đưa lên trênđỉnh đầu (bóng được tiếp xúc bằng các ngón tay thứ 2 trở ra, riêng ngón trỏ

và ngón giữa được tiếp xúc bằng 3 đốt và 1 phần chai tay của ngón trỏ)

D Đưa bóng lên đỉnh đầu đồng thời chuyển trọng tâm chân trước và phốihợp hông, vai, khuỷu tay, cổ tay và ngón trỏ, ngón cái chuyền bóng đitheo hướng về trước lên cao cho bạn đối diện

E Tung và đón bóng đến đỉnh đầu (hai tay tung bóng lên cao khoảng 70cm trên đỉnh đầu) đồng thời di chuyển đón bóng vào hai tay có giaiđoạn hoãn xung

50-4.3 Phương pháp quan sát sư phạm

Quan sát sư phạm là phương pháp thu thập thông tin về quá trình giáo dụcdựa trên cơ sở tri giác trực tiếp các hoạt động của giáo viên, học sinh và cán bộquản lí giáo dục

Trong quá trình dạy học ở trường đã sử dụng phương pháp quan sát sư phạm

dự giờ các thầy cô giáo trong môn Bóng chuyền, qua đó rút ra được những kinhnghiệm thực tiễn kết hợp với cơ sở lí luận để xác định áp dụng hình thức tổ chứctập luyện môn học tự chọn bóng chuyền làm căn cứ cho việc tổ chức thực nghiệm

sư phạm

4.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Là phương pháp nghiên cứu có hệ thống và logic một hiện tượng, một quátrình giáo dục nhằm trả lời câu hỏi “nếu quá trình đó được thực hiện trong điềukiện đã được khống chế, phát triển, về tính liên hệ giữa nguyên nhân và kết quả”

Tôi sử dụng phương pháp nhằm kiểm định tính thực tiễn, hiệu quả và khoahọc của những phương pháp đã lựa chọn

4.5 Phương pháp toán học thống kê

Được sử dụng trong quá trình xử lý các số liệu đã thu được của quá trìnhnghiên cứu nhằm so sánh thống kê và đánh giá

- Chỉ số trung bình cộng(x ):

n

x x

n

i i





 1Trong đó: x là ký hiệu số trung bình;

xi là ký hiệu số quan sát thứ i;

n là số lần quan sát

- Phương sai:

1

) ( 1 2

Nếu C V  10% thì đám đông số liệu tương đối đồng đều.

5 Điểm mới của đề tài

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn cũng như qua tập luyện, thi đấu bóng chuyền.Tôi đã tìm ra các phương pháp, biện pháp, cách thức tổ chức phù hợp, đồng thờitìm ra những sai lầm thường gặp và cách khắc phục trong môn Bóng chuyền chohọc sinh Đặc biệt đã đưa ra được nhiều bài tập tổ chức dưới dạng trò chơi thi đấunhằm giúp giáo viên thuận lợi trong việc tổ chức cho học sinh học tập Ngoài ra,còn giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kĩ thuật, động tác, phát huy tối đa khả năng củabản thân, tính tư duy sáng tạo, tinh thần tự giác, phấn chấn trong học tập, từ đótăng được cường độ, lượng vận động phù hợp với lứa tuổi học sinh, giúp các emcũng như giáo viên có được không khí vui tươi thoải mái, không căng thẳng, đỡnhàm chán trong từng tiết học và làm cho giờ học thêm sinh động, đạt hiệu quảcao, đáp ứng được tình hình thực tế hiện nay

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN, THỰC TRẠNG CỦA VIỆC THỰC HIỆN NỘI DUNG ĐỀ TÀI

1 Cơ sở lý luận

1.1 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh trung học phổ thông

Tuổi học sinh THPT là thời kỳ đạt được sự trưởng thành về mặt cơ thể Sựphát triển thể chất đã bước vào thời kỳ phát triển bình thường, hài hòa, cân đối Cơthể của các em đã đạt tới mức phát triển của người trưởng thành, nhưng sự pháttriển của các em còn kém so với người lớn Hoạt động trí tuệ của các em có thểphát triển tới mức cao Tư duy ngôn ngữ và những phẩm chất ý chí có điều kiệnphát triển mạnh

