Bài thuyết trình Bào chế và sinh dược học: Đặc điểm các phương pháp hòa tan chiết xuất

Bài thuyết trình Bào chế và sinh dược học: Đặc điểm các phương pháp hòa tan chiết xuất tìm hiểu định nghĩa; nguyên tắc hòa tan chiết xuất; nguyên tắc lựa chọn dung môi, hệ dung môi; các phương pháp hòa tan chiết xuất thường dùng trong kỹ thuật bào chế thuốc.

ĐẶC ĐIỂM CÁC PHƯƠNG PHÁP HÒA TAN

CHIẾT XUẤT

0 2 0

2

TỔNG QUAN

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

2 ĐỊNH NGHĨA

4 NGUYÊN TẮC LỰA CHỌN DUNG MÔI, HỆ DUNG MÔI

5 CÁC PHƯƠNG PHÁP HÒA TAN CHIẾT XUẤT THƯỜNG DÙNG TRONG KỸ THUẬT BÀO CHẾ THUỐC

6 KẾT LUẬN

3 NGUYÊN TẮC HÒA TAN CHIẾT XUẤT

01 ĐẶT VẤN ĐỀ

3

ĐẶT VẤN ĐỀ

TẠI SAO PHẢI SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP HÒA TAN CHIẾT XUẤT?

Ngày nay, sự phát triển của công nghệ sản xuất ngày một hiện đại hóa, nhưng các thuốc có nguồn gốc từ thiên nhiên vẫn đóng một vai trò quan trọng và ngày càng được ưa chuộng

Tuy nhiên khó khăn trong việc sản xuất là phải đảm bảo được độ tinh khiết của dược là một thách thức không hề nhỏ

 Vậy có những phương pháp hòa tan chiết xuất nào?

 Đặc điểm của các phương pháp này ra sao?

NÀO! CHÚNG TA CÙNG NHAU TÌM HIỂU NHÉ

ĐỊNH NGHĨA HÒA TAN CHIẾT XUẤT 02

5

ĐỊNH NGHĨA HÒA TAN CHIẾT XUẤT

- Hòa tan chiết xuất là quá trình dùng dung môi, hệ dung môi thích hợp để hoà tan các chất tan hay một nhóm các chất tan có trong dược liệu

- Phần dung môi đã hoà tan các chất tan được gọi là dịch chiết

- Phần không tan của dược liệu được gọi là bã dược liệu

 Mục đích của hòa tan chiết xuất là tạo ra các chế phẩm toàn phần

và tách chiết riêng các hoạt chất tinh khiết

03 NGUYÊN TẮC HÒA TAN CHIẾT XUẤT

7

Là quá trình di chuyển vật chất trong hệ gồm hai pha rắn – lỏng,

trong đó dung môi là pha lỏng còn dược liệu là pha rắn

NGUYÊN TẮC HÒA TAN CHIẾT XUẤT

Khi dược liệu khô (pha phân tán) tiếp xúc với môi trường phân

tán là dung môi, hệ dung môi thì xảy ra các quá trình:

 Quá trình hoà tan các chất trong dược liệu

 Quá trình khuếch tán các chất tan vào dung môi

 Quá trình thâm nhập dung mô vào dược liệu

Chiết xuất cà phê

04 NGUYÊN TẮC LỰA CHỌN DUNG MÔI,

HỆ DUNG MÔI

9

NGUYÊN TẮC LỰA CHỌN DUNG MÔI, HỆ DUNG MÔI

Dung môi phải có khả năng hoà tan tối đa các chất có tác dụng điều trị

và tối thiểu tạp chất trong dược liệu.( Các dung môi thường được sử dụng Ethanol, Nước, Glycerin…)

- Trơ về mặt hoá học

- Phải bay hơi được khi cần cô đặc dịch chiết

- Không làm thành phẩm có mùi vị đặc biệt

- Không gây cháy nổ

- Rẻ tiền, dễ kiếm Dung môi Ethanol

Yêu cầu chất lượng của dung môi:

- Dễ thấm vào dược liệu

- Hoà tan chọn lọc

05 CÁC PHƯƠNG PHÁP HÒA TAN CHIẾT XUẤT THƯỜNG DÙNG TRONG KỸ THUẬT BÀO CHẾ

THUỐC

11

CÁC PHƯƠNG PHÁP HÒA TAN CHIẾT XUẤT THƯỜNG DÙNG TRONG KỸ THUẬT BÀO CHẾ THUỐC

MỜI THẦY VÀ CÁC BẠN CÙNG XEM 1 VIDEO

VỀ NGÂM RƯỢU CHUỐI HỘT

Start ? 10s.mp4

CÁC PHƯƠNG PHÁP HÒA TAN CHIẾT XUẤT THƯỜNG DÙNG TRONG KỸ THUẬT BÀO CHẾ THUỐC

CÁC PHƯƠNG PHÁP HÒA TAN CHIẾT XUẤT THƯỜNG DÙNG TRONG KỸ THUẬT BÀO CHẾ THUỐC

CÁC PHƯƠNG PHÁP HÒA TAN CHIẾT XUẤT THƯỜNG DÙNG TRONG KỸ THUẬT BÀO CHẾ THUỐC

1 PHƯƠNG PHÁP NGÂM

- Ngâm sắc: Dược liệu rắn chắc (vỏ, rễ, hạt, gỗ, ) và hoạt chất ít

bị phân hủy ở nhiệt độ cao

15

Tuỳ theo nhiệt độ, hòa tan chiết xuất ngâm được chia thành các

phương pháp khác nhau:

- Ngâm phân đoạn: Áp dụng cho hầu hết dược liệu

- Ngâm lạnh: Hoạt chất dễ bị phân hủy do nhiệt (vỏ cam, gừng ),

có chất nhựa, các chất chậm hòa tan trong dung môi

- Ngâm hầm: Hoạt chất ít tan ở nhiệt độ nhiệt độ thường, dễ bị phân hủy ở nhiệt độ cao, áp dụng đối với dung môi có độ nhớt cao

- Ngâm hãm: Dược liệu mỏng manh(hoa, lá, nụ, ), hoạt

chất dễ tan trong thời gian ngắn ở nhiệt độ cao

CÁC PHƯƠNG PHÁP HÒA TAN CHIẾT XUẤT THƯỜNG DÙNG TRONG KỸ THUẬT BÀO CHẾ THUỐC

2 CÁC PHƯƠNG PHÁP NGẤM KIỆT (NGÂM NHỎ GIỌT)

- Ngâm nhỏ giọt là phương pháp hòa tan chiết xuất hoạt chất bằng cách cho dung môi chảy rất chậm qua khối dược liệu đựng trong dụng cụ “bình ngấm kiệt” Trong quá trình chiết xuất không khuấy trộn

- Nguyên tắc của phương pháp ngấm kiệt là dược liệu luôn tiếp xúc với dung môi mới, luôn tạo sự chênh lệch nồng độ hoạt chất cao do đó có thể chiết kiệt hoạt chất

CÁC PHƯƠNG PHÁP HÒA TAN CHIẾT XUẤT THƯỜNG DÙNG TRONG KỸ THUẬT BÀO CHẾ THUỐC

2 CÁC PHƯƠNG PHÁP NGẤM KIỆT (NGÂM NHỎ GIỌT)

Kỹ thuật ngấm kiệt bao gồm các giai đoạn:

- Chuẩn bị dược liệu

- Làm ẩm dược liệu

- Cho dược liệu vào bình ngâm kiệt

- Đổ dung môi vào bình và ngâm lạnh

- Rút dịch chiết

17

- Kết thúc ngấm kiệt

CÁC PHƯƠNG PHÁP HÒA TAN CHIẾT XUẤT THƯỜNG DÙNG TRONG KỸ THUẬT BÀO CHẾ THUỐC

3 PHƯƠNG PHÁP NGÂM KIỆT CẢI TIẾN

Các phương pháp ngâm kiệt cải tiến bao gồm:

a Ngâm kiệt phân đoạn (tái ngâm kiệt)

b Ngâm kiệt có tác động của áp suất

c Chiết xuất ngược dòng (bao gồm chiết xuất không

liên tục và chiết xuất liên tục).

SO SÁNH ƯU, NHƯỢC ĐIỂM CỦA PHƯƠNG PHÁP NGÂM VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP NGẤM KIỆT

- Chiết kiệt hoạt chất

- Tiết kiệm dung môi

- Dịch chiết đậm đặc hơn

- Năng suất thấp, thủ công

- Không chiết kiệt hoạt chất

- Dung dịch loãng, tốn thời gian, tốn dung môi (nếu

06 KẾT LUẬN

TỔNG KẾT

- Phương pháp hòa tan chiết xuất là phương pháp phổ

biến, đơn giản (về mặt kỹ thuật và thao tác), hiệu quả về mặt kinh tế trong quá trình điều chế dược liệu

- Kỹ thuật hòa tan chiết xuất rất quan trọng trong việc sản xuất dược liệu

- Có nhiều phương pháp hòa tan chiết xuất , mỗi phương pháp lại có ưu điểm khác nhau, việc lựa chọn phương

pháp nào phù hợp với từng loại dược chất mà chúng ta cần chiết

21

TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Bài Giảng Bào Chế Sinh Dược Học, Trường ĐH Tây Đô, 2018

- Kỹ thuật bào chế và sinh dược học các dạng thuốc, Trường

ĐH Thành Đô,

- https://issuu.com/daykemquynhon/docs/ktcxdlmsqtgttchccnlmktsxdp,

truy cập ngày 5/9/2020

CÁM ƠN THẦY CÔ VÀ CÁC BẠN

ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE

23