Hoạt động học tập vẫn là hoạt động chủ đạo đối với học sinh THPT nhưngyêu cầu cao hơn nhiều đối với tính tích cực và độc lập trí tuệ của các em Nhữngkhó khăn trở ngại mà các em gặp thường gắn với sự thiếu kỹ năng học tập trongnhững điều kiện mới chứ không phải với sự không muốn học như nhiều nghĩ Thái

độ của các em đối với việc học tập cũng có những chuyển biến rõ rệt Học sinh đãlớn, kinh nghiệm của các em đã được khái quát, các em ý thức được rằng mìnhđang đứng trước ngưỡng cửa của cuộc đời tự lập Thái độ có ý thức đối với việchọc tập của các em được tăng lên mạnh mẽ Học tập mang ý nghĩa sống còn trựctiếp vì các em đã ý thức rõ ràng được rằng: vốn tri thức, kỹ năng và kỹ xảo hiện có,

kỹ năng độc lập tiếp thu tri thức được hình thành trong nhà trường phổ thông làđiều kiện cần thiết để tham gia có hiệu quả vào cuộc sống lao động của xã hội Các

em bắt đầu có thái độ lựa chọn đối với từng môn học Do vậy, giáo viên phải làmsao cho học sinh hiểu ý nghĩa và chức năng giáo dục phổ thông đối với giáo dụcnghề nghiệp và đối với sự phát triển nhân cách toàn diện của học sinh Mặt khác, ởlứa tuổi này các hứng thú và khuynh hướng học tập của các em đã trở nên xác định

và được thể hiện rõ ràng hơn Các em thường bắt đầu có hứng thú ổn định đặctrưng đối với một khoa học, một lĩnh vực tri thức hay một hoạt động nào đó Điềunày đã kích thích nguyện vọng muốn mở rộng và đào sâu các tri thức trong cáclĩnh vực tương ứng Đó là những khả năng rất thuận lợi cho sự phát triển năng lựccủa các em Nhà trường cần có những hình thức tổ chức đặc biệt đối với hoạt độngcủa học sinh THPT để tạo ra sự thay đổi căn bản về hoạt động tư duy, về tính chấtlao động trí óc của các em

Lứa tuổi học sinh THPT là giai đoạn quan trọng trong việc phát triển trí tuệ

Do cơ thể các em đã được hoàn thiện, đặc biệt là hệ thần kinh phát triển mạnh tạođiều kiện cho sự phát triển các năng lực trí tuệ

Còn đặc điểm của các em học sinh các trường miền núi, cũng như học sinhtrường THPT Kỳ Sơn, các em cũng có các đặc điểm trên, tuy nhiên còn có một số

nét đặc trưng riêng.

Phần lớn các em học sinh các trường miền núi là học sinh dân tộc thiểu sốnên đầu vào thấp, các em ít đầu tư cho việc học, năng lực nhận thức và tư duy chưanhanh Khả năng làm việc nhóm còn yếu, các em còn rụt rè, không có khả năngthuyết trình trước đám đông Ý thức và thái độ học tập của nhiều em chưa cao

Lứa tuổi học sinh THPT là lứa tuổi đầu thanh niên là thời kì đạt được sựtrưởng thành về mặt thể lực, nhưng sự phát triển cơ thể còn kém so với sự pháttriển cơ thể của người lớn Có nghĩa ở lứa tuổi này cơ thể các em đang phát triểnmạnh Khả năng hoạt động của các bộ phận cơ thể được nâng cao cụ thể là:

1.2 Về mặt tâm lý

Ở tuổi này các em đang phát triển các chức năng tâm lý, đây là giai đoạn mà

sự phát triển trí tuệ của các em mang tính chất hưng phấn, đang dần hình thànhnăng lực làm việc cũng như nhân cách được hình thành Các em phần nào đã ýthức được công việc mình làm, ở tuổi này các em tỏ ra ham tìm tòi học hỏi và rấtnhạy cảm với cái mới Tuy nhiên về mặt tâm lý các em hay nóng vội, chủ quan dẫnđến hiệu quả công việc chưa cao

1.3 Về hệ vận động

+ Hệ xương: Ở lứa tuổi này cơ thể các em phát triển mạnh mẽ về chiều dài,

bề dày, hàm lượng các chất hữu cơ trong xương giảm do hàm lựơng magiê, phốtpho, can xi trong xương tăng Quá trình cốt hóa xương ở các bộ phận chưa hoàn tấtchỉ xuất hiện sự cốt hóa ở một số bộ phận như mặt Các tổ chức sụn được thay thếbằng mô xương nên cùng với sự phát triển của xương cột sống không giảm, trái lạităng lên có xu hứơng cong vẹo Vì vậy mà trong quá trình giảng dạy cần tránh chohọc sinh tập luyện với dụng cụ có trọng lượng quá nặng và các hoạt động gây chấnthương quá mạnh

+ Hệ cơ: Ở lứa tuổi này cơ của các em phát triển nhanh để đi đến hoànthiện nhưng phát triển không đều và chậm hơn so với hệ xương, cơ to phát triểnnhanh hơn cơ nhỏ, cơ co phát triển nhanh hơn cơ duỗi, khối lượng cơ tăng lên rấtnhanh, đàn tính cơ không đều chủ yếu là nhỏ và dài Do vậy khi hoạt động cơchóng mệt mỏi, vì vậy khi tập luyện giáo viên giảng dạy cần chú ý phát triển cơbắp cho các em

+ Hệ tuần hoàn: Ở lứa tuổi này hệ tuần hoàn đang trên đà phát triển mạnh đểkịp thời phát triển toàn thân, tim lớn hơn khả năng co bóp của cơ tim phát triểnmạnh, do đó nâng cao khá rõ lưu lượng máu trên phút Buồng tim đã phát triểntương đối hoàn chỉnh, mạch đập bình thường của nam là 70-80 lần/phút, nữ là 75-

85 lần/phút Nhưng khi vận động tăng thì tần số nhanh hơn phản ứng của hệ tuầnhoàn tương đối rõ rệt trong hệ vận động, nhưng sau vận động mạch và huyết áptăng tương đối nhanh chóng, tim trở nên hoạt động dẻo dai hơn

+ Hệ thần kinh: Ở lứa tuổi này hệ thống thần kinh tiếp tục được phát triển để

đi đến hoàn thiện, hoạt động phân tích trên vỏ não về tri giác có định hướng sâusắc hơn Kích thước của não và hành tủy đạt đến mức của người trưởng thành Khảnăng tư duy phân tích tổng hợp của não tăng lên, tư duy trừu tượng được phát triểntạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành nhanh chóng phản xạ có điều kiện Khảnăng nhận hiểu cấu trúc động tác và tái hiện chính xác hoạt động, vận động đượcnâng cao Ngay từ tuổi thiếu niên đã diễn ra quá trình hoàn thiện cơ quan phân tích

và những chức năng vận động quan trọng nhất, nhất là cảm giác bản thể trong điềukiện động tác Ở lứa tuổi này học sinh không chỉ học các phần động tác đơn lẻ nhưtrước mà chủ yếu từng bước hoàn thiện ghép những phần đã học trước thành cácliên hợp động tác tương đối hoàn chỉnh ở điều kiện khác nhau phù hợp với từnghọc sinh

Mặt khác do hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên làmcho tính hưng phấn cao của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa hưng phấn và ức chếkhông cân bằng ảnh hưởng tới hoạt động thể lực, đặc biệt đối với nữ, tính nhịpđiệu giảm nhanh, khả năng chịu lượng vận động yếu Vì vậy khi giảng dạy cầnphải thay đổi nhiều hình thức tập luyện, vận dụng các hình thức trò chơi thi đấu đểhoàn thành tốt những bài tập đề ra

+ Hệ hô hấp: Ở lứa tuổi này, phổi các em phát triển mạnh nhưng chưa đềukhung ngực còn nhỏ, hẹp nên các em thở nhanh và lâu không có sự ổn định củadung tích sống, không khí, vòm ngực trung bình của nam 67-77 cm, nữ 69-74 cm.Lúc 15 tuổi dung lượng phổi là 2-2,5 lít khí 16-18 tuổi là 3-4 lít Tần số hô hấp gầnvới người lớn, tuy nhiên các cơ hô hấp còn yếu nên sức co giãn của lồng ngực ít,chủ yếu co giãn cơ hoành, đây chính là nguyên nhân làm tần số hô hấp của các emtăng nhanh khi hoạt động và gây nên hiện tượng thiếu oxi dẫn đến mệt mỏi

1.4 Cơ sở lý thuyết bộ môn Bóng chuyền

Giảng dạy kỹ thuật động tác là một quá trình giúp cho học sinh hình thành

kỹ năng, kỹ xảo vận động, khi tiến hành giảng dạy cần phải tuân thủ theo nhữngnguyên tắc quá trình giáo dục và giáo dưỡng thể chất Bất kỳ hoạt động giảng dạynào dù đơn giản hay phức tạp đều tuân thủ theo nguyên tắc hình thành kỹ năng, kỹxảo vận động từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Giai đoạn dạy học ban đầurất quan trọng bởi vì giai đoạn này hình thành nên kỹ thuật động tác, những sai lầmnhư lệch lạc động tác nếu không tạo nên sự tiếp thu, thu hút học sinh về động tác

kỹ thuật sẽ dẫn đến những sai lầm, như vậy hiệu quả đạt được sẽ không cao

Chuyền bóng cao tay là một kỹ thuật chuyền bóng cơ bản và cần phải thànhthạo để có thể chơi bóng chuyền giỏi Kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai taytrước mặt thường được sử dụng khi chuyền hai chuyền bóng đến vị trí tốt nhất chochủ công hoặc phụ công đập bóng (dứt điểm)

Chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt là kỹ thuật bóng chuyền thườngđược sử dụng khi quả chuyền có điểm rơi ngang đầu hoặc trước mặt Với kỹ thuậtnày, điểm tiếp xúc bóng chủ yếu là trên những đầu ngón tay và chai tay Vị trí tiếp

xúc bóng luôn ở trước mặt vì vậy mắt có thể quan sát được diễn biến xảy ra trênsân và đường bóng đi Kỹ thuật chuyền bóng này sử dụng khéo léo của các ngóntay và cổ tay để đường bóng chuyển động với độ chuẩn xác cao Với người chơibóng chuyền, chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt là một trong những cầunối giữa tấn công và phòng thủ, ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng của đợt tấncông Ngoài ra, chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt cũng là cơ sở để nângcao các kỹ thuật khác khi chơi bóng chuyền.

Kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt gồm có 3 giai đoạn:+ Tư thế chuẩn bị: Đầu tiên người tập cần xác định chính xác điểm rơi củaquả bóng và nhanh chóng di chuyển đến vị trí chuyền bóng Lúc này người chuyềnbóng đứng ở tư thế hai chân rộng bằng vai (hoặc chân trước chân sau), trọng tâmdồn đều vào hai chân, gối hơi khuỵu, thân trên thăng bằng, mặt hơi ngửa, mắt quansát quả bóng Đồng thời hai tay đưa lên cao tạo thành hình túi (phễu) thích hợp đểđón bóng Ở giai đoạn này, người tập thoải mái nhằm tránh những gò bó có thể ảnhhưởng đến kỹ thuật chuyền bóng

+ Động tác chuyền bóng: Khi bóng đến, hai tay tiếp xúc bóng đồng đều, haibàn tay mở rộng nhưng không mở căng những ngón tay Hai bàn tay tạo thành hìnhtúi bao quanh bóng với hai ngón cái hướng vào nhau đỡ bên dưới bóng Ngón trỏ

đỡ bóng ra phía sau và chếch xuống dưới (chú ý bóng không được tiếp xúc vàolòng bàn tay, chỉ tiếp xúc ở các ngón tay và chai tay)

Bóng tiếp xúc đều trên các ngón tay Khi bóng tới hai bàn tay tiếp xúc ở phíasau bóng và hơi chếch xuống bên dưới của bóng Độ cao khi tiếp xúc bóng tốt nhất

là ở trên hoặc ngang trán, khoảng cách khoảng 15-20 cm (tầm tiếp xúc có thể thayđổi tùy thuộc theo trình độ và đặc điểm của người tập) Khi tiếp xúc vào bóng cổtay hơi ngửa và bẻ vào phía thân người

Khi chuyền bóng đi lực chuyền bóng được phối hợp từ lực đạp của chân, lựcvươn lên cao ra trước của thân người và lực đẩy của tay lên cao ra trước (với mộtgóc độ từ 60 - 65 độ) Chuyền bóng đi theo hướng đã định và quá trình vận độngcủa tay khi chuyền bóng liên tục không thay đổi

Kỹ thuật chuyền bóng cao tay trước mặt

+ Kết thúc: Sau khi bóng rời khỏi tay, hai tay tiếp tục vươn theo bóng sau đó

về tư thế chuẩn bị thực hiện các động tác tiếp theo

2 Cơ sở thực tiễn

2.1 Thực trạng dạy và học môn Bóng chuyền của các trường trung học phổ thông hiện nay

* Đối với giáo viên

- Hầu hết các giáo viên vẫn mang nặng phương pháp truyền thụ, thuyếttrình, thông báo có kết hợp các phương pháp dạy học mới trong bộ môn Bóngchuyền, tuy nhiên trong quá trình dạy giáo viên chưa truyền đạt được các kỹ năng

cơ bản, quan trọng của môn Bóng chuyền, đặc biệt là đối với học sinh các trườngmiền núi, nếu triển khai các kỹ thuật đầy đủ và tỉ mỉ ở phần này sẽ tốn nhiều thờigian mà kết quả thu được không như mong đợi, cho nên nhiều giáo viên chỉ dạycho xong bài Có nhiều giáo viên không tiến hành làm mẫu các kỹ thuật chuyềnbóng cao tay cho học sinh, cũng như tạo cơ hội cho học sinh tự tập luyện Do đó,học sinh khó có thể nắm bắt được kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trướcmặt, dẫn đến khi vào thi đấu các giải về bóng chuyền các em sẽ bị bắt những lỗi về

kỹ thuật, các em chỉ thi đấu chứ không biết hoặc không nắm được các kỹ thuật vềmôn Bóng chuyền

- Phương pháp dạy học chưa phát hiện được những sai lầm của học sinhtrong kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt của học sinh

* Đối với học sinh

- Môn Thể dục là một môn học bắt buộc và là môn học quan trọng nên được

đa số các em quan tâm Tuy nhiên nó là một môn học mà học sinh được tự dotrong tiết học, nên nhiều học sinh không có hứng thú luyện tập trong học tập, ngạitrau dồi kỹ thuật, ngại tham gia thi đấu bóng chuyền khi Đoàn trường tổ chức

- Hầu hết các em đều biết môn Bóng chuyền và các kỹ thuật chơi bóng nhưphát bóng, chuyền bóng, đệm bóng, nhưng chưa nắm chắc được kỹ thuật cụ thể,đặc biệt là kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt

- Kỹ năng vận dụng bộ môn Bóng chuyền vào thi đấu hay trong đời sốngthực tiễn và thực hành còn kém

- Hoạt động chủ yếu của học sinh là học để đối phó, hay học bộ môn Bóngchuyền chỉ để được xếp loại đạt Hoạt động học tập của các em chủ yếu là hoạtđộng cá nhân Học sinh hầu như không nắm được các kỹ thuật của bộ môn Bóngchuyền Do đó, cơ hội để các em tham gia thi đấu ở các giải đấu do các cấp tổ chức

là không nhiều

- Một số học sinh chưa từng chạm vào quả bóng chuyền hoặc không biếtmột kỹ thuật nào của môn Bóng chuyền

- Các em chưa từng hoặc rất ít được tham gia thi đấu bóng chuyền Các em ítđược và hầu như chưa được tham gia các hoạt động mang tính chất vừa học vừachơi về môn Bóng chuyền, nên nhiều em thấy sợ học môn Bóng chuyền, sợ thikhông đạt, các em sợ phải thi đấu.

- Đa số các em không có năng khiếu về môn Bóng chuyền (đặc biệt là các

em học sinh các trường miền núi) Học sinh ít có cơ hội và thời gian để chơibóng chuyền

2.2 Về thực trạng thực hiện nội dung chương trình nội dung học tự chọn môn Bóng chuyền ở trường trung học phổ thông Kỳ Sơn

Vấn đề xây dựng chương trình môn học tự chọn cho học sinh THPT ở nước

ta còn chưa nhất quán, đồng bộ, các trường tự xây dựng chương trình tự chọn chọncho học sinh Do vậy việc thực hiện môn học tự chọn ở bậc THPT là không giốngnhau: như bóng đá, bóng chuyền, bóng ném, bơi lội, thể dục,…

Qua điều tra sơ bộ chưa đầy đủ tại các trường THPT tỉnh nghệ an thực tếcho thấy phần lớn các trường THPT đã và đang đưa bộ môn Bóng chuyền vàochương trình tự chọn cho học sinh Môn học bóng chuyền là môn thể thao phổ biếnhơn so với nhiều môn thể thao khác nên nó nhanh chóng được đông đảo các trườngTHPT hưởng ứng, bởi nó khá phù hợp với đặc điểm tình hình của trường như: sânbãi, dụng cụ, đặc điểm lứa tuổi học sinh Đặc biệt môn học này đã được các emhọc sinh tiếp nhận một cách nhiệt tình và hứng khởi Cũng thông qua đợt điều trachưa đầy đủ ở một số trường THPT thuộc tỉnh nghệ an, phần lớn các em học sinhđều chọn môn học bóng chuyền

Qua thời gian công tác tìm hiểu nghiên cứu tại trường, tôi có một số nhậnxét tình hình giảng dạy của đội ngũ giáo viên về cơ bản hoàn thành đúng chươngtrình của Bộ Các giáo viên hăng say, nhiệt tình trong công việc, yêu nghề mến họcsinh Quá trình lên lớp hồ sơ, giáo án đầy đủ

2.3 Thuận lợi và khó khăn trong việc dạy học môn Bóng chuyền ở kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt

* Thuận lợi:

- Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện của các cấp ủyĐảng, chính quyền địa phương Đặc biệt là sự quan tâm, chỉ đạo trực tiếp của SởGiáo dục và Đào tạo, các phòng chuyên môn nghiệp vụ Sở

- Cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật của trường ngày càng hoàn thiện,phục vụ tốt cho công tác giảng dạy cũng như thiết kế các hoạt động ngoại khóa

- Ban giám hiệu nhà trường quan tâm đến việc hình thành kỹ năng sống chohọc sinh, khuyến khích các hình thức học tập gắn liền với thực tiễn Cho phép tổchuyên môn được tự chủ chương trình giáo dục trên cơ sở thống nhất chương trìnhcủa hội đồng bộ môn chung

- Đoàn trường hoạt động tích cực, phong trào thanh niên phát triển mạnh mẽvới số lượng học sinh tham gia đông, tổ chức nhiều sân chơi bổ ích cho học sinhtham gia.

- Phụ huynh học sinh quan tâm đến vấn đề học tập của con em, xã hội hóagiáo dục được thực hiện ngày càng tốt

- Đội ngũ giáo viên ngày càng được nâng cao về trình độ chuyên môn, cótinh thần trách nhiệm, năng động, sáng tạo, thích ứng nhanh với các hình thức dạyhọc mới Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường luôn đoàn kết thốngnhất, nêu cao tinh thần trách nhiệm đối với nhiệm vụ được giao, tích cực trong việcxây dựng và phát triển nhà trường

- Các em học sinh chăm ngoan, có ý thức kỷ luật tốt, biết vươn lên trong họctập và cuộc sống Học sinh tích cực, năng động, sáng tạo trong học tập

* Khó khăn

- Trường THPT Kỳ Sơn đóng trên địa bàn thị trấn Mường Xén, Huyện KỳSơn tỉnh Nghệ An Là một trong những huyện nghèo của cả nước, là huyện vùngcao của tỉnh Nghệ An Huyện có địa hình hiểm trở, bị chia cắt bởi nhiều khe suối,vực sâu, giao thông đi lại khó khăn, đặc biệt có những bản chưa có điện lưới quốcgia, cách xa trung tâm huyện cả trăm km Đây là địa bàn cư trú của các dân tộc ítngười như: Hmông, Thái, Khơ mú, Hoa,… Trình độ dân trí, đời sống của nhân dântrên địa bàn nhìn chung ở mức thấp và không đồng đều, sự giao lưu học hỏi vănhóa giữa các vùng miền còn hạn chế, tập quán đốt rừng làm nương rẫy vẫn còn tồntại… Tất cả những lí do trên ảnh hưởng không nhỏ tới công tác giáo dục toàn diệncủa nhà trường

- Các em chưa quen thực hiện nhiệm vụ học tập một cách độc lập Khả năngtập trung, làm việc hợp tác, chấp hành những quy định chung và làm theo sự chỉdẫn của thầy cô còn nhiều hạn chế Thực tế này đặt ra vấn đề cần hình thành những

kỹ năng thiết yếu cho học sinh để các em bắt nhịp tốt với môi trường học tập vàsinh hoạt chung

- Các tiết hướng nghiệp, ngoài giờ lên lớp chưa thực sự thu hút học sinh

- Kinh phí tổ chức hoạt động còn hạn hẹp

- Đa số học sinh đều ở xa trường nên việc tập luyện, ngoại khóa của các emcòn ít

- Nhiều học sinh chưa có đủ điều kiện đảm bảo cho việc tập luyện thể dục,

bố mẹ các em đa phần đều làm nương rãy nên kinh tế còn khó khăn, do vậy các emđều ăn chưa no và chưa đủ chất dẫn đến khi tập luyện nhanh bị mệt mỏi

- Trường THPT Kỳ Sơn - Nghệ An được sự đầu tư của sở giáo dục và đàotạo về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học Song chưa đầy đủ để đáp ứngcho việc dạy và học

II GIẢI PHÁP CỤ THỂ

1 Kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt, những sai lầm thường gặp và cách khắc phục trong môn Bóng chuyền cho học sinh khối 10

1.1 Một số sai lầm thường gặp

* Sai lầm thứ nhất: Không đứng đúng hướng bóng

* Sai lầm thứ hai: Tay đưa ra quá sớm

* Sai lầm thứ ba: Sai hình tay

* Sai lầm thứ tư: Dụng cụ sân bãi chưa đảm bảo để các em học tập

* Sai lầm thứ năm: Tay để quá xa trán dẫn đến thiếu lực chuyền bóng đi

* Sai lầm thứ sáu: Để tay thấp dưới cằm, ngực dẫn đến dính bóng

* Sai lầm thứ 7: Mở khuỷu tay quá lớn dẫn đến không đỡ được phần dướiquả bóng sẽ để bóng tuột mất

* Sai lầm thứ 8: Mở khuỷu tay quá hẹp sẽ dẫn đến chọc bóng

* Sai lầm thứ 9: Hai tay lệch nhau sẽ dẫn đến chuyền bóng không chính xác

* Sai lầm thứ 10: Bước chưa tới điểm rơi quả bóng dẫn đến hụt bóng vì tayquá xa

* Sai lầm thứ 11: Bước ra sau quá xa dẫn đến ngửa người không trúngtâm bóng

* Sai lầm thứ 12: Bước lệch trọng tâm sẽ dẫn tới khả năng di chuyển chậm

1.2 Một số bài tập nhằm nâng cao kỹ thuật chuyền bóng và cách sửa sai

* Các bài tập thực hiện không có bóng:

Bài tập 1: Tại chỗ tập động tác mô phỏng kỹ thuật chuyền bóng

- Mục đích: Nhằm giúp học sinh hình thành kỹ thuật hình tay chuyền bóng

- Yêu cầu: Học sinh cơ bản hình thành được kỹ thuật hình tay chuyền bóng

- Phương pháp tổ chức thực hiện:

Giáo viên phân tích, làm mẫu kỹ thuật sau đó tổ chức cho HS thực hiện, kếthợp sửa sai:

+ Tập theo phương pháp đồng loạt (hình 1.a)